elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn

à la bonne heure, [uitroep], allabenäör, (Frans) goed!, uitroep
aal, aol, (mannelijk), äöl, äölke, aal
aalskoet, [meerval], aolskoet, (mannelijk), soort meerval
aam, aom, (vrouwelijk), aam, inhoudsmaat, Ein aom beer: 120-150 liter bier.
aamzeiksel, [mier], aomzeiksel, (vrouwelijk), aomzeiksele, aomzeikselke, mier
aamzeikselhoop, [mierenhoop], aomzeikselehoup, (mannelijk), mierenhoop
aan, aan, 1. aan 2. bij, Bès se al aan?: heb je je al aangekleed? Dao is niks aan: dat is niet moeilijk; dat vind ik niks. Det haaj mich get aan vuuerdet zie kwaam: het duurde lang voordat zij kwam. Det kindj, dao is get aan: dat kind heeft een aangeboren afwijking. De vrindjsjap is aan. Höb ich get van dich aan?: wat moet je?Ich bèn poem aan: ik ben vermoeid, afgemat van het werken. Kóm neet aan mien femielie!
aan de, ane, aan de, samentrekking
aan-en-aan, [doorlopend], aan-ein-aan, direct achter elkaar, doorlopend, Aan-ein-aan liktj d’r mich te koejenere.
aanbieden, [offreren], aanbeje, aanbieden
aanbijten, aanbiete, aanbijten of aanknagen van vruchten door muizen, wild, etc., Dao laag einen aangebeten appel.
aanblazen, [aanblazen], aanblaoze, aanblazen, Höbs se de hèl aangeblaoze?: wat heb je een kleur, heb je het zo warm?
aanbreken, aanbraeke, aanbreken, Ein aangebroeake pak besjute.
aandoen, aandoon, 1. aankleden 2. aandoen 3. iemand ergens mee belasten 4. iemand iets aandoen 5. zelfmoord plegen, Doot dich ins aan.
aanduwen, [aanduwen], aanduje, aanduwen
aaneen, aanein, aaneen, aan elkaar vast
aaneenhangen, [aan elkaar hangen], aaneinhange, aan elkaar hangen, Die hange aanein wie klet (kleefkruid).
aanfoddelen, [zijn gang laten gaan], aanfóddele, 1. zijn eigen gang laten gaan 2. zich niet netjes kleden, Laot ’m mer aanfóddele.
aangaan, aangaon, 1. aangaan 2. bezoeken, binnengaan, Det geit dich niks aan.
aangaande, aangaondje, betreffende, Ich wil nog get zègke aangaondje de presessie.
aangaans, [voorlopig], aangaons, voorlopig, vooreerst, Aangaons wil ich dao nog niks uuever zègke.
aangelegenheid, aangelaegeheid, aangelaegenheid, (vrouwelijk), aangelegenheid
aangemaakt, [aangemaakt], aangemaaktj, opgezadeld, Dao bès se sjoean mèt aangemaaktj.
aangeven, aangaeve, 1. aangeven 2. aanduiden 3. beschuldigen 4. zich inschrijven, Gaef mich daen hamer ins aan.
aangewaaide, [aangetrouwde], aangewejdje, (mannelijk), een aangetrouwde, Det is ein(en) aangewejdje: die is aangetrouwd.
aangewoonte, [gewoonte], aangewuuendje, (vrouwelijk), aangewuuendjes, gewoonte
aanhanger, [aanhanger], aanhenger, (mannelijk), aanhangwagen
aanhoetelen, [prutsen], aanhóddele, aanprutsen
aanhogen, aanhuuege, ophogen van grond, aanaarden
aanhouden, aanhaoje, 1. aan zijn standpunt vasthouden 2. kaartterm: aan de slag blijven door met dezelfde kleur terug te komen
aanhoudend, [aanhoudend], aanhaojendj, aanhoudend, steeds weer
aankaarten, [ter sprake brengen], aankaarte, 1. aankaarten, ter sprake brengen 2. iemand erbij betrekken
aankallen, [aanspreken], aankalle, 1. iemand over iets aanspreken 2. aanpraten, Ich höb ’m dao ins uuever aangekaldj.
aankijken, aankieke, 1. aankijken 2. afwachten, Emes sjeif aankieke.
aankissen, [ophitsen], aankisse, ophitsen, Emes d’n hóndj aankisse: de hond op iemand af sturen.
aankleden, aankleie, 1. aankleden 2. opsmukken
aanklommelen, [prutsen], aanklómmele, aanmodderen, prutsen
aankloten, [prutsen], aankloeate, aanmodderen, prutsen, Wae kloeate mer get aan.
aankomen, aankómme, 1. zwaarder worden 2. bezoeken 3. arriveren, In eine korten tied hieël get aankómme.
aanlanden, [aanlanden], aanlanje, aanlanden, terechtkomen, Woea zeen wae noe weer aangelandj!
aanleg, aanlèk, (mannelijk), aanleg, talent, Hae haet aanlèk daovuuer.
aanleggen, aanlègke, 1. aanleggen 2. besteden, uitgeven 3. zich inlaten met, Hae wètj waal wie d’r ’t mót aanlègke.
aanlengen, aanlinge, aanlengen
aanlenglimonade, [limonadesiroop], aanlinglimmenaad, (mannelijk), limonadesiroop, De kinjer krege aanlinglimmenaad.
aanleren, [aanleren], aanlieëre, aanleren
aanleunen, [aanleunen], aanläöne, aanleunen
aanleunwoning, [huis ergens tegenaan gebouwd], aanläönwuuening, (vrouwelijk), aanleunwoning, Bie Sterrebosch ligke aanläönwuueninge.
aanloop, [aanloop], aanloup, aanluip, (mannelijk), aanloupe, aanluipke, 1. aanloop, start 2. bezoek, Mèt ein aanluipke spróng d’r uuever ’t Räömke.
aanmaken, aanmake, 1. aanmaken, aansteken 2. mengen 3. op smaak maken 4. verkering beginnen 5. opzadelen, De lamp aanmake. De staof aanmake.
aannaaien, aannejje, 1. aannaaien 2. bedotten, Eine knoup aannejje.
aannemen, aannumme, 1. aannemen 2. veronderstellen, De boew van ein hoes aannumme. Ich höb eine noewe handjlanger aangenómme.
aannemer, [aannemer], aannummer, (mannelijk), aannemer
aanpongelen, [aanklungelen], aanpóngele, 1. aanklungelen 2. gauw kleren aantrekken
aanpoten, aanpoeate, 1. aanpoten, hard werken 2. iemand iets aansmeren
aanraden, aanraoje, aanraden
aanrecht, aanrèk, (mannelijk), aanrèkke, aanrèkske, aanrecht, gootsteen, zie ook pómpestein, Zèt d’n doorslaag oppen aanrèk.
aanrijding, aanriejing, (vrouwelijk), aanrijding
aanroepen, [aanroepen], aanrope, aanroepen, bidden tot, Sint Antoeanius bèste vrindj, zörg det ich miene sluuetel vinj!
aanschieten, [aanschieten], aansjete, 1. wild aanschieten bij de jacht 2. iemand aanspreken om iets te vragen
aanschijten, [verklikken], aansjiete, verklikken, iemand verraden, Emes aansjiete.
aanschuiven, [aanschuiven], aansjuve, aanschuiven, Hae sjuuftj mer get gaer aan.
aanslaan, aanslaon, aanslaan
aanslag, aanslaag, (vrouwelijk), aanslag
aansnijden, [aansnijden], aansnieje, aansnijden, Waem snietj de flaaj aan?
aanspanner, [beginneling], aanspender, (mannelijk), aanspenders, aanspenderke, beginneling
aansporen, aanspoeare, aansporen
aanspraak, aanspraok, (mannelijk), aanspraak, Aoj minse höbbe gaer aanspraok.
aanspreken, aanspraeke, 1. aanspreken 2. ter verantwoording roepen
aanstaan, aanstaon, 1. aanstaan 2. bevallen, behagen 3. goed (af)gaan, De radio stuit nog aan.
aanstaande, [komende], aanstaondje, aanstaande, komende
aanstaande, aanstaondje, (mannelijk/vrouwelijk), verloofde
aanstand, [aanstellerij], aanstandj, (mannelijk), aanstellerij, Aanstandj make: zich aanstellen.
aanstandmaker, [aansteller], aanstandjmaeker, (mannelijk), aansteller, aanstelster
aansteken, aanstaeke, 1. aansteken 2. besmetten 3. enthousiast maken 4. verrot zijn, Ein kaes aanstaeke.
aanstoot, aanstoeat, (mannelijk), aanstoot, ontstemming, Det maedje goof aanstoeat mèt die korte klèdjes.
aanstoten, [aanstoten], aanstoeate, aanstoten
aanstrengen, [zich inspannen], aanstrenge, strengtj zich aan, strengdje zich aan, zich aan, zich aanstrenge, zich inspannen, moeite doen
aanstrijken, [even strijken], aanstrieke, aanstrijken, Ei zwaegelke aanstrieke. Ich mót det plekske ouch nog effe mèt vèrf aanstrieke.
aanstrikken, [aanbreien], aanstrikke, aan bestaand breiwerk iets aanbreien, Eine noewe boeard aanstrikke.
aantaffelen, [op zijn gemak lopen], aantóffele, aantaffele, op zijn gemak lopen, Dao kumtj d’r eindelik aangetóffeldj.
aantekenen, [aantekening maken], aanteikene, aantekenen
aantoddelen, [aanrommelen], aantóddele, 1. slordig kleden 2. aanrommelen
aantonen, [aantonen], aantuine, aantonen, bewijzen, Tuin mer ins aan det ’t zoea is.
aantreden, aantraeje, 1. aantreden 2. aanstampen, aantrappen, Bie det fieëst mós de harmenie weer aantraeje.
aantrekken, aantrèkke, aantrekken, Trèk de nistel van diene sjoe ins aan, dae zitj los. Trèk dich det mer neet aan. Zich nörges get van aantrèkke.
aantuien, [zich slecht kleden], aantujele, zich slecht kleden, Waat höbs se dich noe weer aangetujeldj?
aanvangen, aanvange, 1. beginnen 2. uitspoken
aanvaren, [vertrekken], aanvare, alvast vertrekken
aanvoelen, [aanvoelen], aanveule, aanvoelen, D’n dörpel veultj kaod aan. Det kóns se toch op dien klómpe aanveule.
aanvoerder, [aanvoerder], aanveurder, (mannelijk), aanveurders, aanvoerder
aanvragen, [aanvragen], aanvraoge, aanvragen
aanvreten, [aanvreten], aanvraete, aanvreten, aantasten
aanvullen, [aanvullen], aanvölle, aanvullen
aanwennen, [aanwennen], aangewinne, aanwinne, aanwennen
aanwensel, aanwinsel, (onzijdig), aanwinsele, gewoonte, tic, zie ook gewuuendje
aanwerk, aanwerk, (onzijdig), het begin van het werk, ’t Haet lang gedoordj, mer ’t aanwerk is toch eindelik gemaaktj.
aanwerken, [beginnen met het werk ], aanwirke, 1. een begin maken met het werk 2. doorwerken
aanwijzen, [wijzen naar iets of iemand], aanwieze, aanwijzen
aanwrijven, [de schuld geven], aanvrieve, de schuld geven, Emes get aanvrieve.
aanzeggen, aanzègke, aanzeggen, aankondigen, Emes de wach(t) aanzègke. Hae ging de naober aanzègke det groeatje doead waas.
aanzetten, aanzètte, 1. aanzetten 2. aankomen 3. vastmaken 4. dik maken, ‘De blaozers mótte neet zoea hel aanzètte’, zag d’n dirigent. De radio aanzètte.
aanzien, aanzeen, (onzijdig), aanzien, achting, Eine börgemeister haet meistal väöl aanzeen.
aanzien, aanzeen, afwachten, Wae zulle ’t nog effe aanzeen.
aanzwengelen, [aanzwengelen], aanzwingele, aanzwengelen, aanhangig maken
aap, aap, (mannelijk), ape/aep, aepke, 1. aap 2. kwajongen, Aap, waat höbs se sjoean jónge: wat ben jij een opschepper, gezegde.
aard, aard, (mannelijk), 1. innerlijke gesteldheid 2. karakter, stijl, Hae haet dao gojen aard: hij voelt zich daar prettig. .
aardappel, aerpel, (mannelijk), aerpel/aerpele, aerpelke, aardappel, Aerpele inne zök höbbe: gaten in de sokken hebben. De stómste boere höbbe de dikste aerpele.
aardappelkoek, [aardappelkoek ], aerpelekook, (mannelijk), aardappelkoek van geraspte aardappels in olie of vet gebakken, zie ook riefkook
aardappelkuil, [aardappelkuil ], aerpelekoel, (vrouwelijk), aardappelkuil, Laeve wie eine prins in ein aerpelekoel.
aardappelmesje, [aardappelmesje], aerpelemetske, (onzijdig), aardappelmesje
aardappelriek, aerpelereek, (mannelijk), aardappelriek
aardappelschijfje, [schijfje aardappel], aerpelesjuufke, (onzijdig), aardappelschijfje
aardappelschil, [aardappelschil ], aerpelesjèl, (vrouwelijk), aardappelschil
aardbei, aerbieër, (vrouwelijk), aardbei
aarde, aerd, (vrouwelijk), 1. aarde, grond 2. lemen vloer, Boeaven aerd ligke: dood zijn, maar nog niet begraven. ’t Vruustj stein oet d’n aerd.
aarden, aarde, are, aartj, aardje, geaardj, 1. aarden, zich thuisvoelen, ergens wennen 2. lijken op, Hae is good geaardj in Thoear. Ich kós dao neet are.
aardig, aardig, aardiger, aardigst, 1. eigenaardig 2. nogal, tamelijk
aardige, aardige, (mannelijk), rare kwast, eigenaardige, zonderling, Det is einen aardige!
aardmannetje, [kabouter], aerdmenke, (onzijdig), aardmannetje, kabouter, zie ook alvermenke
aardvuil, [begraven], aerdvoel, dood en begraven, Ich maak mich dao gein zörg mieë(r) óm, want den bèn ich allang aerdvoel.
aas, aos, (onzijdig), lokaas
aas, aos, (mannelijk), äös/aoze, äöske, aas bij kaartspel
aas, [knoest], aos, (mannelijk), äös, äöske, knoest in hout, Op einen aos houwe: zich misrekenen.
Abdijcomplex, [Abdijcomplex], Abdijcomplex, (onzijdig), lager gelegen gedeelte aan de zuidzijde van de Abdijkerk te Thorn waar voorheen de gebouwen van het Stift stonden
Abdijkerk, [Abdijkerk], Abdijkirk, (vrouwelijk), Abdijkerk, voormalige kerk van het stift Thorn, die na de Franse tijd de parochiekerk van Thorn werd; de voormalige parochiekerk werd afgebroken
abrikoos, abbrekoeas, (vrouwelijk), abbrekoeaze, abbrekuueske, abrikoos, Abbrekoeazeflaaj mèt reepkes of mèt gruuemelkes.
absolutie, abselusie, (vrouwelijk), absolutie, vergiffenis van zonden, Es se dich good gebeechtj haats, kreegs se de abselusie.
accident, aksedent, (onzijdig), aksedente, aksedentje, ongeval, onplezierig voorval
accommoderen, akkemedere, akkemedeertj, akkemedeerdje, geakkemedeerdj, aanpassen, goed passen bij, schikken, Det akkemedeertj neet mèt ein.
acht, ach, acht, acht, Zóndig ach daag is kirmes.
achterblijven, [achterblijven], achterblieve, achterblijven
achterdeur, achterduuer, (vrouwelijk), achterdeur
achtereen, achterein, 1. achtereen, achter elkaar 2. zo meteen
achtereind, achterinj, (onzijdig), achterste, achtereind
achterhaam, [paardentuig ], achterhaam, (mannelijk), paardentuig waarmee het achterste van het paard de kar achteruit duwt, Hae trèktj d’n achterhaam: hij zet zich nauwelijks in; hij is te lui om te werken.
achterhand, [laatste], achterhandj, (vrouwelijk), achterhand, het laatst aan de beurt, Bij kaarten: Hae zitj oppe achterhandj.
achterkeuken, [bijkeuken], achterkuueke, (vrouwelijk), achterkeuken, bijkeuken
achterlader, [geweer], achterlajer, (mannelijk), achterlader, geweer van de schutterij
achterneef, [achterneef], achternaef, (mannelijk), achterneef
achterom, achteróm, (mannelijk), 1. achterom 2. ruimte achter het huis, Achteróm is kirmes.
achterop, [achter bij iemand of iets], achterop, achterop, Hae kumtj achterop: hij komt als laatste.
achteropschutter, [schutter ], achteropsjöt, (mannelijk), de laatste schutter van het zestal bij de schietwedstrijd van de schutterij, D’n achteropsjöt haet ’t verrèktj lestig.
achterover, achteruuever, achterover, Achteruuever of vuueruuever.
achterover, achteruuever, (mannelijk), achterover, Doe, stómmen achteruuever!: dommerik, scheldwoord.
achterpand, [achterpand], achterpandj, (onzijdig), 1. achterpand, bij kleding 2. achterliggend pand bij bebouwing
achterrad, [achterwiel], achterraad, (onzijdig), achterwiel
achterruit, [achterruit], achterroet, (vrouwelijk), achterruit, De achterroet vanne auto waas beslage.
achterste, echelste, (onzijdig), 1. achterste 2. achterwerk
achterstevoren, echelstevuuer, echelstevuuere, achterstevoren
achterstoten, [achterstellen], achterstoeate, achterstellen, Det vuuerkindj is toch altied get achtergestoeate.
achterstuk, [achterstuk], achterstök, (onzijdig), achterstuk, Ein achterstök inne bóks zètte.
achteruit, achteroet, (mannelijk), 1. achteruit (versnelling) 2. achteruitgang, teruggang 3. in- en uitgang aan de achterkant, D’n auto inne achteroet zètte.
achteruit, achteroet, achteruit, Achteroet of vuueroet gaon.
achteruitboeren, [achteruit gaan], achteroetboere, achteruitboeren, in zaken achteruit gaan, Wae boere achteroet.
achteruitkijkspiegel, [achteruitkijkspiegel], achteroetkiekspegel, (mannelijk), achteruitkijkspiegel
achterwege, achterwaege, achterwaeges, achterwege
achttien, achtieën, achttien
achttiende, [achttiende], achtieëndje, achttiende
adem, aom, (mannelijk),  äömke, adem, In einen aom doorwirke. Waat höbs doe ei vies äömke.
ademen, aome, aomtj, aomdje, geaomdj, ademhalen, zie ook aomhoeale
ademhalen, [ademen], aomhoeale, ademhalen, zie ook aome
ademsgat, [gat], aomsgaat, (onzijdig), 1. galmgat in kerktoren 2. gat in kledingstuk (spottend bedoeld)
ader, aor, (vrouwelijk), aore, äörke, 1. korenaar 2. nerf 3. bloedader
advocaat, advekaot, (mannelijk), advekaote, advekäötje, 1. advocaat 2. alcoholhoudende drank met eieren
Aegidius, Gied, Egidius
Aemilius, Miel, Mil, Milke, Emile, Emiel
af, aaf, af, klaar, De knuip aaf höbbe: kapot moe zijn na inspanning. De sjötte van Thoear höbbe t’r achtieën aaf. Det is neet de kop aaf: dat valt nog mee. Det werk höb ich aaf. De vogel aaf höbbe: gezegd wanneer iemand een goede prestatie geleverd heeft. Doe bès aaf: je beurt is voorbij, gezegd bij spel. En dao is ’t mèt aaf. Oppe kop aaf. Van ziene tekst aaf zeen: afgeleid, in de war zijn.
af en toe, [af en toe], aaf en toe, af en toe, Aaf en toe kumtj d’r nog ins.
afbedelen, [bedelen], aafbaedele, bij elkaar bedelen
afbidden, [afbidden], aafbaeje, afbidden, Vratte laote aafbaeje.
afbieden, [afdingen], aafbeje, afdingen, gebruik bij verkoop van vee en andere landbouwproducten waarbij de koop met een handklap werd bekrachtigd
afbijten, aafbiete, afbijten, Zien nieëgels aafbiete.
afbindelen, [binden], aafbinjele, in de oogsttijd schoven binden, zie ook aanbinje
afbinden, [binden], aafbinje, in de oogsttijd schoven binden, zie ook aafbinjele
afbladderen, aafblajere, 1. gewas van blad ontdoen voor rijping van de vrucht 2. afbladderen, zie ook aafblaje, Ich mót de selderie nog aafblajere.
afbladen, [afbladderen], aafblaje, 1. gewas van blad ontdoen voor rijping van de vrucht 2. afbladderen, zie ook aafblajere
afblazen, [afblazen], aafblaoze, afblazen, afgelasten, De rippetiesie is aafgeblaoze.
afblijven, [afblijven], aafblieve, afblijven
afbloten, aafbloeate, zand en onkruid verwijderen van kleiopslag
afborstelen, [afborstelen ], aafbeustele, 1. afborstelen 2. aframmelen
afbraak, aafbraak, (mannelijk), afbraak, puin, sloop, Vanne aafbraak van ’t Stift boewdje ze in Thoear de hoezer op.
afbranden, aafbranje, afbranden, Hae waas gans aafgebrandj: hij was helemaal op. ’t Hoes is toette gróndj aafgebrandj. Vèrf aafbranje.
afbreken, [afbreken], aafbraeke, afbreken
afdak, aafdaak, (onzijdig), afdak
afdampen, [afdruipen], aafdampe, afdruipen, ervandoor gaan, Mètte stert tösse de bein aafdampe.
afdoen, [afdoen], aafdoon, 1. afdoen, in oogsttijd gewas plukken 2. een einde maken aan, Ich mót de gaes(t) nog aafdoon.
afdraaien, aafdrejje, 1. afdraaien op draaibank 2. afslaan in verkeer, Ich höb dae taofelpoeat get aafgedrejdj.
afdrinken, [afdrinken ], aafdrinke, 1. het vat leegdrinken 2. na onenigheid samen een glas drinken
afdrogen, aafdruuege, 1. afdrogen 2. een pak rammel geven 3. flink verliezen, Höbs se d’n aafwas al aafgedruuegdj?
afdroogdoek, [theedoek], aafdruuegdook, (mannelijk), theedoek, zie ook afdrooghanddoek
afdrooghanddoek, [theedoek], aafdruueghandjdook, (mannelijk), theedoek, zie ook aafdruuegdook
afdruk, [kopie], aafdrök, (mannelijk), afdruk, kopie
afgaan, aafgaon, 1. afgaan 2. ontlasting hebben 3. naar beneden gaan 4. iets goed kunnen, De klantje aafgaon óm bestèllinge op te numme. De sjuuet ging te vreug aaf.
afgaand, [afgaand], aafgaondj, afgaand, Aafgaondj op dien wuuerd mót ich dich toch waal geliek gaeve.
afgang, aafgank, (mannelijk), 1. afgang 2. stoelgang, D’n twieëdje pries van de harmenie waas einen aafgank!
afgebrakt, [afgejakkerd], aafgebraktj, afgejakkerd, Vreuger maakdje wae ein ker van einen aafgebrakdje kinjerwage.
afgeleefd, [afgeleefd], aafgelaefdj, afgeleefd, Zie zuut t’r aafgelaefdj oet.
afgeven, aafgaeve, 1. afgeven 2. op iemand schelden 3. omgaan met mensen van lager allooi, Daen ink geuftj aaf.
afhalen, aafhoeale, afhalen, Emes vanne trein aafhoeale.
afhangen, aafhange, 1. afhangen 2. afhankelijk zijn van, De tummerman mót de vuuerduuer nog kómme aafhange.
afhanger, [hangplant], aafhenger, (mannelijk), aafhengers, aafhengerke, hangplant, De aafhengers aan de rame in Thoear staon sjoean.
afhouden, aafhaoje, afhouden, niet op in gaan, Haod dich dao van aaf, jóng!
afhouwen, [afhakken], aafhouwe, 1. afhakken, afslaan 2. er vandoor gaan
afkammen, [neerhalen], aafkeime, afkraken, kritiek geven op, Emes aafkeime.
afketsen, [afketsen ], aafketse, 1. afketsen 2. veel lopen, rijden
afkeuren, [afkeuren], aafkäöre, afkeuren
afkijken, [afkijken], aafkieke, afkijken
afknijpen, aafkniepe, afknijpen
afkoelen, [afkoelen], aafkeule, afkoelen
afkoken, [afkoken], aafkoeake, afkoken
afkomen, aafkómme, 1. naar beneden komen 2. aan komen zetten met, Kóm van ’t daak aaf!
afkopen, [afkopen], aafkoupe, afkopen, iets overnemen tegen betaling, Vratte aafkoupe: wratten (tegen betaling) laten afbidden.
afkratsen, [afkrabben], aafkratse, afkrabben, Vèrf aafkratse.
aflaat, aaflaot, (vrouwelijk), aaflaote, 1. aflaat 2. afvoer van de goot, Einen aaflaot verdene.
afladen, [afladen], aaflaje, afladen, De ker is aafgelaje vol. Wae höbbe de ker aafgelaje.
aflaten, [laten zakken], aaflaote, naar beneden laten zakken, De rolloeke aaflaote.
aflebberen, [aflikken], aaflebbere, aflikken
afleggen, [van het lichaam doen, een koe verlossen], aaflègke, 1. afleggen van een dode 2. een kaart wegleggen, term bij het kaartspel
afleiden, aafleie, afleiden
afleren, [afleren], aaflieëre, afleren
afliegen, [ontkennen], aaflege, loochenen, ontkennen
aflijnen, [aflijnen], aafliene, aflijnen, lijnen trekken op het sportterrein
aflikken, aaflekke, aflikken, Dao leks se dich doem en vinger bie aaf. Vreuger lekdje väöl minse d’n telder nog aaf.
aflitsen, [afglijden], aaflitse, afglijden
afluisteren, [afluisteren], aafloestere, afluisteren
afmaaien, [afmaaien], aafmejje, afmaaien
afmaken, aafmake, 1. afmaken, voltooien, beëindigen 2. doden 3. omheinen
afmelken, [melken], aafmèlke, het laatste restant melken, Ich mót de koe nog aafmèlke.
afnemen, aafnumme, afnemen
afpalen, [afrasteren], aafpaole, afrasteren, afbakenen
afpeigeren, aafpeigere, peigertj zich aaf, peigerdje zich aaf, zich aaf, zich aafpeigere, zwoegen
afpennen, [schrijven], aafpenne, 1. veel schrijven 2. strafwerk schrijven
afraffelen, aafraofele, aafraffele, afraffelen, D’n daeke haet vandaag ziene praek ouch mer aafgeraofeldj.
aframmelen, [afjakkeren], aafremmele, 1. te hard laten lopen van een dier 2. afjakkeren, Bès se ’t paerd weer aan ’t aafremmele?
afrijten, [afscheuren ], aafriete, 1. afscheuren 2. een wind laten
afrissen, [rissen], aafritse, rissen, De roeaj bieëre aafritse.
afroepen, [afroepen ], aafrope, 1. afroepen 2. afkondiging van een voorgenomen huwelijk in kerk
afschaffen, [afschaffen], aafsjaffe, afschaffen, Hieël get heiligedaag zeen aafgesjaftj.
afscheren, aafsjaere, afscheren
afscheuren, [afscheuren], aafsjuuere, afscheuren
afschieten, aafsjete, afschieten, De vogel aafsjete bie ’t kuueningssjete.
afschoppen, [afsteken], aafsjope, het bovenste laagje grond met de platte sjoop (een soort schop) afsteken
afschrappen, [afschrapen], aafsjrabbe, afschrapen
afschudden, [afschudden ], aafsjödde, 1. afschudden 2. afgieten, Gank de proeme ins vanne boum aafsjödde.
afschuiven, [afschuiven], aafsjuve, 1. afschuiven, de schuld aan iemand anders geven 2. geld toestoppen
afslaan, aafslaon, 1. afslaan 2. laten ophouden, Niks aafslaon es vlege. Rechs en links aafslaon.
afslikken, [afslikken], aafslikke, afslikken, doorslikken, Vreuger kreegs se de laevertraon neet aafgesliktj.
afsluiten, [afsluiten], aafsloete, afsluiten
afsnijden, [afsnijden ], aafsnieje, 1. afsnijden 2. stevig de waarheid zeggen, Snie mich ein sneej wèk aaf.
afsnijder, [draad ], aafsniejer, (mannelijk), strak gespannen draad om kleistrengen te snijden; werd vroeger in de steen- en dakpannenfabriek gebruikt
afspannen, [uitspannen], aafspanne, uitspannen, ’t Paerd aafspanne.
afspanning, aafspanning, (vrouwelijk), een herberg waar de koetsier ook zijn paard kon verzorgen of stallen; het Kapelhuis bij de Kapel onder de Linden in Thorn was in de eerste helft van de 20e eeuw een afspanning
afspelen, [afspelen], aafspuuele, afspelen, ’t Stök waas nog neet aafgespuueldj of ze begóste al te klappe. Dao haet zich vreuger hieël get aafgespuueldj.
afspoelen, [afspoelen], aafspeule, afspoelen
afspreken, [afspreken], aafspraeke, afspreken
afsteken, aafstaeke, afsteken, De kroeate aafstaeke. Veurwerk aafstaeke.
afstemmen, [afstemmen], aafstumme, afstemmen
afsterven, [afsterven], aafsterve, afsterven, Ei verke laote aafsterve oppe leier.
afstoken, aafstoeake, afstoken, gewassen verbranden, bermen afbranden
afstoten, [afstoten], aafstoeate, afstoten
afstraffen, [straf geven], aafstraove, afstraffen
afstreven, [betwisten], aafstraeve, iemands mening betwisten, Zit mich hie noe neet aaf te straeve!
afstrijden, aafstrieje, in een gesprek bestrijden wat er gezegd is, ontkennen
afstrijken, [afstrijken ], aafstrieke, 1. afstrijken 2. in de steen- en pannenfabrieken: het afstrijken van kleivormen om de overtollige klei van de pannen- en steenvormen te verwijderen 3. de laatste laag verf aanbrengen 4. al het wasgoed strijken
afstrijker, [houten lat ], aafstrieker, (mannelijk), een beuken lat voor het gladstrijken van de kleivorm
afstropen, [afstropen], aafstruipe, 1. afstropen, villen 2. gericht zoeken
aftreden, aaftraeje, 1. aftreden, ontslag nemen 2. met voetstappen een maat uitzetten
aftrekken, aaftrèkke, 1. aftrekken 2. een foto maken 3. zich aaftrèkke = masturberen (bij mannen), De kroeate aaftrèkke: de bieten uitdunnen.
aftrekker, [vloerwisser], aaftrèkker, (mannelijk), vloerwisser, Ze kómme ’m mèt d’n aaftrèkker t’r aan: ze korten hem op zijn salaris.
aftroefelen, aaftroefele, aftroggelen, Emes get aaftroefele.
aftroeven, [te vlug af zijn], aaftroeve, aftroeven, Hae haet ’m de slaag aafgetroefdj.
afvangen, [onderscheppen, afsnauwen], aafvange, 1. onderscheppen 2. afvangen, iemand te slim af zijn 3. afsnauwen
afvaren, [wegrijden], aafvare, wegrijden, wegvaren, Wae höbbe lang genóg gewachtj, laot ós mer aafvare.
afvegen, [schoon vegen], aafvaege, afvegen, Zich örges de vot aan aafvaege: zich nergens iets van aantrekken
afvoer, [afvoer], aafveur, (mannelijk), aafveure, afvoer
afvoerputje, [afvoerputje], aafveurpötje, (onzijdig), afvoerputje
afwas, aafwas, (mannelijk), afwas, vaat
afwegen, [afwegen], aafwaoge, afwegen
afwennen, [afleren], aafgewinne, afwennen, afleren, zie ook aafwinne, Det rouke mós se dich ins aafgewinne.
afwennen, aafwinne, afwennen, afleren, zie ook aafgewinne
afweren, [afweren], aafwieëre, afweren
afwijken, [afwijken], aafwieke, afwijken
afwijzen, [afwijken], aafwieze, afwijzen
afwindelen, [afwinden], aafwinjele, afwinden, breigaren afwinden, Ein streen gare aafwinjele.
afwinnen, aafwinne, winnen
afwrijven, [afwrijven], aafvrieve, afwrijven
afzien, aafzeen, afzien
afzonderlijk, aafzunjerlik, afzonderlijk
afzuipen, [opzuipen], aafzoepe, opzuipen, Ei vaat beer aafzoepe.
afzwademen, [roken ], aafzwame, 1. veel roken 2. afranselen, In det kaemerke weurtj mich get aafgezwaamdj.
afzwanzen, [een pak slaag geven], aafzwense, een pak slaag geven, ervan langs krijgen, Hae haet ’m aafgezwenstj.
Agnes, [agnes], Jes, Nes, Neske, Agnes
Aken, [plaatsnaam], Aoke, Aken, Kölle en Aoke zeen ouch neet op einen daag geboewdj.
Akker, [straatnaam], Akker, straat in Thorn, Oppen Akker woeane.
akkeren, [ploegen], akkere, akkertj, akkerdje, geakkerdj, bouwland ploegen, de akker bewerken
Akkerwal, [straatnaam], Akkerwal, straat in Thorn, meestal ’t Akkerwelke genoemd
akkoord, akkoeard, (onzijdig), akkoearde, akkuuerdje, akkoord, Ich bèn daomèt akkoeard. In akkoeard wirke: volgens contract werken.
aks, haaks, aaks, (vrouwelijk), haakse, haekske, aks, hakbijl
al, haol, puur, helemaal, Det is haol vèt.
al zijn leven, [al zijn leven], alzelaeve, altijd, vast en zeker, Dae kumtj alzelaeve te laat. Ich gluif alzelaeve det ich de duuer toe haaj gedaon.
al-avonds, [elke avond], al-aoves, elke avond
alaaf, alaaf, carnavalsgroet, vreugdekreet
Albertus, [albertus], Albaer, Albertus
albestel, [bemoeial], albestèl, (mannelijk), bemoeial, iemand die het altijd beter weet als er iets gedaan moet worden
aldaags, [dagelijks], aldaags, dagelijks
Aldegonda, [aldegonda], Alda, Aldje, Eldje, Gón, Góntje, Aldegonda
Alfons, Fóns, Funs, Funske, Alphons
aljaars, [jaarlijks], aljaors, jaarlijks, elk jaar
alla, alla, allei, alleh, vooruit, Alla, kóm noe, wae gaon!
alledag, [dagelijks], aldaag, elke dag
alleen, allein, elein, alleen, vanzelf, Det geit van elein.
allemaal, allemaol, allemaal, Höbs se ze nog waal allemaol?
allereerst, [allereerst], allerieës, allerieëst, allereerst
allerhand, [allerhand], allerhandj, allerhand, Dao luiptj allerhandj volk door Thoear. Det is allerhandj: dat ziet er niet rooskleurig uit.
allerhoogst, [allerhoogst], allerhoeagst, allerhoogst, De vorstin-abdis waas de allerhoeagste in aanzeen.
allerlaatst, [allerlaatst], allerlès, allerlèst, allerlaatst
allermeest, [allermeest], allermeis, allermeist, allermeest
allernieuwste, [allernieuwste], allernoetste, allernieuwste
allewijl, [tegenwoordig], allewiel, allewieles, tegenwoordig, thans, Allewiel is ’t drök oppe waeg.
allicht, allich, allicht, allicht, natuurlijk, Mèt zoeaväöl minse bie-ein is t’r allich(t) eine dae get te knotere haet.
allijk, [geheel], alik, 1. heel, niet (aan)gebroken 2. groot, zie ook gans, hieël, De roet waas gelökkig nog alik. Ich höb nog ein alik pekske bótter.
almaands, [maandelijks], almaondj, almaondjs, elke maand, maandelijks
almiddags, ['s middags], almiddigs, almiddes, elke middag, Almiddigs geit zie get unjere.
almorgens, ['s morgens], almörges, elke morgen
alnachts, ['s nachts], alnachs, elke nacht
Aloys, Lewie, Lewieke, Lowie, Wiezius, Aloysius
Aloys, Wie, Wies, (Wie\s), Aloysius
Aloysia, Lewis, Aloysia
als, es, als, wanneer, Es se zin höbs, kóns se mètgaon.
alsgodbelieft, [uitroep], esgodbleeftj, uitroep, wens
alstublieft, estebleef, es te bleef, alstublieft, Laot det estebleef! ‘Meins se det?’ ‘Estebleef!’ (als bevestigend of verontwaardigd antwoord).
altaar, altaor, (onzijdig), altaore, altäörke, altaar
alteratie, alterasie, (vrouwelijk), ophef, opwinding, Waat ein alterasie óm niks.
altijd, altied, altijd
alver, aovel, (mannelijk), aovele, äövelke, alver, kleine maasvis
alveren, [vis vangen], aovele, aoveltj, aoveldje, geaoveldj, met vliegen op vis vangen
alverman, [aardmannetje], alvermenke, (onzijdig), aardmannetje, kabouter, zie ook aerdmenke
alweeks, [wekelijks], alwaekes, elke week, Alwaekes waas t’r lof ane kepel.
alzondags, ['s zondags], alsóndes, alsóndigs, iedere zondag, Vreuger móste wae alsóndes nao de mès.
amateur, ammetäör, (mannelijk), ammetäörs, amateur
ambachtsschool, [ambachtsschool], ambachsjoeal, (vrouwelijk), ambachtsschool, Van Thoear móste ze vreuger nao Remunj nao de ambachsjoeal.
ambetant, ambetant, ammetant, ambetanter, ambetantst, vervelend, hinderlijk
ambetanterik, ambetanterik, (mannelijk), vervelend persoon, klier
ambras, ambras, (mannelijk), trammelant, misère, zie ook miserie, Maak toch neet zoeaväöl ambras om zoean bietje.
amen, ame, amen, Rijmpje: ‘Ame’, zag de köster van Zwame, zag pestoear van Neel, dae de bòks oet veel!
amer, aomere, houtskool, smeulende as in strijkijzer, zie ook houtskoeal, Doot get aomere in ’t striekiezer.
amer-ijzer, [strijkijzer], aomere-iezer, (onzijdig), strijkijzer, verwarmd met houtskool of kolen
amertang, [houtskooltang], aomeretang, (vrouwelijk), houtskooltang, pook
ami, [onaangename], ammie, (mannelijk), onaangenaam persoon, Eine viezen ammie: iemand die er vies uitziet.
amusatie, [plezier], ammezasie, (vrouwelijk), plezier
amuseren, ammezere, ammezeertj, ammezeerdje, geammezeerdj, amuseren
ander, anger, ange(r)ste, 1. ander 2. komende, Óm de angeste waek bèn ich ane buuert.
anderdaags, sangerdaags, sangerendaags, de dag erna
andere, [andere], angere, (mannelijk), angere, andere, anderen, Det höbbe die angere gedaon.
anderhalf, óngerhalf, anderhalf, Óngerhalve man en eine paerskop: heel weinig.
andermans, [andermans], angermans, andermans, van iemand anders
anders, anges, angester, angersters, anders, Det mós se angesters doon. Ich mót noe heives, anges bèn ich te laat.
andersom, angesóm, andersom, zie ook ómmesang (woordgrapje)
andersom, ómmesang, andersom (taalgrapje)
andijvie, andievie, (vrouwelijk), andijvie
Andreas, [andreas ], Andrees, Dré, Dreke, Drees, Dries, Andreas
ang, [houten pen], ang, (mannelijk), pen van houtverbinding
Angelina, Angelien, Angelina
anggat, [pengat ], anggaat, (onzijdig), pengat bij houtverbinding
Anna, An, Anna
Ansfriedstraat, [straatnaam], Ansfriedstraot, straat in Thorn, vernoemd naar de stichter van Thorn
Antonia, Tonia, Nèt, Nètje, Net, Nettie, Antonia
Antonius, Toon, Ton, Toean, Tonnie, Tonie, Tuuen, Tuuenke, Nie, Ni, (Toea~n), (Tuue~n), Antonius
antraciet, antresiet, (mannelijk), antraciet, steenkoolsoort, Goeaj nog ’ns get antresiet in d’n haard.
antwoord, antjwoeard, (onzijdig), antjwoearde, antwoord
antwoorden, [antwoord geven], antjwoearde, antjwoeartj, antjwoeardje, geantjwoeardj, antwoorden
apart, apaart, epaart, apaarter, apaarste, apart, bijzonder, afzonderlijk, Det is toch waal echt get epaarts.
aparte, apaarte, (mannelijk/vrouwelijk), aparte, Det is einen/ein apaarte.
apenkeutel, [koosnaampje ], apekuuetel, (mannelijk), apenkeutel, koosnaampje voor kind
apennootje, apeneutje, (onzijdig), pinda, Hae zitj apeneutjesrang: op de goedkoopste plaats in theater.
apenvot, [dreumes], apevot, (vrouwelijk), dreumes
apotheek, appetieëk, (mannelijk), apotheek
appel, appel, (mannelijk), appele, eppelke, appel, Ein bènneruuedje is ei lekker eppelke. Ein eppelke vuuer d’n doos(t).
appelboom, [fruitboom], appeleboum, (mannelijk), appelboom
appelkits, [klokhuis ], appelekits, (vrouwelijk), klokhuis van een appel of peer
appelmoes, [gerecht], appelmoos, appelemoos, (onzijdig), appelmoes
appelschil, [appelschil], appelesjèl, (vrouwelijk), appelschil
appelsien, appelesien, (vrouwelijk), appelesiene, appelesienke, sinaasappel
appelsienenschil, [sinaasappelschil], appelesienesjèl, (vrouwelijk), sinaasappelschil
appelstroop, [appelstroop], appelsjroeap, appelesjroeap, (mannelijk), appelstroop
appetijt, appetiet, (mannelijk), eetlust
appetijtelijk, [aantrekkelijk], appetietelik, 1. fris, aantrekkelijk 2. smakelijk
apprensie, apprensie, aanstalten, Zoots se neet ins get apprensie make: schiet eens een beetje op.
are, aar, (vrouwelijk), aar, are, oppervlaktemaat
arm, erm, (e~rm), (e\rm), (mannelijk), erm, ermke, arm, Alles ómmen erm en niks innen derm: niets te eten hebben maar wel mooie kleren dragen. Dae haet get innen erm: hij is sterk. Dao höbs se allebei de erm bie nuuedig. Hae haet get anen erm: hij heeft verkering. Ich höb eine lamen erm van al det sjrieve. Zien erm zeen te kort: hij heeft een leesbril nodig.
arm, erm, (e~rm), (e\rmer), (e\rmst), ermer, ermst, arm, Einen ermen hals: een stakker. Einen erme slóbber zeen. Einen erme subbedeies. Straoterm. Zoea erm es Job. Zoea erm wie ein kirkrat.
arme, [arme ], erme, (mannelijk), arme, arm persoon
armelijk, [armzalig], ermelik, ermeliker, ermelikst, armelijk, armzalig
armen, [bijstand ], erme, bijstand (in uitdrukkingen), Vannen erme trèkke.
armengeld, [armengeld], ermegeldj, (onzijdig), armengeld, voorloper van de bijstandsuitkering
armenzorg, [armenzorg], ermezörg, (vrouwelijk), armenzorg, bedeling
armoede, ermood, ermooj, (mannelijk), armoede, Dao kumtj dich d’n ermood tieënge: daar heerst grote armoede. D’n ermood is ’m aan ’t lief: hij ziet er pover uit. Ermood is gein sjanj. Ermood lieje. Ermood troef: daar is armoede; wordt ook gezegd bij het kaartspel als men slechte kaarten heeft. Es d’n ermood de duuer in kumtj, vluugtj de leefdje de vinster oet: als er armoede is, is het met de liefde snel gedaan. Waem kiektj mienen ermood? (gezegd bij toepen).
armoedig, ermeujig, ermeujiger, ermeujigst, armoedig
armoedje, [armoedige], ermeudje, (onzijdig), kleine, armoedig uitziende vrouw, Waat ein ermeudje!
armoedzaaier, ermoodzejjer, (mannelijk), armoedzaaier, Det is eine ermoodzejjer, dae haet niks óm aan zie gaat te kratse.
armoelijder, [armoedzaaier], ermoodliejer, ermoojliejer, (mannelijk), iemand die armoede lijdt
armsgat, [armsgat], ermsgaat, (onzijdig), armsgat
armzalig, ermzieëlig, ermzieëliger, ermzieëligst, 1. armzalig 2. zielig, ’t Is dao mer ein ermzieëlige bedoning.
Arnoldina, [arnoldina], Dien, Arnoldina
Arnout, No, Nol, Nöl, Nölke, Noud, Arnoldus
arrangeren, arranzjere, arranzjeertj, arranzjeerdje, gearranzjeerdj, regelen
Arthur, [arthur], Tuur, Arthur
asbak, assebak, (mannelijk), 1. asbak 2. aslade van kachel
Asenray, [asenray], Azeraoj, Asenray
askruisje, askruutske, (onzijdig), askruisje, Ein askruutske hoeale op Asgoonsdig inne kirk.
aspergebed, [bed voor asperges], sperzjesbèd, (onzijdig), aspergesbed
aspergemes, [aspergemes], sperzjesmets, (onzijdig), mes waarmee asperges gestoken wordt
asperges, [asperges], sperzjes, (mannelijk), asperges
Aswoensdag, [aswoensdag], Asgoonsdig, Aswoensdag
auto, auto, (mannelijk), auto’s, uiteke, auto, Mèt zès man kroeape die in det uiteke.
auw, [uitroep], auwieë, uitroep van pijn
avanceren, avensere, avenseertj, avenseerdje, geavenseerdj, vooruitkomen, opschieten, haasten
avapeur, [gulp ], avepeur, (mannelijk), gulp met knopen aan de voorkant van een mannenbroek, Doot dich d’n avepeur ins toe.
avond, saoves, ’s avonds, Van smörges vreug toet saoves laat is d’r aan ’m: van ’s avonds laat tot ’s morgens vroeg is hij aan het werk.
avond, aovendj, (mannelijk), aovendje, avond, Wens aan de vooravond van de naamdag: Vanaovendj is d’n aovendj, mörge is d’n daag det ich dich bestaeke maag.
avondeten, [avondeten], aovesaete, (onzijdig), avondeten
avondklok, [avondklok], aovesklok, (vrouwelijk), avondklok
avondmis, [avondmis], aovesmès, (vrouwelijk), avondmis
avondmoeder, [spook], aovesmoder, (vrouwelijk), spook, Pas mer op vuuer de aovesmoder!: kinderen die laat op straat waren, werden vroeger hiermee bang gemaakt.
avondregen, aovesraengel, (mannelijk), avondregen, regen die lang aanhoudt
azen, aoze, aostj, aosdje, geaosdj, azen, Örges op aoze.
baalschort, [schort], baalsjolk, (mannelijk), jute schort, voorschoot voor vrouwen bij brikkebekkers
baan, baan, (vrouwelijk), bane, baenke, 1. baan 2. brede reep stof, papier 3. brede rijweg 4. spoorweg, smalspoor voor de kiepwagentjes 5. in Thorn: stukje grond tussen huizen
baar, [geheel], baar, puur, geheel, Verhöf dich neet aan dae paol, det is baar iezer.
baard, baard, (mannelijk), baarde, baerdje, baard, En daomèt is de baard aaf: en daarmee is de discussie gesloten.
baardmannetje, [aarden kruik], baardmenke, (onzijdig), grote aarden kruik met een afbeelding van een hoofd met baard
Baarlo, [baarlo], Baolder, Baarlo
baas, baas, (mannelijk), baze, baeske, 1. baas 2. man, De baas uuever emes spuuele.
babbel, bebbel,  bebbels,  bebbelke, 1. m. = babbel, mond 2. v. = meisje, dat veel praat, Eine flotte bebbel höbbe. Haoj diene bebbel.
babbelaar, [drukke prater], bebbelieër, (mannelijk), bebbelieërs, bebbelieërke, drukke prater
babbeltje, [snoepje], babbeltje, (onzijdig), babbeltjes, snoepje, zuurtje, zie ook lekkerke, Op ei babbeltje kóns se lekker zoebele.
badding, badding, (mannelijk), houten paal, draagbalk, Zoea stief wie eine badding.
baden, bejje, bejtj, bejdje, gebejdj, weken in water, baden, Eine zwaerendje vinger mós se bejje in heit soudawater.
baden, baje, baatj, baadje, gebaadj, baden, Puuetje baje.
Baexem, [baexem], Baoksem, Baexem
baggeren, baggere, baggertj, baggerdje, gebaggerdj, 1. baggeren, ontgrinden 2. door de modder lopen
baggergat, [waterplas], baggergaat, (onzijdig), waterplas, ontstaan door het uitbaggeren van grind of klei, zie ook grindjgaat, Róndj Thoear ligke hieël get baggergater.
baggermolen, [baggermolen], baggermuuele, (vrouwelijk), baggermolen
baggerschip, [baggerschip], baggersjeep, (onzijdig), baggerschip
bak, bak, (mannelijk), bek, bekske, bak, Ei bekske koffie. Zèt de blomebek d’znach(t) mer bènne want ’t geit vreze.
bak, bak, (vrouwelijk), bakke, grap, mop, Wèts dich nog ein sjoean bak?
bak, [gevangenis], bak, (mannelijk), gevangenis, Inne bak zitte.
bakbeest, bakbieës, bakbieëst, (vrouwelijk), bakbeest, lomp zwaar voorwerp
bakhuisje, [bakoven], bakhuuske, (onzijdig), bij boerderij liggende bakoven
bakken, bakke, baktj/bèktj, bakdje/beek, gebakke, bakken
bakker, bekker, (mannelijk), bekkers, bekkerke, bakker, Rijmpje: De bekker sjeet lekker, sjeet oealiekook, drie maol gebakke en nog neet good.
bakkerij, [bakkersbedrijf], bekkerie, (vrouwelijk), bakkerij
bakkes, bakkes, (onzijdig), gezicht, smoel, Haod die bakkes: hou je mond. Houw ’m op zie bakkes: sla ’m op zijn gezicht.: sla ’m op zijn gezicht.
bakloon, [loon voor de bakker], bakloean, (onzijdig), loon voor de bakker, alleen voor ’t bakken: deeg en spijs werden door de klant geleverd
bakoven, [bakoven], bakoeave, (mannelijk), bakoven, industriële bakoven, Doe kóns neet tieënge eine bakoeave gape: tegen een sterker iemand kan men het niet opnemen.
bakpruimen, [bakpruimen], bakproeme, bakpruimen, klein soort pruimen voor de vlaai
baksteen, [soort steen], bakstein, (mannelijk), baksteen
baktand, baktandj, (mannelijk), kies, Hae haet ’m eine baktandj getrokke. Rotte baktenj höbbe.
bakvis, bakvès, (mannelijk), bakvis, tienermeisje
bal, bal, (mannelijk), bel, belke, bal
bal, bal, (onzijdig), bal, danspartij, Geis se d'znaovendj mèt nao ’t vastelaovesbal?
balk, balk, (mannelijk), belk, belkske, balk
band, [band], bandj, (mannelijk), benj, bendje, band
bandijzer, [bandijzer], bandjiezer, (onzijdig), bandijzer, Vreuger zaat ei bandjiezer óm ’t kerreraad of óm eine gebooste klómp.
bangelijk, [bangelijk], benkelik, bangelijk, Doe bès ouch ei bietje benkelik aangelagd.
bangigheid, [angst], bangigheid, (vrouwelijk), angst, bangheid, Van bangigheid sjeet d’r inne bóks!
bangschijter, [bangerik], bangesjietert, (mannelijk), bangerik, zie ook sjietert
bank, bank, (vrouwelijk), benk, benkske, 1. bank 2. zitbank, Geldj bie de bank lieëne.
Barbara, [Barbara], Berb, Berbke, Barbara
barenbinden, [kletsen], barebinje, uren staan kletsen, Die vrouw stuit weer te barebinje.
barenbinder, [kletsmajoor], barebinjer, (mannelijk), kletsmajoor, breedsprakig persoon
barg, barg, (mannelijk), 1. gesneden mannelijk varken 2. norse, gierige man
barrevoets, [blootvoets], berves, blootvoets, barrevoets, Loup neet berves, den weurs se krank.
barrière, [hek], breer, (mannelijk), brere, breerke, 1. toegangshek 2. slagboom, Vergits se neet ’t breerke toe te doon?
barst, boos, boost, (vrouwelijk), booste, beus(t)je, barst, Ein boos(t) inne roet.
barsten, booste, boostj, boosdje, gebooste, barsten, Det glaas is gebooste.
bat, bat, (onzijdig), dam in beek of rivier; klein haventje, Op zóndigmörge kóns se nao ’t Bat in Luuk.
batje, [deugniet], batje, (onzijdig), batjes, deugniet, boefje, vlegel, Det zeen mich ei paar batjes bie-ein.
batraaf, [deugniet], batraaf, (mannelijk), batrave, batraefke, deugniet, boefje, vlegel
bats, [bil], bats, (vrouwelijk), batse, betske, bil, zie ook kis, Die haet ei paar dikke batse. Sjuuf ins ein bats: schuif eens een beetje op.
batteraar, [harde werker], batterieër, (mannelijk), 1. harde werker 2. lawaaimaker
batteren, battere, battertj, batterdje, gebatterdj, 1. aanhoudend hard slaan of kloppen, beuken 2. hard werken, Sjei ins oet mèt battere: hou ’s op met lawaai maken.
batterij, batterie, (vrouwelijk), batterieje, batterieke, 1. batterij 2. dik achterwerk van een vrouw
bazel, [onzin], bazel, brazel, (mannelijk), onzin, beuzelpraat, Doe mós geine bazel verkoupe! Waat eine brazel!
bazelaar, [iemand die onzin praat], bazelieër, brazelieër, (mannelijk/vrouwelijk), bazelieërs, bazelieërke, iemand die onnozele praat vertelt, bazelt, zie ook wazelieër
bazelen, bazele, brazele, brazeltj, brazeldje, gebrazeldj, onzin vertellen, zie ook wazele
bazeltrien, [iemand die onzin praat], bazeltrien, kletskous, iemand die onzin vertelt, zie ook bazelvot
bazelvot, [iemand die onzin praat], bazelvot, kletskous, iemand die onzin vertelt, zie ook bazeltrien
bebulkt, [behuild], bebäöktj, behuild, Mèt ei bebäöktj gezich(t) róndjloupe.
becijferen, [becijferen], besiefere, becijferen
bed, bèd, (onzijdig), bèdde, bèdje, bed, ’t Bèd versjuuene. D’n eine spreitj ’t bèd en d’n angere geit t’r op ligke: de een haalt de kastanjes uit het vuur en de ander profiteert ervan. Emes van ’t bèd op ’t struue helpe: iemand van de regen in de drup helpen. Es det ’t bèd mer neet huuertj: gezegd tegen iemand die zegt dat hij vroeg zal opstaan, terwijl men weet dat hij een langslaper is.
beddengoed, bèddegood, (onzijdig), beddengoed
bedelaar, baedelieër, (mannelijk), baedelieërs, baedelieërke, bedelaar, T’r oetzeen wie eine baedelieër. ’t Duit d’n eine baedelieër leid det d’n angere ane duuer stuit: er is afgunst tussen twee mensen die hetzelfde ondernemen. Zoea besjaamdj zeen wie eine baedelieër: verlegen zijn.: verlegen zijn.
bedelarm, [straatarm], baedelerm, straatarm, Doe maaks mich baedelerm.
bedelbrief, [bedelbrief ], baedelbreef, (mannelijk), bedelbrief
bedelen, baedele, baedeltj, baedeldje, gebaedeldj, bedelen, schooien, Hae stuit te baedele. Ge-aedeldj, gebaedeldj, gestoeale, gekoch, Ie-wie-waaj-weg, doe bès verkoch: aftelrijmpje
bedeltje, [bedeltje], baedelke, (onzijdig), bedeltje, Höbs se weer ei noew baedelke aan diene ermbandj?
bedenken, [bedenken ], bedinke, 1. bedenken 2. cadeaus geven of krijgen, Bedink dich ieës(t) of se det waal mós doon.
bederven, bedèrve, bedèrftj/bedurftj, bedorf, bedorve, bederven
bedevaart, baejevaart, (vrouwelijk), bedevaart, Op baejevaart gaon nao Kaevelieër.
bediende, bedeendje, (mannelijk), bedeendjes, bediende, ambtenaar
bedienen, bedene, bedeentj, bedeendje, bedeendj, 1. bedienen, werken in de horeca, opscheppen van eten 2. sacrament dat aan zieken en stervenden wordt toegediend, Bedeen dich mer good: schep maar genoeg op, eet maar goed.
bediening, [bediening], bedening, (vrouwelijk), bediening, Aan alles kumtj ein inj. Dao kumtj niks van in! Doe mós neet allein langs kómme, mer ouch aankómme. Es vader laat heives kumtj, hooftj d’r niks te zègke: werd gezegd van iemand die op stap was geweest en heel laat thuiskwam. Kómme wie gerope. Kómme ze, den kómme ze neet; kómme ze neet, den kómme ze: komen de mussen, dan komen de erwten niet uit, komen de mussen niet, dan komen de erwten wel uit. ’t Kumtj zich neet op einen daag: het komt niet op één dag aan. Örges neet op kómme: zich iets niet kunnen herinneren. Waat neet is, kan nog kómme.
bedoen, bedoon, zich bedoon, 1. heel erg lachen 2. zich ergens druk over maken, Zich bedoon van ’t lache.
bedoening, bedoning, (vrouwelijk), bedoening, ’t Is dao mer ein ermzieëlige bedoning.
bedompt, bedómptj, bedompt
bedrag, bedraag, (onzijdig), bedrage, 1. bedrag 2. aandacht
bedriegen, bedrege, ich bedreeg, doe bedruugs, hae bedruugtj, zie b, bedriegen, Eine dae luugtj, dae bedruugtj en dae steultj ouch. Ich bèn bedroeage oetgekómme. Lege en bedrege.
bedrijf, bedrief, (onzijdig), bedrieve, bedriefke, 1. bedrijf, zaak 2. drukte
bedrijvigheid, [bedrijvigheid], bedrievigheid, (vrouwelijk), bedrijvigheid
bedroefd, bedreufdj, bedreufdjer, bedreufst, bedroefd
beduimeld, [beduimeld], bedoemeldj, beduimeld, Doe höbs mich det book gans bedoemeldj.
bedzeiker, [bedplasser], bèddezeiker, bèddezeikert, (mannelijk), bedplasser
Beegden, [beegden], Bieëgdje, Beegden
Beek, [plaatsnaam], Bieëk, Beek
beek, bieëk, (vrouwelijk), bieëke, bieëkske, beek
Beekstraat, [beekstraat ], Bieëkstraot, Beekstraat
beekveger, [schooier ], bieëkvaeger, (mannelijk), 1. beekveger 2. schooier 3. onbetrouwbaar persoon
beeld, beeldj, (onzijdig), beeldje, beeldje, beeld
beeldje, [prentje ], beeldje, (onzijdig), beeldjes, prentje met heiligenafbeelding, zie ook printje, Mètte Ieëste Kemunie krege wae vreuger allemaol ei beeldje.
beemd, baandj, baendj, (vrouwelijk), baandje, baendje, baendje, beemd
been, bein, (bei~n), (bei\n), (bei\nke), (onzijdig), bein, beinke, been, Bein make: er vandoor gaan. Det haet zeker lang bein gekrege: dat is kwijtgeraakt. Doe höbs get t’r bein gebrach(t): jij hebt wat ter discussie gebracht. Doot dich vanne bein aaf: ga zitten. Gaotj gae mer zitte, want ich höb nog jóng bein. Ich kan de bein nog klamp vuueroet kriege: van vermoeidheid bijna niet meer kunnen lopen. Klage mèt gezónj bein: geen reden hebben om te klagen. Mètte stert tösse de bein t’r tössenoet gaon. Mèt ein bein in ’t graaf stoan. Mèt ei bein trèkke: mank lopen. Nog good t’r bein zeen. Op ein bein kóns se neet staon. Op eige bein kónne staon. Op zien echelste bein staon.Vreug oppe bein zeen: vroeg opgestaan. Waat de kop vergitj, mótte de bein misnete: als je iets vergeet, zul je er extra voor moeten lopen. Weer t’r bein zeen.’t Zeen sterke bein die de waeldje kónne drage: ’t is moeilijk jezelf te blijven in rijkdom. Zich de bein ónger de vot oetloupe. Zich oppe bein haoje.
beer, bieër, (bieë\r), (mannelijk), bieëre, bieërke, mannelijk varken, Mètte zoog nao de bieër haer gaon.
beest, bieës, bieëst, (onzijdig), bieëste, bieëstje, 1. beest 2. vrek, gierigaard, De bieës(t) oethange.Die nötte bieës(t)! ’t Raengeltj wie ein bieës(t).
beesten, [de bloemetjes buitenzetten], bieëste, bieëstj, bieësdje, gebieëstj, de bloemetjes buitenzetten, Fieëste wie de bieëste.
beesterij, [vuiligheid], bieësterie, (vrouwelijk), vuiligheid, zwijnerij, ’t Is dao ein groeate bieësterie.
beestig, bieëstig, 1. beestig 2. slecht, Zich bieëstig gedrage.
beestigheid, [gierigheid], bieëstigheid, (vrouwelijk), beestigheid, gierigheid
beetje, bietje, bitje, (onzijdig), bietjes , bitjes, beetje, kleinigheid
beetje, betsjke, (onzijdig), een stukje appel, chocolade, walnoot
befrommelen, [verfrommelen], befroemele,  befroemeldje, befroemeldj, verfrommelen, verkreukelen, Dien humme is gans befroemeldj.
befronseld, [gerimpeld], befrunseldj, gerimpeld, ’t Taofellake waas gans befrunseldj. Zie haet ei befrunseldj kleid aan.
begaden, begaje, begaatj, begaadje, begaadj, zich begaje, 1. bevuilen 2. te veel eten 3. verwonden, zie ook begaffele, Woea höbs doe gespuueldj, doe höbs dich zoea begaadj!
begaffelen, [toetakelen], begaffele, begaffeltj, begaffeldje, begaffeldj, toetakelen, zie ook begaje, De mögke höbbe mich flink begaffeldj.
begaving, begaoving, (vrouwelijk), 1. stuipen bij kleine kinderen 2. toeval (bij epilepsie) 3. het te kwaad krijgen
begeven, begaeve, begeven, bezwijken, De rete stool haet ’t begaeve.
begijn, begien, (vrouwelijk), begiene, begienke, begijn, non, ‘Alle bietjes bate’ zag de begien en toen pisdje ze inne Maas. Begiene zeen neet wie ze sjiene. De begiene van Greuneberg en van Hagebrook. Det zeen mich men, die begiene.
beginnen, beginne, begintj, begós, begóste, begós/ begónne, beginnen, Is de vekansie al begós?
begrijpen, begriepe, begrieptj, begreep, begrepe, begrijpen
begroeiing, [begroeiing], begrujing, (vrouwelijk), begroeiing
begroten, begroeate, begroeatj/begruuetj, begroeadje/ begruuedje, be, begroten, schatten, Op wieväöl is de boew begruuetj?
begroting, [raming], begroeating, begruueting, (vrouwelijk), begroting
behaard, [behaard], behaordj, behaard
behoorlijk, [naar behoren], behuuerlik, behoorlijk
behuisd, [behuisd], behoesdj, behuisd, Det groeat gezin waas klein behoesdj.
beide, beie, met z’n tweeën, Wae woeare mer ónger ós beie.
beide kanten, [beide kanten], beidskan, beidskenj, beide kanten, Det vel pepeer is van beidskantje besjreve. Die zeen femielie van beidskenj.
bekallen, [bepraten ], bekalle, 1. bepraten 2. roddelen, Emes bekalle: iemand proberen te overtuigen. Det mótte wae nog ’ns bekalle.
bekend, bekèndj, bekèndjer, bekèndjst, bekend, ‘Dao weurtj bekèndj gemaaktj, óm drie oor noeadslachting bie …’ Det is mich bekèndj: de dorpsomroeper van Thorn kwam rond met zijn bel en riep dit.
bekende, [bekende], bekèndje, (mannelijk), bekendje, bekende
bekendmaking, [bekendmaking], bekèndjmaking, (vrouwelijk), bekendmaking
bekennen, bekènne, 1. bekennen, voor een fout uitkomen, eerlijk opbiechten 2. bekennen bij kaartspel
bekentenis, bekèntjenis, (vrouwelijk), bekentenis
beker, bieëker, (mannelijk), bieëkers, bieëkerke, beker
bekeren, bekieëre, bekieërtj, bekieërdje, bekieërdj, bekeren, tot inzicht komen
bekijken, bekieke, bekijken, Det d’r ’t zich mer bekiektj! Mós se dich det dao ins bekieke, waat ze gemaaktj höbbe.
bekijks, bekieks, (onzijdig), bekijks, De persessie haaj väöl bekieks.
bekkeltje, [gehaakt randje], bekkelke, (onzijdig), smal, gehaakt randje ter versiering van textiel, Vreuger haokdje de vrouwe ei bekkelke aan ’t taofellake.
bekken, [smaken], bekke, bektj, bekdje, gebektj, lekker smaken, Det bektj dich waal, wah?
beknoeien, [bevuilen], beknoeaje, zich beknoeaje, bevuilen, vies maken, Doe höbs dich aardig beknoeadj mèt die roeaj bieëre.
beknommelen, [beduimelen], beknoemele, beknoemeltj, beknoemeldje, beknoemeldj, beduimelen, Ei beknoemeldj taofellake.
bekomen, bekómme, bekomen, Det aete zoea laat oppen aovendj is mich neet good bekómme.
bekostigen, [bekostigen], beköstige, beköstigtj, beköstigdje, beköstigdj, bekostigen, Waem zal det beköstige?
bekronen, [van een kroon voorzien], bekroeane, bekronen
bekwaam, bekwaom, bekwaomer, bekwaomst, bekwaam
bekwamen, [oefenen], bekwaome, bekwaomtj, bekwaomdje, bekwaomdj, zich bekwaome, zich bekwamen, Dae haet zich good bekwaomdj inne meziek.
belasten, belestige, belestigtj, belestigdje, belestigdj, belasten, Emes örges mèt belestige.
beleefd, belaefdj, belaefdjer, belaefdjst, beleefd, Waat ei belaefdj kindj!
beleven, belaeve, beleven
Belg, [belg], Belsj, (mannelijk), Belzje, Belsjke, Belg
Belg, Belsj, (mannelijk), fors Belgisch trekpaard
Belg, Belsj, Belzje, Belgisch, Belsj beer. Wae ginge vreuger nao Kaesing óm Belzje kauwgum.
Belg, [België], Belsj, (onzijdig), België, Hae woeantj op ’t Belsj.
believen, beleve, bleve, bleeftj, bleefdje, believen, Waatbleeftj? Es God bleeftj, esgodbleeftj. Waatbleeftj?
bellefleur, bellefleur, (mannelijk), 1. appelsoort 2. meisje met rode wangen
bellenblaas, [bellenblaas], belleblaos, (mannelijk), bellenblaas
bellenbloem, [fuchsia], bellebloom, (vrouwelijk), fuchsia
bellenboom, [fuchsia], belleboum, (mannelijk), fuchsia, zie ook bellestroek
bellenstruik, [fuchsia], bellestroek, (mannelijk), fuchsia, zie ook belleboum
beloken Pasen, Beloeake Paose, Beloken Pasen, eerste zondag na Pasen
belonen, [belonen], beloeane, beloeantj, beloeandje, beloeandj, belonen
beloning, [beloning], beloeaning, (vrouwelijk), beloning
beloop, [beloop], beloup, (onzijdig), beloop, Alles op zie beloup laote.
belopen, beloupe, belopen, afleggen, Ich höb hieël get mótte beloupe vuuerdet alles geregeldj waas.
beloven, belaove, belaoftj, belaofdje, belaofdj, beloven
belroos, belroeas, (vrouwelijk), belroos, wondroos
belse, Belzje, (vrouwelijk), een Belgische, Hae is getrouwdj mèt ein Belzje.
beluisteren, [beluisteren], beloestere, beluisteren
bemoederen, [bemoederen], bemodere, bemodertj, bemoderdje, bemoderdj, bemoederen, Alzelaeve bès se mich aan’t bemodere!
bemoeien, bemeuje, bemeutj, bemeudje, bemeudj,, zich bemeuje, zich bemoeien, zie ook meuje, Dao mós se dich neet mèt bemeuje.
bendel, [band], binjel, (mannelijk), binjele, 1. band, kousenband 2. grote elastiek
bender, [iemand die zijn zin probeert te krijgen], bender, benderieër, (mannelijk), bender, benderke, iemand die voortdurend zijn zin probeert te krijgen
Benedictastraat, [benedictastraat ], Benedictastraot, Benedictastraat in Thorn, vernoemd naar de eerste abdis van Thorn
bengel, [kwast], bemmel, (mannelijk), bemmele, bemmelke, kwast, kwastje aan koord
benieuwen, benoewe, benoewtj, benoewdje, benoewdj, benieuwen
benijden, benieje, benietj, beniedje, beniedj, benijden, Óm zoeaväöl ieëlendj kóns se nemes benieje.
benoemen, [benoemen ], benumme, benumtj, benumdje, benumdj, 1. benoemen 2. zich gedragen
benzine, benzien, (mannelijk), benzine
beoordelen, [beoordelen], beoeardeile, beoordelen
bepalen, bepaole, bepaoltj, bepaoldje, bepaoldj, bepalen
berappen, [betalen], berappe, beraptj, berapdje, beraptj, betalen, Det kan ich neet berappe, det is mich te deur.
bereklauw, [bereklauw], baereklauw, (vrouwelijk), 1. bereklauw, plant 2. oude kachel van gietijzer
berenstruik, [bessenstruik], bieërestroek, (mannelijk), bessenstruik
berf, [barbeel], berf, (mannelijk), berve, berfke, barbeel
berg, berg, (be~rg), (be\rg), (be\rgske), (mannelijk), berg, bergske, 1. berg 2. vettige schilfers op het behaarde hoofd bij kinderen 3. dak in kolenpijler
bergaf, [bergaf], bergaaf, bergaf
Berhnard, Naad, Bernardus
Berlijn, [berlijn], Berlien, Berlijn
berm, berm, (be\rm), (be~rm), (be\rmke), (mannelijk), berm, bermke, 1. kant van de weg 2. hoop, stapel 3. stroschelf
berm, [korenmijt], berm, korenmijt, zie ook miet
bermen, [stapelen], berme, bermtj, bermdje, gebermdj, stapelen, optasten
Bernhardina, Dien, Bernardina
beroest, [verroest], berostj, verroest, Eine berosdje fiets.
beroven, [beroven], berouve, beroven
bes, bieër, (bieë~r), (vrouwelijk), bieëre, bieërke, bes, Roeaj en zwarte bieëre.
bes, [beer], baer, (mannelijk), baere, baerke, beer, De baer rieje: flink feesten, de zaak op stelten zetten. Vang dich eine baer: bekijk het maar.: bekijk het maar.
beschaamd, besjaamdj, beschaamd
beschanden, [kwaadspreken], besjantje, kwaadspreken, zie ook sjantje
bescheid, besjeid, (onzijdig), bericht, Emes besjeid zègke: iemand berichten. Van besjeid weite: op de hoogte zijn.: op de hoogte zijn.
bescheiden, besjeie, bescheiden
beschermen, besjerme, besjermtj, besjermdje, besjermdj, beschermen
beschermengel, [beschermengel], besjermingel, (mannelijk), beschermengel
beschermheer, [beschermheer], besjermhieër, (mannelijk), beschermheer
bescherming, [beschutting], besjerming, (vrouwelijk), bescherming
beschermvrouw, [beschermvrouw], besjermvrouw, (vrouwelijk), beschermvrouw
beschieten, besjete, 1. beschieten 2. beschot aanbrengen
beschijten, [zich beschijten], besjiete, 1. zich beschijten, in z’n broek doen 2. bedriegen 3. bang zijn, Dao höb ich mich lieëlik mèt besjete: daar heb ik me lelijk aan verkeken. Mèt meine besjeet zich ins eine.
beschimmelen, [beschimmelen], besjummele, besjummeltj, besjummeldje, besjummeldj, beschimmelen, Goeaj dae besjummeldje wèk mer weg.
beschimpen, [beschimpen], besjampe, besjamptj, besjampdje, besjamptj, beschimpen
beschrijven, [beschrijven], besjrieve, beschrijven
beschuit, besjuut, (vrouwelijk), besjute, besjuutje, beschuit, Besjuut mèt muuskes: beschuit met muisjes. Emes ei besjuutje vore: iemand onder de kin kriebelen; door vader met een ongeschoren baard gekriebeld worden.: iemand onder de kin kriebelen; door vader met een ongeschoren baard gekriebeld worden.
beschuldigen, besjöldige, besjöldigtj, besjöldigdje, besjöldigdj, beschuldigen
beslaan, beslaon, beslaan, Good beslage vuuer d’n daag kómme: goed voorbereid zijn. Good beslage zeen: veel geld hebben. ’t Paerd beslaon.: veel geld hebben. ’t Paerd beslaon.
beslag, beslaag, (onzijdig), 1. beslagneming 2. beslag van een paard 3. deeg, beslag 4. beroerte, Beslaag lègke op ein hoes.
besluit, besloet, (onzijdig), besluit
besluiten, besloete, besluiten
besmettelijk, besmèttelik, besmètteliker, besmèttelikst, besmettelijk
bespelen, [bespelen], bespuuele, bespelen
bespinzen, [bespieden], bespienze, beloeren, bespieden
bespreken, bespraeke, bespreken, Vreuger haje väöl minse betaaldje, besproeake plaatse inne kirk.
bespreking, [bespreking], bespraeking, (vrouwelijk), bespreking
besprenkelen, [besprenkelen], besprinkele, besprenkelen, Mèt wiewater de doeadskis(t) besprinkele.
bespuwen, [bespuwen], bespieje, bespuwen, Hae haaj zich gans bespiedj van zatigheid.
best, bès, bèst, best, Doe kóns bès(t) te voot gaon! Miene bèste vrindj is gestorve.
best, bès, bèst, (vrouwelijk), best, Zien bès(t) doon.
bestaan, bestaon, bestaan
beste, [beste ], bèste, (onzijdig), beste, ’t Bèste: tot ziens! afscheidswens.
beste, [beste ], bèste, (mannelijk), beste, Det kan de bèste gebuuere, mer de stómste ’t ieës(t)!
besteden, bestaeje, bestaetj, bestaedje, bestaedj, besteden
besteken, bestaeke, 1. besteken, omkopen 2. een cadeautje geven op de naamdag, Ein bestoeake kaart: een gedekte kaart.
bestelen, [bestelen], bestaele, bestelen
bestellen, bestèlle, bestèltj, bestèldje, bestèldj, 1. bestellen 2. thuisbezorgen van aankopen
bestelling, [bestelling], bestèlling, (vrouwelijk), bestelling
bestemmen, bestumme, bestemmen
bestraffen, [bestraffen], bestraove, bestraffen
bestralen, [bestralen], bestraole, bestralen
bestrating, [bestrating], bestraoting, (vrouwelijk), bestrating, Uuever de bestraoting van Thoear braeke de toeriste häöre nak.
bestrijken, bestrieke, bestrijken
bestrooien, [bestrooien], bestruie, bestrooien
bestuiten, bestute, bestuutj, bestuudje, bestuutj, pluimpjes geven, Höbs se de kinjer al bestuutj met zoean good report?
betekenis, beteikenis, (vrouwelijk), betekenis
beter, baeter, baeterder, beter, Baeter erm mèt ieër es riek mèt sjanj. Baeter slecht gevare es good gegange: men kan beter over een slechte weg rijden dan dat men moet lopen. Baeter te vreug es te laat. Hae is al get baeterder es gister.
beteren, baetere, baetertj, baeterdje, gebaeterdj, 1. beter worden 2. zich ~ = ten goede veranderen, Ane baeterendje handj zeen.
beterkoop, [goedkoper], baeterkoup, goedkoper, zie ook goodkouper
beterschap, [beterschap], baetersjap, (vrouwelijk), beterschap, Emes baetersjap winse.
betoepen, [bedriegen], betoepe, bedriegen, afzetten, De zaak aan ’t betoepe zeen. Ze höbbe mich betoeptj.
betoept, [bedrogen], betoeptj, 1. opgelicht 2. niet erg snugger, Bès se noe gans betoeptj?
betrachten, betrachte, betrachtj, betrachdje, betrachtj, zien, Mós se dich det toch ins betrachte.
betrekkelijk, betrèkkelik, betrekkelijk
betrekken, [betrekken ], betrèkke, 1. betrekken 2. kopen 3. iemand afzetten 4. te pakken nemen 5. (ongewenst) zwanger maken, De loch(t) is aan ’t betrèkke. Emes örges in betrèkke.
betrekking, betrèkking, (vrouwelijk), betrekking, baan, Ein gooj betrèkking höbbe.
betrouwbaar, [betrouwbaar], betroewbaar, betrouwbaar, Dae mins zuut t’r toch waal betroewbaar oet.
beugel, buuegel, (mannelijk), buuegels, buuegelke, beugel
beuken, bäöke, bäöktj, bäökdje, gebäöktj, 1. huilen, janken 2. bulken, Bäöke vanne pien. Kuuj bäöke es ze gemolke mótte waere. Mèt ei bebäöktj gezich(t) ròndjloupe.
beunes, [een groot iemand of iets], bäönes, (mannelijk), een groot iemand of iets, Eine bäönes van eine kaerel.
beuren, buuere, buuertj, buuerdje, gebuuerdj, beuren, geld ontvangen, Höbtj gae nog get gebuuerdj vuuer daen aoje kraom?
bevelen, bevaele, bevaeltj, bevoeal, bevoeale, bevelen, Bevael dienen hóndj en blaf zelf!: jij hebt hier niks te commanderen.
bevragen, [bevragen], bevraoge, bevragen
bevriend, [door vriendschap verbonden], bevrindj, bevriend
bevriezen, [bevriezen], bevreze, bevriezen
bewaarschool, bewaarsjoeal, (vrouwelijk), bewaarschool, kleuterschool, tot 1984 een aparte school, sindsdien groep een en twee van de basisschool
bewegen, bewaege, bewaegtj, bewaegdje/bewoeag, bewaegdj/bewoeage<, bewegen
beweging, [beweging], bewaeging, (vrouwelijk), beweging
beweren, bewieëre, beweren, Waat se mich noe bewieërs, dao gluif ich gein poes van.
bewering, [bewering], bewieëring, (vrouwelijk), bewering
bewijs, [wat bewijst], bewies, (onzijdig), bewieze, bewijs
bewijzen, bewieze, bewijzen
bewonderen, bewónjere, bewónjertj, bewónjerdje, bewónjerdj, bewonderen
bewonen, [bewonen], bewoeane, bewonen
bewoner, [bewoner], bewoeaner, (mannelijk), bewoeaners, bewoner
bezeiken, [bedriegen], bezeike, bedriegen, oplichten, Emes bezeike woea d’r bie stuit. Laot dich neet bezeike: laat je niet beetnemen.
bezeikerij, [bedriegerij], bezeikerie, (vrouwelijk), bedriegerij, oplichterij, Det waas ein en al bezeikerie: dat was een en al oplichterij.
bezem, baesem, (mannelijk), baeseme, baesemke, bezem, Es det waor is, den vraet ich eine baesem! Laot ’m mer ins oppe baesem pisse: het is goed dat hij ook eens een keer niet zijn zin krijgt. Van hei make ze baeseme. Vuuer de ziep te kieëre mós se dich d’n helle baesem pakke en vuuer de kuueke de zaochte.
bezembinder, [bezembinder], baesemebinjer, (mannelijk), persoon die van brem bezems maakte, Hoempa waas eine baesemebinjer en hae verkoch die baeseme ouch.
bezemhout, [berkenhout ], baesemehout, (onzijdig), berkenhout voor bezems
bezemsteel, baesemsteel, baesemesteel, (mannelijk), bezemsteel
bezemstok, [bezemsteel], baesemstek, (mannelijk), bezemsteel
bezet, [bezet], bezatte, 1. bezet 2. gestucadoord, Dae stool is bezatte.
bezeten, bezaete, bezeten, Van d’n duvel bezaete zeen.
bezetsel, [pleisterwerk], bezètsel, (onzijdig), pleisterwerk
bezetten, bezètte, 1. bezetten 2. stucadoren
bezetting, bezètting, (vrouwelijk), bezetting
bezeveren, [kwijlen], bezeivere, kwijlen, Doe höbs diene slips bezeiverdj!
bezijden, bezieje, bezijden, naast, zie ook naeve, De Wingerd liktj bezieje de kirk.
bezoek, [bezoek], bezeuk, (onzijdig), bezoek
bezoekuur, [bezoekuur], bezeukoor, (onzijdig), bezoekuur
bezuipen, [zich bezuipen], bezoepe, zich bezoepe, zich bezuipen, Straol bezoeape zeen.
bezwaar, bezwaor, (onzijdig), bezwaore, bezwaar
bezwademen, [met damp beslaan], bezwame, bezwaamtj, bezwaamdje, bezwaamdj, met damp beslaan, De roet is hieël bezwaamdj: de ruit is helemaal beslagen.
bezweet, [bezweet ], bezwètj, bezweet, Hieël bezwètj zeen.
biddag, [biddag], baejdaag, (mannelijk), biddag, dag van een noveen
bidden, baeje, baetj, baedje, gebaedj, bidden, Baed mer det ’t good geit. De stoeatkop hingtj te baeje inne loch(t): de sperwer hangt te bidden in de lucht. Hae zitj te baeje of haet d’r Ooslevenhieër oppe slup getroeaje: hij zit heel vroom te bidden. Noe sjei oet mèt det gezanik, doe bès t’r dich óm aan ’t baeje: hou op met dat gezeur, dadelijk krijg je een pak slaag. Ooslevenhieër van ’t kruuts aaf baeje: overdreven godsdienstig zijn.
bidstoel, [bidstoel], baejstool, (mannelijk), bidstoel
bidweg, [bidweg], baejwaeg, (mannelijk), bidweg, weg waarlangs men ging bij een noveen of bedevaart
biecht, beech, beecht, (mannelijk), biecht
biechten, [biechten], beechte, beechtj, beechdje, gebeechtj, biechten, Det kums se dich nog aan ’t beechte, jóng. Wae ginge ós ins inne maondj beechte.
biechtstoel, [biechtstoel], beechstool, beechtstool, (mannelijk), biechtstoel
biechtvader, [biechtvader], beechvader, beechtvader, (mannelijk), biechtvader
bieden, beje, beej, beets/buts, beetj/butj, boeaj, geboeaje‘Ich beej doezendj, waat buts dich?’ ‘Jeh, ich höb twieëdoezendj geboeaje.’
bieder, [bieder], bejer, (mannelijk), bejers, bieder
bier, beer, (onzijdig), beer, beerke, bier, ’t Beer inne stevele höbbe staon: stomdronken zijn. Ei pötje beer op zienen tied smaaktj good.
bierbuik, [dikke buik], beerboek, (mannelijk), bierbuik, Ei beerbuukske höbbe.
bierkar, [bierwagen], beerker, (vrouwelijk), bierwagen, Mètte beerker vare.
bierpap, [bierpap], beerpap, (vrouwelijk), bierpap, zie ook slemp, slemppap
bierpens, [bierbuik], beerpens, (vrouwelijk), bierpens, bierbuik
bies, bees, (vrouwelijk), bies, randje
biest, [melk], bees, (vrouwelijk), biest, eerste melk van een koe na het kalven
biezen, beze, biezen, De beze zitting oppe stool is kepot.
biezen, [afwerken], beze, beestj, beesdje, gebeesdj, biezen, afwerken, Die kokosmat mót nog waere gebeesdj. Eine petticoat beze mèt biaisbandj.
big, bak, (onzijdig), bagke, bekske, big, De zoog haaj twelf bagke.
biggen, bagke, baktj, bakdje, gebaktj, biggen werpen
bij, bie, (bie\), (vrouwelijk), bieje, bieke, bij, Dao haet mich ein bie gestoeake.
bij, bie, (bie~), bij, Bie d’n tied zeen. Bie ós = thoes: thuis. Good bie zeen: intelligent zijn. Dao kóm ich mèt mie verstandj neet bie. Det kós t’r nog waal bie!: intelligent zijn. Dao kóm ich mèt mie verstandj neet bie. Det kós t’r nog waal bie!
bij ons, [thuis], bie ós, thuis, zie ook thoes
bijbel, biebel, (mannelijk), biebels, biebelke, bijbel
bijblijven, [bijblijven], bieblieve, bijblijven
bijbouw, [bijgebouw], bieboew, (mannelijk), bij(ge)bouw
bijbouwen, [bijbouwen], bieboewe, bijbouwen
bijbrengen, [bijbrengen ], biebringe, bijbrengen
bijdehand, biedehandj, bijdehand
bijdehandje, [slim kind], biedehendje, (onzijdig), bijdehandje, slim kind
bijdraaien, biedrejje, bijdraaien, toegeven, Laot ’m mer gewaere, dae drejtj waal bie.
bijeen, bie-ein, bijeen, Doe höbs se neet allemaol mieë bie-ein!: je bent niet goed wijs.
bijeendoen, [bij elkaar doen], bie-eindoon, zich bie-eindoon, bij elkaar doen, samenvoegen
bijeenhebben, [bijeen hebben], bie-einhöbbe, bijeen hebben
bijeenhoren, [bij elkaar horen], bie-einhuuere, bij elkaar horen
bijeenhouden, [bijeenhouden], bie-einhaoje, bijeenhouden
bijeenkomen, [bijeenkomen ], bie-einkómme, bijeenkomen
bijeenkomst, [bijeenkomst], bie-einkóms, bie-einkómst, (vrouwelijk), bijeenkomst
bijeenrapen, [bijeenrapen], bie-einrape, bijeenrapen, Zich bie-einrape en weer wiejergaon.
bijeenroepen, [bijeenroepen], bie-einrope, bijeenroepen
bijeenscharren, [bijeenscharrelen], bie-einsjerre, bijeenscharrelen
bijeensjammeteren, [bijeenscharrelen], bie-einsjammetäöre, bie-einsjammetere, bijeenscharrelen, Woea höbs se dich daen aoje kraom bie-ein gesjammetäördj?
bijeenvoegen, [bijeenvoegen], bie-einveuge, bijeenvoegen
bijenhouder, biejehaojer, (mannelijk), imker
bijenkast, [bijenkast], biejekas, biejekast, (mannelijk), bijenkast
bijenkoninging, [bijenkoningin], biejekuuenegin, (vrouwelijk), bijenkoningin
bijenkorf, biejekörf, bijenkorf
bijensteek, [bijensteek ], biejesteek, (mannelijk), 1. bijensteek 2. soort gebak
bijgeloof, biegelouf, (onzijdig), bijgeloof
bijgelovig, [van bijgeloof vervuld], biegeluivig, bijgelovig
bijgeven, [toegeven], biegaeve, bijgeven, toegeven
bijhouden, [bijhouden ], biehaoje, bijhouden, Die mós se (de wits) biehaoje: bij hen moet je alert blijven.
bijkallen, [bijpraten], biekalle, bijpraten, Wiene kums se ins, wae mótte nog ins biekalle.
bijkans, bekans, bijna, haast, zie ook bienao, haos, haost, Det waas bekans raak!
bijkeuken, [bijkeuken ], biekuueke, (vrouwelijk), bijkeuken
bijkomen, [bijkomen ], biekómme, 1. bijkomen 2. dikker worden, Hae is weer biegekómme.
bijl, biel, (onzijdig), biele, bielke, bijl
bijlappen, bielappe, 1. bijlappen, verraden 2. bijbetalen, Emes t’r bie lappe.
bijleggen, [van een ruzie], bielègke, bijleggen, Ein ruzing bielègke. Wae höbbe allemaol biegelag(d) vuuer ’t cadeau.
bijlenman, [bijldrager ], bieleman, (mannelijk), bijldrager van de schutterij
bijles, [bijles], bielès, (mannelijk), bijles
bijlichten, bieluchte, bijlichten
bijna, bienao, bijna, zie ook bekans, haos, haost, Det waas bienao raak!
bijnaam, [bijnaam], bienaam, (mannelijk), bijnaam, Vreuger haje de minse allemaol eine bienaam.
bijpassen, [bijpassen], biepasse, bijpassen, Ei pak mèt ei biepassendj humme.
bijschudden, [bijschenken], biesjödde, bijschenken
bijschuiven, [aanschuiven], biesjuve, aanschuiven
bijsmaak, [bijsmaak], biesmaak, (mannelijk), bijsmaak
bijstaan, biestaon, bijstaan
bijstand, [hulp], biestandj, (mannelijk), bijstand, Inne biestandj loupe: een bijstandsuitkering hebben.
bijten, biete, bietj/bitj, beet, gebete, bijten, Det bietj zich neet: dat gaat goed samen. Die twieë biete zich: die twee hebben ruzie. Hieëringbiete op Asgoonsdig. Zich örges de tenj op kepot biete.: die twee hebben ruzie. Hieëringbiete op Asgoonsdig. Zich örges de tenj op kepot biete.
bijtijds, betieje, betieds, bijtijds, tijdig
bijtijds, betieds, bijtijds, tijdig, zie ook betieje
bijverdienste, [bijverdienste], bieverdeenste, (vrouwelijk), bijverdienste
bijvoorbeeld, bevuuerbeeldj, bijvoorbeeld
bijvullen, [bijvulle], bievölle, bijvullen
bijzaak, [bijzaak], biezaak, (vrouwelijk), bijzaak
bijze, bies, (vrouwelijk), bieze, bieske, korte, hevige regenbui, Ónger ’t fietse krege wae ein flinke bies t’r op.
bijziend, [slecht ziend], biezeendj, bijziend
bijzonder, bezunjer, bijzonder, Det is get bezunjers.
bik, [pikhouweel], bik, (mannelijk), bikke, bikske, pikhouweel
biljart, biljaar, (mannelijk), biljaars, biljaerke, biljart
biljarten, biljare, biljaartj, biljaardje, gebiljaardj, biljarten
binden, binje, bintj, bónj, gebónje, binden, Doe mós dich dien nistele binje: je moet je schoenveters strikken. Koeare binje achter de mejjers.
binnen, bènne, binnen, Bènne zinge, boete sjrieëve: werd gezegd van iemand die zich thuis netjes gedroeg, maar buitenshuis niet te genieten was. Es se de duuer toe duis, bès se bènne. Hae haet ’t van bènne wie ein geit ’t vèt: werd gezegd van iemand die je niet kon vertrouwen. Hae is bènne: hij heeft geld genoeg.
binnenband, [binnenband], bènnebandj, (mannelijk), binnenband
binnenbeer, [mannetjesvarken ], bènnebieër, (mannelijk), 1. mannetjesvarken met niet-ingedaalde teelballen 2. onfatsoenlijke man
binnenhalen, [binnenhalen], bènnehoeale, binnenhalen, D’n ougst bènnehoeale.
binnenroodje, [appel], bènneruuedje, (onzijdig), rode sterappel, Ei bènneruuedje is ei lekker eppelke.
binnenshuis, [binnenshuis], bènneshoes, binnenshuis
binnenste, [binnenkant], bènneste, binnenste
binnenstebuiten, [binnenstebuiten], bènnesteboete, binnenstebuiten, zie ook boetestebènne, Eine jas bènnesteboete drejje.
binnenstebuiten, boetestebènne, binnenstebuiten, zie ook bènnesteboete
binnentas, bènnetes, (vrouwelijk), binnenzak, Staek dich det mer in dien bènnetes.
binnenvetter, bènnevètter, (mannelijk), binnenvetter
binnenweg, [binnenweg], bènnewaeg, (mannelijk), binnenweg
binnenzetten, [binnenzetten], bènnezètte, binnenzetten
bisschop, bisjop, (mannelijk), bisjoppe, bisjöpke, bisschop
bitumen, betuum, (mannelijk), bitumen
bitumineren, [asfalteren], betume, betuumtj, betuumdje, betuumdj, asfalteren, Eine waeg betume.
blaak, blaok, (mannelijk), walm
blaar, blaor, (vrouwelijk), blaore, bläörke, blaar
blaas, [urineblaas], blaos, (vrouwelijk), blaoze, bläöske, 1. blaas 2. onnozel iemand, Mètte blaos van ei verke maakdje wae eine fókkepot.
blaaskapel, [blaaskapel ], blaoskepel, (vrouwelijk), blaaskapel
blaasmuziek, [blaasmuziek], blaosmeziek, (mannelijk), blaasmuziek
blad, blaad, (onzijdig), blajer, blaedje, 1. blad 2. weekblad, Ei greun blaedje.
bladeren, blajere, blajertj, blajerdje, geblajerdj, bladeren
bladluis, [bladluis], blaadloes, (vrouwelijk), bladluis
bladselderij, [bladselderij], blaadselderie, (mannelijk), bladselderij
blaken, blaoke, blaoktj, blaokdje, geblaoktj, walmen, Waat blaoktj die kaes!
blas, blas, blasser, blaste, bleek, zie ook bleik, Zooj ze krank zeen? Die zuut zoea blas oet.
blauw, blaw, blauw, blawwer, blawst, blauw, Blaw zeen vanne luuege: liegen of ’t gedrukt staat. De blawwe breef: de belastingbrief. Zoea blaw zeen es ein lei: het door en door koud hebben.
blauwsel, [blauwsel], blawsel, (onzijdig), blauwsel, Ei pupke blawsel in ’t water doon óm de was witter te kriege.
blazen, blaoze, ich blaos, doe bleus, hae bleustj/bleusj, zie b, blazen, Blaos mich op miene rök!: je kunt de pot op. Emes de stoeaf oette kleier blaoze: iemand flink de waarheid zeggen. Höbs se de hèl geblaoze?: gezegd tegen iemand met een flinke blos. Höbs se gein blaoze gelieërdj?: gezegd tegen iemand die zijn mond verbrandt bij het eten.
blazer, [muzikant], blaozer, (mannelijk), blaozers, bläözerke, blazer, muzikant
bleek, bleik, (vrouwelijk), bleike, bleikske, bleekveld, Vreuger lag m’n de was oppe bleik te druuege.
bleek, bleik, bleiker, bleikst, bleek, zie ook blas, Zoea bleik zeen wie einen dook: heel erg bleek zijn.
bleekwater, [chloor], bleikwater, (onzijdig), bleekwater, chloor
bleken, bleike, bleiktj, bleikdje, gebleiktj, bleken, de was bleken
blèren, blaere, blaertj, blaerdje, geblaerdj, huilen
blets, [kletstante], blets, (vrouwelijk), 1. kletstante, praatzieke vrouw 2. mond
bletsen, [kletsen], bletse, bletstj, bletsdje, gebletstj, kletsen, kwaadspreken
bletsvot, [kletstante], bletsvot, (vrouwelijk), iemand die een geheim niet voor zich kan houden
bleu, bluue, bluuejer, bluuedste, bleu, verlegen, zie ook verlaege, Vuuer ziene laeftied is d’r nog bluue.
bliek, bliek, (mannelijk), blei, soort vis
blij, blie, bliejer, bliest, blij, Zoea blie wie ei klein wèch(t).
blijdschap, [vreugde], bliedjsjap, (vrouwelijk), blijdschap, Van bliedjsjap sprónge zie ei gaat inne loch(t).
blijken, blieke, bliektj, bleek, gebleke, blijken
blijven, blieve, blieftj, bleef, gebleve, blijven
blind, blindj, blind, Blindj geboeare zeen. Ein blinj flaaj: vlaai met dichte bovenkant, zodat de vulling onzichtbaar is. Ich gaon blindj mèt: uitdrukking bij kaartspel (toepen); zonder voorwaarden akkoord gaan.: uitdrukking bij kaartspel (toepen); zonder voorwaarden akkoord gaan.
blinddoek, blindjdook, (mannelijk), blinddoek
blinde, blinj, (vrouwelijk), blinje, 1. vensterluik 2. blinde vrouw, Saoves de blinje toedoon.
blinde, [blinde man], blinje, (mannelijk), blinje, blinde, blinde man
blindedarm, [blindedarm], blinjederm, blinjenderm, (mannelijk), blindedarm
blindelings, blinjelings, blindelings
blinken, blinke, blinktj, blónk, geblónke, blinken, glanzen
bloed, blood, (onzijdig), bloed, Det zitj mich in ’t blood. Zeut blood höbbe: zegt men wel van iemand die vaak door muggen gestoken wordt.
bloeden, bloje, blootj, bloodje, gebloodj, bloeden, Die wónj blieftj bloje.
bloederig, [bloederig], blojerig, bloederig
bloedworst, bloodwoos, bloodwoost, (vrouwelijk), bloedworst, Bloodwoos(t) mèt appelesjuve.
bloedzuiger, [bloedzuigend dier, uitbuiter], bloodzuger, (mannelijk), bloedzuiger, beekprik, zie ook negenuiger
bloei, bluuj, bleuj, (mannelijk), bloei, welvaart, De keseboum stuit in bluuj.
bloeien, bluje, bluutj, bluudje, gebluudj, bloeien, Blujendje blome.
bloem, bloom, (vrouwelijk), blome, bleumke, 1. bloem 2. tarwemeel 3. mooie vrouw
bloemen, [gebloemd], blome, gebloemd, Ei blome taofellake. Ei blome klèdje.
bloemenaarde, [potgrond], blome-aerd, (onzijdig), bloemenaarde, potgrond
bloemengaard, [bloementuin], blomegaard, (mannelijk), bloementuin
bloemenkorf, [bloemenkorf], blomekörf, (mannelijk), bloemenkorf
bloemig, [bloemig ], blomig, bloemig als gewas, bloemig bij meelproduct, kruimig van aardappel, Ei bintje is eine lekkere blomige aerpel.
bloemist, [bloemverkoper], blomis, blomist, (mannelijk), bloemist
bloemisterij, [bloemenwinkel], blomisterie, (vrouwelijk), bloemenwinkel
bloemkool, bloomkoeal, (mannelijk), bloemkool
blokkendoos, [blokkendoos], blokkedoeas, (vrouwelijk), blokkendoos
blond, blóndj, blónjer, blónjst, blond
blonde, [blond meisje], blónj, (vrouwelijk), blond meisje, Det is ein blónj
bloot, bloeat, bloot
bloterik, [naakt persoon], bloeaterik, (mannelijk), iemand die naakt is
blouse, bloes, (mannelijk), bloeze, bluuske, blouse, Ei roete bluuske aanhöbbe.
bluts, bluts, (vrouwelijk), 1. bluts, deuk 2. goedgelovig, iets te naïef persoon, zie ook bäöts
blutsen, blutse, blutstj, blutsdje, geblutstj, blutsen, kneuzen, Eine geblutsdje appel weurtj gauw rot.
bobbel, boebel, (mannelijk), boebele, boebelke, bobbel, bult
bobbel, bróbbel, (mannelijk), bróbbele, brubbelke, bultje, Ich zit ónger de hitsbróbbele.
bobbelig, [pokdalig], bróbbelig, pokdalig, Ei bróbbelig gezich(t).
bocht, bóch, bócht, (mannelijk), 1. troep, rommel 2. ordinair volk, uitschot, Daen aoje koffie is bócht.
bode, boeaj, baoj, (mannelijk), boeajes, bode, veldwachter
bodem, baom, (mannelijk), bäöm, bäömke, 1. zitvlak, achterwerk 2. bodem, Eine flinke baom höbbe: een flink achterwerk hebben. Emes ane baom gaon: iemand plagen, voor de gek houden. Geine baom inne bóks höbbe: erg mager zijn; straatarm zijn. Toet oppe baom gaon: tot het uiterste gaan, alle krachten inzetten. Zich de baom oette bóks wirke: hard en lang werken. Zörg vuuer eine goje baom es se dich mèt Vastelaovendj eine geis drinke: goed eten voordat je uitgaat.
bodemen, [slaan], bäöme, bäömtj, bäömdje, gebäömdj, 1. met kracht op iets slaan 2. flink drinken, Ich mós flink bäöme óm de steinse moor óm te kriege.
Bodestraat, [bogenstraat], Boeajestraot, Bogenstraat, afgeleid van bode en veldwachter (voorheen Bodestraat). In het begin van de 20e eeuw heette deze straat nog Regentessenstraat
boek, book, (onzijdig), beuk, beukske, boek, ’t Book is al ómgedrage: te laat zijn. Och, dao kan ich ei book uuever sjrieve.
boekbinder, [boekbinder ], bookbinjer, (mannelijk), boekbinder
boekdrukker, [boekdrukker ], bookdrökker, (mannelijk), boekdrukker
boeket, [bloemenboeket], bekèt, (onzijdig/mannelijk), bekètte, bekètje, boeket, Eine sjoeane bekèt blome.
boekhandel, [boekhandel], bookhanjel, (mannelijk), boekhandel
boekhouder, bookhaojer, (mannelijk), boekhouder
boekvink, bookvink, (vrouwelijk), boekvink
boekweit, bokendj, (onzijdig), boekweit
boekweitskoek, [boekweitmeelkoek], bokeskook, (mannelijk), koek van boekweitmeel, Ich bèn det meug wie bokeskook: dat begint mij behoorlijk de keel uit te hangen.
boekweitsmeel, [boekweitmeel], bokesmael, (onzijdig), boekweitmeel
boekwinkel, [boekwinkel], bookwinkel, (mannelijk), boekwinkel
boemelschicht, [vrije dag nemen], boemelsjich, (vrouwelijk), een vrije dag nemen, Boemelsjich(t) höbbe.
boer, boer, (mannelijk), boere, buurke, 1. boer 2. oprisping 3. lomperik 4. boer in kaartspel, De stómste boere höbbe de dikste aerpel: zonder kennis kun je wat bereiken. Waat de boer neet kèntj, det vritj d’r neet.
boeren, boere, boertj, boerdje, geboerdj, 1. boeren 2. een boer laten 3. resultaat boeken
boerenhengst, [lomperik], boerehings, boerehingst, (mannelijk), lomperik: scheldwoord
boerenjongen, [boerenjongen], boerejóng, (mannelijk), boerenjongen, Boerejónges: rozijnen op brandewijn.
boerenkapel, [boerenblaaskapel], boerekepel, (vrouwelijk), boerenblaaskapel
boerenleenbank, [rabobank], Boerelieënbank, (vrouwelijk), Boerenleenbank, voorloper van de Rabobank
boerenmeidje, [boerenmeisje], boeremaedje, (onzijdig), boerenmeisje
boerenmensen, [mensen van boerenafkomst], boereminse, mensen van boerenafkomst
boerenmoes, boeremoos, (onzijdig), boerenkool, zie ook greun moos
boerenpaard, [zwaar trekpaard], boerepaerd, (onzijdig), boerenpaard, zwaar trekpaard
boerentrien, [ongemanierde vrouw], boeretrien, (vrouwelijk), ongemanierde vrouw
boes, [uitgelaten], boes, uitgelaten, Zoea gek wie boes.
boeten, [straf ondergaan], boete, (boe\te), boetj, boetdje, geboetj, boeten
boetiek, petik, (mannelijk), petike, petikske, 1. winkeltje 2. rommel, janboel
boezen, [waaien], boeze,  boesdje, geboesdj, hard waaien, bulderen van wind, Huuer ins waat ’t boete boestj.
bof, [ontsteking ], bóf, (mannelijk), 1. bof, ontsteking aan de oorspeekselklier 2. hap, mondvol, De bóf is besmèttelik.
boffen, bóffe, bóftj, bófdje, gebóftj, boffen, Wae höbbe gebóftj mèt ’t waer.
bofkont, [geluksvogel], bófkóntj, (vrouwelijk), bofkont
bok, bók,  buk,  bukske, 1. bok 2. bok, schraag 3. stijfkop 4. verhoog voor dirigent 5. zitbank van een koets, Aoj buk höbbe stief häör: oude mensen houden vast aan hun gewoonten. Hae zitj wie eine bók oppe haverkis(t): hij waakt angstvallig over zijn bezit. Ich höb det gedaon vuuer de bók zien kloeate: ik heb dat tevergeefs gedaan. In Thoear höbs se geite en buk: mèt vastelaovendj zeen ze Geitebuk. Toen waas de bók vèt: toen had je de poppen aan het dansen. Zoea muzikaal es eine bók vol kuuetele.
bokkenpoot, bókkepoeat, (mannelijk), 1. bokkenpoot, koekje 2. geknikte verfborstel
bokkenpruik, [bokkenpruik], bókkepruuk, (vrouwelijk), bokkenpruik, Zie haet de bókkepruuk op.
bokkenrijder, [lid van de bokkenrijders], bókkeriejer, (mannelijk), lid van de bokkenrijders; in 1775 werd de bokkenrijder Willem op den Kamp in Thorn veroordeeld tot de strop en opgehangen
bokkenrijdersbende, [bokkenrijdersbende], bókkeriejersbende, (vrouwelijk), bokkenrijdersbende
bokking, bökkem, bögkem, (mannelijk), bökkems, bökkemke, 1. bokking, gerookte haring 2. dom persoon, Vuuer eine bökkem weurtj de pan neet opgezatte: het is niet de moeite waard voor zo’n kleinigheid.
boks, bóks, (vrouwelijk), bókse, bukske, 1. broek 2. boomstronk, Dao zaktj mich de bóks van aaf: daar sla ik van achterover. Det is ei sterk stök in ein aoj bóks: dat is merkwaardig. Ein bóks met ei loek: herenonderbroek met bovenstuk en achterklep met drie knopen. Haaj ich mer in mien bèste bóks gesjete: was ik er maar nooit aan begonnen. Zich ein bóks aanmaete die tieën maote te groeat is: veel meer denken te kunnen dan in werkelijkheid kan. Zie haet thoes de bóks aan.
boksbodem, [achterwerk], bóksebaom, (mannelijk), zitvlak, achterwerk, Ich houw dich vuuer diene bóksebaom.
boksman, [broekje], bókseman, (mannelijk), broekje, kleine jongen
bokspijp, [broekspijp], bóksepiep, (vrouwelijk), broekspijp
bokspringen, [haasje-over spelen], bókspringe, haasje-over spelen, zie ook haeske-uuever
boksriem, [broekriem], bóksereem, (mannelijk), broekriem
boksschijter, [bangerik], bóksesjieter, bóksesjietert, (mannelijk), bangerik
bokstaan, [gebogen staan], bókstaon, gebogen staan bij haasje-over, of als opstap om aan iets hogers te kunnen komen, Es d’n eine bók stóng, kós d’n angere ane appele.
bokstas, bóksetes, (vrouwelijk), broekzak
bol, bol, (mannelijk), böl, bölke, 1. bol 2. hoofd 3. ballen, De sjöt haaj ’t lèste bölke gemisj oppen Aoje Limburger. Kerstböl inne boum hange.
bolhoed, bolhood, (mannelijk), bolhoed
bolles, [hoofd], bölles, (mannelijk), böllese, bölleske, hoofd, Hoeal dich mer niks in diene bölles: verbeeld je maar niks.
bom, bóm, (vrouwelijk), bómme, bumke, bom, Dao kós waal ein bóm gevalle zeen!
bombardon, bómberdón, (mannelijk), bombardon, bastuba, Hae spuueltj de bómberdón.
bombarie, bómbarie, (mannelijk), drukte, Maak neet zoeaväöl bómbarie óm niks!
bommelen, [bungelen], bómmele, bómmeltj, bómmeldje, gebómmeldj, bungelen, Ich zeen dich nog neet (rits)bómmele: ik zie je nog niet staan.
bommen, [schelen], bómme,  bómdje, gebómdj, bommen, schelen, zie ook sjille, Det kan mich niks bómme.
bomvol, boemvol, bomvol, De kirk zoeat boemvol.
bon, bón, (vrouwelijk), bónne, bunke, bon, Doe mós ’t bunke altied good beware vuuer de garantie.
bonbon, bónbón, (vrouwelijk), bonbon
bond, bóndj, (mannelijk), bunj, bundje, 1. vakbond 2. boerenbond 3. federatie, Bès doe lid vanne bóndj?
bonenkruid, boeanekroed, boeanekruudje, (onzijdig), bonenkruid
bonenmolentje, [keukenmolen ], boeanemuuelke, (onzijdig), keukenmolen om snijbonen te snijden
bonensoep, [bonensoep], boeanesop, (vrouwelijk), bonensoep
bonenstaak, boeanestaak, (mannelijk), bonenstaak, Zoea mager zeen es eine boeanestaak.
bonjour, bonzjoer, bonjour
bonjouren, bonzjoere, bonzjoertj, bonzjoerdje, gebonzjoerdj, 1. flink uitgaan, de beest uithangen 2. iemand eruit gooien, Zie höbbe gister ?ink gebonzjoerdj.
bonk, bónk,  bunk,  bunkske, bonk, groot van stuk, Bunk van aerpel höbbe: heel dikke aardappels hebben. Det is eine bónk van eine kaerel. Det zeen bunk van kaart die ich noe gekrege höb: buitengewoon goede speelkaarten.: buitengewoon goede speelkaarten.
bonken, bónke, bónktj, bónkdje, gebónktj, bonken, heel hard kloppen, Hae bónkdje oppe duuer omdet t’r brandj waas.
bont, bóntj, bont, Bekèndj staon wie eine bóntjen hóndj. Bóntj en blaw. Mèt vastelaovendj zeen t’r bóntje aovendje. Van boeave bóntj en van ónger stróntj: meer willen lijken dan je bent. Zich bóntj verkleie.
bont, bóntj, (onzijdig), bont, Bóntj kóns se allewiel mèt good fetsoen neet mieë(r) drage.
boodschap, boeadsjap, (vrouwelijk), boeadsjappe, boeadsjepke, boodschap, Maria Boeadsjap (25 mieërt).
boog, baog, (mannelijk), bäög, bäögske, boog, Inne persessie drage de sjoealkinjer roeazebäög. Ómdet d’r sjoew waas vuuer d’n hóndj, leep hae mèt ei bäögske óm ’m haer.
boom, boum, (mannelijk), buim, buimke, boom, Doe kóns mich de buim in: je kunt me wat. Eine boum van eine kaerel. Eine boum vèltj neet vannen ieëste slaag.
boomgaard, bóngerd, (mannelijk), bóngerde, bungerke, boomgaard, Eine groeate bóngerd mèt appele- en paerebuim.
boon, boean, (vrouwelijk), boeane, buuenke, boon, Ei sjienheilig buuenke. Ein boean duit wie eine gek, ze liktj lever inne stoeaf es inne drek: bonen houden van hoge temperaturen. Ich bèn ein boean es ich det weit.
boor, boear, (vrouwelijk), boeare, buuerke, boor
boord, boeard, (mannelijk), boearde, bäördje, boord, Oma strikdje de bäördjes ane trui mèt veer naoldje.
boorden, [omzomen], bäöre, bäörtj, bäördje, gebäördj, omzomen, afwerken, Ei kleid bäöre mèt biaisbandj.
boordlint, [boordlint ], bäörlintj, (onzijdig), boordlint voor kleding of stofafwerking
boordsel, [boordsel ], bäörsel, (onzijdig), boordsel van kleding
boorsel, [materiaal dat los komt bij het boren], boearsel, (onzijdig), materiaal dat los komt bij het boren
boot, boeat, (mannelijk), buuet, buuetje, boot, Op ’t kenaal vore vreuger väöl mieë buuet es noe.
bord, bord, (onzijdig), borde, bördje, bord
bord, breet, (onzijdig), brejer, breetje, plank, schot, Inne kroeatetied zatte de boere ei paar extra brejer oppe ker.
boren, boeare, boeartj, boeardje, geboeardj, boren
Born, Bor, Born
borstel, beustel, (mannelijk), beustels, beustelke, borstel
borstelen, beustele, beusteltj, beusteldje, gebeusteldj, 1. borstelen 2. iemand een pak rammel geven, Lang haor mós se good beustele.
borstsuiker, [kandijsuiker], bossókker, (mannelijk), kandijsuiker, Bossókker zoeat aan ei tuike.
bos, bos, (mannelijk), bosse, böske, bos
boter, bótter, (vrouwelijk), boter, Gooj bótter: roomboter. Mètte vot inne bótter valle.
boterbloem, bótterbloom, (vrouwelijk), boterbloem
botergaar, [gaar], bóttergaar, helemaal gaar, De buuenkes zeen bóttergaar.
boterham, bótram, bótteram, (vrouwelijk), bótramme, bótteramme, bótremke, bótteremke, boterham, Ein aafgelekdje bótram: een meisje dat veel vrijers heeft gehad. Ein oeape en ein toe bótram. Ein bótram mèt sjroeap. Hae haet zich zien bótteram gekoch(t): hij heeft een vaste, goed betaalde baan.: hij heeft een vaste, goed betaalde baan.
boterhampapier, [boterhampapier], bótrammepepeer, (onzijdig), boterhampapier, vetvrij papier
boterhamtrommeltje, [boterhamtrommel], bótrammetrummelke, (onzijdig), boterhamtrommeltje
boterhamtuit, [boterhamzakje], bótrammetoet, (vrouwelijk), boterhamzakje
boterletter, [banketstaaf], bótterlètter, (vrouwelijk), banketstaaf
botermelk, [karnemelk], bóttermèlk, (vrouwelijk), karnemelk, afgeroomde melk, Bóttermèlk en kattestróntj make’t hert gezóndj: gezegd als iemand een karig bestaan had.
botermelkse pap, [karnemelkse pap], bóttermèlkse pap, (vrouwelijk), karnemelkse pap
boterpot, bótterpot, (mannelijk), botervloot
botersaus, [botersaus ], bóttersaus, (vrouwelijk), botersaus
boterstoten, [karnen], bótterstoeate, karnen
botervat, [botervat ], bóttervaat, (vrouwelijk), botervat voor het bewaren van roomboter
botervlaai, [kruimelvlaai ], bótterflaaj, (vrouwelijk), kruimelvlaai met pudding, Bótter?aaj met gaele pudding.
bougeren, [zich bewegen], boezjere, zich bewegen, Hae boezjeertj nörges haer: hij trekt zich nergens iets van aan.
bout, bout, (mannelijk), buit, buitje, 1. bout 2. politie-agent, Doe kóns mich de bout hakke: bekijk het maar.
bouw, boew, (mannelijk), bouw, gebouw in aanbouw, Dae boew is bekans klaor.
bouwbedrijf, [bouwbedrijf], boewbedrief, (onzijdig), bouwbedrijf
bouwen, boewe, boewtj, boewdje, geboewdj, bouwen
bouwkeet, [bouwkeet], boewkieët, (vrouwelijk), bouwkeet
bouwvak, [bouwvakvakantie], boewvak, (mannelijk), bouwvakvakantie, Inne boewvak höbbe väöl minse verplichtj vekansie.
bouwval, [ruïne], boewval, (mannelijk), bouwval, Die aoj koeaj is eine boewval.
boven, boeave, boven, Boeave en ónger.
boven, [bovenverdieping], boeave, (mannelijk), bovenverdieping, Det hoes haet eine groeate boeave.
boven-aard, [boven de aarde], boeave-aerd, boven de aarde, gezegd wanneer een gestorvene nog niet begraven was
bovenaan, [bovenaan ], boeavenaan, bovenaan
bovendrijven, [bovendrijven], boeavedrieve, bovendrijven
boveneen, [boven elkaar], boeavenein, boven elkaar
bovenhalen, [bovenhalen], boeavehoeale, bovenhalen
bovenin, [bovenin ], boeavenin, bovenin
bovenkant, [bovenkant], boeavekantj, (mannelijk), bovenkant
bovenkomen, [bovenkomen], boeavekómme, bovenkomen
bovenlicht, boeaveleech, boeaveleecht, (onzijdig), raampje boven een deur of raam, Doot ’t boeaveleech(t) ins oeape, det ’t doortrèktj!
bovenlijf, [bovenlijf], boeavelief, (onzijdig), bovenlijf
bovenop, boeavenop, bovenop
bovenover, [bovenover], boeavenuuever, bovenover
bovenstaand, [bovenstaand], boeavestaondj, bovenstaand
bovenste, [bovenste], buuevelste, bovenste, Doe bès de buuevelste bèste vanne ungelste plank.
bovenstebeste, [bovenstebeste], boeavestebèste, bovenstebeste, Doe bès de boeavestebèste (vanne ungelste plank).
braadharing, [braadharing], braodhieëring, (mannelijk), braadharing
braadje, [spek met eieren], bräödje, (onzijdig), gebakken spek met eieren
braadketel, [braadketel], braodkieëtel, (mannelijk), braadketel
braadpan, [braadpan ], braodpan, (vrouwelijk), braadpan
braadsel, [koortslip], braodsjel, (vrouwelijk), ontstoken lip, koortslip, zie ook brozellup, Drink neet aan det voel glaas, mörge höbs se ein braodsjel.
braadworst, [worst om te braden, domkop], braodwoos, braodwoost, (vrouwelijk), 1. braadworst 2. domkop, Eine korte praek en ein lang braodwoos(t).
braak, braok, braak, Det stök land liktj al jaorelang braok.
braam, braom, (mannelijk), braome, bräömke, braam, ruwe rand, Dao zitj eine braom aan det mets.
braambes, braombieër, (vrouwelijk), braam, Geis se braombieëre plökke?
braambessenstruik, [bramenstruik], braombieërestroek, (mannelijk), bramenstruik
braandel, [braniemaker], braanjel, (mannelijk/vrouwelijk), braniema(a)k(st)er
Brabander, [brabander], Braobenjer, (mannelijk), Brabander
Brabant, [brabant], Braobantj, Brabant
Brabants, [brabants], Braobans, Brabants, Braobans bóntj.
Brabantse, [brabantse ], Braobanse, (vrouwelijk), een Brabantse vrouw, Hae is getrouwdj met ein Braobanse.
Brachterbeek, [brachterbeek], Brach-Bieëk, Bracht-Bieëk, Brachterbeek
braddelaar, [knoeier], bradzelieër, (mannelijk), knoeier
braden, braoje, ich braoj, doe breuts, hae breutj, braodje/broo, braden, Zich ei stök pannaas braoje.
braggelaar, [prutser], bragkelieër, (mannelijk), prutser, knoeier
braggelen, bragkele, bragkeltj, bragkeldje, gebragkeldj, prutsen
braggelwerk, [prutswerk], bragkelwerk, (onzijdig), prutswerk
brak, [bouwval ], brak, (vrouwelijk), brakke, brekske, 1. bouwval 2. vrouw die veel van huis gaat zonder een doel te hebben
brameltje, [tengere vrouw], bräömelke, (onzijdig), kleine tengere vrouw, Det is mich ei bräömelke.
brand, brandj, (mannelijk), brenj, brendje, brand, Brandj ane lup höbbe: een koortslip hebben. In brandj staeke.
brandblaar, [brandblaar], brandjblaor, (vrouwelijk), brandblaar
branden, branje, brantj, brandje, gebrandj, branden, Branje wie ein hèl. ’t Brantj neet: je hoeft je niet te haasten.
branderig, branjerig, branderig
brandglas, [vergrootglas], brandjglaas, (onzijdig), brandglas, vergrootglas, lens
brandhout, brandjhout, (onzijdig), brandhout
brandnetel, brandjnetel, (vrouwelijk), brandnetel
brandprocessie, [brandprocessie], brandjpersessie, (vrouwelijk), brandprocessie. In oktober 1728 woedde er een grote brand in Thorn waarbij in het centrum 14 huizen met schuren afbrandden. Meteen daarna werd de brandprocessie ingesteld die nog ieder jaar in oktober plaatsvindt ter voorkoming van nieuwe branden, Mèt groeate kirmes in oktoeaber (de ieëste zóndig nao de negendje) trèktj in Thoear de brandjpersessie.
brandweer, brandjwaer, (mannelijk), brandweer
brandzalf, [brandzalf], brandjzalf, (vrouwelijk), brandzalf
brasem, brieësem, (mannelijk), brasem
breed, breid, breier, breidst, breed, Dae ’t breid haet, lieëtj ’t breid hange. Ein brei straot.’t Is zoea breid es’t lank is.
breedte, breidje, (vrouwelijk), breedte, ’t Kumtj oet de lingdje of oette breidje.
breekboon, [sperzieboon], braekboean, (vrouwelijk), sperzieboon, zie ook sperzieboean, prinsesseboean
breekijzer, [gereedschap], braekiezer, (onzijdig), breekijzer
breken, braeke, ich braek, doe briks, hae briktj, zie braeke, b, breken, Det briktj ’m nog ins op. Hae briktj nog eine cent in twieë: hij is erg zuinig. Hae braak bienao ziene nak uuever de rotzooi. Noe briktj mich de klómp.
brem, brum, (vrouwelijk), brumme, brumke, brem, Get brum aafsnieje.
brengen, bringe, bringtj, brach(t), gebrach(t), brengen, Wae höbbe de spies nao de bekker gebrach(t).
brief, breef, (mannelijk), breve, breefke, brief, Det gaef ich dich op ei breefke. Ei breefke van tieën.
brievenbus, [brievenbus], brevebös, (vrouwelijk), brievenbus
brik, brik, (mannelijk), brikke, brikske, baksteen
briket, brekèt, (vrouwelijk), brekètte, brekètje, briket
brikkenbakker, [steenbakker], brikkebekker, (mannelijk), steenbakker. Thorn kende rond 1900 ± 160 personen die als brikkebekkers naar Duitsland gingen, dat was 30% van de beroepsbevolking, het hoogste percentage pendelaars in de streek
brikoven, [baksteenoven ], brikke-oeave, (mannelijk), baksteen oven van de steenfabriek, zie ook rinkoeave
bril, bril, (mannelijk), brille, brilke, 1. bril 2. gevlochten rozijnenbroodje met Sinterklaas
brillendoosje, [briletui], brilleduueske, (onzijdig), briletui
brillenmaker, [opticien], brillemaeker, (mannelijk), opticien, brillenverkoper
broche, brosj, (vrouwelijk), brosje, brösjke, broche, sierspeld
broddel, [geklungel], bróddel, (mannelijk), geklungel, knoeiwerk, Eine bróddel van ei breiwerk!
broddelaar, [prutser], bróddelieër, (mannelijk), iemand die knoeiwerk levert
broddelen, bradzele, bradzeltj, bradzeldje, gebradzeldj, knoeien, morsen, Mèt aete bradzele.
broddelen, bróddele, bróddeltj, bróddeldje, gebróddeldj, knoeiwerk leveren
broddellapje, [broddelwerk], bróddellepke, (onzijdig), broddelwerk, leren haken of breien door een proefstukje te maken
broderie, bródderie, (vrouwelijk), borduurwerk, kantwerk, mooie opengewerkte stof
Broeckmeulenstraat, [broeckmeulenstraat ], Broeckmeulenstraot, Broeckmeulenstraat in Thorn, vernoemd naar een van de laatste kanunniken van Thorn, die de Stiftkerk en de Kapel onder de Linden redde voor Thorn uit handen van de Franse overheersers
broederschap, [broederschap], broedersjap, (vrouwelijk), broederschap
broei, breuj, (mannelijk), 1. broedsel 2. broei 3. vleesbouillon
broeibak, [broeibak], breujbak, (mannelijk), broeibak
broeien, [broeden ], breuje, breutj, breudje, gebreudj, 1. broeden 2. broeien van hooi, De broek zitj de eier oet te breuje.
broeierig, [broeierig], breujerig, broeierig, ’t Is breujerig werm.
broek, [kloekhen], broek, (vrouwelijk), broeke, bruukske, 1. kloekhen, broedse kip 2. een nukkig iemand, Die broek haet eier.
broek, brook, (onzijdig), moerasland, broekland, Tösse Thoear en Kaesing liktj ’t Brook, ’t Vieverbrook.
broeken, [mokken], broeke, broektj, broekdje, gebroektj, mokken, zie ook brónke, mónke, Zit toch neet zoea te broeke!
broer, broor, (mannelijk), breurs, breurke, broer
brombeer, brómbaer, (mannelijk), brombeer, mopperaar
brommen, brómme, brómtj, brómdje, gebrómdj, 1. brommen 2. in de cel zitten 3. rijden op een bromfiets
brommer, brómmer, (mannelijk), brómmers, brummerke, bromfiets
bronken, [mokken], brónke, brónktj, brónkdje, gebrónktj, mokken, zie ook broeke, mónke
bronker, [iemand die mokt], brónkert, (mannelijk), iemand die mokt
brons, bróns, (onzijdig), brons, bronsverf
bronstig, breustig, bronstig, Die zoog is breustig.
bronzen, [van brons], brónze, brónstj, brónsdje, gebrónsdj, bronzen, met bronsverf behandelen
brood, broead, (onzijdig), bruuej, bruuedje, roggebrood, Det is broead gebaedeldj: dat is werk dat geen verdienste oplevert. Det kriegtj d’r nog ins op zie broead. Doe bès mich ei bruuedje!
broodjager, [iemand die alles met winst verkoopt], broeadjager, (mannelijk), iemand die alles met winst verkoopt
broodkorst, [broodkorst], broeadkoos, broeadkoost, (vrouwelijk), broodkorst
broodkruimel, [broodkruimel], broeadgruuemel, (mannelijk), broodkruimel
broodmes, [broodmes], broeadmets, (onzijdig), broodmes
broodpap, [broodpap], broeadpap, (vrouwelijk), broodpap
broodrooster, broeadruuester, (mannelijk), broodrooster
brouwen, broewe, broewtj, broewdje, gebroewe, brouwen van bier of andere drank
brouwer, broewer, bruier, (mannelijk), broewers, bruiers, broewerke, bruierke, brouwer, bierhandelaar, Woea de bruier is, hooftj de bekker neet te zeen: bier is voedzaam.
brouwerij, broewerie, (vrouwelijk), broewerieje, broewerieke, brouwerij
brozellip, [koortslip], brozellup, (vrouwelijk), ontstoken lip, zie ook braodsjel
brug, brök, (vrouwelijk), brögke, brökske, brug
bruid, broed, (vrouwelijk), broede, bruudje, 1. bruid 2. kleine meisjes die in de processie meeliepen, Det is ein sjoean broed. Doe bès mich ei bruudje!: je bent me d’r eentje! Ein sjoean broed vèltj ouch waal ins inne koestróntj: werd gezegd van een meisje van rijke komaf dat met een boerenjongen trouwde.
bruidegom, broedegóm, (mannelijk), bruidegom
bruidsboeket, [bruidsboeket], broedsbekèt, (onzijdig/mannelijk), bruidsboeket
bruidschat, [bruidsschat], broedsjat, (vrouwelijk), bruidsschat
bruidsjongetje, [bruidsjongen], broedsjungske, (onzijdig), bruidsjongen
bruidskrans, [bruidskrans], broedskrans, (mannelijk), bruidskrans, krans van bloemen in het haar, Maedjes maakdje zich mèt meizoentjes ei broedskrenske vuuer inne haor.
bruidsmeidje, [bruidsmeisje], broedsmaedje, (onzijdig), bruidsmeisje
bruidspaar, [bruidspaar ], broedspaar, (onzijdig), bruidspaar
bruidstuk, [bruidsstuk], broedstök, (vrouwelijk), bruidsstuk
bruidswagen, [bruidsauto], broedswage, (mannelijk), bruidsauto
bruikbaar, broekbaar, bruikbaar
bruiloft, broelof, broeloft, (vrouwelijk), broelofte, broelöfke, bruiloft, Gein broelof(t) zoea klein of ze maaktj t’r waal ein: van bruiloft komt bruiloft.
bruin, broen, broender, broenst, 1. bruin 2. pater Franciscaan 3. een gebakken zure haring, ’t Broen bakke: overdrijven.
bruinig, [bruinachtig], broensig, bruinachtig, Die broensige sjoon passe neet bie det pak.
bruinkool, [bruinkool], broenkoeal, (vrouwelijk), bruinkool
bruisen, broese, broestj, broesdje, gebroestj, bruisen, schuimen, Broesendj water.
brul, [dol, woest], brul, dol, woest, wild, De koe is brul. Örges brul van waere.
brulbeest, [huilebalk], brulbieës, brulbieëst, (onzijdig), schreeuwer, huilebalk
brulstaart, [aanstelster], brelstert, (vrouwelijk), aanstelster, nuffig persoon
buffet, befèt, (onzijdig), befètte, befètje, 1. buffet, tapkast 2. buffet, eten
Buggenum, [buggenum], Bögkeme, Buggenum
bühne, buun, (vrouwelijk), bune, buunke, bühne, toneel, podium, Oppe buun staon.
bui, buuj, (vrouwelijk), buje, buke, bui, windvlaag, windstoot, Hae wachdje de buuj röstig aaf: hij wachtte geduldig tot de ander met schelden was opgehouden.
buidelen, [in een zak doen], bujele, bujeltj, bujeldje, gebujeldj, 1. meel van de zemelen ontdoen 2. in een zak doen, Hae geit tervemael bujele.
buigen, buige, buigtj, boeag/buigdje, geboeage/gebuigdj, buigen, M’n mót ’t tekske buige es ’t jónk is: men moet de kinderen naar zijn hand zetten als ze jong zijn.
buik, boek, (mannelijk), buuk, buukske, buik, Dae haet eine boek wie eine börgemeister. Det kóns se dich op diene boek sjrieve. Zich inne boek biete: zich vergissen met vervelende gevolgen. Zien ouge woeare groeater es ziene boek.
buikriem, boekreem, (mannelijk), zadelriem bij paard
buil, bujel, (mannelijk), bujele, bujelke, 1. buidel 2. snotaap 3. balzak, Betale mèt toe bujele: betalen met gesloten beurzen.
buis, buus, (vrouwelijk), buze, buuske, 1. buis 2. fles bier
buiten, boete, (boe~te), 1. buiten 2. behalve, Boete blieve. Dao blief ich boete. De was boete hange. Gank dich neet te boete: gedraag je netjes. Boete de familie waas nemes dao.
buiten dat, [bovendien], boetedet, bovendien, zie ook daoboete, Des se te laat bès, wèts se, mer boetedet höbs se ouch nog de pepere vergaete. Hae kan good zinge mer boetedet kan d’r ouch nog good blaoze.
buitenaf, [buitenaf], boetenaaf, buitenaf, Zie kumtj van boetenaaf: zij komt uit een andere plaats. Zie woeane boetenaaf.
buitengewoon, [buitengewoon], boetegewuuen, buitengewoon
buitenland, [buitenland], boetelandj, (onzijdig), buitenland
buitenlander, [bewoner van een ander land], boetelenjer, (mannelijk), boetelenjers, buitenlander
buitenlands, [van het buitenland], boetelans, buitenlands
buitenlandse, [buitenlandse], boetelanse, (vrouwelijk), buitenlandse, Hae haet zich ein boetelanse opgedaon.
buitenlucht, [buitenlucht], boeteloch, boetelocht, (vrouwelijk), buitenlucht, Gank effe de boeteloch op es se wils rouke.
buitenom, [buitenom], boeteóm, boetenóm, buitenom
buitenshuis, [buiten], boeteshoes, buitenshuis
buitenstaander, [buitenstaander], boetestenjer, (mannelijk), boetestenjers, boetestenjerke, buitenstaander
buitenste, [buitenste], boeteste, butelste, buitenste, De kroeate inne boeteste rie staon t’r neet zoea good op.
buitentijds, [buitentijds], boetetieds, buitentijds
buizen, buize, buistj, buisdje, gebuisdj, veel drinken, zuipen, Wae höbbe flink gebuisdj.
bukken, bókke, bóktj, bókdje, gebóktj, 1. bukken 2. uitdrukking: Es ’t neet geit, den bóktj ’t mer: als het niet op de ene manier gaat, dan maar op de andere manier, Zich bókke óm ei steinke oette sjoon te doon.
bulkbeest, [huilebalk], bäökbieës, bäökbieëst, (onzijdig), huilebalk, zie ook bäökert
bulker, [huilebalk], bäökert, (mannelijk), huilebalk, zie ook bäökbieës, bäökbieëst
bult, böltj, (mannelijk), böltje, böltje, bult, bochel, Ich bèn mich eine böltj gesjrókke. Ich zit vol mögkeböltje. Vreuger zoeags se mieë(r) minse mèt eine böltj.
bunder, boonder, (vrouwelijk), bunder, oppervlaktemaat van ± 80 are, Veer vrechte van 20 are is eine boonder.
burgemeester, börgemeister, (mannelijk), burgemeester, zie ook börger, Aan dich haje ze eine goje börgemeister: gezegd tegen iemand die dik is en zich deftig gedraagt.
Burgemeester Spiertzstraat, [burgemeester spiertzstraot], Burgemeester Spiertzstraot, straat in Thorn genoemd naar burgemeester Spiertz die van 1941 tot 1955 burgemeester van Thorn was
burger, börger, (mannelijk), börgers, börgerke, 1. burger 2. burgemeester
bus, bös, (vrouwelijk), bösse, böske, bus
bushokje, [bushalte], böshökske, (onzijdig), bushalte, abri
bussel, bössel, (vrouwelijk), bössele, bösselke, 1. bundel, bos, bussel 2. een stevige meid, Ei bösselke blome plökke in ’t veldj en det bie Maria nieërzètte. Ein bössel struue.
busselen, [bundelen], bössele, bösseltj, bösseldje, gebösseldj, 1. bundelen,bij elkaar dragen 2. slepen met iets 3. stoeien
buts, [goedgelovig persoon], bäöts, (mannelijk), een goedgelovig persoon, zie ook bluts
Bütte, [teil], buut, (vrouwelijk), bute, buutje, (Duits) 1. zinken teil 2. ton en carnavalsvoordracht vanuit die ton
cachot, kesjot, (onzijdig), cachot, gevangenis
café, kefee, (vrouwelijk), kefees, kefeeke, café, Vreuger haje wae in Thoear waal zestieën kefees.
canaille, [feeks], kenalie, kernalie, knalie, (vrouwelijk), feeks, kenau, canaille, Det is ein echte kernalie.
capabel, kepabel, kómpabel, geschikt voor, bekwaam, Dao is d’r neet kepabel vuuer.
carbid, kerbied, (mannelijk), calciumcarbid, Kerbiedsjete mèt mèlktuite.
carbidlamp, [carbidlamp], kerbiedlamp, (vrouwelijk), carbidlamp
Carolina, [carolina], Ling, Lingke, Carolina
Caroline, [caroline], Lien, Lienke, Caroline
carrousel, kerresel, (mannelijk), carrousel, draaimolen
Casino, [straatnaam ], Casino, straatnaam in Thorn, Hae woeantj oppe Casino.
catechismus, kattechismes, (mannelijk), catechismus, Vreuger móste wae de kattechismes van boete kènne.
catechismuskamer, [monumentale ruimte], catechismuskamer, (vrouwelijk), kleine monumentale ruimte rechts van het ingangsportaal van de Abdijkerk
Catharina, Kaat, Kaatje, Katrien, Ketrien, Ketrie, Ketring, Keet, K, Catharina
Catharina, Ie, Ina, Catharina
Catharina, Cato, Catrien, Catherina
cent, cent, (mannelijk), cente, centje, cent, oude Nederlandse munt, Geine roeaje cent oppe rubbe höbbe. Hae luiptj mètte cente vanne kapper oppe kop: zijn haar is te lang, hij moet naar de kapper. Oppe cente oet zeen. Zoea plat wie eine cent.
centenbakje, [centenbakje ], centebekske, (onzijdig), 1. centenbakje 2. vooruitstekende onderkaak
centenpeer, [gierigaard], centepieër, (mannelijk), vrek, gierigaard
chambranle, sjebrang, (vrouwelijk), sjebrangs, sjebrengske, (Frans) deuromlijsting
chamotte, sjemot, chamotte, vuurvaste klei
charge, [ruk], sjars, (mannelijk), ruk, Hae leep in eine sjars van Thoear nao Mezeik.
chic, sjiek, sjieker, sjiekst, 1. chic 2. smaakvol 3. leuk
chique, [verfijnd type], sjieke, (mannelijk), bepaald type, Det is mich eine sjieke!
chocolade, sjóklaat, sjókelaat,  sjóklaetje, chocolade, Sjaak sjóklaat: chocolade van het merk Jacques. Sjókelate mèlk.
chou-pain, [spitskool], sjepeng, (mannelijk), sjepenge, sjepengske, (Frans) spitskool, Eine telder sjepeng mèt aerpele en braodwoost.
Christeleerhuis, [huis waar godsdienstonderwijs gegeven werd], Christeleerhoes, (onzijdig), huis uit 1664 aan de Bogenstraat 16, waarin aan kinderen godsdienstonderwijs, de zogenaamde christelijke leer werd gegeven
Christiaan, Tjae, Tjè, Chretien
Christiaan, [christiaan], Chris, Chrisje, Chrisjaan, Christiaan
Christina, Christ, Christa, Stien, Stiena, Christina
circus, sirk, (mannelijk), sirke, sirkske, 1. circus 2. janboel 3. drukte
citroen, setroen, (vrouwelijk), setroene, citroen, ‘Setroen, setroen, en Thoear weurtj kampioen!’ werd gezongen door supporters van de voetbalclub als er een wedstrijd was gewonnen.
Clara, [clara], Klaar, Klaartje, Kläör, Kläörke, Clara
Clemence, Maos, Clemence
Clemens, Clim, Clementine, Clemence, Clemang, Clemens
Clemens, Mang, Mengske, Meng, Clement
cokes, koks, (mannelijk), cokes, Hae wirkdje oppe koks: hij werkte op de cokesfabriek.
colèrig, [boos], klaerig, kollaerig, (Frans) opvliegend, boos, driftig, Ei klaerig menke, dae dich de pis law maaktj.
collier, kraljee, (mannelijk), kraljees, ketting, collier, Doe höbs eine sjoeane kraljee óm.
commies, kemies, (mannelijk), kemieze, douanebeambte
commode, kemoead, (mannelijk), kemoeades, kemuuedje, commode
communicant, kemuniekant, (mannelijk), kemuniekante, kemuniekantje/kemuniekentje, communicant, Wae höbbe ei kemuniekantje dit jaor.
communie, kemunie, (vrouwelijk), communie, De Ieëste Heilige Kemunie doon. De Plechtige Kemunie doon: hernieuwing der Doopbeloften. Te kemunie gaon: ter communie gaan.: ter communie gaan.
communiejasje, [communiejasje], kemuniejeske, (onzijdig), communiejasje, Zoea vaerdig zeen wie ei kemuniejeske: dronken zijn, doodop zijn.
communiekleedje, [communiejurkje], kemunieklèdje, (onzijdig), communiejurkje
communiekransje, [haarversiering], kemuniekrenske, (onzijdig), kransje als haarversiering
communiepakje, [communiepakje], kemuniepekske, (onzijdig), communiepakje
communieprentje, [communieprentje], kemunieprintje, (onzijdig), communieprentje, Alle name vanne kemuniekantjes stónge op ’t kemunieprintje.
compagnie, [gezelschap], kómpenie, (vrouwelijk), (Frans) gezelschap, Gaer kómpenie höbbe.
compassie, kómpassie, (vrouwelijk), medelijden, Dao haaj ich kómpassie mèt!
concert, konzaer, (onzijdig), concert
Constans, Stao, Staor, Constant
content, kóntent, kóntenter, kóntenst, content, tevreden, Woea vins se nog eine kóntente mins? Zich kóntent doon: zich rustig houden.
contrarie, [tegenovergestelde], kontrarie, (vrouwelijk), tegenovergestelde, Ze haje raengel vuuerspeldj, mer kontrarie: de zón sjeen.
Coöperatie, Coprasie, (vrouwelijk), Coöperatie, tot in de zestiger jaren van de vorige eeuw de coöperatieve winkel van de standorganisatie Katholieke Arbeidersbeweging, opgericht in maart 1917 in de Holstraat en geopend als Coöperatie de Werkman door de Katholieke Werkliedenvereniging St. Michaël. Vanaf 1920 werd deze inmiddels grote coöperatiewinkel gevestigd aan de Wijngaard
Corbeyskolk, [kolk ], Corbeyskouk, (mannelijk), kolk in de Thornerbeek, aan de wei van de familie Corbey, ook Muuelebieëk genoemd ter hoogte van de gemeentelijke begraafplaats aan Terkoel. Zwemplek in het midden van de 20e eeuw
Cornelia, Lia, Neel, (Nee~l), Neelke, Cornelia, Neel en Nel woeare ei begrip op de Thoearder bóntje aovendje. ‘Wae Neel en Nel, trèkke noe weer duchtig ane bel. Wae Neel en Nel, höbbe altied weer de lèste rel. Wae Neel en Nel, zeen twieë zwetsers ieëste klas. Al waat waor is of geloeage, kumtj in oze kraom van pas.’
Cornelis, Co, Cor, Nelis, Cornelis
couch, koutsj, (vrouwelijk), (Duits) rustbank, divan, Zich tösse de middag ein eurke oppe koutsj lègke.
courage, keraasj, (vrouwelijk/mannelijk), (Frans) moed, durf, Höb neet de keraasj!: waag het niet!
crapuul, krepuul, (onzijdig), crapuul, uitschot
crocheernaald, [haaknaald], kersjeernaoldj, (vrouwelijk), (Frans) haaknaald
crocheren, [haken], kersjere, kersjeertj, kersjeerdje, gekersjeerdj, (Frans) haken, zie ook haoke
Cunegondisstraat, [straatnaam ], Cunegondisstraot, (vrouwelijk), straatnaam in Thorn sinds 1970, vernoemd naar de laatste vorstin-abdis Maria Cunegondis van Thorn
daad, daod, (mannelijk), daad, Oppen daod: nu. Ich zooj oppen daod neet wete welke aafslaag wae mótte numme.
daags, daags, dagelijks
daags er na, [de dag erna], staags t’r nao, de dag erna, zie ook staags t'r op
daags er op, [de dag erna], staags t’r op, de dag erna, zie ook staags t’r nao
daags erna, [de dag erna], daags t’r nao, de dag erna
daags erop, [de dag erna], daags t’rop, de dag erna
daags ervoor, [de dag ervoor], daags t’r vuuer, de dag ervoor
daags ervoor, staags t’r vuuer, staags t’r vuuere, de dag ervoor
Daalakker, [grondgebied ], Daalakker, grondgebied bij autoweg A2, van de Santforterstraat tot de Heerbaan
Daalstraat, [daalstraat], Daalstraot, Daalstraat. In de Daalstraat ligt het voormalige munthuis van het vorstendom Thorn
daar, dao, 1. daar 2. er
daarbij, daobie, bovendien
daarboven, [daarboven], daoboeave, daarboven
daarbuiten, [bovendien], daoboete, behalve dat, bovendien, zie ook boetedet
daarentegen, dao-en-tieënge, 1. daarentegen 2. tegen die tijd
daarher, [daarheen], daohaer, daarheen
daarkomen, [voldoende hebben], daokómme, 1. voldoende hebben 2. op de plaats van bestemming komen, Ich kóm neet dao mèt ’t geldj.
daarlangs, daolangs, daarlangs
daarmee, daomèt, 1. daarmee 2. zodat, Daomèt waas de kous aaf.
daarna, daonao, daarna
daarnevens, [daarnaast], daonaeve, daarnaast
daarom, daoróm, daarom
daaronder, [daaronder], dao-ónger, daaronder
daarop, [daarop], dao-op, 1. daar(boven)op 2. daarop volgend
daaropvolgend, [daaropvolgend], dao-opvolgendj, daaropvolgend
daarover, [daarover], dao-uuever, daarover
daarvoor, [daarvoor ], daovuuer, daarvoor, derhalve, ‘Woeavuuer?’ ‘Neet hievuuer, mer daovuuer.’
daas, daas, (vrouwelijk), daze, daeske, daas, steekvlieg
dabben, [graven], dabbe, dabtj, dabdje, gedabdj, 1. graven of wroeten bij werkzaamheden 2. krabben, Dae haet zich hieël get bie-ein gedabdj.
dabbertje, [jong meisje ], debberke, (onzijdig), debberkes, 1. klein jong meisje 2. onbeholpen kleuter
dadelijk, dalik, dadelijk, Dalik verkoup ich t’r dich ein: dadelijk krijg je een draai om je oren.
dag, staags, op de dag dat, Staags nao. Staags vuuer.
dag, daag, (daa~g), (daa\g), (vrouwelijk), daag, daegske, dag, D’n aojen daag. D’n daag kumtj inne loch(t): het begint dag te worden. De godganseliken daag. Ei gaat innen daag slaope. Ein koe sjietj mieë in einen daag es ein mös in ei gans jaor: wordt gezegd van iemand die aan het opscheppen is. Good vuuer d’n daag kómme. ’t Is aldaag get anges. ’t Is neet aldaag kirmes. Lekker doortj mer einen daag. Mèt get vuuer d’n daag kómme. Ins kumtj d’n aojen daag. Wie later oppen daag, wie sjoeander volk. Zie gezich(t) steit op zeve daag raengel: hij kijkt erg nors.
dag, [groet], daag, dag, goedendag, als groet
dageraad, dageraod, (mannelijk), dageraad
daggeld, [dagloon], daaggeldj, dagloon, zie ook daagloean
daglicht, [daglicht ], daagleech, daagleecht, (onzijdig), 1. daglicht 2. bovenlicht, klapraampje, Waat dae oetspoeaktj kan ’t daagleecht neet verdrage.
dagloner, [dagloner], daagloeaner, (mannelijk), dagloner, Hae haet eine daagloeaner in deens(t).
dagloon, [dagloon], daagloean, (onzijdig), dagloon, zie ook daaggeldj
dagschicht, [dagdienst], daagsjich, daagsjicht, (vrouwelijk), dagdienst. In de mijnbouw kende men een vroege dienst vanaf 6.00 uur in de ochtend, de daagsjich(t), de middigsjich(t) begon om 14.00 uur en de nachsjich(t) om 22.00 uur. De gewone dienst begon om 7.30 uur, later 8.00 uur, en heette de vlaggesjich(t)
dagster, [winde], daagster, (vrouwelijk), dagster, winde
dak, daak, (onzijdig), daker, daekske, dak
dakbeschot, [dakbeschot], daakbesjeting, dakbeschot, zie ook daakbesjot
dakbeschot, [dakbeschot], daakbesjot, (onzijdig), dakbeschot, zie ook daakbesjeting
dakdekker, [dakdekker], daakdèkker, (mannelijk), daakdèkkers, dakdekker
dakdrager, [draagbalk ], daakdrieëger, (mannelijk), draagbalk van dak
dakdrup, [dakoversteek], daakdröp, (mannelijk), dakoversteek
dakgoot, daakguuet, (vrouwelijk), dakgoot, zie ook kaanjel
dakhaas, daakhaas, (mannelijk), dakhaas, bijnaam voor kat; ook scheldwoord
dakpan, [dakpan ], daakpan, (vrouwelijk), dakpan
dakpop, [strowis ], daakpóp, (vrouwelijk), strowis onder het pannendak, zie ook strop
dakvenster, [dakraam], daakvinster, (onzijdig), dakraam
dam, [vrouw in kaartspel], dam, (vrouwelijk), damme, demke, de vrouw in het kaartspel, Aos, kuuening, dam, boer.
dameskoor, [gedeelte in de abdijkerk], dameskoear, (onzijdig), gedeelte in de Abdijkerk van Thorn aan de westkant van de kerk
dameskoortje, [benedenverdieping ], dameskuuerke, (onzijdig), benedenverdieping onder het dameskoor, Vuuer de begrafenismès stuit de kist meistal op ’t dameskuuerke.
damp, damp, (mannelijk), dampe, stoom, damp, wasem
dampen, [wasemen, roken], dampe, damptj, dampdje, gedamptj, 1. dampen, wasemen 2. roken, Hae damptj wie ei paerd!
dampig, dempig, dempiger, dempigst, kortademig, Ei dempig paerd.
dan, den, (de~n), dan, daarna
dan nog, [echter ], dennoch, 1. dan nog 2. echter 3. toch
danke, [dankjewel], danke, (mannelijk), dankjewel
danken, danke, danktj, dankdje, gedanktj, danken, Mèt danke höb ich de zölder vol ligke. Mèt danke voors se de hoonder kepot: aan een bedankje alleen heb je niks.
dankenswaard, [dank verdienend], dankeswaerd, dank verdienend, Is det neet dankeswaerd?
dankwoord, [dankwoord], dankwoeard, (onzijdig), dankwoord
dans, dans, (mannelijk), danse, denske, dans
darm, derm, (de~rm), (de\rm), (mannelijk), derm, dermke, darm, Baeter get innen derm es ómmen erm: beter geen honger hebben met weinig geld dan honger met veel geld. Det is eine langen derm: dat is een lang persoon.: dat is een lang persoon.
dat, det, dat (onzijdig enkelvoud), Det hoes: dat huis. Det is ’t eur: dat is het uwe/van u. Det kindj: dat kind. Det van mich: die van mij, mijn dochter, mijn vrouw. Det van mich geit in Belsj nao sjoeal: mijn dochter gaat in België naar school.
dat, des, det, dat (voegwoord). Vóór se kan det veranderen in des, Ich dink des se geliek höbs. Ich dink det hae geliek haet.
dazelaar, [iemand die waggelend loopt], dazelieër, (mannelijk), 1. iemand die waggelend loopt 2. iemand die onzin verkoopt
De Drees, [landbouwgrond ], D’n Drees, Oppen Drees = landbouwgrond direct aansluitend aan de westzijde van de oude kern van Thorn
De Krom Boonders, [stuk land], De Króm Boonders, stuk land, gelegen tussen de Ittervoorterweg, de Heerweg en de Sleestraat
De Toom, [stuk land], De Toum, vroeger het gebied vanaf Lindepad tot achter de Akker en de Schoolstraat waar de molen (Zeldenrust) staat en waar nu ook de Toomstraat ligt, Hae woeantj oppen Toum.
deeg, deig, (vrouwelijk), 1. deeg 2. boezem
deel, deil, (onzijdig), deile, deilke, deel, Hae kriegtj zien deil nog waal.
deelnemen, deilnumme, deelnemen
deels, [voor een deel], deils, voor een gedeelte
deem, [speen ], dieëm, (vrouwelijk), dieëme, dieëmke, speen aan de uier van de koe, Die koe haet ein dieëm te väöl.
deh, [uitroep], deh, 1. uitroep van verbazing 2. kijk, zie daar
deh dan, [uitroep], deh-den, vooruit dan maar!
deken, dieëke, (vrouwelijk), dieëkes, dieëkske, deken, Die twieë slaope ónger ein dieëke.
deken, daeke, (mannelijk), daekes, pastoor-deken
dekhengst, [fokhengst], dèkhings, dèkhingst, (mannelijk), 1. dekhengst 2. notoire vreemdganger
dekken, dèkke, dèktj, dèkdje, gedèktj, 1. dekken 2. afdekken 3. bevruchten, Kóns se mich de taofel dèkke?
deksel, dèksel, (mannelijk), dèksels, dèkselke, deksel, D’n dèksel op ’t kèlle.
dekselen, [de mond snoeren], dèksele, dèkseltj, dèkseldje, gedèkseldj, op zijn kop geven, op zijn nummer zetten, de mond snoeren, zie ook snutte, Ich zal ’m ins dèksele.
deksteen, [afdeksteen], dèkstein, (mannelijk), deksteen, afdeksteen
delen, deile, deiltj, deildje, gedeildj, delen, ‘Det is eine goje mins.’ ‘Höbs se den waal ins mèt ’m gedeildj?’: pas als je met iemand iets gedeeld hebt, heb je hem leren kennen.
deling, [verdeling ], deiling, (vrouwelijk), deilinge, deilingske, 1. verdeling 2. deling
dempen, dempe, demptj, dempdje, gedemptj, 1. dempen 2. dorsen
den, den, (de\n), (vrouwelijk), denne, denke, dennenboom
den, dèn, (vrouwelijk), dènne, dènke, deel, lemen dorsvloer
dengetuig, [dorsgereedschap], dèngetuug, (onzijdig), gereedschap, gebruikt bij het dorsen op de dorsvloer
denkelijk, [vermoedelijk], dinkelik, denkelijk, vermoedelijk
denken, dinke, dinktj, dach(t), dachte, gedach(t), denken, Ieës dinke, den doon.
der, [hij], d’r, hij, Waat duit d’r?
derde, derdje, derde, Vuuer d’n derdje kieër.
dertien, dertieën, dertien, Dertieën is ’t óngelöksgetal.
dertiende, [dertiende ], dertieëndje, dertiende, Vriedig de dertieëndje.
destijds, destieds, destijds
deugen, douge, dougtj, dougdje/dóg, dougdje/dógte, gedougdjDao dóg niks van. Det doug neet. Die vanne hei dógte neet.
deugniet, däögeneet, (mannelijk), däögenete, däögeneetje, deugniet
deur, duuer, (vrouwelijk), duuere, duuerke, deur, Det duit de duuer toe. Ederein kieërtj mer vuuer zien eige duuer: iedereen bemoeit zich maar met zijn eigen zaken.
deze, dees, deze (vrouwelijk enkelvoud; meervoud), Dees vrouw: deze vrouw. Dees dinger: deze dingen.: deze dingen.
deze avond, [vanavond], d’znaovendj, vanavond
deze middag, [vanmiddag], d’zmiddig, vanmiddag
deze morgen, [vanmorgen], d’zmörge, vanmorgen
deze nacht, [vannacht], d’znach, d'znacht, vannacht
dezer dagen, [rond deze tijd], deesdaag, deesdaags, dezer dagen
dichtvouwen, [dichtvouwen], toevaoje, dichtvouwen
dichzelf, [jijzelf], dichzelf, jijzelf
die, dae, die (mannelijk, enkelvoud), Dae kaerel. Dae stool. Dae of dae: deze of die.
dief, deef, (mannelijk), deve, deefke, dief
diefje, [loper], deefke, (onzijdig), deefkes, 1. loper 2. valse scheut bij planten
dienen, dene, deentj, deendje, gedeendj, dienen, De mès dene. Woea deentj det vuuer?
dienst, deens, deenst, (vrouwelijk), deenste, 1. dienst 2. militaire dienst, Dao bewies se mich geinen deenst mèt.
dienstgeleider, [belastingambtenaar], deensgeleider, (mannelijk), belastingambtenaar
dienstig, [van nut], deenstig, deenstiger, deenstigst, dienstig, geschikt
dienstjaar, [dienstjaar], deensjaor, (onzijdig), dienstjaar
dienstmaagd, [dienstmaagd], deensmaag, deensmaagd, (vrouwelijk), dienstmaagd, de huishoudster van een priester
dienstmeisje, deensmaedje, (onzijdig), dienstmeisje. Vanaf het eind van de 18e eeuw tot het midden van de twintigste eeuw gingen veel meisjes uit Thorn als dienstbode werken in Brabant, Den Haag, Antwerpen, Brussel, Luik en in Duitsland
diep, deep, deper, deepste, diep, Ein depe straot: een holle weg. Aan de ieëste depe straot nao de Baarstraot liktj ’t kepelke van St. Rochus.
diepte, deepdje, (vrouwelijk), deepdjes, diepte
dier, deer, (onzijdig), dere, deerke, dier, Det is ein erm deer bie dae kaerel. Waat ei(n) lekker deer, dao wól ich waal ins mèt oetgaon.
dieu, [vloekje], dju, (Frans) vloekje, zie ook kerdju, Dju, det pastj neet. Dju, waat ei gezweit aan die kroeate.
dieven, [valse scheuten weghalen], deve, deeftj, deefdje, gedeefdj, dieven, valse scheuten bij planten weghalen, De tomateplantje deve.
diezelfde, [diezelfde], daezelfdje, diezelfde
dij, [jij], dich, 1. jij 2. jou, zie ook doe
dijen, dieje, dietj, diedje, gedietj, gedijen, goed voedzaam eten, een verzadigd gevoel krijgen van eten, Det aete dietj good.
dijk, diek, (vrouwelijk), dieke, diekske, dijk
dijn, dien, (onzijdig), het jouwe, Die moor stuit op ’t dien. Is dit t’r dien of t’r mien?: is dit het jouwe of het mijne? ’t Mien en ’t dien.
dijn, dien, diene, jouw. Dien bij vrouwelijke en onzijdige woorden enkelvoud én bij meervoud. Diene bij mannelijke woorden, Dien hoes: jouw huis. Dien kinjer: jouw kinderen. Dien vrouw: jouw vrouw. Diene man: jouw man. Mós doe altied diene zin höbbe?
dik, [vaak], dèk, dèkker, dèkst, vaak , zie ook dèks, Det gebuuertj mich neet dèk. Det höbs se dèkker gedaon!
dik zat, [vaak genoeg], dèkzat, vaak genoeg
dikkop, [stijfkop ], dikkop, (mannelijk), 1. stijfkop 2. zich gewichtig voordoend persoon
diks, [vaak], dèks, 1. soms 2. vaak, Höbs se dèks op mich geraekendj?
dikte, dikdje, (vrouwelijk), dikdjes, dikte, Die plenk zeen in versjillendje dikdjes te kriege.
ding, dink, (onzijdig), dinger, dingske, ding, Det is ein erm dink noe zie moder doead is: dat is een arm meisje nu haar moeder dood is.
dinsdag, dinsdig, (mannelijk), dinsdag, Dinsdigaovendj.
dinsdags, [dinsdags], stinsdigs, dinsdags
direct, drek, direct, aanstonds, onmiddellijk, Ich kóm drek.
dit keer, [deze keer], ditskieër, deze keer
dochter, dochter, (vrouwelijk), dochters, döchterke, dochter, Zie höbbe ei döchterke gekrege.
doede, [gedrongen persoon], doedej, (mannelijk), een gedrongen iemand
doek, dook, (mannelijk), deuk, deukske, 1. sjaal 2. schilderslinnen 3. doek, zie ook plak, ’t Haet eine sjoeanen dook óm.
doen, doon, ich doon, doe duis, hae duit, wae doon, ich dee, doen, Dao mós se ’t mèt doon. Det is good te doon. Doot dich neet oet vuuer des se nao bèd geis: schenk je bezit niet weg voordat je dood gaat. Doot get! Dootj det: doet u dat/ doen jullie dat! Dootj ’m ouch nog eine: geeft u/geven jullie hem ook nog een drankje. Gezóndjheid, det ’t dich good duit!: gezegd tegen iemand die niest. Groeat doon. Hae duit waat d’r wiltj. Es se det toch duis, kriegs se mèt mich te doon. Waal get anges te doon höbbe. Wie se duis, wie ’t dich geit: zoals je anderen behandelt, zo word je later ook zelf behandeld.
doen, [handeling], doon, (onzijdig), 1. ongeveer hetzelfde 2. omstreeks 3. handeling, (manier van) doen, Zie zeen van mienen doon: zij zijn van mijn leeftijd.
doende, [bezig zijnde], doondje, al doende, bezig zijn, Al doondje lieërtj m’n. Wacht effekes, hae is nog doondje.
dof, dóf, dóffer, dófst, dof
dol, dul, dul(d)er, dulst, 1. doorgedraaid 2. dol 3. ook duzelig = duizelig, De sjroef is dul gedrejdj.
dole, [kauw], daol, (vrouwelijk), däöl, däölke, kauw, zie ook kauwke
dolle, [gek], dulle, (mannelijk), gek, Det is einen dulle.
dollen, [wartaal spreken], dulle, wartaal spreken, Hae is aan ’t dulle.
dom, dóm, dómmer, dómst, dom
Dominicus, Mienes, Mieneske, Dominicus
dompig, dómpig, dómpetig, bedompt
donder, dónder, (mannelijk), donder
donderbeestje, [onweersvliegje], dónderbieësje, (onzijdig), donderbeestje, onweersvliegje
donderbijs, [onweersbui], dónderbies, (vrouwelijk), onweersbui
donderdag, dónderdig, (mannelijk), donderdag
donderdags, [donderdags], stónderdigs, op donderdag
donderen, dóndere, dóndertj, dónderdje, gedónderdj, donderen, ’t Dóndertj al de gansen aovendj.
donderkoppen, [donderkoppen ], dónderköp, donderkoppen op de wolken, Zuus se die dónderköp?
donderlucht, [donderlucht], dónderloch, dónderlocht, (vrouwelijk), donderlucht
donderslag, [klap van de donder], dónderslaag, (mannelijk), donderslag
donker, dónkel, dónker, dónkel(d)er, dónkelste, donker, Waat kiektj dae mins toch dónkel.
dood, doead, 1. dood 2. dood, eerste lid bij samenstellingen, zie ook doeads, Doeaj vingers höbbe. Emes blie make mèt ein doeaj mös.
dood, doead, (mannelijk), dood, Ze höbbe ’m vannen doead trök gehoealdj: hij is van een zware ziekte genezen, hij is weer aan de beterende hand.
doodbidden, [doodbidden ], doeadbaeje, dood laten verklaren, Kaerel, doe duis nörges mieë aan mèt, doe kóns dich net zoea good laote doeadbaeje.
doodblijven, [doodgaan], doeadblieve, plotseling doodgaan
dooddelen, [onterven], doeaddeile, onterven, iemands deel onthouden
doodgaan, doeadgaon, doodgaan, Hae kan baeter doeadgaon achter ein greun hèk, es achter einen dorre stroek: gezegd van een oudere man die met een veel jongere vrouw trouwt.
doodlopend, [zonder uitweg], doeadloupendj, doodlopend, Eine doeadloupendje waeg.
doods, [saai], doeads, duueds, 1. doods, saai, verlaten 2. dood, eerste lid bij samenstellingen, zie ook doead
doodsbrief, [rouwbrief], doeadsbreef, (mannelijk), doodsbrief, rouwbrief
doodskleed, [doodskleed], doeadskleid, (onzijdig), doodskleed
doodsprentje, [gedenkprentje ], doeadsprintje, (onzijdig), gedenkprentje van een overledene
doodvaren, [verongelukken], doeadvare, verongelukken, Oppe Napoleonswaeg höbbe zich väöl minse doeadgevare.
doodvriezen, [doodvriezen], doeadvreze, doodvriezen, In ’t Pottehoes zeen vreuger versjillendje minse doeadgevroeare.
doodzonde, [hoofdzonde], doeadzunj, (vrouwelijk), doodzonde, Det is ein doeadzunj waerd: opmerking als een knap meisje voorbijkomt.
doodzwijgen, [doodzwijgen], doeadzwiege, doodzwijgen, Vuuer de gooj vreej waere hieël get zakes doeadgezwege.
doof, douf, douver, doufst, 1. doof 2. zonder gevoel, Hae kan nog good mer hae is zoea douf wie ein noot.
doofstom, [niet kunnende praten of horen], doufstóm, doofstom
dooi, [als ijs smelt], doeaj, (vrouwelijk), dooi
dooie, [dode], doeaje, (mannelijk), doeaje, 1. iemand die dood is 2. saai persoon, ’t Haet geloedj vuuer einen doeaje: de kerkklokken hebben geluid voor iemand die dood is.
dooien, doeaje, doeatj, doeadje, gedoeadj, dooien, ’t Geit doeaje.
dooier, doeajer, (mannelijk), doeajers/däör, duuejerke, dooier van een ei, het eigeel, Sjerrelhoonder lègke eier mèt eine gaeleren doeajer.
doop, duip, (mannelijk), doop, doopsel, zie ook duipsel
doopbriefje, [doopbewijs], duipbreefke, doopbewijs
doopfeest, [doopfeest], duipfieës, duipfieëst, (onzijdig), doopfeest
doopkaars, [doopkaars], duipkaes, (vrouwelijk), doopkaars
doopsel, duipsel, (onzijdig), doopsel, het dopen, zie ook duip
door, door, door, Ich bèn t’r neet zoea kepot van, mer ’t kan t’r mèt door.
doordoen, [schrappen ], doordoon, 1. schrappen 2. ergens doorheen doen, Wiltj gae det estebleef doordoon? tot ver in de 20e eeuw werden boodschappen, die in een week gekocht waren en niet contant betaald werden, opgeschreven. Als men dan betaalde, werd gevraagd om het bedrag door te strepen.
doordraaien, doordrejje, 1. doordraaien 2. verkwisten 3. overspannen raken
doordraaier, [verspiller], doordrejjer, (mannelijk), doordraaier, verspiller
doordrijver, [stijfkop], doordriever, (mannelijk), stijfkoppig persoon
dooreen, [door elkaar], doorein, 1. door elkaar 2. gewoonlijk, ’t Luiptj ’m doorein: hij is verward.
doorgaan, doorgaon, doorgaan
doorhebben, [doorhebben ], doorhöbbe, in de gaten hebben, Ich höb dich waal door, menke.
doorher, [doorheen], doorhaer, doorheen, Ich weit neet wie ich door die struuk haer mót kómme. Zie haet ’t lestig gehadj, mer zie haet t’r zich good doorhaer geslage.
doorhouden, [oudjaar vieren], doorhaoje, de overgang van oud- naar nieuwjaar vieren
doorlaten, [doorlaten ], doorlaote, 1. doorlaten 2. aframmelen, Doe stuis inne waeg, laot dae mins ins effe door.
doorlezen, [doorlezen], doorlaeze, doorlezen, Doe mós flink doorlaeze, anges kriegs se ’t book vandaag neet oet. Laes dit stök ins door.
doorlopen, doorloupe, doorlopen
doorn, doeare, (mannelijk), däör, däörke, doorn, Det is einen doeare in zien oug. De däör staeken ’m: hij kan de weelde niet verdragen. Door ein däörehèk gaon: met geweld er tegenaan gaan. Ein däörehèk. Es se in Thoear op ein däörehèk houws, kumtj t’r nog meziek oet.: met geweld er tegenaan gaan. Ein däörehèk. Es se in Thoear op ein däörehèk houws, kumtj t’r nog meziek oet.
doorrijten, [pak slaag geven], doorriete, 1. een flink pak slaag geven 2. kwaadspreken 3. scheuren, Zie höbbe ’m flink doorgerete.
doorschieten, [doorschieten], doorsjete, doorschieten, De spruutjes zeen doorgesjoeate.
doorschravelen, [met moeite z’n weg vinden], doorsjravele, met moeite z’n weg vinden, Alles laag doorein, ich haaj mote óm t’r doorhaer te sjravele.
doorschrijfpapier, [carbonpapier], doorsjriefpepeer, (onzijdig), carbonpapier
doorslag, doorslaag, (mannelijk), 1. vergiet 2. een kopie van een document met doordrukpapier, De slaaj inne doorslaag aafspeule.
doorsnijden, [in tweeën snijden], doorsnieje, doorsnijden
doorspoelen, [doorspoelen], doorspeule, doorspoelen
doorstaan, [verdragen], doorstaon, doorstaan, Hieël get doorstange höbbe.
doorsteken, doorstaeke, doorsteken, De zusters van Greuneberg stoeake vreuger bie de maedjes de oeare door óm gaetjes vuuer oearbelle te make.
doortouwd, [ervaren], doortouwdj, bedreven door ervaring, van alle markten thuis, Probeer dich neet mèt dae te maete, want hae is in alles doortouwdj.
doorwerken, [doorwerken], doorwirke, doorwerken
doorzagen, [doorzagen], doorzaege, doorzagen
doorzoeken, [doorzoeken ], doorzeuke, doorzoeken
doos, doeas, (mannelijk), doeaze, duueske, 1. doos 2. scheldnaam voor een vrouw
dop, dop, (mannelijk), döp, döpke, 1. dop 2. kom, schoudergewricht 3. döp = ogen
dopen, duipe, duiptj, duipdje, geduiptj, dopen
dopje, [kleuter ], döpke, (onzijdig), 1. kleuter 2. klein persoon 3. eierdopje, Det is ei klein döpke
Dorothea, Door, Dora, Dorthy, Dorothea
dorp, [centrum], törp, (onzijdig), het dorp in de betekenis van ‘het centrum’, ’t Stiktj vanne toeriste in ’t törp.
dorp, dörp, dörper, dörpke, 1. dorp 2. ook törp = dorpskern, Effe nao ’t dörp. Rieje wae uuever de dörper of uuever de Napoleonswaeg?
dorpel, dörpel, (mannelijk), dörpels, dörpelke, drempel, Dae kumtj mich neet mieë uuever d’n dörpel: die komt er bij mij niet meer in. Det hae mer ins uuever d’n dörpel kumtj: dat hij maar eens betaalt; dat hij maar eens toegeeft.: dat hij maar eens betaalt; dat hij maar eens toegeeft.
dorsen, dese, deestj, deesdje, gedeestj, dorsen, zie ook dosse, dorse
dorsen, dorse, dosse, dorstj, dorsdje, gedorstj, dostj, dosdje, dorsen. Het machinale dorsen werd in de 20e eeuw ook wel dempe genoemd., Die höbbe de gansen daag oppen dèn gedosse.
dorser, dorse, dosser, m, dorser
dorskast, deeskas, doskas, (mannelijk), dorsmachine, zie ook dosmesjien, dorsmesjien
dorsmachine, [dorsmachine], dosmesjien, dorsmesjien, (onzijdig), dorsmachine, zie ook doskas, deeskas
dorst, doos, doost, (mannelijk), dorst, Hieël ergen doost höbbe.
dorstig, [dorstig], deustig, doostig, dorstig, ’t Is deustig waer.
dorsvlegel, dosvlieëgel, dorsvlieëgel, (mannelijk), dorsvlegel
dorus, [sufferd], doeares, (mannelijk), sufferd, Doe bès mich einen doeares, man.
dove, [doof persoon], douve, (mannelijk), een doof iemand
doven, douve, douftj, doufdje, gedoufdj, doven
draad, draod, (mannelijk), dräöj, dräödje, 1. draad 2. houtnerf 3. inspanning, D’n draod kwiet zeen. Det hingtj aan ein zieje dräödje. Hae geit altied tieënge d’n draod in. Kóm dao mer ins mèt vuuer d’n draod.
draadnagel, draodnieëgel, (mannelijk), draadnagel
draai, drej, (mannelijk), drejje, drejke, draai, bocht, Hae woeantj innen drej vanne straot. Ich weit neet wie ze d’n drej kriege: ik weet niet hoe ze de eindjes aan elkaar knopen. Zienen drej neet kónne vinje.
draaien, drejje, drejtj, drejdje, gedrejdj, draaien
draaierig, [duizelig], drejjerig, 1. draaierig 2. duizelig
draaikont, drejkóntj, (mannelijk), 1. draaikont, iemand die vaak van mening verandert 2. beweeglijk kind, zie ook drejvot
draaivot, [draaikont], drejvot, 1. draaikont, iemand die vaak van mening verandert 2. beweeglijk kind, zie ook drejkóntj
dragen, drage, ich draag, doe dreugs, hae dreugtj, droog, drog, dragen
drager, drieëger, (mannelijk), drieëgers, drager, lijkdrager, Eine fietsedrieëger: bagagedrager van fiets.
drankje, [drankje], drenkske, (onzijdig), drankje, borreltje, hoestdrankje
drankwagen, [wagen ], drankwage, (mannelijk), 1. wagen om drank in flessen of vaten te vervoeren 2. drinkebroer
drapeau, drapeau, (mannelijk), vlag, vaandel, Bie de begrafenis van ei lid van de harmenie weurtj de drapeau bedèktj met zwarte tuul. De Thoearder harmonieje höbbe allebei eine sjoeane drapeau.
dras, [koffiedrab], dras, (mannelijk), koffiedrab
draufgänger, [durfal], draufgenger, (mannelijk), (Duits) 1. durfal 2. harde werker 3. vechtjas
dreeg, [ondiep ], dreig, 1. ondiep 2. snel geraakt, Ich höb de gaard dreig ómgedaon. Op die plaats is de bieëk erg dreig.
Drees, [AOW], Drees, AOW, Hae trèktj van Drees: hij krijgt AOW.
drek, drek, (mannelijk), grond, modder, Hae veel midden innen drek. Kieër dienen eigen drek mer bie-ein: bemoei je met je eigen zaken.
drenk, [drinkplaats ], drenk, (vrouwelijk), drinkplaats voor vee
Driekoningen, Driekuueninge, Driekoningen (6 januari), Daag linge mèt Driekuueninge einen hanesjrej, mèt Sint Pieëter twieë en met Leechtemès tèlle wae neet mieë.
driekoningenkoek, [driekoningenbrood], driekuueningekook, (mannelijk), driekoningenbrood, Dae de boean haet innen driekuueningekook, maag op daen daag zien lekkerste aete keze.
dries, drees, (mannelijk), braakliggende grond
driestemmig, [driestemmig], driestummig, driestemmig
drijfnagel, [drijfijzer ], driefnieëgel, (mannelijk), 1. drijfijzer 2. stalen pen om spijkers in het hout te drijven 3. drevel
drijfnat, driefnaat, drijfnat, zie ook zeiknaat, mèsnaat
drijfzand, [welzand, rivierzand], driszand, drifzandj, (onzijdig), rivierzand, metselzand
drijven, drieve, drieftj, dreef, dreve, gedreve, 1. drijven 2. opjagen in een bepaalde richting 3. uitbaten, Op hoonderesop mótte ei paar vètouge drieve.
drijver, [drijver ], driever, (mannelijk), drievers, drieverke, 1. voorwerp dat drijft 2. gereedschap (drevel) 3. persoon die bij de jacht het wild opdrijft
drinken, drinke, drinktj, drónk, gedrónke, drinken, Ich drónk mich nog ein tas koffie.
drinkens, [drank], drinkes, (onzijdig), drank, Tösse de middig brachte ze ’m get drinkes.
drinkgeld, [fooi], drinkgeldj, (onzijdig), fooi
drinkpoel, [drinkplaats ], drinkpool, (mannelijk), drinkpoel, drinkplaats voor vee
drinktuit, [emaillen kannetje], drinktuit, (vrouwelijk), emaillen of blikken kannetje met nauwe hals en sluiting
droevig, dreuvig, dreuviger, dreuvigst, droevig, Det is eine dreuvige: dat is een somber iemand.
droevigheid, [droefheid], dreuvigheid, (vrouwelijk), droefheid
droge, [stil persoon], druuege, (mannelijk), 1. stille, teruggetrokken man die nu en dan een rake opmerking maakt 2. het droge, Det is einen druuege.
drogen, druuege, druuegtj, druuegdje, gedruuegdj, drogen, Vreuger lag m’n de was oppe bleik te druuege: vroeger legde men de was op het bleekveld te drogen.
droger, druueger, (mannelijk), druuegers, wasdroger
dromen, droum, druime, droumtj, droumdje, gedroumdj, dromen, Hae steit weer te droume.
dromer, [dromer], droume, druimer, (mannelijk), droumers, druimerke, dromer
dronk, [heildronk], drónk, (mannelijk), heildronk, Einen drónk op emes oetbringe. Hae haet eine kwaojen drónk.
droog, druueg, druueger, druuegst, droog, Det is zoea druueg wie paeperkook. Ein druueg laever höbbe.
drooghouden, [drooghouden ], druueghaoje, drooghouden, Ich kós ’t neet mieë druueghaoje: ik moest huilen.
droogkloot, [saai persoon], druuegkloeat, (mannelijk), saai iemand, Det is einen druuegkloeat!
droogstaan, [droogstaan ], druuegstaon, 1. droogstaan 2. geen melk meer geven 3. zonder alcohol moeten leven, De bieëk steit druueg.
droogweg, [droogweg], druuegweg, druuegeweg, droogweg, Dae zag det druuegweg.
droogworst, [droogworst], druuegwoos, druuegwoost, (vrouwelijk), 1. droogworst, cervelaatworst of metworst 2. een onnozel iemand
droom, droum, (mannelijk), droume, druimke, droom
druif, [sufferd], druif, (vrouwelijk), druive, druifke, niet al te snugger persoon, sufferd, Det is mich ein druif.
druif, droef, (vrouwelijk), droeve, druufke, druif
druivenstruik, [druivenstruik ], droevestroek, (mannelijk), druivenstruik
druiventros, [druiventros], droevetros, (mannelijk), druiventros, tros druiven
druk, drök, drökker, drökst, druk, ’t Is drök oppe waeg.
druk, drök, (mannelijk), de druk, D’n ieëste drök van ei book.
drukken, drökke, dröktj, drökdje, gedröktj, 1. drukken 2. zich aan een plicht onttrekken
drukkend, [drukkend], drökkendj, drukkend, benauwd, ’t Is drökkendj vandaag.
drukker, drökker, (mannelijk), drökkers, drökkerke, drukker
drukkerij, [drukkerij], drökkerie, (vrouwelijk), drökkerieje, drökkerieke, drukkerij
drukpers, [drukpers], drökpers, (vrouwelijk), drukpers, Ein van de abdisse van Thoear haaj in de vieftieëndje ieëw al ein drökpers.
drukte, drökdje, (vrouwelijk), drukte, gedoe
druktemaker, drökdjemaeker, (mannelijk), druktemaker
drup, dröp, (mannelijk), 1. regendrup 2. dakoversteek
drupje, [borreltje], dröpke, (onzijdig), borreltje, Gaer ei dröpke drinke.
drupjesglas, [borrelglaasje], dröpkesglaas, dröpkesglaeske, borrelglaasje
druppel, dröppel, (mannelijk), dröppele/dröppels, dröppelke, druppel
druppelen, dröppele, dröppeltj, dröppeldje, gedröppeldj, druppelen, Doe mós drie kieër per daag de ouge dröppele.
du, [jij], doe, vriendschappelijk voor u of jij. De onbeklemtoonde vorm van doe en dich is se, zie ook dich, Duis se det? Duis doe/dich det?
dubbel, döbbel, dobbel, dubbel, Det waas döbbel van ’m: hae haaj ’t dao waal ins uuever kónne höbbe. Döbbel genejdj hèltj langer: het zekere voor het onzekere nemen. Döbbele plaetjes rule. Ein döbbele raekening. Mèt döbbel kriet sjrieve. : het zekere voor het onzekere nemen. Döbbele plaetjes rule. Ein döbbele raekening. Mèt döbbel kriet sjrieve.
dubbele, [dubbele ], döbbele, (onzijdig), 1. dubbele 2. onbetrouwbaar iemand, opportunist, ’t Döbbele mótte betale.
dubbelen, [verdubbelen ], döbbele, döbbeltj, döbbeldje, gedöbbeldj, 1. verdubbelen 2. iemand op een ronde achterstand zetten
dubbeltje, döbbeltje, (onzijdig), dubbeltje, oude Nederlandse munt, 10 cent, Det intresseertj mich vuuer gei döbbeltje! Eder döbbeltje mótte zie ómdrejje.
duidelijk, dudelik, dudeliker, dudelikst, duidelijk
duif, doef, (vrouwelijk), doeve, duufke, duif, Doe, gries doef. Emes ónger zien doeve sjete. Väöl doeve op zien daak höbbe.
duikelen, dukele, dukeltj, dukeldje, gedukeldj, duikelen, Köpke dukele.
duiken, duke, duuktj, duukdje/doeak, duukdje/doeake, geduuktj, duiken
duiker, duker, (mannelijk), 1. duiker 2. afwatering onder de weg door
duim, doem, (mannelijk), doeme/duum, duumke, 1. duim 2. Engelse inch lengtemaat, 25,4 mm 3. doorsnee van een pijp, Hae haet ’t óngeren doem verkoch(t): hij heeft het niet openbaar verkocht. Zich vinger en doem aaflekke.
duimelot, doemelot, (mannelijk),  doemelotje, 1. beschermlapje van leer of stof over een verbonden duim of vinger 2. kind dat duimt
duimen, [duimen], doeme, doemtj, doemdje, gedoemdj, 1. duimzuigen door kinderen 2. duimen, bijv. voor een goede afloop
duimendraaier, [luilak], doemedrejjer, (mannelijk), 1. luilak, duimendraaier 2. weifelaar
duimenlotser, [duimzuiger ], doemeloetsjer, (mannelijk), 1. duimzuiger 2. iemand die het niet al te nauw neemt met de waarheid
duimschroef, doemsjroef, (vrouwelijk), 1. duimschroef 2. oud martelwerktuig, gebruikt bij verhoor van verdachten o.a. de Bokkenrijders
duimstok, doemstek, (mannelijk), duimstok
duister, duuster, duister, donker, ’t Is zakkeduuster: het is aardedonker.
duister, duuster, duustere, (onzijdig/mannelijk), de duisternis, Doe mós vuuer ’t duuster bènne zeen. In d’n duustere kwaam ich ’m tieënge.
duivel, duvel, (mannelijk), duvele/duvels, duvelke, duivel, Dae beechtj zich bie t’r duvel: hij is bij de foute persoon te rade gegaan. Dao is t’r duvel los: daar is hooglopende ruzie. D’n duvel sjietj altied oppe groeatsten houp. Des duvels zeen. Det danktj dich d’n duvel: dat was te voorzien. Det geit wie t’r duvel: dat gaat veel sneller dan verwacht. Es se uuever d’n duvel spriks, treuts se ’m oppe stert. Gei kirkske zoea klein of t’r duvel boewtj t’r ei kepelke naeve: slechte mensen liggen altijd op de loer om je beet te nemen. ‘Geliek gezeltj zich’, zag d’n duvel, toen ging d’r mèt eine sjouwvaeger: soort zoekt soort. Nog te stóm zeen óm vuuer d’n duvel te danse. Waat nutj ’t mich es d’n duvel ’m kriegtj en ich mót de vracht betale: gerechtigheid heeft geen zin als ik de schulden moet betalen. Woea geldj is, dao is d’n duvel; woea gein is, dao is d’r döbbel: waar geld is, is veel ruzie, waar geen geld is, is nog veel meer ruzie.
duivelachtig, [duivelachtig], duvelechtig, duivelachtig
duivelin, [duivelin], duvelin, (vrouwelijk), duvelinne, duvelinke, duivelin
duiveljagen, [schelden], duveljage, schelden, tieren
duivelshaar, [nestharen ], duvelshaor, (vrouwelijk), 1. nestharen 2. dons van uitgebroede vogels
duivelsjong, [pienter kind], duvelsjóng, (mannelijk), 1. geraffineerd, vals kind 2. knap, pienter kind, zie ook duvelskindj
duivelskind, [pienter kind], duvelskindj, (onzijdig), 1. geraffineerd, vals kind 2. knap, pienter kind, zie ook duvelsjóng
duivelskluppel, [lisdodde], duvelsklöppel, (vrouwelijk), duvelsklöppele, lisdodde
duivelsmoer, [gemeen persoon], duvelsmoor, (vrouwelijk), gemeen persoon, Vuuer gein duvelsmoor douge: een gemeen persoon zijn.
duivenkooi, [duivenkooi], doevekoeaj, (vrouwelijk), duivenkooi
duivenmelker, doevemèlker, (mannelijk), duivenmelker, duivenhouder
duivenslag, [plank waar duiven op landen], doeveslaag, (mannelijk), gedeelte van het duivenhok aan de buitenzijde waar de duiven op landen
duivenspijker, [duiventil], doevespieker, (mannelijk), duiventil, De doeve zitte oppe (doeve)spieker.
duivenstoter, [sperwer], doevestoeater, stootvogel, sperwer, zie ook stoeatkop, sperwer
duizelachtig, [duizelig], dazelechtig, duizelig, Dazelechtig zeen.
duizelachtig, duzelechtig, gevoel van duizeligheid, Ich bèn duzelechtig.
duizelen, dazele, dazeltj, dazeldje, gedazeldj, 1. duizelen 2. onsamenhangend praten, Hae vertèldje mich zoeaväöl det ’t mich dazeldje.
duizelen, duzele, duzeltj, duzeldje, geduzeldj, duizelen, Ich höb zoeaväöl gehuuerdj en gezeen, ’t duzeltj mich.
duizend, doezendj, duizend, Doezendj-en-ein dinger.
duizenderlei, [velerlei], doezendjerlei, velerlei
duizendpoot, [duizendpoot], doezendjpoeat, (mannelijk), duizendpoot
duizendste, [duizendste], doezendjste, duizendste, Ein doezendjste gelök höbbe.
dulden, dulje, dultj, duldje, geduldj, dulden
dumpel, [deuk ], dumpel, (mannelijk), dumpels, dumpelke, deuk in metaal of ander materiaal, Dao zitj einen dumpel innen auto.
dun bij, [dichtbij], dónbie, dunbie, dichtbij, Dónbie ’t vaore weie de kuuj neet gaer: vrijen doet men liever verderweg. Dunbie de kirk woeane.
dunken, tunke, tunktj, tóch, getóch/getunktj, dunken, mening hebben of geven, Det tóch mich. Mich tunktj! Waat tunktj uch hievan?
dunne, [diarree], dunne, (mannelijk), buikloop, diarree, Anen dunne zeen.
dunnen, [uitdunnen], dunne, duntj, dundje, gedundj, uitdunnen
dunner bij, [dichterbij], dónderbie, dichterbij, Zèt dich ei bietje dónderbie.
duren, dore, doortj, doordje, gedoordj, duren, Det zal mienen tied waal dore.
durven, dörve, durve, ich dörf, doe dörfs, hae dörftj, dós/ dörfdje,, durven, Dörfs se neet? Dózjes se neet?: durfde je niet?
duur, deur, deurder, deurst, duur, Hae is dao väöl te deur mèt oet: hij heeft dat veel te duur betaald.
duur, door, (mannelijk), de duur, Oppen door höb ich mótte biegaeve.
duurte, deurdje, (vrouwelijk), duurte, hoge prijs, Dao zuus se de deurdje neet aan aaf.
duw, duuj, (mannelijk),  duujke, duw, por, stoot
duwen, duje, duutj, duudje, geduudj, 1. duwen 2. dwarszitten 3. beduiden, betekenen, Woea duje wae die?: waar geven we hun een plaats?
dwars, dwaes, dwars, zie ook waes, Zoea dwaes wie struue.
dweil, dweiel, (mannelijk), dweiels, dweielke, dweil, Ich veul mich zoea slap wie einen dweiel.
dweilen, dweiele, dweieltj, dweieldje, gedweieldj, dweilen
Dymfna, Dymph, Dymphie, Dymphna, Dymphna (Ierse heilige)
eau de cologne, ónjeklónj, (mannelijk), (Frans) eau de cologne, Vreuger deje de vrouluuj zich get ónjeklónj oppe zakdook.
echt, ech, echt, echt, werkelijk, Ech(t) waor.
echt, [werkelijkheid], ech, echt, (onzijdig), werkelijkheid, In ’t ech(t) geit det anges es se dinks. Noe doon wae vuuer ’t ech(t).
Echt, [toponiem], Ech, Echt
echtscheiding, echsjeiing, (vrouwelijk), echtscheiding
edik, aek, (mannelijk), azijn
eed, eid, (vrouwelijk), eed, Ein eid aaflègke.
eekhoorn, eikäörke, eikuuerke, (onzijdig), eikäörkes, eikuuerkes, eekhoorntje, zie ook eiketske
eekkatje, [eekhoorn ], eiketske, eekhoorntje, zie ook eikäörke, eikuuerke
een, eine, (mannelijk), een, Det is d’r eine vanne mèlkboer: dat is een onecht kind. D’n eine sjeurt de sjäöp, d’n angere de verke: de ene krijgt veel, de andere niks. D’n eine vuuer d’n angere. Mèt meine besjeet zich ins eine: onterechte verwachtingen hebben.
een, ein, (onzijdig), een, Ein en anger: een en ander. Ein vuuer ein: één voor één. ’t Ein of ’t anger.: één voor één. ’t Ein of ’t anger.
een, ei, ein, eine, een, ei bij een onzijdig zelfstandig naamwoord, verkleinwoord, ein bij een vrouwelijk zelfstandig naamwoord, eine bij een mannelijk zelfstandig naamwoord, Ei kindj. Ei glaas. Ein vrouw. Eine man. Ei glaas. Ei kletske.
een-na-laatst, [voorlaatst], einnaolèst, einerlèst, voorlaatst
eend, aenj, (vrouwelijk), aenje, aendje, 1. eend 2. sufferd
eendengat, [eendengat], aenjegaat, (onzijdig), eendengat, Wèts se waat? Aenjegaat!: dooddoener.
eendenmoes, [eendenkroos], aenjemoos, (onzijdig), eendenkroos
eendenpoel, [eendenpoel], aenjepool, (mannelijk), eendenpoel
eendenvot, [eendenkont], aenjevot, (vrouwelijk), eendenkont, scheldwoord, Och doe, aenjevot!
eenjarig, [eenjarig], einjaorig, eenjarig, Stinkerkes zeen einjaorige plentjes.
eenkennig, einkènnig, einkènniger, einkènnigste, eenkennig, Det wècht is erg einkènnig.
eenmaal, einma, eimaol, eenmaal
eenmalig, einmaolig, uniek, eenmalig, bijzonder
eens, eins, èns, ins, 1. eens 2. eens, op een keer, Dao bèn ich ’t mèt eins!, Dao bèn ich ’t neet mèt ins.
eens, [identiek], einse, identiek, bij elkaar horend, Doot dich ei paar einse zök aan.
eenstemmig, [eenstemmig], einstummig, eenstemmig
eentonig, [eentonig], eintoeanig, eintoeaniger, eintoeanigst, eentonig
eenvoudig, invoudig, eenvoudig
eenzaam, einzaam, einzamer, einzaamst, eenzaam
eer, ieër, (vrouwelijk), eer, Det is mien ieër te nao. Ieër bewaartj, koste gespaardj.
eer, [voordat], ieër, voordat, Ieër ich wis waat t’r gebuuerdje, haaj ich t’r al ein zitte.
eerbied, ieërbeed, (mannelijk), eerbied
eerdaags, ieërdaags, eerstdaags, binnenkort, zie ook ieërsdaags
eerdat, [voordat], ieërdet, voordat
eerder, ieërder, ieëre, vroeger, eerder, Kóns doe get ieërder kómme?
eergevoel, [eergevoel], ieërgeveul, (onzijdig), eergevoel
eergister, [eergisteren], ieëgister, ieërgister, eergisteren
eerlijk, ieërlik, ieërliker, ieërlikst, eerlijk, Zoea ieërlik es goud.
eerlijkheid, [eerlijkheid ], ieërlikheid, (vrouwelijk), eerlijkheid, Ieërlikheid doortj ’t langst.
eerst, ieërs, ieërst, ieës, ieëst, 1. eerst 2. pas, Ieës gedaon en den gedach, haet mennigein in leid gebrach. Ieëst wol hae neet, later waal.
eerstdaags, [binnenkort], ieërsdaags, eerstdaags, binnenkort, zie ook ieërdaags
eerste, ieëste, (mannelijk vrouwelijk onzijdig), eerste, D’n ieëste de bèste. Ieëste gewin is kattegespin.’t Ieëste weurtj kampioen. Pestoear zaengeltj zichzelf ’t ieëst. ’t Waas ei groeat fieës(t) es eine pas gewiedje preester zien ieëste mès deej in ’t dörp.
eersteling, [aardappel], ieësteling, (mannelijk), vroege aardappel, D’n aerpel ‘Gloria’ is einen ieësteling.
eerstens, ieëstes, eerstens, ten eerste, Ieëstes, twieëdjes, derdjes.
eertijds, ieërtieds, eertijds, vroeger
eetlepel, [eetlepel], aetlieëpel, (mannelijk), eetlepel
eeuw, ieëw, (vrouwelijk), ieëwe, eeuw, Sjeet ins op: ich höb gein ieëwe de tied!
eeuwenlang, [eeuwenlang], ieëwelang, eeuwenlang, De abdisse woeare ieëwelang de baas in Thoear.
eeuwenoud, [eeuwenoud], ieëwenaod, eeuwenoud
eeuwig, ieëwig, eeuwig, Hae zuut t’r oet of d’r ’t ieëwig laeve haet. Waat doortj ieëwig?
eeuwigheid, [eeuwigheid ], ieëwigheid, (vrouwelijk), eeuwigheid, Toet-inne-ieëwigheid-ame: eindeloos lang.
eeuwigmoes, [splijtkool], ieëwigmoos, (onzijdig), splijtkool, Ieëwigmoos kóns se ’t hieël jaor door aete.
effen, effe, 1. effen 2. vlak, egaal, Ein effe kleid.
effenaf, [onverschillig], effenaaf, onverschillig, Hae zoeat t’r vuuer effenaaf bie.
egaal, egaal, egaal, om het even, vlak, zie ook egalig, Det is mich (knatsj) egaal: dat maakt me niks uit. Det is mich sjiet egaal.
egaal, egalig, egaal, om het even, vlak, zie ook egaal
eggen, ègke, èktj, èkdje, ge-èktj, eggen, Mèt hem kóns se ègke en ploge: met hem kan ik goed opschieten.
egpin, [eggentand ], aegpin, (mannelijk), eggentand van ijzer
ei, ei, (onzijdig), eier, eike, 1. ei 2. domkop, Det smaaktj wie ein ei zónger zaot. Die höbbe eier mèt twieë däör: zij hebben het beter dan anderen. Eine dae väöl eier haet, haet ouch väöl sjale: alles heeft zijn voor- en nadelen. Ein ei is gein ei, twieë ei is ein half ei en drie ei is ei paosei. Ein ei mèt ein dikke sjaal: een moeilijk dossier of taak. Ei lezesei: een ei zonder harde schaal. Ei nèstei: een porseleinen (nep)ei. Ei windjei. ’t Ei naoloupe en de hoon laote vlege: ’t kleine zien en ’t grote negeren. t Ei wiltj loeazer zeen es de hoon: het kind wil slimmer zijn dan zijn ouder. Hae luiptj op eier. Hae zitj op eier wie einen duvel op ein zieël: hij is erg gierig. Höb gein zörg vuuer óngelagdje eier: maak je geen onnodige zorgen. Lèk gein ei ónger einen haan, want dae treutj ’t kepot: verspil geen onnodige energie (of geld). Loupe wie ein hoon die’t ei neet kwiet kan: hulpeloos rondlopen. M’n mót ein hoon die gouje eier lèktj, neet slachte. M’n mót gein eier vuuer de mösse goeaje: men moet niets verkwisten. Pas oet ’t ei gekroeape zeen: nog jong en onervaren zijn. Twelf eier, dertieën kukes: een onverwachte financiële meevaller. Vanne boetekantj kan m’n neet zeen of ein ei rot is: aan de buitenkant kan men niet zien of iemand slechte bedoelingen heeft. Waem kakele wiltj, mót eier lègke: degene die het beter weet, mag het uitleggen. Zien eier inne netele gelag höbbe: bij de verkeerde persoon te rade gegaan zijn. Zoea vol zeen wie ein ei: stomdronken zijn.
eierdooier, [eidooier], eierdoeaj, eierdoeare, (mannelijk), eidooier
eierkoek, [omelet], eierekook, (mannelijk), omelet
eierkoek, eierkook, (mannelijk), eierkoek
eierkolen, [eierkolen], eierkoeale, eierkolen
eierloper, [zandloper], eierluiper, (mannelijk), zandloper
eiermarkt, [eiermarkt], eiermert, (vrouwelijk), eiermarkt
eiermijn, [eiermijn], eiermien, (vrouwelijk), eiermijn, Eder dörp haaj zien eigen eiermien.
eigen, [geschikt ], eige, eigen, geschikt zijn voor, passen bij, Det is ’m eige. Örges eige zeen: zich ergens op zijn gemak voelen. Zich get eige make.
eigen, eige, (onzijdig), eigen, zelf, Hae ging van zien eige aaf: hij viel flauw. Det duit d’r waal oet zien eige. Hae is ’t leefs(t) op zien eige: hij is het liefst alleen. Kiek nao dien eige.: hij is het liefst alleen. Kiek nao dien eige.
eigenaar, eigenieër, (mannelijk), eigenieërs, eigenaar, Waem is de eigenieër van det hoes?
eigenen, [geschikt zijn voor], eigene, eigentj, eigendje, ge-eigendj, zich eigene, geschikt zijn voor, Det stief pepeer eigentj zich neet òm in te pakke.
eigenste, [persoon die net genoemd is ], eigeste, degene die net genoemd is, Dae eigeste haet mich flink bezeiktj.
eigenste, [eigenste], eigeste, eigenste, Hae verstuit zich nog neet mèt zien eigeste femielie.
eigentijds, [eigentijds], eigetieds, eigentijds
eigenwijs, eigewies, eigewiezer, eigewieste, eigenwijs, Einen eigewieze prengel.
einde, inj, (onzijdig), indje, eind, Aan alles kumtj ein inj. Dao kumtj niks van in! Doe mós neet allein langs kómme, mer ouch aankómme. Es vader laat heives kumtj, hooftj d’r niks te zègke: werd gezegd van iemand die op stap was geweest en heel laat thuiskwam. Kómme wie gerope. Kómme ze, den kómme ze neet; kómme ze neet, den kómme ze: komen de mussen, dan komen de erwten niet uit, komen de mussen niet, dan komen de erwten wel uit. ’t Kumtj zich neet op einen daag: het komt niet op één dag aan. Örges neet op kómme: zich iets niet kunnen herinneren. Waat neet is, kan nog kómme.
Einde, [toponiem], Inj, Eind, Ich woean op ’t Inj.
Eindhoven, [eindhoven], Intjhoeave, Eindhoven
Einzelgänger, [persoon die alles alleen doet], einselgenger, (mannelijk), (Duits) 1. persoon die alles alleen doet, sterk introvert 2. iemand die met carnaval in zijn eentje met de optocht meeloopt
ekster, aegerst, (vrouwelijk), aegerste, ekster
eksteroog, aegerstoug, (onzijdig), eksteroog, likdoorn
el, èl, (vrouwelijk), èlle, èlke, 1. el, oude afstandsmaat 2. maatlint van kleermaker
elastiek, illestiek, (mannelijk), illestieke, illestiekske, elastiek, Det wècht haet bein van illestiek: dat kind is erg lenig.
elektrisch, [elektriciteit], lektris, (mannelijk), elektriciteit, zie ook stroum, De lektris is oetgevalle.
elektrisch, lektris, elektrisch, Lektris knupke: elleboogsknokkel die tinteling veroorzaakt.
elektrisch knopje, [elleboogsknokkel ], lektris knupke, elleboogsknokkel die bij stoten tintelt; die tinteling wordt ook widmanspien genoemd, zie ook èllebaogsknoeak
elf, èlf, elf, De prins en de Raod van Èlf. Èlf is ’t gekkegetal.
elfde, [elfde], èlfdje, elfde, D’n èlfdje van d’n èlfdje begintj ’t vastelaovessezoen weer.
elfendertigste, [elfendertigste], èlfendertigste, elfendertigste, Op zien èlfendertigste kwoeam d’r aangeloupe.
Elisabeth, El, Ellie, Lies, Lieske, Li, Liesebeth, (Lie\s), Elisabeth
Ell, [ell], Èl, Ell
elleboog, èllebaog, (mannelijk), 1. elleboog 2. bocht van (kachel)pijp
elleboogsknook, [elleboogsknokkel ], èllebaogsknoeak, (mannelijk), elleboogsknokkel die bij stoten tintelt; die tinteling wordt ook widmanspien genoemd, zie ook lektris knupke
ellende, ieëlenj, ieëlendj, (mannelijk), ellende, armoede, zie ook mezerie, mizerie, ozel, D’n ieëlendj waas neet óm aan te zeen. Det is mich dao einen ieëlendj: daar heerst veel ellende, armoede. Ich höb hieël get ieëlendj mèt ’m gehadj. Ieëlendj lieje. Óndanks d’n ieëlendj heel hae de mood t’rin.
ellendig, ellenjig, ellenjiger, ellenjigst, ellendig, miserabel, Zich ellenjig veule.
els, aels, (vrouwelijk), aelse, aelske, 1. priem 2. struik 3. alcoholische drank uit Beek (Limburg), soort kruidenbitter
Elsloo, [elsloo], Aelse, Elsloo
elzenkatje, [elzenkatje], aelzeketje, (onzijdig), elzenkatje
embouchure, [lipspanning ], ammezjuur, (onzijdig), lipspanning voor ’t bespelen van een blaasinstrument, Ich höb gein ammezjuur mieë.
emmer, ummer, (mannelijk), ummers, ummerke, emmer
en, enne, en nu, wat nu, en?, ‘Enne?’ ‘Ouch enne!’ ‘Aoh denne!’ ‘Enne … waat duutj det, zitj dich get inne waeg?’
en passant, ampessant, impessant, impassant, gelijktijdig, tegelijkertijd, terloops, zie ook innegang, tegeliekertied, Gank nao de bekker en den geis se ampessant ouch efkes bie de slechter aan. Wae móste nao Remunj en impessant zeen wae bie de tant in Häör aangegange.
enfin, efeng, enfin
eng, ing, inger, ingst, eng, smal, nauwsluitend, Ein ing bóks. ’t Sjietsteegske is te ing vuuer auto’s.
engel, ingel, (mannelijk), ingele, ingelke, engel, De geitezaal hètj ‘d’n Ingel’ en liktj inne buurt ‘d’n Hemel’. ’t Is of dich ein ingelke oppe tóng pistj.
Engeland, Ingelandj, Engeland
Engelander, [engelsman], Ingelenjer, (mannelijk), Engelsman, zie ook Ingelsman
Engelbert, [engelbert], Ingel, Engelbert
engelbewaarder, [engelbewaarder], ingelbewaarder, (mannelijk), engelbewaarder, Eine gojen ingelbewaarder höbbe.
engelengeduld, [engelengeduld], ingelegedöldj, engelengeduld
engelenhaar, [engelenhaar], ingelehaor, (onzijdig), engelenhaar
engelenmis, [engelenmis], ingelemès, (vrouwelijk), engelenmis, Vuuer ei jónk gestorve kindj deej m’n ein ingelemès.
Engels, Ingels, (onzijdig), Engelse taal
Engelse, [engelse ], Ingelse, (vrouwelijk), Engelse vrouw
Engelsman, [engelsman], Ingelsman, (mannelijk), Engelsman, zie ook Ingelenjer
engte, ingdje, (vrouwelijk), engte
enig, insigs, insigst, einig, innig, innigs, innigst, einigs, ei, enig, Hae is d’n insigste dae ’t kan weite. Truke waas innigs(t) kindj. Det is innigs kindj.
enige, [enige], einsig, insige, einige, insigste, enige, Doe bès neet de einsigste dae det vintj!
enigen, [het eens worden], einige, einigtj, einigdje, ge-einigdj, zich einige, het eens zijn, het eens worden, Zich uuever de pries einige.
enkel, inkel, enkel en alleen, Det is inkel mer vuuer de sjien op te haoje.
enkel, inkel, (mannelijk), inkele, inkelke, 1. enkel 2. enkele reis, Zich d’n inkel verstoeke.
enkeling, [enkeling], inkeling, (mannelijk), inkelinge, enkeling, Dao maaktj mer einen inkeling gebroek van.
er, t’r, er
er op komen, [zich herinneren], t’ropkómme, er op komen, zich herinneren, Hae kan neet t’ropkómme: hij kan het zich niet meer herinneren.
eraan, [eraan], t’raan, eraan, En doe geis t’raan!: jij gaat verliezen. En noe t’raan!: en nu aanpakken!: en nu aanpakken!
erbij, [erbij], t’r bie, erbij
erdoor, [erdoor], t’r door, erdoor
erdoorher, [erdoorheen], t’r doorhaer, (hae\r), erdoorheen
ereboog, [ereboog], ieërebaog, (mannelijk), ereboog, De naober maakdje einen ieërebaog ane kirk.
eren, ieëre, ieërtj, ieërdje, ge-ieërdj, eren, M’n mót d’n aojerdóm ieëre.
erfdeel, èrfdeil, (onzijdig), erfdeel
erfstuk, [erfstuk], èrfstök, (onzijdig), erfstuk
erfzonde, [erfzonde], èrfzunj, (vrouwelijk), erfzonde
erg, [hevig], erg, (vrouwelijk), erg, Dao haaj ich gein erg in: dat had ik niet in de gaten.
erg, [zeer], erg, erg, zeer, Dao bèn ich erg van gesjrókke.
ergens, örges, ergens, Örges haer: ergens naartoe.
erger, [ergernis], erger, (mannelijk), ergernis, Dao höbs se allein mer erger van.
erher, [erheen], t’r haer, (hae~r), erheen, ernaartoe
erin, [erin], t’rin, erin, T’rin of t’roet!
erlangs, [erlangs], t’r langs, erlangs, T’r van langs gaeve.
erna, t’r nao, erna
ernevens, [ernaast], t’r naeve, ernaast, Hae stuit t’r naeve: hij staat ernaast, hij is van deelname uitgesloten.
erom, [erom], t’róm, erom, Dae haet ze t’róm gekrege vanne meister! Zie duit ’t t’róm.
eromher, [eromheen], t’rómhaer, er omheen
eronder, t’rónger, er onder
erop, [erop ], t’rop, er op, ’t Is t’rop of t’rónger. Waat maakdje ze t’rop?: wat hadden ze te vertellen?
erover, [erover], t’ruuever, erover, Hae kreeg ze flink t’ruuever.
eroverher, [eroverheen], t’ruueverhaer, eroverheen
ertegenaan, [ertegenaan], t’r tieëgenaan, ertegenaan
ertegenin, [ertegenin], t’r tieëngenin, ertegenin
ertegenover, [ertegenover], t’r tieëngenuuever, ertegenover
eruit, [eruit], d’roet, t'roet, eruit, Droet!
ervan, [ervan], t’r van, ervan
ervoor, t’r vuuer, ervoor, Drinke wae t’r vuuer koffie of t’r nao?
ervoor, t’r vuuere, voorafgaand, van tevoren
erwt, ert, (vrouwelijk), erte, ertje, erwt, Twieë ertjes op ein plank: wordt gezegd van een vrouw met kleine borsten. Zien erte oet höbbe: uit de gunst zijn.: uit de gunst zijn.
erwtenrijs, [rijshout], erteries, (onzijdig), rijshout, staak voor erwtenplant
erwtenschijter, [spotnaam ], ertesjieter, (mannelijk), spotnaam voor de inwoners van Kessenich die van hun heren de kost in de vorm van peulvruchten ontvingen, De Ertesjieters van Kaesing: de carnavalsvereniging van Kessenich.
erwtensoep, [erwtensoep], ertesop, (vrouwelijk), erwtensoep, Ertesop is sangerendaags nog lekkerder.
esdoorn, esdoeare, (mannelijk), esdoorn
estimeren, [waarderen], ekstemere, ekstemeertj, ekstemeerdje, ge-ekstemeerdj, waarderen, Det weurtj neet ge-ekstemeerdj. Die ekstemere niks, die verknoeaje alles.
eten, aete, ich aet, doe its, hae itj, aat/oot/oeat, gegaet, eten, Hae oeat wie einen heimejjer: hij at veel.
eten, aete, (onzijdig), iets te eten, Höbs se nog get aete uuever?
etenstijd, [etenstijd ], aetestied, (mannelijk), etenstijd
etenswaar, [levensmiddelen], aeteswaar, (vrouwelijk), levensmiddelen
ettelijk, èttelik, ettelijk, enkele, Nog èttelike daag, den gaon wae op reis.
etteren, èttere, èttertj, ètterdje, ge-ètterdj, etteren
euch, uch, (Duits) 1. u 2. jullie
euch, eug, euge, Eug: uw, bij vrouwelijke en onzijdige zelfstandige naamwoorden. Euge: uw, bij mannelijke zelfstandige woorden, zie ook eur, eure, Eug vrouw. Eug kindj. Euge man. Eugen auto.
euer, eur, eure, Eur: uw, jullie, bij vrouwelijke en onzijdige zelfstandige naamwoorden. Eure: uw, jullie, bij mannelijke zelfstandige naamwoorden, zie ook eug, euge, Eur vrouw. Eur hoes. Eure man. Euren auto.
evangelie, evangelie, (onzijdig), evangelie, Det is nog lang gein evangelie: dat is nog lang niet zeker.
even, [korte tijd], effe, even, eventjes, zie ook effekes, efkes, Kóns se effe kómme?
even, [gelijk], aeve, 1. even 2. gelijk
evengaarne, [even graag], aevegaer, even graag, Ich zeen dich nog aevegaer es vreuger.
evengoed, [evengoed], aevegood, evengoed
evenleers, [eens], aevelieërs, eens, Aevelieërs kloeatj dae zich nog ins.
eventjes, effekes, efkes, effe, aevekes, even, eventjes, zie ook effe, Kóns se ins effekes kieke? Det verkske zulle wae ins efkes wasse.
evenveel, [evenveel ], aeveväöl, 1. evenveel 2. ongeïnteresseerd
evenwel, aevel, evenwel
evenwicht, aevewich, aevewicht, (onzijdig), evenwicht
evenzeer, [evenzeer], aevezieër, evenzeer
exerceren, eksersere, ekserseertj, ekserseerdje, ge-ekserseerdj, exerceren, oefenen, De sjötterie is aan ’t eksersere op ’t voetbalveldj. Det weurtj nog eksersere aan die täöfelkes, jóng!
expres, espres, expres, opzettelijk, Det höbs se espres gedaon!
ezel, ieëzel, (mannelijk), ieëzels, ieëzelke, ezel, Dae es ieëzel geboeare weurtj, sturftj neet es paerd: er zijn mensen die het nooit leren; wie voor een dubbeltje geboren is, wordt nooit een kwartje. Dao höbbe ze d’n ieëzel mèt gedreve: morele en sociale misdragingen aan de kaak stellen. D’n ieëzel oetdrieve: volksgericht, meestal tegen overspel. Einen ieëzel stuuetj zich gein twieë kieër aan dezelfdje stein. Es se eine slaag vannen ieëzel kriegs, dink den mer: ‘Dae grieze is neet wiezer’: als iemand lomp of beledigend tegen je is, kies dan de wijste partij. Ich höb gein ieëzelke det geldj sjietj. Waat bès se toch einen ieëzel! Zoealang es einen ieëzel de zek dreugtj, haet de mölder ’m leef: zolang er wat te halen valt, blijft de vriendschap bestaan.
façade, fassaad, (vrouwelijk), 1. façade, voorgevel 2. neus
facteur, faktäör, (mannelijk), faktäörs, faktäörke, postbode
fahrsteiger, [opzichter], vaarstieger, (mannelijk), (Duits) meesteropzichter in de kolenmijn, De vaarstieger in dae peiler waas geine gemaekelike.
Fakkelentinus, [sint maarten], Fakkeletienes, Fakkelentienes, Sint Maarten (11 november), zie ook Sintemerte, Sintermerte, Mèt Fakkelentienes weurtj t’r eine brandjstapel aangestoeake.
faldera, [vrolijke vrouw], faldera, (vrouwelijk), faldera’s, falderake, 1. vrolijke, ongecompliceerde vrouw 2. wijd vallend kledingstuk, Det is mich ein gekke faldera!
falen, faele, faeltj, faeldje, gefaeldj, 1. verdragen 2. missen, mankeren, Niks kónne faele.
falie, [nonchalante vrouw], falie, (vrouwelijk), falies, 1. nonchalante vrouw 2. Op zien falie kriege: op zijn donder krijgen, Det is ein echte falie, zie trèktj zich nörges get van aan.
familie, femielie, (vrouwelijk), femielies, familie, gezin, Ins per maondj waas t’r vuuer de mansluuj Heilige Femielie: eenmaal per maand was er een gebedsdienst voor de mannen.
fantonten, [drukte], fantóntje, fetóntje, drukte, ophef, Fantóntje veil höbbe: veel drukte maken om niks. Maak neet zoean fetóntje: stel je niet zo gek
fantontenmaker, [druktemaker], fantóntjemaeker, (mannelijk), druktemaker
fatsoen, fetsoen, (onzijdig), 1. fatsoen 2. model, vorm, snit, Emes oet good fetsoen neet lestig valle. Haod dien fetsoen! Oet good fetsoen kós ich ’m det neet vraoge.
fatsoeneren, fatsenere, fatsoenere, fatseneertj, fatseneerdje, gefatseneerdj, in model brengen, op orde brengen
fatsoenlijk, fetsoenlik, fetsoendelik, fetsuunlik, fatsuunlik, fatsoenlijk
februari, fibberwar, fibrewarie, (mannelijk), februari
feep, [fluitje], feep, (vrouwelijk), fepe, feepke, 1. fluitje, gemaakt van graanspriet, mondstuk van een ballon 2. uitrolbare papieren fluit 3. snibbige vrouw
feest, fieës, fieëst, (onzijdig), fieëste, fieësje, feest
feestavond, [feestavond], fieësaovendj, fieëstaovendj, (mannelijk), feestavond
feestdag, [feestdag ], fieësdaag, fieëstdaag, (mannelijk), 1. een feestelijke dag, feestdag 2. Kerstdagen, Oudjaarsdag en Nieuwjaar, Dao make wae eine fieëstdaag van.
feestelijk, fieëstelik, feestelijk
feesten, [feesten], fieëste, fieëstj, fieësdje, gefieëstj, feesten
feestganger, [fuifnummer], fieësgenger, fieëstgenger, (mannelijk), fuifnummer
feestvieren, fieësvere, fieëstvere, feestvieren
fehler, [fout], faeler, (mannelijk), faelers, faelerke, gebrek, fout, Pas op des se neet dezelfdje faeler maaks!
fei hebben, [trek hebben], fej höbbe, trek hebben in eten
femel, [vleier], femel, (vrouwelijk), femels, femelke, vleier
femelaar, [zeurkous], fiemelieër, zoetsappige zeurkous
femelachtig, [vleierig], fiemelechtig, vleierig
femelen, [vleien], femele, fiemele, femeltj, femeldje, gefemeldj, fiemeltj,, vleien, Zeet die twieë dao zitte te fiemele.
femelkont, [vleier], femelkóntj, (vrouwelijk), vleier, zie ook femelvot
femelvot, [vleier], femelvot, vleier, zie ook femelkóntj
fepen, [blazen ], fepe, feeptj, feepdje, gefeeptj, 1. schril blazen 2. blazen met een feep, Die klarinètte feepdje hel.
feston, [geborduurd randje], festóng, (vrouwelijk), geborduurd randje, feston
feup, [claxon], fäöp, (vrouwelijk), fäöpe, fäöpke, claxon
feupen, [toeteren], fäöpe, fäöptj, fäöpdje, gefäöptj, toeteren, Doe mós ouch fäöpe es se ómme boch(t) kums.
fideel, fedeel, fideel, loyaal, trouw
fiducie, fedusie, fidusie, (vrouwelijk), vertrouwen
fiemel, [tic], fiemel,  fiemels,  fiemelke, 1. tic 2. een klein beetje, Doe höbs eine fiemel!
fiets, fiets, (mannelijk), fietse, fietske, fiets, Op einen aoje fiets mós se ’t lieëre. Waat höb ich noe aan miene fiets hange?
fietsenmaker, fietsemaeker, (mannelijk), fietsenmaker
fietspad, [fietspad], fietsepaad, (onzijdig), fietspad
fietsstoeltje, [fietsstoeltje], fietsesteulke, (onzijdig), fietsstoeltje
figuur, feguur, figuur, (vrouwelijk), fegure, figure, feguurke, figuurke, 1. figuur 2. beeld
figuurlijk, feguurlik, figuurlijk
fijn, fien, 1. fijn 2. fijn, tenger 3. lekker 4. poeslief, Örges ein fien naas vuuer höbbe.
fijn, fijn, 1. mooi, chique 2. fijn, prettig 3. karaktervol, Waat höbs se ei fijn kleid aan.
fijne, [kieskeurig persoon], fiene, (mannelijk), een kieskeurig iemand
fijngevoelig, [fijngevoelig], fiengeveulig, fijngevoelig
fijnhouwen, [in mootjes hakken], fienhouwe, in kleine mootjes hakken
fijnigheid, [subtiliteit ], fienigheid, (vrouwelijk), 1. subtiliteit 2. lekkernij, Hae snaptj de fienigheid dao neet van.
fijnproever, fienpreuver, (mannelijk), fijnproever
fijntjes, [fijntjes], fienkes, fijntjes, langs een omweg, Emes get fienkes vertèlle.
fijnwrijven, [fijnwrijven], fienvrieve, fijnwrijven
fijt, fiet, (mannelijk), fijt, ontsteking aan de vingertop
filippine, [lupine], filipien, (vrouwelijk), lupine
finaal, fenaal, finaal, helemaal, Dae fiets is fenaal verslete.
fis, vis, (vrouwelijk), visse, viske, bunzing, Ein vis vange mèt einen aafgerichdjen hóndj. Stinke wie ein vis.
fispernullen, [prutsen], fispernölle, fispernöltj, fispernöldje, gefispernöldj, prutsen, met een hobby bezig zijn, Doe fispernöls mich get inein!
flabbes, [gek], flabbes, flabbes, flabbejaan, flapjanus, flaeres, flares, f, (mannelijk), flabbese, flappe, flabbeske, flepke, gek, flapuit, iemand die zich gek en uitgelaten gedraagt, zie ook flup, flaeres, flares
flakkeren, flakere, flakertj, flakerdje, geflakerdj, 1. wapperen, fladderen 2. flakkeren, ’t Lievendj flakertj ane draod. Toen d’n hóndj blafdje, flakerdje de hoonder door de koeai.
flanel, flenel, (mannelijk), flanel, zachte stof
flanellen, [flanellen], flenelle, gemaakt van flanel, flanellen, Tösse flenelle lakes slieëptj ’t zich good.
flansen, flanse, flanstj, flansdje, geflanstj, flansen, slordig maken, Get inein flanse.
flapjanus, [gek], flapjanus, gek, flapuit, zie ook flabbes, flabbejaan, flap, flup, flaeres, flares, Dao kumtj dae flapjanus weer aan mèt ziene zeiver.
flapoor, flapoear, (vrouwelijk), flapoor
flares, [gek], flaeres, flares, (mannelijk), flaerese, flaereske, gek, flapuit, iemand die zich gek en uitgelaten gedraagt, zie ook flabbes, flabbejaan, flap, flapjanus, flup
flatjes, [damesschoentjes], fletjes, platte damesschoentjes
flauw, flaw, flauw, flawwer, flawst, flauw, ’t Aete is flaw. Flawwe kul: onnozele praat. Waat bès se eine flawwen hals: wat ben je toch onnozel; ook gezegd tegen iemand die zich druk maakt om een kleinigheid.: wat ben je toch onnozel; ook gezegd tegen iemand die zich druk maakt om een kleinigheid.
flauwerik, [flauwerik ], flawwerik, (mannelijk), een flauwerik
flauwte, [flauwte], flauwdje, flawte, (vrouwelijk), flauwdjes, flawtes, flauwte
fleren, flaere, flaertj, flaerdje, geflaerdj, meppen, Dalik flaer ich dich t’r ein!
fletsen, [neergooien ], flatse, flatstj, flatsdje, geflatstj, 1. neergooien 2. zakken voor een examen
flikflooier, flikfloeajer, (mannelijk), flikflooier, vleier
flikken, flikke, fliktj, flikdje, gefliktj, doen, Det höbs se ’m good gefliktj. Det mós se mich neet mieër flikke.
flimp, [gedroogde spaanders ], flumpe, aan de kachel gedroogde spaanders hout waarmee bijvoorbeeld de pijp werd aangestoken
flobert, flambaer, (mannelijk), flambaere, flambaerke, flobertgeweer, Eine sjuuet hagel mètte flambaer.
floep, floep, (mannelijk), schrik, Floep vuuer d’n hóndj höbbe.
floepen, floepe, floeptj, floepdje, gefloeptj, floepen, Det floepdje mich t’roet.
floets, [slordige vrouw], floets, floetsj, (vrouwelijk), slordige vrouw, die niet uit de voeten kan
flokker, [monter], flokker, vlokker, monter, levenslustig, bijdehand, Ei flokker wèch(t).
flos, [pompon], floes, (vrouwelijk), floeze, fluuske, pompon, kwast, wollige bol
fluim, fluum, (vrouwelijk), flume, fluumke, fluim
fluimen, [fluimen spuwen], flume, fluumtj, fluumdje, gefluumdj, fluimen spuwen, De minse die proemdje, fluumdje väöl.
fluisteren, fluustere, fluustertj, fluusterdje, gefluusterdj, fluisteren
fluit, fluit, (vrouwelijk), fluite, fluitje, 1. fluit 2. manzieke vrouw 3. vagina, Verkoup mich det fluitje: werd gekscherend tegen iemand gezegd die al fluitend door het leven ging.
fluitekaas, [hangop], fluitekieës, (mannelijk), hangop
fluiten, fluite, ich fluit, doe flöts, flötj, zie fluite, floeat, fluiten, Dao kóns se nao fluite. Det kan fluite nao zien duite. Ei veugelke det te vreug flötj, kriegt uueverdaag de kat. Hae is fluite: hij is er vandoor.
fluitspeler, [fluitspeler], fluitspuueler, (mannelijk), fluitspeler
flup, [gek], flup, (mannelijk), gek, flapuit, iemand die zich gek en uitgelaten gedraagt, zie ook flabbes, flabbejaan, flap, flapjanus, flaeres, flares
foekepot, [conservenblik ], fókkepot, (mannelijk), een conservenblik met varkensblaas bespannen en daarin een rietje dat op en neer bewogen werd, Met vastenavond kwamen de kinderen met de fókkepot langs en zongen om centen: Ich höb zoealang mètte fókkepot geloupe, ich höb gei geldj óm broead te koupe. Fókke fókkerie, fókke fókkerie, gaef mich eine cent den gaon ich vuuerbie.
foekswild, [stapelgek], foekswildj, fókswildj, stapelgek, Foekswildj van emes waere.
foekszwans, [handzaag], foekszwans, fókszwans, (mannelijk), korte handzaag
foetelaar, [bedrieger], foetelieër, (mannelijk), bedrieger, valsspeler
foetelen, foetele, foeteltj, foeteldje, gefoeteldj, foetelen, T’r ein hendje van höbbe óm te foetele.
foezel, foezel, (onzijdig), eigen gestookte jenever van slechte kwaliteit
fommel, [vod], foemel, (mannelijk), foemele, foemelke, 1. vod, lor 2. kind of dier dat graag geknuffeld wordt
fommelaar, [knuffelaar], foemelieër, (mannelijk), knuffelaar
fommelen, [frommelen ], foemele, foemelt, foemeldje, gefoemeldj, 1. frommelen 2. knuffelen 3. friemelen
fonkelnieuw, fónkelnoew, fonkelnieuw
fooi, foeaj, (vrouwelijk), foeaje, fuuejke, fooi
fornuis, fernuus, (onzijdig), fernuzer, fernuuske, fornuis, zie ook fornuus , Ei fernuus en ein vrouw moge noeats oetgaon.
fornuis, fornuus, (vrouwelijk), fornuzer, fornuuske, fornuis, zie ook fernuus
fortuin, fortuun, fertuun, (onzijdig), fortune, fortuunke, fortuin, Ei fertuun verdene. Dae haet zie fertuun gemaaktj: hij heeft een rijke partner getrouwd. Fortuun gemaaktj höbbe.
fourchette, [vork], fersjèt, versjèt, (vrouwelijk), fersjètte, versjètte, fersjètje, versjètje, (Frans) vork, Vreuger oeate allein deftige minse mèt mets en fersjèt. Mèt mets en versjèt aete.
fox, [foxterriër], foks, (mannelijk), foxterriër
framboos, framboeas, (vrouwelijk), framboeaze, frambuueske, framboos
frambozenstruik, [frambozenstruik], framboeazestroek, (mannelijk), frambozenstruik
franc, [franc], frang, (mannelijk), frange, frengske, franc, oude Belgische of Franse munt
Francisca, Sie, Sieke, Francisca
Franciscus, Frens, Frans, Frenske, Soea, Soeake, Franciscus
franje, [losse draad], fraanjel, (mannelijk), fraanjele, fraenjelke, 1. franje 2. losse draad, Det maedje haet fraanjele aan ’t kleid.
Fransoos, Fransoos, (mannelijk), Fransoze, Fransuueske, Fransman
frats, frats, (vrouwelijk), fratse, fretske, frats, Fratse oethoeale. Fratse veil höbbe: fratsen uithalen. Ich zörg t’r vuuer, des doe gein fratse mieë maaks.
fratsenmaker, [grappenmaker], fratsemaeker, (mannelijk), grappenmaker
frettenkop, [kattig meisje], frettekop, (mannelijk), snibbig, pruilerig of kattig meisje
fretteren, [jagen ], frettere, fretteertj, fretteerdje, gefretteerdj, met een fret jagen op konijnen in het veld
frietkraam, [frietkraam], frietkraom, (mannelijk), frietkraam
frikandel, frikkedel, (vrouwelijk), frikkedelle, frikkedelke, frikandel
frommel, froemel, (mannelijk), froemele, froemelke, frommel, kreukel
frommelaar, froemelieër, (mannelijk), friemelaar, iemand die altijd iets in zijn handen heeft
frommelen, froemele, froemeltj, froemeldje, gefroemeldj, frommelen, kreuken, Pepeer bie-ein froemele.
frons, fróns, (vrouwelijk), frónse, frunske, frons, rimpel
fronsel, [rimpel in stof], frunsel, (mannelijk), frunsele, frunselke, ongelijk gestreken stof, rimpels, Frunsele in ’t gezich(t) höbbe.
fronselen, [verfrommelen], frunsele, frunseltj, frunseldje, gefrunseldj/ befrunseldj, verfrommelen, rimpelen, kreuken, Ei gefrunseldj kleid aanhöbbe.
fronselig, [gekreukeld], frunselig, rimpelig, gekreukeld, Det zuut t’r frunselig oet.
fronsen, frónse, frónstj, frónsdje, gefrónstj, fronsen
fuik, foek, (vrouwelijk), foeke, fuukske, 1. fuik 2. deuk in gleufhoed 3. fut, De foek zètte óm vès te vange.
fuus, [melkfabriek], fuus, (vrouwelijk), melkfabriek. In Thorn van 1898-1949 op de Akkerwal, onderdeel van de Boerenbond, zie ook mèlkfebriek
gaan, gaon, ich gaon, doe geis, hae geit, wae gaon, ich gin, gaan, Alles geit! Dae geit ’t neet slecht: het gaat redelijk goed met hem. Det is ein oor gaons: dat is een uur lopen. Emes ane baom gaon. Emes lever zeen gaon es kómme. Es ’t neet geit, den bóktj ’t mer: gaat ’t niet op deze manier, dan moet ’t maar anders. Gank oette waeg: ga opzij. Gaon wie eine geskook: geïrriteerd zijn. Gao(n)tj gae mèt? ’t Ging wie ’t ging en toen ging ’t gaaroet neet: het gaat helemaal niet, hoe je het ook wendt of keert. Hae geit zien naas nao, den kumtj zien vot vanzelf: hij doet toch wat hij zelf wil, hij luistert niet naar goede raad. Van zie stekske gaon. Waat neet geit, geit neet: je moet niet het onmogelijke verlangen.
gaand, [aanstelster], gaandj, (vrouwelijk), gaandje, aanstelster, zie ook poeargaandj
gaande, gaondje, gaande, op de been, Nao det zwaor óngelök is d’r toch weer gaondje. Waat is dao gaondje?
gaandeweg, gaondjewaeg, gaondjewaegs, gaandeweg, Gaondjewaeg(s) kwoeam ich t’rachter det ze mich te graze haje.
gaaplepel, [nieuwsgierig persoon], gaaplieëpel, (mannelijk), iemand die nieuwsgierig staat te kijken als er wat gebeurd is
gaar, gaar, gaarder, gaarst, gaar, ’t Aete is gaar.
gaar, gaar, helemaal (altijd samen met een ontkennend woord), zie ook gaaroet, gaaroets, Gaar neet. Gaar niks. Gaar noeat.
gaard, gaard, (mannelijk), gaarde, gaerdje, tuin, Eine sjoeane gaard höbbe.
gaarne, gaer, lever, leefst, graag, Dae löstj ’m gaer: hij drinkt veel. Emes gaer höbbe. Get gaer doon. Get gaer höbbe.
gaaruit, [helemaal ], gaaroet, gaaroets, helemaal (altijd samen met een ontkennend woord), zie ook gaar, Gaaroet geine: niemand.
gaas, gaas, (onzijdig), 1. gaas, gaasverband
Gabriël, Jel, Gabel, Gabriel
gaden, [iets aangenaam vinden], gaje, gaatj, gaadje, gegaadj, iets aangenaam vinden, Det gaadje ’m waal.
galblaas, [galblaas], galblaos, (vrouwelijk), galblaas
galderen, [galmen], galdere, galdertj, galderdje, gegalderdj, galmen, Ich woor wakker van ’t gegalder oppe straot.
gallig, [nors], gallig, nors, Eine gallige mins.
galmgat, [galmgat ], galmgaat, (onzijdig), galmgat in kerktoren, zie ook aomsgaat
galsteen, [galsteen], galstein, (vrouwelijk), galsteen
gamasche, [beenkap], kamasj, kemasj, (mannelijk), kamasje, kemasje, kemesjke, beenkap, hoge laars, De pliesie en de soldaote haje vreuger kemasje aan.
gang, gang, gank, (mannelijk), geng, gengske, 1. gang 2. manier van lopen 3. het gaan
gangig, [gaande], gengig, genketig, weer gaande, bijvoorbeeld na een defect of na een ziekte, D’n doskas waas kepot, mer noe is t’r weer gengig. Door oealie aan ’n mesjien te doon, maaks se ’t weer gengig. Zie waas ei tiedje krank, mer noe is ze weer gengig.
gans, gans, 1. heel 2. helemaal, zie ook alik, hieël, De godganseliken daag.
gans, gaos, (vrouwelijk), gaoze, gäöske, gans, Det is ein gaos óm zoeaget stóms te doon.
gapen, gape, gaaptj, gaapdje, gegaaptj, 1. gapen, geeuwen 2. nieuwsgierig kijken, Dae te wied gaaptj, versliktj zich: als je te veel wil, loopt het mis. Doe mós neet tieënge eine bakoeave gape: je moet je niet meten met iemand die meer kan. Hae gaaptj wiejer es d’r kan: hij onderneemt te veel. Tieënge ein sjeurport kóns se neet gape: tegen een brutale mond kun je niet op.
garage, graasj, (vrouwelijk), graazjes, graesjke, garage, Zèt dien uiteke mer in mien graasj.
gard, [hengel], gaerd, (vrouwelijk), gaerde, gaerdje, hengel, Mètte gaerd gaon vèsse.
garen, gare, (onzijdig), gares, garen, Ei klöske gare: een klosje garen. Eine bol gare kan nog zoea dik zeen, ins kumtj de lèste vaam: men kan nog zo oud worden, eens komt de dood. Ein streen gare: een streng garen. Ei vaemke gare: een draadje garen. Get in ’t gare hange: iets voorbereiden.
garenpaap, [bemoeial], garepaap, (mannelijk), bemoeial
garf, gerf, (vrouwelijk), gerve, gerfke, garf, korengarf, Tösse tieëngeneingezatte gerve kózjes se dich good verberge.
garm, [mager meisje], girm, (vrouwelijk), mager meisje, Det maedje is ein echte smaal girm.
garstig, gessig, ranzig, Gessig spek. Dae haet eine gessige kop op!
gas, gaas, (onzijdig), 2. gas, ’t Ruuktj hie nao gaas. Gaas gaeve.
gasbuis, [gasbuis], gaasbuus, (vrouwelijk), gasbuis
gasconnade, [drukte om niets], kiskenades, drukte om niets, Maak neet zoean kiskenades: stel je niet zo aan!
gasconnademaker, [grapjas], kiskenademaeker, (mannelijk), grapjas, Hae is einen echte kiskenademaeker.
gasfornuis, [gasfornuis], gaasfernuus, (onzijdig), gasfornuis
gaslamp, [gaslamp], gaaslamp, (vrouwelijk), gaslamp, Oppe Wingerd branje nog gaaslampe.
gaslantaarn, [gaslantaarn], gaaslantaer, (vrouwelijk), gaslantaarn
gaslicht, [gaslicht], gaasleech, gaasleecht, (onzijdig), gaslicht
gasmeter, [gasmeter], gaasmaeter, (mannelijk), gasmeter
gaspedaal, [gaspedaal], gaaspedaal, gaaspendaal, (mannelijk), gaspedaal
gat, gaat, (onzijdig), gater/gate, gaetje, 1. gat 2. achterwerk 3. klein dorp, Doot de plank in ’t gaat: doe de deur dicht. Ei gaat inne handj höbbe. Hae kaltj dich gater inne zök: hij blijft maar kletsen. : hij blijft maar kletsen.
gats, gats, gatsj, (vrouwelijk), gats(j)e, gets(j)ke, smal steegje
gauw, gaw, gawwer, gawst, gauw, vlug
gauwdief, gawdeef, (mannelijk), gauwdief
gauwigheid, [gauwigheid ], gawwigheid, (vrouwelijk), gauwigheid, Inne gawwigheid.
gave, gaof, gaaf, (vrouwelijk), gaove, gave, talent, Det is ein gaof des se zoea good kóns zinge.
gazet, gezèt, (vrouwelijk), gezètte, gezètje, dagblad, krant, Det is ein loupendje gezèt. Zie kèntj de gezèt van boete: je kunt haar vragen wat je wil, zij weet alles.
gebaren, [aandacht hebben voor], gebieëre, gebieërtj, gebieërdje, gebieërdj, omzien naar, aandacht hebben voor, Hae gebieërtj nörges haer.
gebeente, gebeinte, (onzijdig), gebeente, In ’t loeaje kis(t)je inne crypte liktj ’t gebeinte van Hilsondis.
gebeuren, gebuuere, gebuuertj, gebuuerdje, gebuuerdj, gebeuren, Dao is ein óngelök gebuuerdj, de bekker haet zien bóks gesjuuerdj: gezegde.
gebeurtenis, gebuuertenis, (vrouwelijk), gebuuertenisse, gebeurtenis
gebint, gebóndj, (onzijdig), gebónjer, gebundje, 1. gebint, dakconstructie in de schuur; 2. schuur, gebruikt voor de opslag van ongedorst graan
gebit, gebe, gebit, (onzijdig), gebete(r), 1. bit van een paard 2. gebit 3. kunstgebit
geboorte, geboearte, (vrouwelijk), geboeartes, geboorte
geboortig, geboeartig, geboortig, afkomstig uit, Hae is geboeartig van Rooj, gluif ich.
geboren, geboeare, geboren, Eine geboeare Thoearder. Geboeare waere. Inne kirk geboeare zeen: de deur nooit achter zich dicht maken. Örges geboeare en getoeage zeen.
gebouw, geboew, (onzijdig), geboewe, gebuuwke, gebouw
gebroeders, gebreurs, gebroeders
gebruik, gebroek, (onzijdig), het gebruik, In gebroek höbbe. Nao aod gebroek ’t vel vertieëre nao ein begrafenis.
gebruiken, gebroeke, gebroektj, gebroekdje, gebroektj, gebruiken
gebulk, [gehuil], gebäök, (onzijdig), gehuil, Sjei ins oet mèt det gebäök!
gedienstig, gedeenstig, gedeenstiger, gedeenstigst, gedienstig
gedijen, gedieje, gedietj, gediedje, gediedj, gedijen
gedoe, gedoons, gedoonsel, (onzijdig), 1. gedoe 2. boedel, zie ook gedoonsel, Dao höb ich hieël get gedoons mèt gehadj. Dao wil ich gei gedoons mèt kriege. Door al det gedoons kwaam ich ouch nog te laat. Waat ei gedoons óm niks.
gedrag, gedraag, (onzijdig), het gedrag, Dao zit ich noe mèt mie good gedraag: ik ben in verlegenheid gebracht.
gedragen, gedrage, ich gedraag mich, doe gedreugs dich, hae gedreu, zich gedrage, zich gedragen, Gedraagtj uch! Hae gedreugtj zich wie eine gek. Zich wie ei kindj gedrage.
geduld, gedöldj, (onzijdig), geduld
geduldig, gedöldjig, gedöldjiger, gedöldjigst, geduldig
geeën, [wieden], gaeje, gaetj, gaedje, gegaedj, wieden, onkruid verwijderen, Gaeje inne gaard.
geel, gael, gaeler, gaelst, kleur geel, Gaele gieët: ijzerhoudend slootwater. Zoea gael zeen wie ein ped: er geel uitzien.: er geel uitzien.
geel, [eierdooier ], gael, (onzijdig), 1. eierdooier 2. ziekte bij duiven
geelselen, [muur verven met kalk], gaelsele, gaelseltj, gaelseldje, gegaelseldj, een muur verven met kalk, vermengd met oker
geelverf, [geelzucht], gaelvèrf, (vrouwelijk), geelzucht, leverziekte
geen, gei, geen, voor onzijdige zelfstandige naamwoorden, Gei geldj.
geen, gein, geen, voor vrouwelijke zelfstandige naamwoorden., Gein vrouw.
geen, geine, geen, voor mannelijke zelfstandige naamwoorden, Geine man. Geinen eine: helemaal niemand.
geen, geine, niemand, zie ook nemes, Ich höb vandaag nog geine gezeen.
geenskanten, [helemaal niet], geinskenj, van geen kanten, helemaal niet, Det lökdje van geinskenj.
geenswegs, [geenszins], geinswaegs, geenszins
geenszij, [overkant], geinszie, geenszie, geenzie, (vrouwelijk), overkant, aan gene zijde
geer, gieër, (mannelijk), gieëre, gieërke, 1. geerakker, spits toelopend stuk grond; 2. spits toelopende strook stof aan een rok
Geer, de, Gieër de, boerderij op gelijknamig grondstuk, gelegen tussen Casino en Wilhelminalaan
Geertruida, Trui, Truuj, Truke, Truus, Gertrudis
geest, geis, geist, (mannelijk), geiste, 1. geest 2. geest, spook, De geis(t) kriege: inspiratie krijgen. Ich zeen miene geis(t) al kroepe: ik zie er tegenop. Vuuer de geis(t) hoeale. : ik zie er tegenop. Vuuer de geis(t) hoeale.
geestelijk, geistelik, (mannelijk), geistelike, geestelijke, r.k.-priester, De geistelike loupe mètte presessie ónger d’n hemel: de priesters lopen met de processie onder het baldakijn. Vuuer geistelik studere.
geestelijk, geistelik, psychisch, Geistelik neet in orde zeen.
gegrauwel, [gemopper], gegrawwel, (onzijdig), gemopper
gehaaide, [gehaaide], gehejdje, (mannelijk/vrouwelijk), gehejdje, een gehaaide
geheng, [scharnier ], gehing, (onzijdig), scharnier , zie ook her, sjerneer, De duuer is oet ’t gehing.
gehing, [eetbare varkensingewanden], gehing, (onzijdig), eetbare ingewanden van varkens zoals longen, milt, Väöl van ’t gehing gebroekdje m’n vuuer huidvleis en pannaas.
gehoddel, [geknoei], gehóddel, (onzijdig), geknoei, gebroddel
gehoor, gehuuer, (onzijdig), gehoor, ’t Gehuuer weurtj slechter bie ’t aojer waere.
gehoren, [betamen ], gehuuere, gehuuertj, gehuuerdje, gehuuerdj, zich gehuuere, 1. betamen 2. toebehoren, Det gehuuertj zich neet.
gehorig, gehuuerig, gehuueriger, gehuuerigst, gehorig
geit, geit, (vrouwelijk), geite, geitje, 1. geit 2. jonge (puberale) griet 3. lid van Harmonie St. Michaël van Thorn (de Kerkelijke), Mèt geweldj höfs se ein geit de stert nog neet op: met geweld te gebruiken los je het probleem nog niet op.
geitenbok, geitebók, (mannelijk), geitenbok
Geitenbokken, [carnavalsvereniging ], Geitebuk, naam van de carnavalsvereniging van Thorn, Mèt vastelaovendj zeen t’r in Thoear allein mer Geitebuk.
gek, gek, gekker, gekst, gek, Doe mós dich neet gek laote make. Knatsjgek. Mèt eine gekke slaag get zègke. Raadgek. Zoea gek wie ei raad. Zoea gek es ein duuer. ’t Zoea gek make wie se zelf wils: je kunt ’t zo duur maken als je zelf wil. Zoea gek wie ei vuuele.
gek, gek, (mannelijk), gekke, gekske, 1. gek, nar 2. draaiende schoorsteenkap, Doe mós geine gek van Sintermerte make: je moet niet overdrijven. Eine gek kan mieë opmake es zeve loeaze kónne verdene. ‘Ich’, zag de gek. De gek mèt emes staeke. Och, doe, gekske.
gekkerij, [grap], gekkerie, (vrouwelijk), grap, Get vuuer de gekkerie zègke.
gekonkelfoes, [gekonkel], gekónkelfoesj, (onzijdig), gekonkel
gelaagd, [gelaagd], gelaogdj, gelaagd, in lagen
geld, geldj, (onzijdig), geljer, geld, Bäöke van ’t geldj: veel geld hebben. D’n eine haet ’t geldj, d’n angere de bujel: de een is rijk, de ander arm. Geldj oet kriege: geld krijgen terwijl je verwacht dat je geld moet geven. Geldj wie water. Mèt geldj oppe tes geit m’n neet oppe fles: met geld komt men overal. Vuuer ’t zelfdje geldj.
geldbuidel, [geldbuidel ], geldjbujel, (mannelijk), 1. geldbuidel 2. collectezak in kerk, Woea noe de geldjbujel hingtj, hingtj mörge de pezerik: rijkdom is vergankelijk.
gelden, gelje, geltj, geldje/gólj, gególje, gelden
geleden, geleje, geleden, voorbij, Is det al ei jaor geleje?
Geleen, [geleen], Gelaen, Geleen
geleerd, gelieërdj, geleerd, Det zeen gelieërdje minse.
geleerde, gelieërdje, (mannelijk), gelieërdje, geleerde, Gelieërdje make d’n almanak, mer God maaktj ’t waer: geleerden kunnen veel, maar niet alles.
geleerdheid, [geleerdheid], gelieërdjheid, (vrouwelijk), geleerdheid
geleerdigheid, [geleerdheid], gelieërdjigheid, (vrouwelijk), geleerdheid, spottend bedoeld, Gaef dao ins antjwoeard op, det kóns doe neet mèt al dien gelieërdjigheid.
geleg, [mooi gelegen gebouw], gelaeg, (onzijdig), mooi gelegen gebouw, De Klein Hèk is ei sjoean gelaeg.
gelegen, gelaege, gelegen, Gelaege kómme. Zich nörges get aan gelaege laote ligke: zich nergens iets van aantrekken.
gelegenheid, gelaegeheid, gelaegenheid, (vrouwelijk), gelegenheid, Bie gelaege(n)heid kóm ich ins langs. Ich höb nog gein gelaege(n)heid gehadj óm ’t werk aaf te make.
gelei, [laan], gelei, (vrouwelijk),  geleie,  geleike, laan, Hagebroker gelei: Hagenbroekerlaan.
geliefd, geleefdj, geleefdjer, geleefst, geliefd
geliefde, geleefdje, (mannelijk/vrouwelijk), geleefdjes, geliefde
gelig, gaelsig, geelachtig, Det zuut t’r waal erg gaelsig oet.
gelijk, geliek, egaal, glad, Dae vloer is sjoean geliek gestreke.
gelijk, geliek, gelijk, hetzelfde 2. zoals 3. meteen, Det is ’m geliek: dat is voor hem hetzelfde. Geliek vieë lektj zich: soort zoekt soort. Doot det geliek ich det doon. Hae wètj ’t geliek.: soort zoekt soort. Doot det geliek ich det doon. Hae wètj ’t geliek.
gelijk, geliek, (onzijdig), gelijk, Geliek höbs se, mer zwiege zuls se.
gelijke, [gelijke ], gelieke, (mannelijk), gelijke, Twieë gelieke höbbe: kaartterm.
gelijken, gelieke, geliektj, geleek, geleke, gelijken, op elkaar lijken
gelijkertijd, [tegelijkertijd], geliekertied, tegelijkertijd
gelijkmatig, [gelijkmatig], geliekmaotig, gelijkmatig
geloof, gelouf, geluif, (onzijdig), gelouve, geluive, geloof, zie ook geluif, Van zie gelouf aafvalle. Twieë geluive op ei kösse, dao slieëpt d’n duvel tösse.
geloofwaardig, [geloofwaardig], gluifwaerdig, geloofwaardig
geloop, [geloop], geloup, geloups, geloops, (onzijdig), geloop, Mèt al det geloup(s) kóm ich neet wiejer.
geloven, geluive, gluive, geluiftj, geluifdje, geluifdj, gluiftj,, geloven, zie ook gluive, Det kóns se mich geluive. T’r aan mótte gluive. Gluifs dich det?
gelovig, gluivig, gelovig
gelp, gelp, gelper, gelpst, 1. fris groen, weelderig 2. geil, De slaaj stuit t’r gelp bie.
geluk, gelök, (onzijdig), geluk, ’t Gelök is mètte goddeloze. Vies gelök höbbe: veel geluk hebben.
gelukkig, gelökkig, gelökkiger, gelökkigst, gelukkig
gelukwensen, [gelukwensen], gelökwinse, gelukwensen
gemak, gemaak, (onzijdig), 1. gemak 2. w.c. 3. mannelijk geslachtsorgaan, Det is ei gemaak det se neet hoofs te rieje. Emes op zie gemaak stèlle. Get op zien doeaje gemaak doon.
gemakkelijk, gemaekelik, gemaekeliker, gemaekelikst, gemakkelijk
gemeek, [gehuil], gemeek, (onzijdig), dwingerig huilen, gejengel, Det gemeek hingtj mich de kael oet.
gemeen, gemein, gemeiner, gemeinst, gemeen
gemeend, [gemeend], gemeindj, oprecht gemeend
gemeenlijk, [gewoonlijk], gemeinlik, gewoonlijk, meestal, Dae wètj gemeinlik alles!
gemeenschap, gemeinsjap, (vrouwelijk), gemeenschap
gemeenschappelijk, gemeinsjappelik, gemeenschappelijk
gemeente, gemeindje, (vrouwelijk), gemeindjes, gemeente
gemeentehuis, gemeindjehoes, (onzijdig), gemeentehuis
gemeentepils, [leidingwater], gemeindjepils, (mannelijk), leidingwater
gemeenteraad, gemeindjeraod, (mannelijk), gemeenteraad
gemenerik, gemeinerik, (mannelijk), gemeinerike, gemeinerikske, gemenerik
gemoed, gemood, (onzijdig), gemoed, Det kumtj ’m aan zie gemood: dat raakt ’m. Op zie gemood wirke. Zie is altied good gemoodj: zij heeft altijd goede zin.: zij heeft altijd goede zin.
gemoedelijk, gemudelik, gemutelik, gemoedelijk, gezellig, ’t Is eine gemudelike man.
gemuil, [geklets], gemoel, (onzijdig), geklets, gepraat
gemutst, gemötsj, gemötsjt, gemutst, Neet good gemötsj(t) zeen: geen goede zin hebben.
genade, genaoje, (vrouwelijk), genade, Jözzes, godgenaoje, waat ei gedoons: grote genade, wat een gedoe.
gênant, sjenant, sjenanter, sjenantst, beschamend
gendarme, sjelderm, sjenderm, (mannelijk), sjelderme, sjenderme, sjeldermke, sjendermke, 1. gendarme 2. bazige vrouw, manwijf, zie ook sjenderm
genegen, genaege, genegen, Zie waas altied genaege óm get vuuer emes te doon.
generen, [schamen], sjenere, sjeneertj, sjeneerdje, gesjeneerdj, zich sjenere, zich generen, schamen
geneuk, genäök, (onzijdig), gedoe, vervelend gedoe, Mèt det genäök bereiks se ’t tieëngenuuevergestèldje!
genezen, genaeze, ich genaes, doe geneus, hae geneustj, zie genae, genezen, helen, Det wundje geneustj vanzelf.
genezing, [genezing], genaezing, (vrouwelijk), genezing
geniepig, niepetig, geniepig, Wacht dich daovuuer, det is ei niepetig menke!
genieten, genete, geneetj, genoeat, genoeate, genieten
genoeg, genóg, genoeg, Geldj genóg. Genóg te doon höbbe.
gepaarskeuteld, [gevleid], gepaerskuueteldj, gevleid, Door det uueverdreve ophemele, veuldje d’r zich gepaerskuueteldj.
gepast, gepasj, gepastj, gepast, Mèt gepas(t)j geldj betale.
geraas, geraos, (onzijdig), geraas
gerampetamp, [lawaai], gerempetemp, (onzijdig), herrie, lawaai
Gerard, Graad, Graadje, Sjieër, Sjraar, Sjrake, Sjra, Sjir, Sji, Gerardus
gereed, gereid, gereed, klaar, Gereid zeen óm te gaon.
gereedhouden, [gereedhouden], gereidhaoje, gereedhouden
gereedleggen, [klaarleggen], gereidlègke, klaarleggen
gereedmaken, [gereed maken], gereidmake, gereed maken
gereedschap, gereidsjap, (onzijdig), gereedschap, Aan ’t gereidsjap kèntj m’n de vakman, aan ’t steigermateriaol d’n aannummer.
gereedschapskist, [gereedschapskist], gereidsjapskis, gereidsjapskist, (vrouwelijk), gereedschapskist
gereedstaan, [klaarstaan], gereidstaon, klaarstaan
gereedzetten, [klaarzetten], gereidzètte, gereedzetten, klaarzetten
gerief, gereef, (onzijdig), 1. gerief, gemak 2. gereedschap, Noe d’r kleiner woeantj, haet d’r zie gereef. Pak dich die gereef: maak het je gemakkelijk.
gerieflijk, gerefelik, gerefeliker, gerefelikst, geriefelijk
gerieven, gereve, gereeftj, gereefdje, gereefdj, gerieven, aangenaam maken
geroerd, [ontroerd], gereurdj, ontroerd, geroerd
gerost, [afgerammeld], gerostj, afgerammeld, Ze gerostj kriege: een pak slaag krijgen.
gerst, gaes, gaest, (vrouwelijk), gerst
geruit, [geruit], geroetj, geruit, Geroedje stóf.
gerust, gerösj, geröstj, grösj, gerösdjer, geröstj, 1. kalm 2. gerust, zonder bezwaar, ongehinderd, onbezwaard, zie ook grösj
geruststellen, [geruststellen], gerösjstèlle, geröstjstèlle, geruststellen
gescheit, [met verstand], gesjeidj, (Duits) met verstand, Det is eine gesjeidje: dat is een versjandig iemand; dat is een gek iemand.
geschier, [gereedschap], gesjieër, (onzijdig), gereedschap, gerei, Good gesjieër is ’t halve werk.
geschut, gesjöt, (onzijdig), geschut
gesprekelijk, [makkelijk om contact mee te hebben], gespraekelik, gesprieëkelik, makkelijk om contact mee te hebben, Det is eine gespraekelike mins. Hae is neet erg gespraekelik: hij is nogal nors.
gestel, gestèl, (onzijdig), gestel, Ei zwaak gestèl höbbe.
gestuit, [grootspraak], gestuut, (onzijdig), grootspraak, gepoch, Waat ei gestuut uuever zien verdeenste.
getak, [ruzie], getak, (onzijdig), ruzie, vooral met woorden
getikte, getikdje, (mannelijk), iemand die niet goed wijs is
getommel, [gedoe], getoemel, (onzijdig), onhandig handelen, Waat ei getoemel.
getondel, [gedoe], getóntjel, (onzijdig), gedoe, half/half-werk, onhandig handelen
getreden, [gekwetst], getroeaje, 1. gekwetst, beledigd 2. bevrucht, Gaw getroeaje zeen: snel op zijn teentjes getrapt zijn.
getrouw, getroew, getrouw
getuig, getuug, (onzijdig), 1. getuig 2. gereedschap, Hae ging gans door ’t getuug: hij ging helemaal door het lint. Doot ’t paerd ’t getuug aan.
getuige, [persoon die aanwezig was ], getuge, (mannelijk), getuge, getuige
getwee, [met zijn tweeën], getwieë, getwieëdj, met zijn tweeën
gevaar, gevaor, (onzijdig), gevaore, gevaar
gevaarlijk, gevieërlik, gevieërliker, gevieërlikst, gevaarlijk
gevaars, [druk verkeer], gevieërs, (onzijdig), druk verkeer, Det waas mich ei gevieërs oppe Casino.
geven, gaeve, ich gaef, doe geufs, hae geuftj, zie gaeve, goo, geven, Dae geuftj óm Sakse niks: hij is nergens bang voor. Dae geuftj waat d’r haet, is waerd det d’r laeftj. Det gaef ich dich op ei breefke: daar kun je zeker van zijn. Det geuftj nog get. Det geuftj niks. Det geuftj t’r geine: dat wordt niks. Drink ins oet, ich gaef t’r eine. Ei muulke gaeve. Ein klein vónk kan ei groeat veur gaeve: een kleine daad kan soms grote gevolgen hebben. Emes de sjoud gaeve. Es se ’m eine vinger geufs, paktj d’r dich de ganse handj. Gaef mich van ’t dien, den gaef ich dich van ’t mien. Gaef ós door de waek ós dageliks broead, mer sóndigs eine wèk. Geliek gaeve. Geufs dich of gaef ich?: wie deelt de kaarten uit (bij kaartspel). Ins gegaeve blieftj gegaeve en aafgenómme is gestoeale. Höbs se dich dao waal raekensjap van gegaeve? ’t Is baeter te gaeve es te kriege. M’n kan baeter mèt ein werm handj gaeve den mèt ein kaoj: men kan beter iemand iets schenken bij leven dan na zijn dood. Nörges get óm gaeve. Te dinke gaeve. Van ketoen gaeve. Väöl belaove en weinig gaeve, duit de gekke in vreugdje laeve: veel beloven veel, maar weinig doen. Waas se geufs, bès se kwiet: wat je weggeeft, ben je kwijt. Waat se neet höbs, kóns se ouch neet gaeve.
gevest, gevaesdj, in de uitdrukking: Kort gevaesdj zeen: kort aangebonden zijn, gauw boos zijn
gevloek, [gevloek], gevlook, (onzijdig), gevloek
gevoel, [gemoed], geveul, (onzijdig), geveules, gevoel
gevoelig, geveulig, geveuliger, geveuligst, gevoelig
gevoelsmatig, [gevoelsmatig], geveulsmaotig, gevoelsmatig
gevogel, [vliegende insecten], gevuchel, (onzijdig), 1. vliegende insecten 2. onguur volk, Es se somers saoves boete zits, vluugtj dich gevuchel óm dien oeare: als je in de zomer ’s avonds buiten zit, vliegen er veel kleine beestjes rond.
gevreet, [mond], gevraet, (onzijdig), mond, gezicht, Hae houwdje ’m recht in zie gevraet: hij sloeg hem recht in zijn gezicht.
gevreigel, [ruzie], gevreiel, gevreigel, (onzijdig), geruzie, Dao is altied gevrei(g)el!
gevrier, [vorst], gevruuer, (onzijdig), het vriezen, de vorst, ’t Gevruuer zitj nog inne gróndj.
gewaaide, [halve gare], gewejdje, (mannelijk), halve gare
gewaren, [laten begaan], gewaere, laten begaan, Laot ’m gewaere: laat ’m zijn gang maar gaan; laat ’m met rust.
geweer, gewieër, (onzijdig), gewieëre, gewieërke, geweer
geweld, geweldj, (onzijdig), geweld
geweten, geweite, (onzijdig), geweten, Zie geweite laote spraeke.
gewiekste, [slimmerik], gewiksdje, (mannelijk), gewiekste, slimmerik
gewoon, gewuuen, gewuuener, gewuuenst, gewoon
gewoonlijk, gewuuenlik, gewoonlijk
gewoonte, gewuuendje, (vrouwelijk), gewuuendjes, gewoonte, zie ook aanwinsel
gewriemel, [gewriemel], gewirmel, (onzijdig), gewriemel, onrustig draaien, Haod noe ins op mèt det gewirmel!
gezang, gezank, (onzijdig), gezang
gezegde, gezèkdje, (onzijdig), gezegde
gezeik, [gezeur], gezeik, gezeiks, vervelend gedoe, gezeik, zie ook hónsgezeik
gezelschap, gezelsjap, (onzijdig), gezelsjappe, gezelschap, Emes gezelsjap haoje.
gezet, gezatte, corpulent, gezet
gezever, [nonsens], gezeiver, (onzijdig), nonsens, gezever
gezicht, gezich, gezicht, (onzijdig), gezichter, gezichske, gezicht, Det is gei gezich(t). Ei gezich(t) wie zeve daag raengel. Op zie gezich(t) valle.
gezond, gezóndj, gezónjer, gezón(j)st, gezond, Dae zitj neet in gezóndj vel. Hae haet nog gezónj bein. Klage mèt gezónj bein: klagen zonder reden. Zoea gezóndj wie eine vès.
gezonde, [gezonde], gezónje, (mannelijk), gezonde, Eine gezónje en eine kranke.
gezondheid, [gezond-zijn], gezóndjheid, (vrouwelijk), 1. gezondheid 2. proost
gezwank, [lenig], gezwank, lenig, Zoea gezwank zeen wie ein wits: heel erg lenig zijn.
gielis, [buik], geles, (mannelijk), gelese, geleske, buik, Zich get in ziene geles houwe: veel eten. Zich get oet dae geles houwe: uit zijn nek kletsen.: uit zijn nek kletsen.
giet, [sloot ], gieët, (mannelijk), gaele gieët, sloot met ijzerhoudend water, Inne Mutert zuus se nog altied de gaele gieët.
gieten, gete, geetj, goeat, gegoeate, 1. gieten 2. kuit schieten bij vissen, De kleier zitte es gegoeate.
gieterij, [gieterij], geterie, (vrouwelijk), gieterij
gifschijter, [driftkikker], gifsjieter, (mannelijk), driftkikker, opvliegend persoon
gij, gae, u, gij, beleefdheidsvorm, Dao zaes se ‘gae’ tieënge: dat is de moeite waard.
gij, dj’r, jullie, u, in een vraagzin, Höb dj’r mörge tied?: hebben jullie, heeft u morgen tijd? Woea höb dj’r pien?
gist, ges, (mannelijk), gist, Doot get ges bie ’t mael. Hae kumtj mètte ges, es de wèk innen oeave is: hij biedt zijn diensten aan als het te laat is.
gisteren, gister, gisteren
gistkoek, [gistpannenkoek], geskook, gaestekook, (mannelijk), gistpannenkoek, zie ook gaestekook, Hae geit wie eine geskook: hij doet enorm zijn best, omdat hij zich gevleid voelt.
gistpater, [onfirs persoon], ges-pater, (mannelijk), iemand die er onfris uitziet
glad, glaad, glater, glaatst, glad, Det geit ’m glaad aaf: dat gaat hem gemakkelijk af. Emes te glaad aaf zeen. Ich waas det glaad vergaete. Zoea glaad wie einen aol.
gladdigheid, glatigheid, (vrouwelijk), gladheid
glas, glaas, (onzijdig), glazer, glaeske, glas, drinkglas, Sjöd mich nog ins ei glaeske in.
glas-in-lood, [glas-in-lood], glaas-in-loead, (onzijdig), glas-in-lood
glazen, glazere, glazen, van glas gemaakt, Ei glazere oug. Sjöd de kermelpudding mer in de glazere kómp.
glazensnijder, [libelle], glazesniejer, (mannelijk), glazesniejers, glazesniejerke, libelle, waterjuffrouw, zie ook wientemper
gloeieling, [vlegel], gleujeling, gloejeling, (mannelijk), vlegel, lammeling, Doe verrèkdjese gleujeling.
gloeien, gleuje, gleutj, gleudje, gegleudj, gloeien, ijzer in vuur gloeien
gloeiendig, gleujetig, gloeiend, Pas op! Det is gleuj(etig) heit: dat is gloeiend heet. Hae kiektj gleujetig: hij kijkt met begeerte.: hij kijkt met begeerte.
Godfried, Fried, Godefridus
godganselijk, [hele tijd], godganselik, godsganselik, de hele tijd door
godmiljaar, [vloek], godmiljaar, vloek
godsdienst, godsdeens, godsdeenst, (vrouwelijk), godsdienst
godsdienstig, godsdeensig, godsdeenstig, godsdienstig
godsdienstles, [godsdienstles], godsdeenslès, godsdeenstlès, (vrouwelijk), godsdienstles
godskluppel, [onhandige jongen], gaodsklöppel, (mannelijk), een domme, onhandige jongen
godsloon, [aalmoes], godsloean, (onzijdig), aalmoes, D'n duvel duit neet gaer get vuuer godsloean: hij doet niets voor niets.
godverdenondeju, [vloek], godverdenondedju, vloek
godverdenondemiljaar, [vloek], godverdenondemiljaar, vloek
godvergeefmij, [vloek], godvergaefmich, vloek
godvergeten, godvergaete, godvergeten
godverneuker, [bedrieger], godvernäöker, (mannelijk), bedrieger
godweet, [onbekend], godweit, wie weet, onbekend, Godweit waat. Godweit wieväöl.
goed, good, baeter, bèst, goed, Alle gooj dinger in drieje. Dao kums se aan ei good adres: daar kom je bedrogen uit. Dao kumtj nog geine gojen hóndj vanaaf. De gooj kamer: vroeger de voorkamer, waarin je alleen bij speciale gelegenheden binnen mocht. De gooj kleier: de zondagse kleren. Doe bès te good vuuer deze werreld. Ei good paerd mót m’n neet jage: goedwillende mensen hoeft men niet aan te sporen. Ei good wuuerdje vuuer emes doon. Eine goje haan weurtj neet vèt. Eine goje kop höbbe: goed kunnen leren. Es ’t good is, mós se ’t good laote: je moet tevreden zijn met wat je hebt. Goje raod is deur. Gooj bótter: roomboter. Hae haet ze good ligke vandaag: hij heeft goede zin vandaag. Hae is eine goje kloeat: hij is een goedmoedig mens. Hae steit dao good aangesjreve: hij heeft een goede naam. In ei good blaedje staon. Mèt slechte luuj geit ’t altied good. Op goje voot staon. Waem wètj woea ’t good vuuer is. Zie hèltj zich nog good vuuer häöre laeftied: zij ziet er nog goed uit voor haar leeftijd.
goed, good, (onzijdig), eigen woonhuis, boerderij en grond, Dae lieëtj nemes op zie good. Det good is al jaore in die femielie.
goede, [goede man], goje, (mannelijk), goje, goede man, Dao höbs se eine gojen aan. De goje mótten ’t mètte kwaoje besnete: degenen die het goed bedoelen, worden de dupe van mensen die het niet zo goed menen. De goje neet te nao gesproeake: met uitzondering van de goeden. Ich krieg t’r geine goje van.: met uitzondering van de goeden. Ich krieg t’r geine goje van.
goede, [goede vrouw], gooj, (vrouwelijk), een goede vrouw
goede kamer, [voorkamer], de gooj kamer, voorkamer, zie ook vuuerkamer
goedemiddag, [goedemiddag], gojemiddig, (mannelijk), goedemiddag
goedemorgen, gojemörge, (mannelijk), goedemorgen
goedenacht, [goedenacht ], gojenach, gojenach, (mannelijk), goedenacht
goedenavond, gojenaovendj, (mannelijk), goedenavond
goedendag, [goedendag], gojendaag, (mannelijk), goedendag, Die zaet dich altied vrintjelik gojendaag.
goedgeefs, goodgaefs, goedgeefs
goedgemoed, [goedgemoed], goodgemoodj, goedgemoed
goedigheid, [goedheid], gojigheid, (vrouwelijk), goedheid, Hae doug neet van gojigheid: hij is overdreven goed. Zie is ein en al gojigheid: zij is door en door goed.: zij is door en door goed.
goedkallen, [goedpraten], goodkalle, goedpraten
goedkeuring, [goedkeuring], goodkäöring, (vrouwelijk), goedkeuring
goedkoop, gojekoup, goodkoup, gojekouper, gojekoupst, goudkouper, good, goedkoop, voordelig, zie ook baeterkoup
goedschiks, goodsjiks, goedschiks, Neet goodsjiks, den mer kwaodsjiks.
goedvinden, [goedvinden], goodvinje, goedvinden
gooi, goeaj, (mannelijk), gooi, worp
gooien, goeaje, goeatj, goeadje, gegoeadj, gooien
goot, guuet, (vrouwelijk), guuete, guuetje, goot, De guuet vaege.
gordijn, gerdien, (onzijdig/vrouwelijk), gerdiene, gerdienke, gordijn, Glaasgerdiene en uuevergerdiene.
gouden, gouje, gouden, Dao steit ei gouje daak op: daar rust een zware hypotheek op. Gouje oearbelle in höbbe.
goudenregen, goujeraengel, (mannelijk), goudenregen, Bie ein gouje broelof sere ze mèt goujeraengel.
graad, graod, (mannelijk), graoje, gräödje, graad, Zèt de verwörming mer ei gräödje lieëger.
graaf, graaf, (graa\f), (mannelijk), grave, graefke, 1. sloot, greppel 2. adellijke titel, Óm det kestieël luiptj eine breie graaf.
graat, graot, (mannelijk), graote, gräötje, graat, Zoea mager es eine graot. Neet zuver oppe graot zeen: niet helemaal eerlijk zijn.
graf, graaf, (graa~f), (onzijdig), grave(r), graefke, graf, Mèt eine voot in ’t graaf staon.
grafkelder, [grafkelder], graafkelder, (mannelijk), grafkelder, De mummie liktj inne graafkelder vanne kirk.
grafkruis, [grafkruis], graafkruuts, (onzijdig), grafkruis, Op ’t aod kirkhof zuus se nog houtere graafkruutser.
grafschrift, [grafschrift], graafsjrif, graafsjrift, (onzijdig), grafschrift
grafsteen, graafstein, (mannelijk), grafsteen
granden, [doorzeuren], grantje, grantj, grandje, gegrantj, tot vervelens toe laten merken dat je iets wil krijgen, zie ook vèlse , Dae stuit altied te grantje inne café toet emes t’r eine geuftj. D’n hóndj is óm aete aan ’t grantje. ’t Wècht is aan ’t grantje.
grander, [zeurder], grantjer, (mannelijk), iemand die blijft aanhouden om iets te krijgen
gras, graas, (onzijdig), gras
grasgroen, [grasgroen], graasgreun, grasgroen
grasmachine, [grasmaaier], graasmesjien, (onzijdig), grasmaaier, gazonmaaier
grasmus, graasmös, (vrouwelijk), grasmus
grasspier, [grasspriet], graasspeer, (vrouwelijk), grasspriet, Uuever ei graasspeerke valle.
grasveld, [grasveld], graasveldj, (onzijdig), grasveld
grauwelaar, [mopperaar], grawwelieër, (mannelijk), grawwelieërs, mopperaar
grauwelen, [mopperen], grawwele, grawweltj, grawweldje, gegrawweldj, knorren, mopperen, Hae grawweltj zich get bie-ein: hij is een echte mopperaar. Hae haet altied get te grawwele.
graven, grave, ich graaf, doe greufs, hae greuftj, groof, grov, graven, spitten
greizen, [zeuren], greize, greistj, greisdje, gegreisdj, zeuren, vervelend mopperen, Greis toch neet alzelaeve zoea! Haoj op mèt det gegreis!
greizer, [zeurder], greizer, (mannelijk), greizers, greizerke, zeurder, criticaster
grenspaal, [grenspaal], grenspaol, (mannelijk), grenspaal
grenssteen, [grenssteen], grensstein, (mannelijk), grenssteen
gresbuis, [geglazuurde buis ], gresbuus, (vrouwelijk), geglazuurde buis voor riolering
Grevenbicht, [grevenbicht], Beech, Grevenbicht
Griend, Greendj, gebied langs de Maas, Dae boer haaj väöl wei oppe Greendj.
grienijzer, [nurks persoon], grieniezer, (vrouwelijk), nurks iemand
grijpen, griepe, grieptj, greep, gegrepe, grijpen
grijs, gries, griezer, griest, 1. grijs 2. mistig, Det is mich te gries: dat gaat me te ver. Gries haor, wies haor. Grieze wèk: bruin brood. Hoeal mich ei grieske. Zoea gries wie ein doef. : bruin brood. Hoeal mich ei grieske. Zoea gries wie ein doef.
grillig, [ontstoken], grellig, ontstoken, Die wónj zuut t’r grellig oet: die wond ziet er ontstoken uit. Eine grellige petroean: een onberekenbaar en gemeen persoon.: een onberekenbaar en gemeen persoon.
grindgat, [waterplas], grindjgaat, (onzijdig), waterplas, ontstaan door het uitbaggeren van grind of klei, zie ook baggergaat
gritsel, [korrel], gridzel, (onzijdig), gridzele, gridzelke, korrel, Behang met ei sjoean gridzelke in.
gritselig, [korrelig], gridzelig, korrelig, Det mael is erg gridzelig. De pudding is waal nog gridzelig: er zitten veel klonters in de pudding.
groef, groof, (vrouwelijk), grove, greufke, groef
groei, gruuj, (mannelijk), groei, Inne gruuj zeen.
groeien, gruje, gruutj, gruudje, gegruudj, groeien, Det gruutj mich boeave de kop.
groemaad, [najaarsgras], gromendj, (onzijdig), najaarsgras, het laatste gras voor de winter, zie ook grovendj, huigraas, Hae haet ’t gromendj gemejdj.
groemaad, [grasoogst], grovendj, (onzijdig), de tweede grasoogst, zie ook gromendj, huigraas
groen, greun, greuner, greunst, groen, Greun moos: boerenkool. Zoea greun es graas.
groen, greun, (onzijdig), het groen, groenvoer
groen moes, [boerenkool], greun moos, boerenkool, zie ook boeremoos
Groenenberg, [groenenberg], Greuneberg, Groenenberg, oorspronkelijk: woning van abdis. Daarna: zusterhuis, bejaardenhuis; retraitehuis
groenig, [groenig], greunsig, groenig
groente, greunte, (vrouwelijk), greuntjes, groente
groenvoer, greunvoor, (onzijdig), groenvoer
groeze, groos, (vrouwelijk), groze, greuske, gras, grasland, Vreuger woor de witte was oppe groos of oppe bleik gelag(d).
grof, groeaf, groeaver, groeafst, grof, Groeaf henj höbbe. Groeaf sjoorpepeer. Groeave kal höbbe. Mètte groeave baesem t’r uueverhaer gaon: niet secuur werken.
grommen, grómme, grómtj, grómdje, gegrómdj, 1. grommen 2. mopperen, D’n hóndj grómtj.
grond, gróndj, (mannelijk), grunj, grundje, 1. grond, vloer 2. reden, Oppe gróndj zitte. Väöl gróndj höbbe.
gronden, grónje, gróntj, gróndje, gegróndj, 1. gronden, stichten 2. in de grondverf zetten
groot, groeat, groeater, groeatst, groot, De groeate sjoeal. Ein groeate moel höbbe. Groeate poets: grote schoonmaak. Groeatnuuedig: hoognodig. Groeat vandoon höbbe: ’t niet breed hebben. Ieës(t) groeate minse, den klein ape. Op groeate voot laeve. D’n duvel sjitj altied oppe groeatsten houp.
Groot Heg, [herenboerderij ], Groeat Hèk, herenboerderij Grote Hegge
grootbrengen, [opvoeden], groeatbringe, grootbrengen, opvoeden, Kinjer groeatbringe.
grootdoen, [opscheppen], groeatdoon, opscheppen, grootdoen
groothandel, groeathanjel, (mannelijk), groothandel
groothouden, [groothouden], groeathaoje, zich groeathaoje, zich groothouden
grootje, [grootmoeder], gruuetje, groeatje, (onzijdig), grootmoeder, zie ook groeatmoder
grootmoeder, groeatmoder, (vrouwelijk), grootmoeder, zie ook groeatje, gruuetje
grootouders, [grootouders], groeataojers, grootouders
groots, gruuets, trots, Örges gruuets op zeen.
grootsigheid, gruuetsigheid, (vrouwelijk), verwaandheid, Hae wètj neet wie d’r zich mót drejje van gruuetsigheid: hij gedraagt zich erg verwaand.
grootslap, [verwaand persoon], gruuetslap, (mannelijk), verwaand persoon
grootte, gruuedje, (vrouwelijk), grootte, maat, Neet edere winkel haet kleier in mien gruuedje.
groottrekken, [opvoeden], groeattrèkke, opvoeden, grootbrengen
grootvader, groeatvader, (mannelijk), grootvader
grotendeels, groeatendeils, grotendeels
gruis, gruus, (onzijdig), gruis, De mienwirkers krege zwarte ouge van ’t koealegruus.
gulden, gölje, (mannelijk), göljes, gulden, Nederlandse munt voordat de euro werd ingevoerd, Eine gölje waas tieën döbbeltjes, veer kwartjes, twintjig knabbe (stuivers) en hóngerd cent.
gulp, gölp, (vrouwelijk), gölpe, gulp, Doot dien gölp toe, anges vluugtj dich ’t veugelke weg: gezegd als iemand zijn gulp heeft openstaan.
gulzig, gölzig, gulzig
Gustaaf, Taaf, Gustaaf
gustig, [bronstig], gustig, bronstig, gezegd van koeien, zie ook töchtig, Die koe is gustig.
guts, göts, (vrouwelijk), götse, götske, gutsbeitel
gutsen, götse, götstj, götsdje, gegötstj, beitelen met de guts, gutsen
haag, haag, (mannelijk), hage, rij van te drogen stenen of turf, Vuuerdet de stein gebakke waerdje, móste ze ieës op hage gezatte waere óm te druuege.
haak, haok, (mannelijk), häök, häökske, haak, De sjónk aan d’n haok hange: de ham aan de haak hangen om te drogen. Det is neet innen haok. Zie is neet innen haok: zij voelt zich niet lekker.: zij voelt zich niet lekker.
haaks, haoks, haaks
haam, haam, (mannelijk), hame, haemke, haam, halstuig van trekpaard, Dae d’n haam neet kan lieje, mót gei paerd wille heite: wie een bepaalde rol wil spelen, zal ook de consequenties hiervan moeten aanvaarden. Vuuer te betale mótj gae ’m aan d’n haam sjödde: je moet hem manen om te betalen.: je moet hem manen om te betalen.
haamvast, [betrouwbaar ], haamvas, haamvast, 1. betrouwbaar 2. honkvast, zegt men van iemand die lang bij dezelfde werkgever in dienst is
haan, haan, (mannelijk), hane/haander, haenke, haan, Dao krejtj geinen haan nao. Eine gojen haan weurtj neet vèt. Woea d’n haan sjertj, mót t’r ouch pikke: waar de jongen vrijt, moet hij ook mee-eten.
haar, haor, (vrouwelijk/onzijdig), haor(e), häörke, haar, Det waas op ’n haor nao raak. Gein haor baeter es emes anges. Gein haor op miene kop die dao-aan dinktj. Emes mètte haore t’r bie sleipe. Haor oppe tenj höbbe. Mètte henj in ’t haor zitte. Zich de haor oette kop trèkke van spiet. Zich inne haor(e) vlege.
haar, häör, haar (bij een vrouwelijk en onzijdig zelfstandig naamwoord), Häör dochter is al groeat. Häör kindj haet ein strik in zien haor. Ich bring häör heives.
haaraap, [behaard persoon], haoraap, (mannelijk), een erg behaard manspersoon
haarbreed, haorbreid, haarbreed, Det sjildje gein haorbreid.
haarenkel, [wond op de enkel], aarinkel, haarinkel, (mannelijk), open wond op de enkel, veroorzaakt door klompen
haarenkelen, aarinkele, haarinkele, aarinkeltj, aarinkeldje, geaarinkeldj, h, zich aarinkele, al lopend met klompen de enkels bezeren, Höbs se dich weer gehaarinkeldj?
haarfijn, haorfien, haarfijn, Det zal ich dich ins haorfien oetlègke.
haarhalen, [vergelden], haarhoeale, vergelden, Ich zal dich haarhoeale: ik zal ’t je betaald zetten.
haarspang, [haarspeld], haorspang, (vrouwelijk), haarspeld
haas, haas, (mannelijk), haze, haeske, haas, Dae wètj woea haas hoektj: hij weet wat hij wil en waar hij het krijgen kan.
haasje-over, haeske-uuever, (onzijdig), haasje-over, bokspringen, zie ook bókspringe
haast, haos, haost, bijna, zie ook bekans, bienao, ’t Is haos(t) neet te geluive.
haast, haos, haost, (mannelijk), haast, Haos(t) höbbe.
haasten, haoste, haostj, haosdje, gehaostj, zich haoste, zich haasten
Haelen, [haelen], Hale, Haelen
hagedoorn, [meidoorn], hagedoeare, (vrouwelijk), meidoorn
hagelbui, [hagelbui], hagelbuuj, (vrouwelijk), hagelbui
hagelen, haachele, hagele, haacheltj, haacheldje, gehaacheldj, hage, hagelen
hagelnieuw, [gloednieuw], hagelnoew, gloednieuw, Einen hagelnoewe fiets.
hagelslag, hagelslaag, (mannelijk), hagelslag
hagelsteen, [hagelsteen], hagelstein, (mannelijk), hagelsteen
Hagenbroek, [hagenbroek], Hagebrook, Hagenbroek, gebied en gebouwencomplex in het buitengebied van Thorn
hak, hak, (mannelijk), hakke, hekske, hak, Op hoeag hekskes loupe.
haken, [vastzitten], haoke, haoktj, haokdje, gehaoktj, haken, zie ook kersjere
hakkelen, hagkele, hagkeltj, hagkeldje, gehagkeldj, hakkelen, stamelen, stotteren
hakken, hakke, haktj, hakdje, gehaktj, 1. hakken 2. iemand voortdurend bekritiseren, Dich kóns mich de bout hakke: je kunt de pot op.
hakkenschoenen, [schoenen met naaldhakken], hakkesjoon, schoenen met naaldhakken, In ’t törp mós se neet kómme mèt hakkesjoon: in het centrum van Thorn kun je beter niet op hoge hakken lopen.
haksel, [stro], heksel, (onzijdig), kort gehakt stro, Heksel in dae bölles höbbe: dom zijn.
halen, hoeale, hoealtj, hoealdje, gehoealdj, halen, Koeale hoeale óm de staof te stoeake: tongbreker voor niet-Thornenaren.
Haler, [haler-uffelse], Haalder, Haler, Haler-Uffelse
halfer, [pachter ], halfer, (mannelijk), halfers, pachter van een boerderij waarbij de verpachter de helft van de opbrengst krijgt
halferse, [vrouw van pachter], halferse, (vrouwelijk), vrouw van pachter
halfes, [pachtboerderij], halfes, (onzijdig), pachtboerderij, Hae wirkdje es knecht op ’t halfes.
halfgescheid, [grondstuk ], halfgesjeid, (onzijdig), 1. helft van grondstuk 2. halve gare
halflappen, [schoenen half verzolen], halflappe, schoenen half verzolen: hetzij de zool, hetzij de hak
halfom, [bier ], halfóm, (mannelijk), 1. licht en donker bier gemengd 2. gemengd gehakt, Doot ós mer eine pils en einen halfóm.
halfpart, [helft], halfpaart, (onzijdig), de helft, ’t Halfpaart van de boerderie is vuuer häör.
Halfvasten, [halfvasten], Halfvaste, (mannelijk), Halfvasten, Mèt Halfvaste trèktj in Mezeik d’n optoch(t).
halfweg, halfwaegs, op de helft
hals, hals, (mannelijk), hels, helske, 1. hals 2. onnozel iemand, Det zeen erm hels! Hals en nak braeke óm örges te kómme. Hals-uuever-kop. Zich get oppen hals hoeale.
halvegewaaide, [halve gare], halvegewejde, (mannelijk), halve gare, zie ook halfgesjeid
hamen, [met elkaar kunnen opschieten], hame, haamtj, haamdje, gehaamdj, zich hame, met elkaar kunnen opschieten, De buk en de geite hame zich neet altied.
hamer, hamer, (mannelijk), hamers, haemerke, hamer
hand, handj, (vrouwelijk), henj, hendje, hand, Dao staek ich de handj neet vuuer in ’t veur. De handj ophaoje: bedelen. De henj juueke mich. De henj los höbbe zitte. Det ging ’m good vanne handj: dat lukte hem goed. Det liktj vuuer de handj. De uueverhandj höbbe/kriege. De vrieje handj höbbe. Emes de handj boeave de kop haoje. Emes ein handj inne rök haoje. Emes ónger henj numme. Emes op henj drage. Gein handj vuuer ouge kónne zeen. Get mèt twieë henj aanpakke. Get óm henj höbbe. Get ónger henj höbbe: ergens aan werken. Hae haet de rechse handj ane linkse kantj: hij werkt niet graag. Henj en veut reure: zich inspannen. Henj höbbe wie koeaelesjöppe. Ich höb ouch mer twieë henj. Inne henj spieje. Mètte handj uuever zien hert strieke. Örges de henj vol aan höbbe. Örges ein hendje van höbbe: een (hinderlijke) gewoonte hebben. Örges mèt henj en veut aan vastzitte. Pestoearshendjes höbbe: fijne, zachte handen hebben. Twieë henj op eine boek. Wae kónne neet kaarte, wae höbbe de handj neet: we kunnen niet kaarten, want we hebben niet genoeg spelers. Zich inne henj vrieve. Zien henj verkieërdj höbbe staon: erg onhandig zijn. Zwaor oppe handj zeen.
handappel, [handappel], handjappel, (mannelijk), handappel
handbreed, handjbreid, (vrouwelijk), handbreed, Ich höb ’m gein handjbreid inne waeg gelag.
handdoek, handjdook, (mannelijk), handdoek
handel, hanjel, (mannelijk),  henjelke, handel, De gansen hanjel verkoupe.
handelaar, [handelaar], hanjelieër, (mannelijk), handelaar
handelen, hanjele, hanjeltj, hanjeldje, gehanjeldj, 1. handelen 2. zich handelen om, betreffen
handen, [ergens handig in zijn], hanje, henje, hantj, handje, gehandj, hentj, hendje, g, ergens handig in zijn, Det hantj ’m waal.
handig, henjig, henjiger, henjigst, 1. handig 2. gemakkelijk 3. behoorlijk
handige, [handig persoon], henjige, (mannelijk), een handig iemand, Dae regeltj det waal, det is einen henjige.
handleer, [werkhandschoenen], handjlaer, (onzijdig), 1. lederen bescherming voor handen bij steenbakkers 2. vingerloze werkhandschoenen
handpeer, [handpeer], handjpaer, (vrouwelijk), handpeer
handschoen, haos, (vrouwelijk), haose, häöske, handschoen, zie ook handjsjoon, Doot dich de haose aan oppe fiets.
handschoen, handjsjoon, (mannelijk), handschoen, zie ook haos
handvat, handjvaat, (onzijdig), handvat
handveger, [handveger], handjvaeger, (mannelijk), handveger
handvol, [handvol], hempelke, (onzijdig), hempelkes, 1. een handjevol 2. een klein en kwetsbaar iemand
handvol, [handvol], hampel, (vrouwelijk), hampele, hempelke, een handvol, Ein hampel kese.
hanenpin, [beetje], hanepin, (mannelijk), een heel klein beetje, Det sjildje toch mer ein hanepinke.
hanenpoot, hanepoeat, (mannelijk), 1. poot van een haan 2. dagkoekoeksbloem 3. slecht handschrift
hanenschree, [hanengekraai ], hanesjrej, (mannelijk), 1. hanengekraai 2. korte tijdspanne
hangen, hange, ich hang, doe/dich hings, hae hingtj, hóng, geh, hangen, Ane echelste mem hange: achtergesteld zijn. Ane lange roeazekrans hange: (spottend) getrouwd zijn. Dae ’t breid haet, lieëtj ’t breid hange. Dao hange de wolke lieëg: daar dreigt ruzie. Det hang ich dich neet ane naas! Det hingtj mich de kael oet. Get ane groeate klok hange. ’t Hingtj zich t’r óm: het is bij benadering. Ich zeen dich nog neet hange!
hanger, [kledinghanger], henger, (mannelijk), hengers, hengerke, kledinghanger
hangertje, [hangplant ], hengerke, (onzijdig), hengerkes, 1. hangplant 2. hangertje, halssieraad
hannes, hannes, (mannelijk), sul, Daen onnuuezele hannes.
hannesen, hannese, hannestj, hannesdje, gehannestj, hannesen, stuntelen, Waat stuis se mich dao toch te hannese!
happig, heppig, heppetig, heppetiger, heppetigst, happig, gesteld op, Dao bèn ich neet zoea heppetig op.
hare, [haar (bez. vnw.)], häöre, 1. haar; (voor een mannelijk zelfstandig naamwoord) 2. hun, hen, Häöre mins. Truuj veertj häöre verjaordaag.
haren, hare, haartj, haardje, gehaardj, door hameren het snijblad van zeis of schop scherp maken, De zaegsel (de grote zeis) en de zich(t) (de kleine zeis) hare.
haring, hieëring, (mannelijk), hieëringe, hieëringske, haring
haringbijten, [afsluiting van carnaval], hieëringbiete, gebruik op Aswoensdag als er in de cafés haring wordt geserveerd ter afsluiting van de Vastenavond
harmonica, monika, (mannelijk), mond- of trekharmonica, Op ziene monika spuuele.
harmonie, harmonie, (vrouwelijk), harmonieje, harmonieke, harmonie, Thoear stuit werreldwied bekèndj óm zien twieë harmonieje.
harst, hes, hest, (mannelijk), heste, hestje, 1. speklap 2. onnozele hals, Wae braojen ós einen hest.
hart, hert, (onzijdig), herte, hertje, 1. hart 2. kern, middelpunt, Aan ’t Heilig Hert = bij het Heilig Hartbeeld aan de voet van de Kerkberg. Det geit mich aan ’t hert. Ei klein hertje höbbe. ’t Hert oppe tóng höbbe. Höb ’t hert neet det te doon! Mèt hert en zieël get doon.
hartelijk, hertelik, herteliker, hertelikst, 1. hartelijk 2. hartig
harten, herte, harten, Herte, roete, sjöppe en klavere kaarte.
hartstikke, herstikke, hartstikke
haspelaar, [onhandig persoon], haspelieër, (mannelijk), onhandig persoon
hassesmens, [uitroep van verbazing ], hassesmins, uitroep van schrik/verbazing, Hassesmins, woearóm duis se noe zoeaget?
hazenlip, hazelup, (vrouwelijk), hazenlip
hazenpeper, hazepaeper, (mannelijk), hazenpeper
hebben, höbbe, ich höb, doe höbs, gae höbtj, hae haet, wae höb, 1. hebben 2. zich ~ = ruziën, Dae ’t breid haet, lieëtj ’t breid hange. Dao höbbe wae ós: nu praten we over hetzelfde. Det haaj get aan, vuuer ze aan waas: het duurde een tijdje voordat ze aangekleed was. Es wae alles haje, den haje angere niks. ’t Good höbbe. Haatj gae t’raan gedach det gae mörge zootj kómme? Höbbe is höbbe, mer kriege is de kuns(t)! Ich höb ’t hieëlemaol mèt dich gehadj! Ich höb ’t t’r neet stief op. Örges niks van in höbbe: geen eigenschappen bezitten van. Zoea höbs se get, zoea höbs se niks!: niets staat vast. Werk höbbe is niks, mer werk haoje!
hebberig, höbberig, hebberig, Zeet noe ins neet zoea höbberig.
heel, hieël, heel, Det meintj zich hieël get. Wae höbbe hieël get aafgelache. Hieël väöl stumme kriege.
heel, hieël, heel, niet kapot, zie ook gans, alik, Ich höb die flesse hieël hie gekrege.
Heel, [toponiem], Hael, Heel
heemwaarts, [naar huis], heives, naar huis, Gank heives!
heep, hieëp, (mannelijk), hieëpe, hieëpke;, 1. korte bijl 2. bazige vrouw, Hae houwdje de hoon mètte hieëp de kop aaf.
heer, hieër, (mannelijk), hieëre, hieërke, heer, Det is eine sjoeanen hieër, dae duit precies wie ’t ’m oetkumtj. Doe bès mich einen hieër! Ein mès mèt drie hieëre. Ei prónt hieërke. Gein twieë hieëre tegeliek kónne dene.
Heer, [God], Hieër, 1. God 2. pastoor
Heerbaan, [straatnaam], Heerbaan, Heerbaan, weg in het buitengebied van Thorn, vanaf de Hubertuskapel aan de Ittervoorterweg in de richting Heel; waar de Kapel onder de Linden ligt, wordt deze weg Kapel genoemd
heerboer, [herenboer], hieërboer, hieëreboer, (mannelijk), herenboer
Heerlen, [heerlen], Haerle, Heerlen
heeroom, hieëroeam, (mannelijk), heeroom
heerschap, hieërsjap, (onzijdig), heerschap, Mèt det hieërsjap wil ich niks te make höbbe.
hees, heis, heiser, heist, hees, Ein heise kael höbbe. Ein heise stum höbbe.
hees, [hiel van varken], hieës, (vrouwelijk), hieëze, hieëske, hiel van varken, In ertesop huuertj ein hieëske.
heet, heit, heiter, heitst, 1. heet, zeer warm 2. hitsig
heffen, höffe, höftj, höfdje, gehöftj, 1. heffen tillen 2. drinken, Kóm ins mèt helpe höffe!
heg, hèk, (vrouwelijk), hègke, hèkske,, haag, heg, De hèk sjaere: de heg snoeien. Ich bèn gans ane hèk: ik ben uitgeput. Woea hègke zeen, kóns se mösse vange: je moet op de goede plek zijn om te bereiken wat je wil.
heggenadvocaat, [dubieuze raadgever], hègke-advekao, hègkenavvekaot, (mannelijk), een dubieuze raadgever, iemand die veel praat maar waar je niks aan hebt, zie ook hègke-pater
heggenmus, hègkemös, (vrouwelijk), heggenmus
heggenpater, [dubieuze raadgever], hègke-pater, een dubieuze raadgever, iemand die veel praat maar waar je niks aan hebt, zie ook hègke-advekaot, hègkenavvekaot
heggenschaar, [heggenschaar], hègkesjieër, (vrouwelijk), heggenschaar
hei, hei, (vrouwelijk), 1. heide, heidevlakte 2. heideplant 3. uitroep 4. stootblok (gereedschap), Oppe hei woeane.
Hei, Hei, grondgebied in Thorn achter Napoleonsweg en Santfort, in de buurt van Heierhof
heibezem, heibaesem, (vrouwelijk), bezem gemaakt van heide
Heibloem, [heibloem], Heibloom, Heibloem, Hae woeantj oppe Heibloom.
Heierbeemd, [grondgebied ], Heierbaendj, grondgebied in Thorn tussen Zegershof, de Baarstraat en Hagenbroek
heikanter, [iemand die op de Hei woont], heikentjer, (mannelijk), iemand die op de Hei woonde, werd gezegd van iemand die aan de andere kant van de Napoleonsweg woonde
heil, heil, genezen, De vinger is weer heil.
heilen, [genezen], heile, heiltj, heildje, geheildj, genezen, Mèt dees zalf is det zoea geheildj.
heilig, heilig, heiliger, heiligst, heilig, Dae boum is op ’t heilig oug tieën maeter hoeag. Det is ein heilig vaat: dat is een kwezel. Ein heilig buuenke. Heiliger zeen es de paus van Roeame.
Heilig Wammes, [carnavalsvereniging ], ’t Heilig Wammes, het Heilig Wammes, carnavalsvereniging van Maaseik
heilige, [heilig persoon], heilige, (mannelijk), heilige, heilige, Einen heilige weurtj in zien eige dörp neet ge-ieërdj.
heiligendag, heiligendaag, (mannelijk), doordeweekse dag die als zondag geldt, Woea kumtj daen heiligendaag vanaaf?: waar heb ik dit goeds aan te danken?
heiligenhuisje, [café], heiligehuuske, (onzijdig), café, Vreuger loeage in Thoear väöl heiligehuuskes.
hekel, haekel, (mannelijk), haekels, haekelke, hekel, vlaskam
heksen, hekse, hekstj, heksdje, gehekstj, 1. het onmogelijke doen 2. zich ~ = zich haasten, Man, ich kan neet hekse.
heksenscheut, [pijnscheut ], heksesjuuet, (mannelijk), spit in de rug, onverwachte pijnscheut in de rug
hel, hel, helder/heller, helst, hard, Dae is noeat oppen helle waeg gewaes(t): hij is nooit uit zijn dorp weggeweest. Det kwaam hel aan. Einen helle waeg: een verharde weg. Hel loupe: snel lopen. Hel raengele. Hel sjrieëve. Knoeakehel. Knoerhel. Zoea hel wie ein dèn: keihard.
hel, hèl, (vrouwelijk), hèlle, hèlke, hel, Det brantj wie ein hèl: dat brandt goed. Door ’n hèl gegange zeen. Ei gezich(t) höbbe of se de hèl aangeblaoze höbs. Loup nao de hèl. Tieënge de klippe vanne hèl op zoepe.
hel-op, [hardop], hel-op, hardop, Det zooj ich hie mer neet hel-op zègke.
held, heldj, (mannelijk), heldje, held, Dao bèn ich geinen heldj in.
Helden, [toponiem], Helje, Helden
Helena, Leen, Lena, Lenie, Leny, Lène, Lèneke, Lieën, Lieënke, Helena
helft, hèlf, hèlft, (vrouwelijk), hèlfte, hèlfke/hèlftje, helft
helle, [hard persoon], helle, (mannelijk), 1. iemand die hard van karakter is 2. erectie, Dae klaagtj neet gauw, det is einen helle.
hellen, [moeizaam proberen], helle, heltj, heldje, geheldj, moeizaam proberen, Neet lang helle, mer belle.
helpen, helpe, ich help, doe hulps, hae hulptj, hólp, gehólpe<, helpen, De lèste man de zak op helpe: als allerlaatste weggaan. Det help ich dich hoeape: dat hoop ik ook. Det hulptj niks. Ein hendje helpe. Mètte stek kan ich mich good helpe mèt loupe. Wach(t) mer, ich zal dich helpe, menke!: dreiging. Zich laote helpe: zich laten behandelen.
hels, hèls, 1. hels 2. woedend, Hèlse pien höbbe.
hem, hum, hem, 'm, hem
hemd, humme, (onzijdig), hummes, humke, hemd, Emes ’t humme van ’t lief vraoge. ‘Vrouw gaeftj det dj’r lang laeftj, det dj’r riek en zalig waertj’: als bij ’t grabbelen op oudejaarsdag niets gegeven werd zongen de kinderen dit. ‘det uch ’t humme ane vot klaeftj’: in plaats van de laatste zin.: in plaats van de laatste zin.
hemdsknoop, [hemdsknoopje], hummesknuipke, (onzijdig), hemdsknoopje
hemel, hemel, (mannelijk), 1. hemel 2. baldakijn bij processie, God gaef häör d’n hemel. Zich d’n hemel verdene.
Hemel, [buurt], Hemel, buurt in Thorn, Zaal d’n Ingel liktj in d’n Hemel.
hemeldrager, [drager van baldakijn], hemeldrieëger, (mannelijk), drager van baldakijn in de processie
Hendrik, Harie, Harrie, Henri, Hendricus
Hendrik, Drie, Driek, Hendrikus
Hendrik, Harie, Harrie, Henri, Rie, Harie, Henricus
Hendrika, Drieka, Drika, Rika, Hendrika
hengel, [gebogen handvat], hingel, (mannelijk), hingels, hingelke, hengsel, zie ook hingsel, D’n hingel van d’n ummer is kepot.
hengsel, hingsel, (onzijdig), hengsel, zie ook hingel
hengselmand, [draagstel], inkeman, (mannelijk), draagstel voor twee etenspotten, vroeger gebruikt op de steenfabriek, pannenfabriek of door de boeren, zie ook hinkeman, Smiddigs brachte de kinjer d’n inkeman nao vader op ’t werk of nao ’t landj.
hengselmand, [draagstel], hinkeman, (mannelijk), twee keteltjes door een ijzer verbonden om de middagmaaltijd naar de werkman in het veld of de fabriek te brengen, zie ook inkeman
hengst, hingst,  hingste, 1. hengst 2. lomperd
hengsten, [hard werken], hingste, hingstj, hingsdje, gehingstj, hard werken, Ich höb de gansen daag ligke te hingste.
Henriëtte, Jètje, Henriette
her, [heen], haer, (hae~r), heen, Dao stuit miene kop neet haer. ’t Geit allemaol langs mich haer. Vreuger trokke de brikkebekkers nao Pruses haer óm te wirke. Woea geis se haer?
her, haer, (hae\r), geleden, Det is jaore haer.
her, [scharnier], her, (vrouwelijk), herre, herke, scharnier, zie ook gehing, sjerneer, De duuer is oette her.
heregodgenade, [uitroep], hieëregodgenaoje, uitroep, Is dae doead? Hieëregodgenaoje!
heregodnogaantoe, [uitroep], hieëregodnogaantoe, uitroep
herengoed, [herenkleding ], hieëregood, (onzijdig), 1. herenkleding 2. landerijen van de herenboer
herfst, hèrfs, hèrfst, (mannelijk), herfst, Oppen hèrfs(t): in de herfst.
herfstvadem, [spinragdraden ], herfsvaem, spinragdraden in de herfst, Kiek die herfsvaem ins blinke inne zón.
Herkenbosch, [herkenbosch], Herkebos, Herkenbosch
herkomen, [herstellen ], herkómme, zich herkómme, 1. herstellen van ziekte 2. weer op krachten komen, zie ook herkriege zich
herkrijgen, [herstellen ], herkriege, 1. herstellen van ziekte 2. weer op krachten komen, zie ook herkómme zich
Herman, Herm, Maan, Maantje, Mao, Herman
hernemen, [weer tot zichzelf komen], hernumme, zich hernumme, weer tot zichzelf komen, zie ook herpakke zich
herpakken, [weer tot zichzelf komen], herpakke, weer tot zichzelf komen, zie ook hernumme zich, Dae mins haet zich good herpaktj naodet d’r zoea krank waas.
hersenen, herre, horre, herses, hersens, Emes de herre inhouwe. Gebakke verkeshorre zeen lekker.
hert, hert, (onzijdig), herte, hertje, hert
Herten, [toponiem], Herte, Herten
hervel, [een armvol], hervel, (mannelijk), hervele, hervelke, een armvol, Einen hervel struue, hui of blome: een armvol stro, hooi of bloemen.
Hervese kaas, [kaas], Herfse kieës, (mannelijk), kaas uit het land van Herve
hesigheid, [heesheid], heisigheid, (vrouwelijk), heesheid, Van heisigheid neet kónne kalle.
het, het, ’t, het, ’t Maedje is al groeat gewoeare. ’t Raengeldje de gansen daag.
het, het, zij, zie ook 't , Kiek dao, wie ’t zich aanstèltj. Het haet 't gedaon.
het zuur, [zure oprispingen], ’t zoor, zure oprispingen
heten, heite, ich heit, doe hèts, hae hètj, zie heite, hètdje, heten, Wie hèts doe?
heup, huuep, (vrouwelijk), huuepe, heup, Ein noew huuep. ’t Op zien huuepe höbbe.
Heythuysen, [heythuysen], Heitse, Heythuysen, Die sop kumtj van Heitse: gezegd van hete soep.
hier, hie, hier, Det kós hie neet en dao neet, zagte ze. Kies hie: kijk eens hier! Óngenuuedj is ouch hie!
hieraf, [deze kant op], hie-aaf, deze kant op, Es se nao Kaesing wils, mós se hie-aaf.
hierboven, [hierboven], hieboeave, hierboven, Dae van hieboeave zuut alles: God ziet alles.
hierentegen, [te zijner tijd], hie-en-tieënge, te zijner tijd, eer het zover is, Hie-en-tieënge en dao-en-tösse haaj ich ’t al lang klaor: intussen had ik het al lang gedaan.
hierher, [hierheen], hiehaer, hierheen
hierlangs, [hierlangs], hielangs, hierlangs
hierna, [hierna], hienao, hierna
hierneven, [hiernaast], hienaeve, hiernaast, Die van hienaeve: de buren, de buurvrouw.
hieronder, [hieronder], hie-ónger, hieronder
hierop, [hierheen], hierop, hieroppes, hierheen, ‘Geis se hierop?’ ‘Nae, ich mót daorop.’: ‘Ga je deze kant uit?’ ‘Nee, ik moet die kant uit.’ Sjuuf ins get hierop.
hieropaan, [hierheen], hie-op-aan, hierheen
hierover, [hierover], hie-uuever, hierover
hiertussen, [hiertussen], hietösse, hiertussen
hiervoor, [hiervoor], hievuuer, hiervoor
hij, hae, hij, onbeklemtoond ook d’r, Hae wètj neet waat d’r zaet.
hijgen, hiege, hiegtj, hiegdje, gehiegdj, 1. hijgen 2. naar adem snakken
Hilsondisstraat, [hilsondisstraat], Hilsondisstraot, Hilsondisstraat, genoemd naar Hilsondis, echtgenote van Graaf Ansfried, de stichter van Thorn
hinder, hinjer, (mannelijk), hinder
hinderen, hinjere, hinjertj, hinjerdje, gehinjerdj, 1. hinderen 2. beletten, belemmeren
hinderlijk, hinjerlik, hinjerliker, hinjerlikst, hinderlijk
Hingen, [toponiem], Hinge, Hingen, Hae woeantj op ’t Hinge.
hinkeldoos, [hinkeldoos], hinkeldoeas, (mannelijk), hinkeldoos, met zand gevulde schoensmeerdoos die met één voet werd vooruitgeschoven door het hinkelperk
hinkelperk, [hinkelbaan], hinkelperk, (onzijdig), hinkelbaan, vaak in een aantal vakken of kruisvorm
hinkelsteen, [hinkelsteen], hinkelstein, (mannelijk), hinkelsteen, die ook wel gebruikt werd in plaats van een hinkeldoos
hinken, [hinkelen], hinke, hinktj, hinkdje, gehinktj, hinkelen, Gaon wae hinke?
hinkepoot, [scheldwoord ], hinkepoeat, (mannelijk), scheldwoord voor iemand die mank loopt
hitte, hits, (vrouwelijk), hitte, Good tieënge de hits kónne.
hitteblaar, [huiduitslag ], hitsblaor, (vrouwelijk), uitslag op de huid door de warmte, zie ook hitsbróbbel
hittebrobbel, [huiduitslag], hitsbróbbel, uitslag op de huid door de warmte, zie ook hitsblaor
hobbelpaard, hóbbelpaerd, (onzijdig), hobbelpaard, Vreuger zoeate kinjer dèk op ein hóbbelpaerd.
hoddel, [prul ], hóddel, (mannelijk), 1. prul 2. rommelig huishouden, Waat is det vuuer einen hóddel?
hoddelaar, [prutser], hóddelieër, (mannelijk), hóddelieërs, hóddelieërke, knoeier, klungelaar
hoddelen, hóddele, hóddeltj, hóddeldje, gehóddeldj, 1. knoeien, klungelen 2. met elkaar rommelen, Dae sjop inne wei is mer get inein gehóddeldj.
hoed, hood, (mannelijk), heuj, heudje, hoed, Dao doon ich d’n hood vuuer aaf!
hoeden, heuje, heutj, heudje, geheudj, 1. het vee hoeden 2. zich heuje = op zijn hoede zijn, Hae geit de sjäöp heuje.
hoefijzer, [hoefijzer], hoofiezer, (onzijdig), hoefijzer
hoefnagel, [hoefnagel], hoofnieëgel, (mannelijk), hoefnagel
hoefslag, hoofslaag, (mannelijk), 1. ritme van de paardenhoeven 2. spoor waar de paarden lopen
hoefstal, hoofstal, (mannelijk), smidsstal om paard te beslaan, zie ook noeadstal
hoek, [ruimte tussen twee elkaar ontmoetende vlakken], hook, (mannelijk), heuk, heukske, hoek, D’n hook ómgaon: doodgaan.
hoekig, [hoekig], heukig, hokig, hoekig
hoen, hoon, (vrouwelijk), hoonder, heunke, 1. hoen, kip 2. iemand die weinig vertrouwen geniet
hoenderdraad, [kippendraad], hoonderedraod, (mannelijk), kippendraad
hoenderhok, [kippenhok], hoonderhok, (onzijdig), kippenhok, zie ook hoonderekoeaj
hoenderkooi, [kippenhok], hoonderekoeaj, (vrouwelijk), kippenhok, zie ook hoonderhok
hoenderledertje, [kippenoploop ], hoondereleierke, (onzijdig), kippenoploop of trapje, Pak dich ’t hoondereleierke: wordt spottend gezegd tegen een kleine jongen die verkering heeft met een lang meisje.
hoendersoep, [kippensoep], hoonderesop, kippensoep
hoendervel, [kippenvel], hoonderevel, (onzijdig), kippenvel, Ich krieg t’r hoonderevel van.
hoendervotje, [kapsel ], hoonderevötje, (vrouwelijk), taps toelopend kapsel in de nek bij mannen
hoer, hoor, (vrouwelijk), hore, heurke, hoer
hoeren, [zich prostitueren], hore, hoortj, hoordje, gehoordj, hoereren
hoerenjager, [scheldwoord], horejieëger, horejaeger, (mannelijk), scheldwoord, Doe lieëlike, nötte horejieëger!
hoerenkast, [bordeel], horekas, horekast, (mannelijk), bordeel, zie ook horetent
hoerenloper, horeluiper, (mannelijk), hoerenloper, scheldwoord
hoerentent, [bordeel], horetent, (vrouwelijk), bordeel, zie ook horekas, horekast
hoest, hoos, hoost, (mannelijk),  heusje/heuske, hoest, Gaef ’m ein hoos(t)babbeltje.
hoest, [hoop hooi], hoes, hoest, (vrouwelijk), hoeste, een grote hoop hooi, zie ook opper, Hae zètj ’t hui op hoeste.
hoestbui, [hoestbui], hoosbuuj, hoostbuuj, (vrouwelijk), hoestbui
hoesten, hooste, hoostj, hoosdje, gehoostj, hoesten, Ich lik al de gansen daag te hooste.
hoesten, [hooi in hopen zetten], hoeste, hoestj, hoesdje, gehoestj, het hooi in hopen zetten
hoeve, de Hoof, hoeve Zegershof
hoeve, hoeaf, (mannelijk), boerenhofstede, boerderij, Det is eine groeaten hoeaf.
hoeven, hove, hooftj, hoofdje, gehoofdj, hoeven
hoeven, [trappen ], huve, huuftj, huufdje, gehuufdj, 1. achteruit trappen van een paard 2. iemand slaan
Hofstraat, [hofstraat], Hofstraot, Hofstraat, genoemd naar het hof of paleis van de vorstin-abdis
hogen, [ophogen ], huuege, huuegtj, huuegdje, gehuuegdj, 1. hogen, het ophogen van grond bij de plantenwortels 2. soort kaartspel, Hae is de aerpele aan ’t huuege.
hok, hok, (onzijdig), hokker, hökske, hok, Knienshokker.
hol, hoeal, hol, leeg, Det is get vuuer achter einen hoealen tandj: dat is maar een klein beetje.
Hollander, Hollenjer, (mannelijk), Hollenjers, Hollenjerke, Hollander, Eine kalen Hollenjer. ’t Is en blieftj einen Hollenjer! ‘Hollenjer, bollenjer, kieëskop, de maje vraete dich op’: werd gezongen door Belgische jongeren tegen Nederlandse jongeren.
holle, [gierigaard], haole, (mannelijk), gierigaard, Det is einen haole, dao kriegs se geine cent van.
Holstraat, [holstraat], Holstraot, Holstraat
hompelaar, [mank persoon], hómpelieër, (mannelijk), iemand die mank loopt, zie ook hómpelepieër, hómpelepoeat
hompelen, [prutsen], hampele, hampeltj, hampeldje, gehampeldj, hampelen, onhandig werken, prutsen, Waat stuis se dao te hampele?
hompelen, hómpele, hómpeltj, hómpeldje, gehómpeldj, hompelen, strompelen, zie ook strómpele, Hae hómpeldje de ganse waeg.
hompelman, [onhandige man], hampeleman, (mannelijk), onhandige man, stoethaspel, Waat bès se toch einen hampeleman!
hompelpeer, [mank persoon], hómpelepieër, (mannelijk), iemand die mank loopt, zie ook hómpelieër, hómpelepoeat
hompelpoot, [mank persoon], hómpelepoeat, (mannelijk), iemand die mank loopt, zie ook hómpelieër, hómpelepieër
hond, hóndj, (mannelijk), hunj, hundje, hond, Dao vritj geinen hóndj broead haer: dat is te erg. Det guns se nog geinen hóndj. Doe laegen hóndj! Kieke wie eine geslagen hóndj: moedeloos kijken. Oppen hóndj zeen: versleten zijn. Zoea krank wie einen hóndj.
honden, [op een onopvallende manier dingen aan de weet proberen te komen], hónje, op een onopvallende manier dingen aan de weet proberen te komen, Hae is weer aan ’t hónje.
hondenkeutel, hónskuuetel, hóndskuuetel, (mannelijk), hondendrol
hondenkloten, hónskloeate, hóndjskloeate, hondenkloten, Get gedaon höbbe vuuer hón(dj)skloeate: iets gedaan hebben zonder dat het resultaat heeft opgeleverd. Vuuer hón(dj)skloeate höb ich dao ein oor gewachtj.
hondenkooi, hónskoeaj, hóndskoeaj, (vrouwelijk), hondenhok
hondenweer, hónswaer, hóndswaer, (onzijdig), hondeweer
honderd, hóngerd, honderd, ... en hóngerd is gein ein!: dooddoener.
honderderlei, [in veel varianten], hóngerderlei, in veel varianten, Hóngerderlei soearte.
hondsdagen, hónsdaag, hóndsdaag, hondsdagen, 19 juli tot en met 18 augustus
hondsgezeik, [vervelend gedoe], hónsgezeik, (onzijdig), vervelend gedoe, gezeik, zie ook gezeik, gezeiks
hondskoet, [meerval], hónskoet, (mannelijk), meerval, modderkruiper
hondsmoe, [hondsmoe], hónsmeug, hóndsmeug, hónjsmeug, hondsmoe
hondsvot, hónsvot, hóndsvot, (vrouwelijk), waardeloos persoon, iemand waar men niet van op aan kan, Det is ein richtige hóndsvot.
honger, hónger, (mannelijk), honger, Hónger höbbe wie ei paerd.
hongeren, [honger lijden], hóngere, hóngertj, hóngerdje, gehóngerdj, hongeren
hongerlijden, [honger lijden], hóngerlieje, honger lijden, Wie ’t paerd ’t hóngerlieje gewindj waas, ging ’t kepot: de hulp kwam te laat.
hongerlijder, [hongerlijder], hóngerliejer, (mannelijk), iemand die altijd gericht is op eten, Det is einen echte hóngerliejer.
hongerloon, [hongerloon], hóngerloean, (onzijdig), hongerloon, De brikkebekkers móste wirke vuuer ein hóngerluuenke.
hoofd, höd, (vrouwelijk), hötter, hödje/hötje, 1. hoofd, kop 2. sufferd 3. krop van kool
hoofdstel, [paardentuig], hötsel, (onzijdig), hötsels, hötselke, hoofdstel, tuig voor het hoofd van een paard
hoofdvlees, [hoofdkaas], huidvleis, (onzijdig), hoofdkaas
hoog, hoeag, hoeager, hoeagst, hoog, Bie hoeag en lieëg get volhaoje. Doe kóns hoeag en lieëg springe, ich doon ’t neet. Einen hoeage zieje: hoge hoed. Ein voes(t) hoeager es ei verke. Emes hoeag haoje. ’t Hoeag inne kop höbbe. ’t Hoeagste woeard höbbe. Hoeag te paerd zitte: gauw driftig zijn. Hoeag vanne toeare blaoze. Hoeag water höbbe: een te korte broek aan hebben.
hoogdag, [kerkelijke feestdag], hoeagdaag, (mannelijk), hoge kerkelijke feestdag(en) zoals Kerstmis, Pasen, Hemelvaart en Pinksteren
hoogheid, [hoogheid], hoeagheid, (vrouwelijk), hooggeplaatste personen, Vreuger waas hieël get hoeagheid in Thoear.
hoogkant, [met de smalle zijde op de grond en de lange zijde omhoog], hoeagkantj, (mannelijk), met de smalle zijde op de grond en de lange zijde omhoog, De balk oppen hoeagkantj inmetsele.
hooglustigheid, [prins carnaval], hoeaglöstigheid, (mannelijk), aanspreektitel voor prins carnaval
hoogmis, [hoogmis], hoeamès, hoeagmès, (vrouwelijk), hoogmis, Zie haet de vreugmès ónger de hoeagmès oethange: de onderrok komt onder de jurk uit.
hoognodig, [hoognodig], hoeagnuuedig, hoognodig, Ich mót hoeagnuuedig: ik moet hoognodig naar de wc.
hoogsel, [plank ], huuegsel, (onzijdig), plank als zijkantverhoging voor kar of hooiwagen, bij hooiwagens of in de bietenoogst, Zètj de huuegsels mer oppe ker, wae gaon’t hui bènnehoeale.
hoogstens, huuegstes, hoogstens
Hoogstraat, [hoogstraat], Hoeagstraot, Hoogstraat, deel uitmakend van het beschermd stadsgezicht
hoogte, huuegdje, huuegte, (vrouwelijk), huuegdjes; huuegtes, hoogte, Gein huuegdje van emes kriege: geen hoogte van iemand krijgen. Hèls se mich oppe huuegdje? Huuegdje, lingdje en breidje.
hooi, hui, (onzijdig), hooi
hooiberm, [hooimijt], huiberm, (vrouwelijk), hooimijt
hooien, huie, huitj, huidje, gehuidj, 1. hooien 2. rommelen, Huie es de zón sjientj: van de gelegenheid gebruik maken.
hooigat, huigaat, (onzijdig), gat in zolder waardoor hooi naar beneden werd gegooid
hooigras, [hooigras], huigraas, (onzijdig), hooigras, snelgroeiend gras om te hooien. De tweede grasoogst werd gromendj of grovendj genoemd
hooikar, huiker, (vrouwelijk), hooikar
hooimaaier, heimejjer, (mannelijk), heimaaier, Aete wie einen heimejjer: veel eten.
hooiwagen, huiwage, (mannelijk), 1. hooiwagen 2. insect, langpootmug
hooizolder, huizölder, (mannelijk), hooizolder
hoop, houp, (mannelijk), huip, huipke, hoop, D’n duvel sjitj altied oppe groeatsten houp. Det is houp en al: op het kantje af. Ocherm, waat ein huipke.
hoorn, hoeare, hoearen, (mannelijk), hoeares, 1. telefoonhoorn 2. blaasinstrument 3. mannetjesduif 4. häör = horens, hoorns
hoornen, [van hoorn], häöre, hoornen, Einen häöre bril.
hoos, hoeas, (vrouwelijk), hoeaze, huueske, kous
hopen, huipe, huiptj, huipdje, gehuiptj, 1. tot hoop worden 2. optasten, kleine hoop van graanschoven maken, Es se oppe kleintjes lèts, huiptj ’t zich vanzelf. Zwarte bieëre plökke, det huiptj neet.
hopen, hoeape, hoeaptj, hoeapdje, gehoeaptj, hopen, verwachten
horen, huuere, huuertj, huuerdje, gehuuerdj, 1. horen, luisteren 2. zich huuere = betamen, behoren, Get weite van huuere zègke. Huuer ich dich!: ben je het met me eens?
horenpaard, [lomperik], häörepaerd, (onzijdig), lomperik
horloge, horloeazje, (vrouwelijk), horloeazjes, horluuezjeke, horloge
Horn, [toponiem], Häör, Horn
hort, [roostertje ], äörtje, häörtje, (onzijdig), rond ijzeren roostertje voor koek of vlaai, Vreuger bewaardje m’n de flaaj op äörtjes.
hortig, [haastig], hortig, hortiger, hortigst, haastig, gejaagd, Noe zeet ins neet zoea hortig: ben eens niet zo gehaast.
horzel, hoostel, (vrouwelijk), hoostels, horzel, hoornaar, Gestoeake zeen door ein hoostel.
hot, hot, commando ‘naar rechts’ voor paard
hou, [uitroep], hou, stop, uitroep, Hou, waat zaes se mich dao!
houden, haoje, ich haoj, doe hèls, hae hèltj, zie haoje, heel,, houden, Emes aan ’t lienke haoje. Emes vuuer ’t lepke haoje: iemand voor de gek houden. Haod dien moel! Haodj uch ane vuuersjrifte! Paol haoje: doorgaan tot het einde. Zich aan ’t zeivere haoje: blijven kletsen. Zich good haoje. Zich groeat haoje.
houding, haojing, (vrouwelijk), 1. houding 2. mentaliteit, Inne haojing staon.
hout, hout, (onzijdig), houter, huitje, 1. hout 2. domkop, Get op eigen huitje doon. Zoea stief wie ein hout.
houtduif, houtdoef, (vrouwelijk), houtduif
houtekster, [klapekster], houtaegerst, (vrouwelijk), klapekster
houten, houtere, houten, van hout gemaakt, Einen houtere sjop achter ’t hoes höbbe.
houten klaas, [stijve hark], houteklaos, (mannelijk), stijve hark
Houtmortelsstraat, [houtmortelsstraat], Houtmortelsstraot, Houtmortelsstraat, straat in Thorn, genoemd naar de priester Jacobus Houtmortels (1877 – 1975). Auteur van het boek: Thorn, het witte stadje, zetel van een hoogadellijke rijksabdij
houtskool, houtskoeal, (mannelijk), houtskool, smeulende as in strijkijzer
houw, houw, (mannelijk), houwe, snel gegeven slag
houwen, houwe, houwtj, houwdje, gehouwdj, 1. hard kloppen 2. slaan 3. onzin uitkramen 4. zich houwe = elkaar slaan, Oppe duuer houwe.
houwer, [steenhouwer ], houwer, huier, (mannelijk), kolen- of steenhouwer in een mijn of steengroeve
houwmouw, houwmouw, (mannelijk), wervelwind die bij erge droogte zand, gras en hooi doet opwaaien, Det is in einen houwmouw gedaon: dat is in een vloek en zucht gedaan.
hovaardij, hoeavaart, (mannelijk), het hoog in de bol hebben, hoogmoed, Hoeavaart mót pien lieje: ijdelheid gaat vaak ten koste van pijnlijke inspanningen.
hozenbindel, [kousenband], hoeazebinjel, (mannelijk), kousenband
hu, huu, huuj, halt: voermanstaal, zie ook juu
Hubertina, Dien, Hubertina
Hubrecht, Ba, Bèr, Hubertus
huid, hoed, (vrouwelijk), huid, Ein hoed wie einen oealifantj höbbe. Zie zaat ’m dón oppe hoed.
huif, hoef, (vrouwelijk), hoeve, huufke, huif van kar, dekzeil
huifkar, [huifkar], hoefker, (vrouwelijk), huifkar, Mètte hoefker nao de broelof gaon.
huilen, [gieren van wind], hule, huultj, huuldje, gehuuldj, huilen van wind, van honden en van wolven, Huuer de windj ins hule róndj de kirktoeare.
huis, hoes, (onzijdig), hoezer, huuske, huis, Van hoes oet. Zoea zeker wie ein hoes.
huisduivel, [opvliegende echtgenoot], hoesduvel, (mannelijk), huisduivel, opvliegende echtgenoot; gezegd in verband met straotingel = opvliegend echtgenoot thuis, die zich buitenshuis vriendelijk voordoet, Op straot einen ingel, mer thoes einen duvel.
huishouden, hoeshaoje, huishouden, kapot maken, Dae haet dao aardig hoesgehaoje, dae haet alles kepot gehouwdj.
huishouden, hoeshaoje, (onzijdig), huishouden, Det is mich dao ein hoeshaoje.
huishoudster, hoeshaodster, (vrouwelijk), huishoudster, zie ook maagd
huisje, huuske, (onzijdig), w.c. (buitenshuis), Op ’t huuske zitte.
huisjesslak, [huisjesslak], huuskesslek, (vrouwelijk), huisjesslak
huismoeder, [huismoeder], hoesmoder, (vrouwelijk), huismoeder
huismus, hoesmös, (vrouwelijk), huismus, Die zuus se nörges, det is ein echte hoesmös.
huisraad, hoesraod, (vrouwelijk), huisraad
huisslacht, [slachten aan huis], hoesslach, hoesslacht, (mannelijk), het slachten aan huis, Vuuer de hoesslacht mós de käörmeister kómme.
huiszegen, [huiszegen ], hoeszaengel, (mannelijk), 1. huiszegen 2. afbeelding met een stichtelijke tekst als bescherming in huis, Haet pestoear dien noew hoes al de hoeszaengel gegaeve?
huiszwaluw, hoeszwelf, (vrouwelijk), huiszwaluw
huiveren, hoevere, hoevertj, hoeverdje, gehoeverdj, huiveren, rillen, zie ook sjoevere zich, Hae hoevertj zich vanne kaoj.
huivervot, [kouwelijk persoon], hoevervot, (vrouwelijk), kouwelijk persoon
huizen, hoeze, hoestj, hoesdje, gehoesdj, 1. wonen 2. samenwonen, Dao hoeze muus: daar zitten muizen.
huk, [hurkzit], hoeke, hurkzit, zie ook huukske, Oppe hoeke zitte.
hukje, [hurkzit], huukske, (onzijdig), hurkzit, zie ook hoeke, Op ein huukske zitte. ‘Ich zit al op ein huukske, waat zooj ’t den, waat zooj ’t den?’: gedeelte van een kinderliedje.
hukvot, [stiekemerd], hoekvot, (vrouwelijk), stiekemerd
hulp, help, (vrouwelijk), helpe, helpke, 1. draagriem van kruiwagen, een brede riem met aan elk uiteinde een lus 2. draagbanden, bretels
hummeren, [briesen van paarden], hummere, hummertj, hummerdje, gehummerdj, briesen van paarden
huppen, huppe, huptj, hupdje, gehuptj, opspringen
huren, heure, heurtj, heurdje, geheurdj, huren
hurken, hoeke, hoektj, hoekdje, gehoektj, hurken; zich hoeke = zich in acht nemen
huurhuis, [huurhuis], heurhoes, (onzijdig), huurhuis
Ida, [ida ], Ida, Ied, Iedje, Ida
ieder, eder, ieder, elk, iedereen, Eder buuenke haet zie tuuenke: ieder mens heeft zijn eigenaardigheden. Ederen daag luiptj d’r zien vast rundje en ederen aovendj drinktj d’r zich ei dröpke. Eder ’t zien.
iedere keer, [telkens], edere kieër, ederskieër, telkens, elke keer, ’t Is ouch ederskieër ’t zelfdje mèt dich!
iedereen, ederein, iedereen, Ederein mót mer vuuer zichzelf oetmake waat d’r duit. Ederein vuuer zich. Es ederein dezelfdje zin haaj, lepe ze ouch allemaol dezelfdje waeg: ieder mens denkt en handelt anders.
iemand, emes, iemand, Emes innen erm numme: iemand om raad en bijstand vragen. Hae is emes: hij is een man van aanzien, hij heeft het ver gebracht.: hij is een man van aanzien, hij heeft het ver gebracht.
iets, [iets], get, iets, een beetje, Det is get tösse ós twieë. Det haaj mich get aan vuuerdet wae thoes woeare. Det is mich ouch get. Det weurtj nog get. Gaef ’m get. Get veil höbbe: iets van plan zijn. Hae haet get: hij is ziek. Hae mót toch get doon: werd gezegd van iemand die iets deed wat totaal geen nut had. Zoea zeker es get!
ietsjes, [beetje], ietskes, een klein beetje
ijl, iel, ieler, ielst, ijl, Boeave oppe berg is de lócht get ieler. Ein iel stumke.
ijlen, iele, ieltj, ieldje, ge-ieldj, ijlen, Iele vanne koors.
ijs, ies, (onzijdig),  ieske, ijs
ijsbaan, [ijsbaan], iesbaan, (vrouwelijk), ijsbaan
ijsbeer, iesbaer, (mannelijk), ijsbeer
ijsberen, iesbaere, iesbaertj, iesbaerdje, ge-iesbaerdj, onrustig heen en weer lopen
ijsbloem, [ijsbloem], iesbloom, (vrouwelijk), ijsbloem
ijsbreker, iesbraeker, (mannelijk), ijsbreker
ijsheilige, [ijsheilige], iesheilige, (mannelijk), ijsheilige, Oppe naamsdaag van de veer iesheilige, 11 - 14 mei, kan ’t snachs nog vreze. De ijsheiligen zijn: Mamertus (11 mei), Pancratius (12 mei), Servatius (13 mei), Bonefatius (14 mei). Na de ijsheiligen verwacht men geen nachtvorst meer. Poeat die bleumkes mer es de iesheilige gewaes zeen.
ijskar, [ijskar], iesker, (vrouwelijk), kar van de ijscoman, ijskar
ijskast, ieskas, ieskast, (mannelijk), koelkast, ijskast
ijsklontje, [ijsklontje], ieskluntje, (onzijdig), ijsklontje
ijskoud, [ijskoud], ieskaod, ijskoud
ijsmuts, [ijsmuts], iesmöts, (vrouwelijk), ijsmuts
ijver, iefer, (mannelijk), ijver, Waat einen iefer!
ijveren, iefere, iefertj, ieferdje, ge-ieferdj, 1. ijveren 2. zich ~ = zich inspannen, moeite doen, Det iefertj neet: dat geeft geen voldoening.
ijverig, ieferig, ieferiger, ieferigst, ijverig, Det is ein ieferig kaerelke.
ijzel, iesel, iezel, (mannelijk), ijzel
ijzelen, iesele, iezele, ieseltj, ieseldje, ge-ieseldj, iezeltj,, ijzelen
ijzer, iezer, (onzijdig), ijzer, M’n kan gein iezer mèt henj braeke.
ijzeren, iezere, ijzeren, Einen iezere staaf. Ze wille de Iezere Rien weer gaon oeapene.
ijzervreter, iezervraeter, (mannelijk), iemand die door dik en dun gaat
ijzerwaar, [ijzerwaren], iezerwaar, ijzerwaren
ijzig, iezig, ijzig
ik, ich, iche, ik, zie ook iche, ‘Ich’, zag de gek. Noe doe, den ich. Kinderrijmpje: ‘Ich en dich en doe, make alle minse sjoew. Ich en dich en Sjang, make alle minse bang.’
in de, [in de], inne, in de
in de gang, [tegelijkertijd], innegang, tegelijkertijd, zie ook tegeliekertied, impessant, ampessant, Es se ’t törp in geis, brings se mich den innegang ei wèkske mèt?
inbeelden, inbeelje, beeltj zich in, beeldje zich in, ingebeeldj, zich inbeelje, inbeelden, Doe mós dich mer niks inbeelje. Waat beels se dich in!
inbinden, inbinje, 1. boek inbinden 2. inbinden, oorspronkelijke kritiek afzwakken, toegeven
inbreker, [inbreker ], inbraeker, (mannelijk), inbreker
indenken, [indenken], indinke, zich indinke, indenken, zich voorstellen, Dink dich ins in waat die in d’n oearlog allemaol mètgemaaktj höbbe!
indruk, indrök, (mannelijk), indrökke, indruk
ineen, inein, ineen, in elkaar
ineenbraden, [prutsen], ineinbraoje, in elkaar prutsen, Waat höbs se mich noe ineingebraoje?
ineens, inins, ineens, plotseling, Inins waas ’t aafgeloupe en inins waas d’r ouch weg.
ineensteken, [fabriceren], ineinstaeke, in elkaar steken, fabriceren, Wie zulle wae det ineinstaeke?
ineenstelen, [organiseren], ineinstele, organiseren, Det höbbe ze sjoean ineingesteeldj. Die höbbe mich get ineingesteeldj.
ineenzakken, [in elkaar zakken], ineinzakke, in elkaar zakken, Ineinzakke wie kook.
ineenzetten, [in elkaar zetten], ineinzètte, in elkaar zetten
ingang, ingank, (mannelijk), ingang
ingewand, ingewanje, ingewanden, Bie ’t oethoeale vanne ingewanje van ein hoon, vins se dèks nog ein ei.
ingooien, ingoeaje, ingooien, Zien eige roete ingoeaje.
ingrijpen, ingriepe, ingrijpen
inhalen, inhoeale, 1. inhalen 2. passeren, Zóndig weurtj de noewe pestoear ingehoealdj.
inhebben, [in een bepaalde stemming zijn], inhöbbe, in een bepaalde stemming zijn, Hae haet vandaag de vot in: hij heeft vandaag slechte zin.
inhouden, [inhouden ], inhaoje, 1. inhouden 2. stoppen 3. langzamer rijden
inkleden, [inkleden], inkleie, inkleden, Vuuer se det vreugs mós se det ieës get inkleie!
inkomen, [binnenkomen ], inkómme, 1. binnenkomen 2. begrijpen 3. gebeuren, altijd met niet, Kómtj mer effekes in.
inkomen, inkómme, (onzijdig), inkomen, loon
inkoopsprijs, [inkoopprijs], inkoupspries, (mannelijk), inkoopprijs
inkorven, [inkorven], inkörve, inkorven, duiven inkorven
inkrijgen, [in zijn hoofd krijgen], inkriege, in zijn hoofd krijgen, Zie kriegtj ’t in óm saoves laat nog aan te belle en bie emes op bezeuk te gaon.
inkuilen, [inkuilen van aardappelen], inkoele, inkuilen van aardappelen, bieten, veevoeder, etc., Ouch ’t witlouf weurtj ingekoeldj.
inladen, [inladen ], inlaje, 1. inladen 2. veel eten, Dao zeen ze weer good aan ’t inlaje: er steekt een onweer op.
inlaten, [binnenlaten ], inlaote, 1. inlaten, binnenlaten 2. omgaan
inleggen, [inleggen ], inlègke, inleggen, Einen ingelagdjen hieëring. Geldj inlègke. Örges ieër mèt inlègke.
inlopen, inloupe, inlopen, De kirk inloupe. Noew sjoon mós se inloupe.
inmaakglas, [weckglas], inmaaksglaas, (onzijdig), inmaakglas, weckglas
inmaakketel, [weckketel], inmaakskieëtel, (mannelijk), weckketel, D’n inmaakskieëtel met water gevöldj en mette wèkglazer t’rin waerdje op ’t fornuus gezatte óm te wèkke. Es ’t water einmaol koeakdje, ginge de glazer vanzelf toe.
inmaakring, [inmaakring], inmaaksrink, (mannelijk), inmaakring, rubber sluitring voor inmaakglas; werd ook wel door vrouwen gebruikt als kousenband
inmaken, inmake, 1. inmaken, wecken 2. met groot verschil verslaan, Buuenkes inmake.
innaaien, [innaaien], innejje, innaaien
innemend, innummendj, innemend
inramen, [inlijsten], inrame, inlijsten
inroepen, [binnenroepen], inrope, inroepen, binnenroepen, Hulp inrope.
inschakelen, [inschakelen], insjakele, inschakelen
inscharen, insjare, sjaartj in, sjaardje in, ingesjaard, vee in de wei brengen
inschieten, [inschieten ], insjete, 1. inschieten (voordat een schutterswedstrijd begint) 2. binnenschuiven
inschudden, insjödde, inschenken, Emes einen insjödde: iemand ongezouten de waarheid zeggen. Zich eine goje insjödde: een stevige borrel drinken.: een stevige borrel drinken.
insgelijks, insgelieks, insgelijks, zie ook vansgelieke
inslaan, [inslaan ], inslaon, 1. inslaan 2. voorraad aanleggen, Dao is de bliksem ingeslage.
inslag, inslaag, (mannelijk), inslag, inborst, Det is eine kwaojóng mer hae haet toch eine gojen inslaag!
insnoeren, [insnoeren], insnore, insnoeren, inrijgen, Vrouluuj snoordje zich vreuger in ei kersjèt in.
instandhouden, [instand houden], instandjhaoje, instand houden, Thoears kalle mótte wae instandjhaoje.
instelen, [nieuwe steel inzetten], instele, een nieuwe steel inzetten, Ein sjöp instele.
instelling, [instelling], instèlling, (vrouwelijk), instelling
instemming, [instemming], instumming, (vrouwelijk), instemming
integendeel, intieëngedeil, integendeel
intreden, intraeje, intreden, Zie is in ’t kloeaster ingetroeaje.
intrekken, [intrekken ], intrèkke, 1. intrekken 2. ergens gaan inwonen, Toen trok d’r ziene kuuetel in.
intussen, intösse, intussen
invamen, [garen in de naald doen], invaeme, garen in de naald doen, Ein ingevaemdje naoldj.
invetten, invètte, invetten, Nao de wintjer de sjaatse invètte.
invoegen, [tussenvoegen], inveuge, tussenvoegen, Ich höb get losse blaedjes ingeveugdj.
invoegen, [invoegen], invoge, invoegen, Oppe Maasbrök in Wèssem kóns se mer kort op de A2 invoge.
invoeren, [importeren], inveure, invoeren, importeren
invriezen, [invriezen], invreze, invriezen
invullen, invölle, invullen
inwijden, inwieje, inwijden
inwonen, [inwonen], inwoeane, inwonen, Moder woeandje toet häören doead bie ós in.
inwrijven, invrieve, inwrijven
inzaaien, inzejje, inzaaien
inzegenen, [inzegenen], inzaengele,  inzaengene, inzegenen, zie ook inzaengene, Vreuger wórt ein noew hoes ingezaengeldj.
inzegening, [inzegening], inzaengeling, (vrouwelijk), inzegening
inzetten, inzètte, 1. inzetten 2. inleggen bij kansspel, Ein noew roet inzètte.
inzien, [erkennen], inzeen, inzien, erkennen
Isabella, Bal, Balla, Bella, Isabella
Itter, [neeritter], Itter, Neeritter
Ittervoort, [ittervoort], Ittervoeart, Ittervoort
ja, jao, ijao, ja, Jao, nae!: nee, zeg!
ja, jeh, ja, maar, Jeh, dao zaes se mich get. Jeh, jeh, det haet mich toch get te zègke.
ja, joh, ja?, Moog ich mèt, joh?
ja nee, [nee], jeh nae, nee, de vraag gehoord maar zeker niet overtuigd, ‘Bès se op vekantie gewaes?’ ‘Jeh nae, ich haaj hie nog zat te doon.’
jaagduivel, [druk persoon], jaagduvel, (mannelijk), druk persoon, die anderen opjaagt
jaagtas, [weitas], jaagtes, (vrouwelijk), weitas, tas waarin men geschoten klein wild opbergt
jaar, jaor, (onzijdig), jaor/jaore, jäörke, jaar, Dao zeen hieël get jäörkes uueverhaergegange vuuer ’t zoeawied waas. ’t Jaor toebak: lang geleden, ouderwets. Sins jaor en daag. ’t Verstandj kumtj mètte jaore.
jaardienst, [jaardienst], jaordeens, jaordeenst, (mannelijk), jaardienst, Ich gaon nao d’n daeke óm ein mès te bestèlle vuuer de jaordeenst.
jaargetijde, jaorgetie, (onzijdig), jaorgetieje, jaargetijde
jaarhonderd, jaorhóngerd, (onzijdig), jaarhonderd, eeuw, zie ook ieëw
jaarliks, [jaarlijks], jaorliks, jaarlijks
jaarling, [jaarling], jaorling, (mannelijk), jaorlinge, jaarling, eenjarig paard, plant
jaarmarkt, [jaarmarkt], jaormert, (vrouwelijk), jaarmarkt
jacht, jach, jacht, (vrouwelijk), 1. jachtterrein 2. jacht, Dae jaeger haet ein groeate jacht.
Jacob, Sjaak, Sjaek, Sjaekske, Kuueb, Kuuebke, Jacobus, Sjaak sjóklaat: Belgische chocolade van het merk Jacques. Bie Truida in Kaesing haje ze lekkere Sjaak sjóklaat.
jagen, jage, ich jaag, doe jeugs, hae jeugtj, joog, gejaagdj, jagen, opjagen, Dao is nemes dae ós jeugtj: we hebben tijd genoeg. Emes op stang jage. Lik dich neet zoea te jage! In ’t jachsezoen jeugtj m’n op petrieze. Waem angere wiltj jage, mót zelf mètloupe: je moet zelf het goede voorbeeld geven als je kritiek wil hebben op anderen.: je moet zelf het goede voorbeeld geven als je kritiek wil hebben op anderen.
jager, jaeger, jieëger, (mannelijk), jaegers,jieëgers, jaegerke, jieëgerke, jager
jaja, [ja], jaojao, ja, niet als toestemming maar als teken dat men iets gehoord heeft, zie ook ijao
jak, [weg zijn], jak, altijd weg zijn, zie ook jats, Altied op jak zeen.
jaloers, sjaloes, sjeloes, jaloers, Ein sjeloeze prie.
jaloersigheid, [jaloersheid], sjeloezigheid, (vrouwelijk), jaloersheid
jaloezie, sjallezie, (vrouwelijk), 1. jaloezie 2. sjalleziej: zonbescherming aan de raam
jammer, jaomer, jammer, Jaomer genóg: jammer genoeg, helaas.
jammeren, jieëmere, jieëmertj, jieëmerdje, gejieëmerdj, jammeren, klagen, Waat bès se toch aan ’t jieëmere.
jammerlijk, jieëmerlik, jammerlijk, Dao haaj d’r zich toch jieëmerlik vergisj.
jammerlijk, [indringend], ieëmelik, indringende, soms misselijk makende geur, Kestaanjelebluuj kan ieëmelik ruke.
janken, janke, janktj, jankdje, gejanktj, janken, huilen, Sjei oet mèt janke.
janken, [huilen van honden], jónkere, jónkertj, jónkerdje, gejónkerdj, janken van honden, D’n hóndj haet d’n hieële nacht gejónkerdj.
januari, jannewarie, (mannelijk), januari
janus, [janus], janes, janus, (mannelijk), janus, Det is eine gekke janus.
jarenlang, [jarenlang], jaorelang, jarenlang
jarig, jaorig, jarig
jarige, [jarige], jaorige, (mannelijk), jarige
jarige, [duif ], jäörige, (mannelijk), duif van één jaar
jarretelle, sjartel, sjarretel, (mannelijk), sjartels, sjartelke, kousophouder, jarretelle
jas, jas, (mannelijk), jes, jeske, 1. jas 2. persoon (in uitdrukkingen), Emes ane jas gaon: iemand op zijn daden aanspreken; iemand plagen.
jassen, [wegjagen], jasse, jasdje, gejastj, wegjagen, Maak dich eweg, anges jas ich dich t’r oet.
jassentas, [jaszak], jassetes, (vrouwelijk), jaszak, Staek dich de sluuetel ouch inne jassetes.
jasses, jösses, jözzes, jazzes, jasses, uitroep van verbazing of schrik
jats, [weg zijn], jats, altijd weg zijn, zie ook jak, Altied op jats zeen.
jats, [uithuizige vrouw], jats, (vrouwelijk), uithuizige vrouw
jatsen, [weg zijn], jatse, jatstj, jatsdje, gejatstj, veel uithuizig zijn, Bès se weer op jats gewaes?
jatser, [uithuizige man], jatser, (mannelijk), iemand die veel uithuizig is
jatsmarie, [uithuizige vrouw], jatsmerie, jatstrien, jatsprie, (vrouwelijk), meisje of vrouw die graag op stap gaat, zie ook jatsprie, jatstrien
jawel, jaowaal, jawel, Jaowaal, ich kóm!
jawoord, jaowoeard, (onzijdig), jawoord
Jeanette, [jeanette], Sjanè, Sjenèt, Sjenè, Sjanet, Jeanette
jemig, aojömmig, jömmig, jee, jeminee, uitroep van schrik en van verbazing, Jummig genaoje!
jen, [grap], jen, (mannelijk), grap, ’t Waas neet zoea serieus bedoeldj, ’t waas mer vuuer de gekke jen.
jenzen, [plagen], jense, jenstj, jensdje, gejenstj, opjagen, ophitsen, plagen, zie ook opjense, Jens daen hóndj neet zoea!
jeppen, [glaasje drinken], jeppe, jeptj, jepdje, gejeptj, een glaasje drinken, Kóm, wae jeppe ós nog eine.
jepper, [groot exemplaar], jepper, (mannelijk), groot exemplaar, zie ook kebanes, kedee, Det waas mich eine jepper van eine vès!
jeuk, juuek, (mannelijk), jeuk, Altied juuek inne portemonnee höbbe: doorlopend geldgebrek hebben. Doe kums dich nog aan ’t kratse, woea se geine juuek höbs: je komt nog wel problemen tegen waar je ze niet verwacht. Juuek is erger den pien. Woea ich geine juuek höb, krats ich mich neet: andermans zaken gaan mij niet aan.
jeuken, juueke, juuektj, juuekdje, gejuuektj, jeuken, Mien henj juueke mich óm dae rómmel dao ins op te rume!
Jezus, Jezes, Jezus, Jezes, Maria, Jozef! Jezes, Maria, Merante!: uitroepen van verbazing.
Jezus Maria, [uitroep van verbazing ], jösses meria, Jezus Maria, uitroep van verbazing
Jezus Mina, [uitroep van verbazing ], jösses mina, Jezus Mina, uitroep van verbazing
Jezusgodgenade, [uitroep van verbazing ], jössesgodgenaoje, jasses, uitroep van verbazing of schrik
Jezuskinderen, [uitroep van verbazing ], jösseskinjer, jasses, uitroep van verbazing of schrik
jicht, jich, jicht, gich, gicht, (vrouwelijk), jicht, Vlegendje gicht.
jij, se, je, Es se det duis, kriegs se slaeg!
jodenvet, joedevèt, (onzijdig), soort snoepgoed
Johanna, Jeanne, Jeannie, Jeanneke, Jaan, Janneke, Johanna
Johannes, Jan, Janne, Janna, Jentje, Hannes, Jean, Sjang, Sjanke,, Johannes, Dae maaktj get van ziene jan: dat is een opschepper. Neet good sjang zeen: niet goed wijs z
joks, [grap], joeks, (mannelijk), gekheid, grap, Get vuuer de joeks doon.
jong, [jongen], jóng, (mannelijk), jónges, jungske, 1. jongen 2. vriendje, Aan det maedje is eine jóng verloeare gegange. Maedjes bie maedjes en jónges bie jónges.
jong, jónk, (onzijdig), jónge/jung, jungske, het jong, De kat haet weer jónge op: de kat krijgt weer jongen. Det is ei lekker jónk! Det veugelke haet jónge. Die rotjung höbbe weer ane appele gezaete. Ich krieg t’r jónge van!: ik word er niet goed van.: ik word er niet goed van.
jong, jónk, jónger, jóngst, jong, jeugdig, Het mót nog väöl lieëre, het is nog jónk. Hienaeve höbbe ze get jóngs gekrege. In miene jóngen tied: in mijn jeugd. Jóng bein höbbe. Neet mieë zoea jónk zeen. T’r jónk oetzeen. T’r jónk bie zeen: op jeugdige leeftijd verkering hebben.: op jeugdige leeftijd verkering hebben.
jongen, jónge, jóngtj, jóngdje, gejóngdj, jongen werpen, De kat haet gejóngdj.
jongensachtig, [jongensachtig ], jóngesechtig, jongensachtig
jongenskop, [jongenskop], jóngeskop, (mannelijk), jongenskop, De kapper haaj ’m eine jóngeskop gekniptj.
jongensschool, jóngessjoeal, (mannelijk), jongensschool, De aoj jóngessjoeal laag woea noe de Hofferkuuekes zeen.
jongsafaan, [jongsafaan], jóngsaafaan, jongsafaan, Van jóngsaafaan zeen wae det zoea gewindj.
jonker, [duizendschoon], junkerke, (onzijdig), junkerkes, duizendschoon
jood, joed, (mannelijk), joede, juudje, jood, Det is ei juudje.
Joost, Joeas, Joeast, Joost, Det maag Joeas(t) weite.
Jooster Kuilen, [leemkuil ], Joeaster Koele, uitgegraven leemkuil voor steenfabriek van de firma Joosten
Jozef, Sef, Sefke, Sjef, Sjefke, Joep, Joeazef, Jozef
Jozefina, Fien, Fiena, Fin, Fing, Josefina
Jozefina, Pina, Ina, Ie, Josephina
ju, [halt], juu, halt: voermanstaal, zie ook huu, huuj, De juu inhöbbe: slechte zin hebben. Juu haoje: stilstaan. Juu paerd!: stilstaan. Juu paerd!
ju, [vooruit], jöh, vooruit, aansporing tot paard om aan te zetten
ju, [uitroep van verbazing], juuj, uitroep van verbazing
judas, joedas, (mannelijk), joedasse, joedeske, judas, een gemeen iemand
judassen, [plagen], joedasse, joedastj, joedasdje, gejoedastj, judassen, sarren, plagen, Lik neet zoea te joedasse!
juffrouw, juffrouw, onderwijzeres, zie ook sjoealjuffrouw, óngerwiezeres
juin, jäön, (mannelijk), schertsende uitdrukking, Och doe gekke jäön!
juist, jus, just, sjus, sjust, zjus, zjust, 1. juist, zojuist, daarnet, net, pas, precies 2. juist, correct, Ich kwaam sjus(t) op tied.
juist goed, [net goed], zjustegooj, sjustegooi, net goed, daar heb je niet van terug!
juistement, [juist ], zjustement, dat is zo, juist zo, zie ook sjustement
justement, [inderdaad], juustement, sjustement, (Frans) inderdaad, juist, bevestigende uitroep
juweel, jewieël, (vrouwelijk), jewieële, jewieëlke, juweel, Waat ei jewieëlke van ei kestieëlke!
kaak, [spuugzat], käök, spuugzat, Ich bèn t’r käök aan.
kaakdoos, [schreeuwlelijk], kaakdoeas, (vrouwelijk), schreeuwlelijk, gezegd van een vrouw, zie ook kaakvot
kaakmoe, [kotsmoe], käökmeug, käökemeug, kotsmoe, Sjei oet mèt det gezanik, ich bèn dich käökmeug.
kaakvot, [schreeuwlelijk], kaakvot, schreeuwlelijk, gezegd van een vrouw, zie ook kaakdoeas, Det is mich ein kaakvot.
kaal, kaal, kaalder, kaalst, kaal, Dae haet eine kale kop. Dao is ’t kale-smale: daar is armoede. Ein kaal mak: jong vogeltje zonder veren. Eine kalen Hollenjer.: jong vogeltje zonder veren. Eine kalen Hollenjer.
kaars, kaes, (vrouwelijk), kaese, kaeske, kaars, Dae is de kaes oetgegange: hij is gestorven. Ei kaeske opstaeke inne kepel. Hae luiptj nog zoea rech(t) wie ein kaes.
kaarsenluchter, [kandelaar], kaeseluchter, (mannelijk), kandelaar, zie ook kandelieër
kaarslicht, [kaarslicht], kaesleech, kaesleecht, (onzijdig), kaarslicht
kaarsrecht, [kaarsrecht], kaesrech, kaesrecht, kaarsrecht
kaarsvet, kaesevèt, (onzijdig), kaarsvet, was
kaart, kaart, (vrouwelijk), kaarte, kaertje, kaart, Det is doorgestoeake kaart. Ein bestoeake kaart. Hae lieëtj zich inne kaart kieke. Ram vanne kaart zeen.
kaas, kieës, (mannelijk), kieëze, kieëske, kaas, Ei sjuufke kieës. Kieës make. Laot dich de kieës neet vanne bótram aete. Örges geine kieës van gegaete höbbe.
kaaskop, kieëskop, (mannelijk), iemand met blonde haren, ‘Hollenjer, bollenjer, kieëskop, de maje vraete dich op!’ werd vroeger door Belgische kinderen geroepen tegen Nederlandse kinderen.
kabanes, [groot exemplaar], kebanes, (mannelijk), zeer groot exemplaar, ook persoon, zie ook kedee , Ich vóng mich toch eine kebanes van eine snook, zèk!
kabuis, [witte kool], kappes, (mannelijk), 1. witte kool 2. ondeugdelijke waar, Van kappes maaks se zoormoos.
kabuismoes, [witte kool], kappesmoos, (onzijdig), witte kool, Hoeal mich ins ein hödje kappesmoos oette gaard.
kabuisvat, [zuurkoolvat], kappesvaat, (onzijdig), zuurkoolvat
kadee, [groot exemplaar], kedee, (mannelijk), zeer groot exemplaar, ook persoon, zie ook kebanes, Dae jóng van dich is al eine hieële kedee gewoeare!
kadijzen, [verdienen], kerdieze, kerdiestj, kerdiesdje, gekerdiesdj, verdienen, Is hie get te kerdieze?
kaduuk, kaduuk, keduuk, 1. kapot, bouwvallig 2. rustig, Det is ein keduke koeaj: dat is een bouwvallig huis.
kaf, kaaf, (mannelijk), kaf, Det stuuftj wie kaaf. Höbs doe kaaf inne kop?: denk eens na. Zoea rot es kaaf: door en door rot.: door en door rot.
kafrot, [helemaal rot], kaafrot, door en door rot, Dae balk is kaafrot.
kak, [onvolwassen], kak, niet volwassen, Det maedje is nog get kak.
kak, kak, (mannelijk), 1. kak, ontlasting 2. verwaandheid
kakdoos, [wc], kakdoeas, (vrouwelijk), wc, Hae is zeker de gezèt aan ’t laeze oppe kakdoeas!
kaken, [huilen], kake, kaaktj, kaakdje, gekaaktj, huilen, schreeuwen, Hae kaaktj of d’r in ei mets hingtj: hij huilt heel hard.
kaken, käöke, käöktj, käökdje, gekäöktj, kokhalzen, Van laevertraon gings se käöke.
kakhuisje, [wc ], kakhuuske, (onzijdig), wc (buiten het huis)
kakmadam, [kakmadam], kakmedam, (vrouwelijk), kakmadam
kakschool, kaksjoeal, (mannelijk), zo werd vroeger soms de bewaarschool, later kleuterschool, nu groep één en twee van de basisschool genoemd
kakstoel, [kinderstoel met potje ], kakstool, (mannelijk), kinderstoel met potje in zitting
kal, kal, (mannelijk), geklets, praat, Dae haaj voele kal: hij had vieze praatjes. Det is de kal neet waerd. Emes ane kal haoje. Emes ane kal kriege: iemand aan het praten krijgen. Laege kal. Maak t’r mer geine kal van: vertel het maar niet verder. Nötte kal. Sjaele kal: kletspraat. Stómme kal. Väöl kal höbbe: veel praatjes hebben. Waat eine kal: wat een kletspraat.
kale, kale, (mannelijk), 1. kaal iemand 2. iemand die deftig doet maar niet veel betekent (kale kak)
kalebas, [(boodschappen)tas], kallebas, (mannelijk), kallebasse, kallebeske, (boodschappen)tas, Eine kallebas vol waar: een tas vol boodschappen. Ei sjoean kallebeske: een mooi handtasje.: een mooi handtasje.
kalf, kaof, (onzijdig), kaover, käöfke, 1. kalf 2. onnozel iemand, ’t Kaof drejtj zich: een ongegeneerde boer laten.
kalfsvlees, [kalfsvlees], kaofsvleis, kaofvleis, (onzijdig), kalfsvlees, zie ook kaofvleis
kallen, [praten], kalle, kaltj, kaldje, gekaldj, praten, Doe höbs good kalle. Es d’r de kael gesmieërdj haet, kan d’r waal kalle: als hij dronken is, praat hij honderduit. Hel kalle. Van zich aaf kalle: zich mondeling verweren. Ze kónne baeter uuever dich kalle den van dich aete.: zich mondeling verweren. Ze kónne baeter uuever dich kalle den van dich aete.
kalven, kaove, kaoftj, kaofdje, gekaofdj, kalven, De koe haet gekaofdj. Dao kan gein koe kaove of hae mót t’r bie zeen: hij wil overal bij zijn.
kam, kamp, (mannelijk), kem, kemke, 1. haarkam 2. kamp, Alles uuever eine kamp sjaere. Zich de haor keime mèt eine kamp. Vreuger ginge wae mèt Jong Nederland en de Gidsen op kamp.
kameel, kemieël, (mannelijk), kemieële, kemieëlke, kameel, Doe stómme kemieël! Doos(t) höbbe wie eine kemieël. Pas mèt Driekuueninge zatte wae de kemieël en de kuueninge in ’t stelke.
kamer, kamer, (vrouwelijk), kamers, kaemerke, kamer, De gooj kamer: de kamer die alleen op zondag of op feestdagen gebruikt werd.
kameraad, [fors persoon], kammeraad, (mannelijk), fors iets of iemand, Dae Vlaamse reus, det waas mich eine kammeraad!
kameraad, kammeraod, (mannelijk), kammeräöj, kammeräödje, kameraad
kameraadschap, [kameraadschap], kammeraodsjap, (vrouwelijk), kameraadschap
kamerschieten, [kamerschieten ], kamersjete, kamerschieten met donderbussen bij plechtigheden, zoals bij een processie
kamerschot, [schot ], kamersjuuet, (mannelijk), schot met een donderbus
kamille, kemille, (mannelijk), kamille
kamillethee, kemillethieë, (mannelijk), kamillethee, Kemillethieë is good es se blaore inne mòndj höbs.
kamizolen, [afranselen], kammezaole, kammezaoltj, kammezaoldje, gekammezaoldj, afranselen, Ze gekammezaoldj kriege: een aframmeling krijgen.
kamizool, kammezaol, (mannelijk), kammezäöl, kammezäölke, (Frans) 1. borstrok 2. vest met lange mouwen 3. kolos, Vreuger droge ze inne wintjer ei kammezäölke.
kammen, keime, keimtj, keimdje, gekeimdj, 1. kammen 2. zich ~ = ruzie maken, ’t Is slecht keime es se gein haor höbs: waar niks is, valt ook niks te halen.
kamp, kamp, (onzijdig), kem, kemke, kamp, Vreuger ginge wae mèt Jong Nederland en de Gidsen op kamp.
kampen, [kavelen], kempe, kemptj, kempdje, gekemptj, kavelen, Bie gelieke standj móste wae kavele.
kamrad, kampraad, (onzijdig), tandrad, tandwiel
kan, kan, (vrouwelijk), kanne, kenke, kan, Wae ginge mètte kan mèlk hoeale bie de boer.
kandel, [dakgoot], kaanjel, (vrouwelijk), kaanjele, kaenjelke, dakgoot, zie ook daakguuet
kandelaar, kandelieër, (mannelijk), kandelieëre, kandelieërke, kandelaar, zie ook kaeseluchter
kaneel, kenieël, (mannelijk), kaneel, Op riestepap huuertj kenieël en broene sókker.
kaneelstaaf, [kaneelstaaf], kenieëlstaaf, (mannelijk), kaneelstaaf, Eine kenieëlstaaf kuips se oppe kirmes.
kanjer, knajer, (mannelijk), knajers, kanjer, Inne Joeaster Koele zitte mich knajers van vèsse!
kanon, kenón, knón, (onzijdig), kenónne, knónne, kenunke, knunke, kanon, Hae weurtj nog neet wakker al sjuuts se ei kenón naeve ’m aaf. Zoea zaat wie ei kenón. Zoea zaat es ei knón.
kanonnenzat, [dronken], knónnezaat, heel erg dronken
kant, kantj, (mannelijk), kenj/kantje, kentje, kant, zijde, Det löktj van geinskenj: dat lukt helemaal niet. Doe kèns mèt ’m alle kenj oet, behalve de goje. Maak dich ane kantj!: ga opzij! ’t Spek zitj mer aan eine kantj: één van de partners heeft geld. Van weerskenj.
kant, kantj, (onzijdig), kant, weefsel, Ei taofellake mèt eine sjoeane randj van kantj.
kanten, [van kant], kantje, kanten, van kant gemaakt, Ei kantje mötske. Ei zakdeukske mèt ei kantje rendje.
kanten, kantje, kantj, kandje, gekantj, zich kantje, zich verzetten, Hae is uueveral tieënge gekantj.
kantig, [hoekig], kentjig, kantig, hoekig
kantonnier, kanteneer, (mannelijk), kantenere, kanteneerke, kantonnier, beheerder van rijkswegen
kantoor, kentoear, (onzijdig), kentoeare, kentuuerke, kantoor, Hae haet kentoear aan hoes. ’t Wisselkentuuerke bestuit neet mieë.
kapel, kepel, (vrouwelijk), kepelle, kepelke, 1. kapel, gebedsruimte 2. muziekkapel, Thoear is riek aan veldjkepelkes.
kapelaan, keplaon, kaplaon, (mannelijk), kepläöns, kapläöns, kepläönke, kapläönke, kapelaan, Kepläönke deej de mès.
kapelanie, [kapelanie], kaplenie, (vrouwelijk), kaplenieje, kaplenieke, kapelanie, woonhuis van de kapelaan
kapot, kepot, 1. kapot, stuk 2. dood (van dieren) 3. doodmoe 4. uitgespeeld zijn bij kaartspel
kapothouwen, [stukslaan], kepothouwe, stukslaan, doodslaan, Dae is ’t kepothouwe neet waerd! Dae kan nog geine gölje kepothouwe: hij heeft niks om uit te geven.
kapotje, kepotje, (onzijdig), kepotjes, condoom
kapotmaken, [kapotmaken ], kepotmake, 1. kapotmaken 2. uitputtende arbeid verrichten 3. vermoorden
kapotmakerij, [uitputtende arbeid], kepotmaekerie, (vrouwelijk), uitputtende arbeid, Waat ein kepotmaekerie!
kapotvallen, [dood vallen], kepotvalle, kapot vallen, dood vallen, Doe kóns mich kepotvalle: je kunt me wat!
kaps, [platzak], keps, platzak, Ich bèn gans keps.
kar, ker, (vrouwelijk), kerre, kerke, kar, Dae de ker veurtj, maag de smik drage: iemand die de baas is, is ook verantwoordelijk. De ker is mich vuuer de vot gesjörgdj: ik moet aan mijn verplichtingen voldoen. Häör is de ker opgestoeate: ze heeft een miskraam gehad. Ónger de ker kómme: dronken zijn. ’t Zeen altied dezelfdje die de ker trèkke.
karamel, kermel, (mannelijk), kermels/kermelle, kermelke, karamel, Bie ’t grabbele raapdje de kinjer toete vol kermelle. Zelfgemaakdje kermel(le)pudding is ’t lekkerste mèt slaagroum.
karbonade, kermenaaj, (vrouwelijk), karbonade, Ei stök kermenaaj braoje.
karhengst, [trekhengst ], kerhings, kerhingst, (mannelijk), 1. trekhengst 2. scheldwoord
karhond, [trekhond], kerhóndj, (mannelijk), trekhond, zie ook trèkhóndj
karper, kerp, (mannelijk), kerp, kerpke, karper, Ich höb ei paar kerp gevange.
karpet, karpèt, kerpèt, (onzijdig), kerpètte, kerpètje, tapijt, vloerkleed
karrad, [karrenwiel], kerreraad, (onzijdig), karrenwiel
karren, [rijden], kerre, kertj, kerdje, gekerdj, karren, Ich bèn efkes op en nieër gekerdj. Waat liks se toch róndj te kerre.
karrenschop, [afdak ], kerresjop, (mannelijk), afdak voor karren en andere landbouwvoertuigen
karrensmeer, [wagensmeer], kerresmieër, (mannelijk), wagensmeer
karrenspoor, kerrespoear, (onzijdig), karrespoor
karton, kertóng, (onzijdig), kertónge, kertungske, karton
kartonnen, [van karton], kertónge, kartonnen, Doot dich die aafgedrage kleier mer in ’n kertónge doeas.
karwats, kerwatsj, (vrouwelijk), kerwatsje, kerwetsjke, karwats, zweep, Hae kreeg ze gerete mètte kerwatsj.
kasserol, kasserol, (vrouwelijk), kasserolle, kasserölke, kookpan, Maak de saus mer in ’t kasserölke
kast, kas, kast, (mannelijk), kes(t), kes(t)je, kast, Eine kas(t) van ein hoes.
kastanje, kestaanjel, kerstaanjel, (vrouwelijk), ke(r)staanjele, kastanje, Doe höbs taam en wilj ke(r)staanjele. Ke(r)staanjele rape.
kastanjeboom, kestaanjeleboum, kerstaanjeleboum, (mannelijk), kastanjeboom
kastanjebruin, [kastanjebruin], kestaanjelebroen, kerstaanjelebroen, kastanjebruin, Ke(r)staanjelebroen haor höbbe.
kasteel, kestieël, (onzijdig), kestieële, kestieëlke, kasteel, Kestieël Hagebrook.
kat, kat, (vrouwelijk), katte, ketje, kat, Dae moogs se allein de kat lieëne: hij is niet te vertrouwen. Det is ei ketje: een vals meisje. Es dich dao de kat mer neet aan kumtj: als dat maar goed afloopt. Höbs se de kat good gevoordj?: gezegd om goed weer af te roepen. Zèt de kat neet bie ’t spek.
katapult, kattepult, (mannelijk), kattepulte, kattepultje, katapult, Métte kattepult op veugelkes sjete.
kater, kater, (mannelijk), katers, kaeterke, 1. kater 2. zwaar hoofd na veel alcoholgebuik 3. vals meisje, valse vrouw 4. vervelend gevoel
katje, ketje, (onzijdig), ketjes, 1. wilgekatje 2. jonge poes 3. vervelend meisje, Ketjes plökke.
katoen, ketoen, (mannelijk), katoen, stof
katoenen, [van katoen], ketoene, van katoen, Ei ketoene klèdje.
katrol, ketrol, (vrouwelijk), ketrolle, ketrölke, takel, katrol
kats, [kattig meisje], kets, (vrouwelijk), ketse, ketske, kattig meisje, Die kets stuiktj ederein get op en den is ze t’r tössenoet.
kats, [onvolwassen], katsj, onvolwassen, Det jungske is nog katsj.
kattendrek, [kattenstront ], kattedrek, (mannelijk), 1. kattenstront 2. kleinigheid
kattenstaart, kattestert, (mannelijk), 1. kattenstaart 2. plant 3. onkruid
kauwtje, [kauw], kauwke, kauw, zie ook daol
kavelen, [beslissende ronde spelen], kavele, kaveltj, kaveldje, gekaveldj, de beslissende ronde spelen, Op d’n Aoje Limburger weurtj gekaveldj óm d’n Um.
keel, kael, (vrouwelijk), kaele, kaelke, keel, Det hingtj mich de kael oet.
keelzegen, [keelzegen], kaelzaengel, (mannelijk), keelzegen, Oppe gedinkdaag van de H. Blazius (3 febr.) kóns se de kaelzaengel kriege.
keen, keen, (vrouwelijk), kene, keenke, kloof in huid, Kene ane henj höbbe.
keer, kieër, (mannelijk), kieëre, kieërke, keer, Drie kieër raoje!
keergeld, [fooi], kieërgeldj, (onzijdig), fooi, verloren geld dat bij het poetsen gevonden wordt
keet, kieët, (vrouwelijk), kieëte, kieëtje, keet, huis, De ganse kieët is aafgebrandj.
keffen, kaffe, kaftj, kafdje, gekaftj, 1. blaffen 2. zwaar hoesten, D’n hóndj kaftj, kiek ins waem dao is.
kei, kej, (mannelijk), kejje, kejke, keisteen, zie ook kei, ’t Törp is mèt maaskejje bestraotj.
keihel, [keihard], keihel, kejhel, keihard, zie ook knoerhel
kellen, [ketel], kèlle, (onzijdig), kèlles, kèlke, ketel, De kèlles op ’t veur zètte. Maak die saus mer in ’t kleinste kèlke.
Kelpen, [kelpen], Kelpe, Kelpen
kemp, kemp, (mannelijk), hennep, Mèt kemp vèsse.
kennen, kènne, kèntj, kèndje, gekèndj, kennen, Hae kèntj gein noeat zoea groeat wie ein koe: hij is niet muzikaal. Ich kèndje ’m ane meneer van loupe. Waat de boer neet kèntj, det vritj d’r neet.
kennis, kènnis, (vrouwelijk), 1. kennis, wetenschap 2. verkering 3. kennis
keper, [balk voor dakconstructie], kaeper, (mannelijk), kaepers, kaeperke, balk voor dakconstructie
kepernagel, [spijker], kaepernieëgel, (mannelijk), lange spijker
kerel, kaerel, (mannelijk), kaerels, kaerelke, kerel, vent, Det is eine goje kaerel, mer hae pistj get lang: dat is een goede vent, maar hij werkt langzaam. Kaerelke, waat maaks se mich noe paraat!
keren, kieëre, kieërtj, kieërdje, gekieërdj, vegen met een bezem, De ziep kieëre.
kerk, kirk, (vrouwelijk), kirke, kirkske, kerk, Gei kirkske zoea klein of d’n duvel boewtj t’r ei kepelke naeve: mensen met minder goede bedoelingen proberen je te beïnvloeden. Inne kirk geboeare zeen: de deur open laten staan. Laot de kirk inne midde. Ze weurtj vannoet de kirk begrave. Zie luiptj de kirk plat.: de deur open laten staan. Laot de kirk inne midde. Ze weurtj vannoet de kirk begrave. Zie luiptj de kirk plat.
Kerkberg, [kerkberg], Kirkberg, Kerkberg
kerkboek, [misboek], kirkbook, (onzijdig), missaal, misboek
kerkdorp, [kerkdorp], kirkdörp, (onzijdig), kerkdorp, onderdeel van een gemeente
kerkelijk, kirkelik, kerkelijk, De Kirkelike: Harmonie St. Michaël.
kerkgang, [kerkgang ], kirkgank, (mannelijk), kerkgang, De kirkgank make: de eerste keer dat een moeder naar de kerk ging na de bevalling; zuiveringsritueel.
kerkganger, kirkgenger, (mannelijk), kerkganger
kerkhof, kirkhof, (onzijdig), kerkhof, begraafplaats
kerkklok, kirkklok, (vrouwelijk), kerkklok, Op Witte Dónderdig gaon de kirkklokke nao Roeame.
kerkmeester, kirkmeister, (mannelijk), kerkmeester
kerkpilaar, [kerkpilaar ], kirkepelaer, (mannelijk), 1. kerkpilaar 2. schijnheilige 3. zeer godsvruchtig iemand
Kerkrade, [kerkrade], Kirkraoj, Kerkrade
kerktoren, kirktoeare, (mannelijk), kerktoren
kerkuil, kirkuul, (mannelijk), kerkuil
kerkwerk, [nauwkeurig werk], kirkewerk, (onzijdig), nauwkeurig werk, ’t Hooftj neet allemaol kirkewerk te zeen: het hoeft niet allemaal zo precies te zijn.
kerkzang, [kerkzang], kirkezank, (mannelijk), kerkzang
kerkzang, [kerkzang], kirkzank, (mannelijk), kerkzang
kermis, kirmes, (vrouwelijk), kirmese, kirmeske, kermis, Achteróm is kirmes: kom maar via de achterdeur naar binnen. Dao is ’t kirmes: daar is ruzie. De groeate en de klein kirmes in Thoear. De groeate kirmes is zóndig nao de negendje oktoeaber en de klein kirmes is aafgesjaftj. Hae luiptj alle kirmese aaf. Kirmes haoje. ’t Raengeltj en de zón sjientj, ’t is kirmes inne hèl.: daar is ruzie. De groeate en de klein kirmes in Thoear. De groeate kirmes is zóndig nao de negendje oktoeaber en de klein kirmes is aafgesjaftj. Hae luiptj alle kirmese aaf. Kirmes haoje. ’t Raengeltj en de zón sjientj, ’t is kirmes inne hèl.
kermisbier, kirmesbeer, (onzijdig), bier, Ich höb t’r gister viefentwintjig gehadj, mer det waas ouch mer kirmesbeer.
kermisdag, [kermisdag], kirmesdaag, (kirmesdaa~g), (kirmesdaa\g), (mannelijk), kirmesdaag, kermisdag
kermisgeld, [kermisgeld], kirmesgeldj, (onzijdig), kermisgeld, Van opa en oma krege wae kirmesgeldj.
kern, kaer, (vrouwelijk), kaere, kaerke, kern, pit, Ein gooj kaer in höbbe: een goed karakter hebben. In appele en paere zitte kaere, in kese en proeme zitte stein.
kers, kees, (vrouwelijk), kese, keeske, kers, Doe gluifs nog det Ooslevenhieër inne keseboum zitj: gezegd tegen iemand die je alles wijs kunt maken. ’t Doortj mer eine kesetied: het is van korte duur. Eine kesekook. Morelle zeen zoor kese.: het is van korte duur. Eine kesekook. Morelle zeen zoor kese.
kersenboom, keseboum, (mannelijk), kersenboom
kersenkoek, [pannenkoek ], kesekook, (mannelijk), pannenkoek met kersen
kersensteen, [kersenpit], kesestein, (mannelijk), kersenpit
kersentijd, [kersentijd], kesetied, (vrouwelijk), kersentijd, Det doortj mer eine kesetied.
Kerstmis, Keesmes, Kesemes, Kersmes, (mannelijk), Kerstmis, Es mèt Keesmes de mögke danse, kóns se in mieërt de oeare wörme.
kervel, kirvel, (mannelijk), kervel, Kirvelsop.
Kessenich, [kessenich], Kaesing, Kessenich, Liedje, gezongen door de kinderen, terwijl ze breeduit over straat lopen: Wae laote nemes door, al is ’t de pestoear van Kaesing, al kumtj d’r op eine baesem, al is ’t de pestoear van Thoear, dae bleustj op eine moear.
ketel, kieëtel, (mannelijk), kieëtels, kieëtelke, ketel, kookpan, Pannaaskieëtel. Verkeskieëtel. Waskieëtel.
ketellapper, [ketellapper ], kieëtellepper, (mannelijk), 1. ketellapper 2. koperslager, Zoepe wie eine kieëtellepper.
ketelsteen, kieëtelstein, (mannelijk), ketelsteen
ketelsteen, ketelstein, (mannelijk), kietelsteen
keten, kieëte, kieëtj, kieëdje, gekieëtj, flink de boel op stelten zetten
ketsen, ketse, ketstj, ketsdje, geketstj, 1. lopen, rennen, sprinten 2. (muziek) het missen van de juiste toon 3. schampen 4. vuur slaan met vuursteen 5. bij knikkerspel met favoriete knikker de andere uit de pot schieten, Belke trèkke en den hel wegketse.
ketser, [schampschot ], ketser, (mannelijk), ketsers, ketserke, 1. hardloper 2. afglijder, schampschot 3. aansteker met vuursteentje 4. favoriete knikker
ketting, kètting, (vrouwelijk), kèttinge, kèttingske, ketting, De kètting is mich vanne fiets aafgeloupe.
kettingcarrousel, [kettingcarrousel], kèttingkerresel, (vrouwelijk), kettingcarrousel, Pak ’m nog ins efkes inne henj, de zwingel vanne kèttingkerresel.
keuken, kuueke, (vrouwelijk), kuuekes, kuuekske, keuken
keukenkastje, [keukenkastje], kuuekekesje, kuuekekestje, (onzijdig), keukenkastje
keukenstoel, [keukenstoel], kuuekestool, (mannelijk), keukenstoel
keukentafel, [keukentafel], kuueketaofel, (vrouwelijk), keukentafel
Keulen, Kölle, Keulen, Kölle en Aoke zeen neet op einen daag geboewdj.
keuren, [aaien], keure, keurtj, keurdje, gekeurdj, aaien, De kat keure.
keuren, käöre, käörtj, käördje, gekäördj, 1. keuren, op waarde schatten 2. proeven
keuring, [keuring], käöring, (vrouwelijk), keuring, Twieë kieër per jaor wórte de paerd gesjatj oppe paerskäöring.
keurmeester, [keurmeester ], käörmeister, (mannelijk), keurmeester; tot na W.O.II kenden vele plaatsen een keurmeester voor de huisslachtingen
keurtje, [snufje], käörke, (onzijdig), snufje, Ei käörke zaot.
keus, [varken], koesj, (mannelijk), koesje, kuusjke, 1. varken 2. een gierig iemand
keutel, kuuetel, (mannelijk), kuuetels, kuuetelke, keutel, Smaal kuuetele sjiete: niet veel te besteden hebben. Ziene kuuetel intrèkke: terugkomen op een eerder gedane uitspraak, belofte.: terugkomen op een eerder gedane uitspraak, belofte.
Kevelaar, [kevelaar], Kaevelieër, Kevelaar, Op baejevaart gaon nao Kaevelieër.
kever, kaever, (mannelijk), kaevers, kaeverke, kever, Zoea ieferig wie eine kaever.
kiebes, kiebes, (mannelijk), kiebese, kiebeske, hoofd, Eine kale kiebes. Zich ziene kiebes stoeate.
kiel, keel, (mannelijk), kele, keelke, kiel, kledingstuk, Eine boerekeel.
kiel, kiel, (mannelijk), kiele, kielke, keg, wig
kienen, kiene, kientj, kiendje, gekiendj, kienen, Mörge is kiene vanne buurt. Kien!
kiepkar, kiepker, (vrouwelijk), kiepkar, een kar die men kon opkiepen zonder het paard uit te spannen
kietelen, ketele, keteltj, keteldje, geketeldj, kietelen, Aaf en toe mós se dich zelf ouch ins ketele: af en toe moet je jezelf ook eens verwennen. Kiele wiele wenske, / bótter in die penske, / eier inne sjoeat, / mörge bès se groeat: gezegd bij het kietelen van een klein kind.: gezegd bij het kietelen van een klein kind.
kiezel, kezel, (mannelijk), kezele, kezelke, kiezel, grind, De waeg is bezejdj mèt kezele.
kiezelsteen, kezelstein, (mannelijk), kiezelsteen, Ei kezelsteinke inne sjoe höbbe.
kiezelweg, [grindweg], kezelewaeg, kezelwaeg, (mannelijk), kiezelweg, grindweg
kiezen, keze, keestj, koeas, gekoeaze, kiezen, Ich kees mich sjroeap, hae keestj zich kieës, doe kees dich sjónk.
kijkdoos, kiekdoeas, (vrouwelijk), kijkdoos
kijken, kieke, kiektj, keek, gekeke, kijken, Dao kumtj hieël get bie kieke. De kat oette boum kieke. Doe kóns emes waal vuuer de kop kieke mer neet t’r in. Emes nao de ouge kieke. Hae stuit te kieke of haet d’r de vot verbrandj. Kiek nao dien eige! Kiek oet dien döp! ’t Kiektj al ins achteróm: een meisje in de puberteit kijkt al eens naar de jongens. Kiek ze kieke! Kies hie: kijk eens hier! Laot ze mer ins get kieke! Mèt ’t rechse oug in ’t linkse waemesteske kieke: scheel zien. Op zien naas kieke. Örges eine goje kiek op höbbe. Te meug zeen om oet zien ouge te kieke.
kijker, [toeschouwer ], kieker, (mannelijk), 1. toeschouwer 2. verrekijker
kind, kindj, (onzijdig), kinjer, kindje, kind, Alle kinjer zeen mich aeve leef. Ei kindje koupe: zorgen voor gezinsuitbreiding. Ein moder kan baeter tieën kinjer groeatbringe es tieën kinjer ein moder. Hae waas ’t kindje van de juffrouw: hij was het lievelingetje van de juffrouw. Ich krieg ei kindje van dich!: ik ben het moe. Ich maag ei kindje kriege es det waor is. ’t Is ei good kindj waat op zie vader staaltj. Kinjer en zate luuj zègke de waorheid. Kinjer mótte gein groeateminsesjoon aan wille doon. Klein kinjer traeje de moder oppe tieën, groeate kinjer traeje häör op ’t hert. Oette kinjer zeen. Opa’s en oma’s weite: dao is gein sjoeander kindj es ei kleinkindj. Wie m’n kinjer groeattrèktj, zoea haet m’n ze.
kinderachtig, kinjerechtig, kinderachtig, Doot neet zoea kinjerechtig.
kinderbed, kinjerbèd, (onzijdig), kraambed, Die moder is gestorve in ’t kinjerbèd.
kinderbedje, [kinderbed ], kinjerbèdje, (onzijdig), kinderbed voor baby en kleuter
kindergeld, [kinderbijslag], kinjergeldj, (onzijdig), kinderbijslag
kindergodsgenade, [uitroep], kinjergaodsgenaoje, uitroep, Kinjergaodsgenaoje, wat höbbe ze mich noe weer gedaon!
kinderjaren, kinjerjaore, kinderjaren, De kinjerjaore zeen de sjoeanste jaore.
kinderkal, [kinderpraat], kinjerkal, (mannelijk), kinderpraat, Sjei toch oet mèt dae kinjerkal.
kinderkopje, [maaskei], kinjerköpke, (onzijdig), kleine, ronde maaskei, In Thoear zeen sjoean petroeane gelag(d) mèt kinjerköpkes.
kinderliedje, [kinderliedje], kinjerleedje, (onzijdig), kinderliedje
kinderlief, [uitdrukking], kinjerleef, uitdrukking
kindermeidje, [kindermeisje], kinjermaedje, (onzijdig), kindermeisje, Pis höbbe wie ei Belsj kinjermaedje.
kinds, [dement], kins, 1. van kind, van de kindertijd 2. dement, seniel, Van kins aaf aan.
kindsdeel, [erfenis], kinsdeil, (onzijdig), kindsdeel bij erfenis
kissen, [ophitsen], kisse, kistj, kisdje, gekistj, ophitsen, Pas op, of ich kis dich d’n hóndj aan.
kist, [bil], kis, (vrouwelijk), kisse, kiske, bil, achterwerk, Van ’t lang zitte, kreeg ich stief kisse.
kist, kis, kist, (vrouwelijk), kiste, kisje, kist, Oppe kis(t) houwe: ophef maken. En wae houwe oppe kis, ómdet ’t Vastelaovendj is ...
kits, [klokhuis ], kits, (vrouwelijk), kitse, kitske, 1. klokhuis van appel of peer 2. kern, Doe mós ouch de kits opaete!
kits, kits, in orde
klaar, klaor, klaorder, klaorst, klaar, helder, Op klaorleechten daag. Örges gaw mèt klaor zeen. Van water drinke kriegs se klaor ouge.
klaas, klaos, (mannelijk), klaoze, kläöske, dommerik, klaas, Doe bès mich toch eine klaos! Einen houtere klaos.
klagen, klage, klaagtj, klaagdje, geklaagdj, klagen, Klage mèt gezónj bein: geen reden hebben om te klagen.
klamot, [slonzige vrouw], klamot, klemot, (vrouwelijk), klamotte, klemotte, 1. een slonzige vrouw 2. spullen 3. geld, Haod dich dao weg, det is ein richtige klamot/klemot.
klamp, [nauwelijks], klamp, amper, bijna, nauwelijks, Ich haaj klamp genóg geldj bie mich óm de waar te betale. Ich waas klamp bènne of ’t begós te raengele.
klappei, klephej, (vrouwelijk), klikspaan, zie ook klepmoel
klaproos, klaproeas, (vrouwelijk), klaproos
klare, klaore, (mannelijk), jenever, Eine jónge of aoje klaore.
klaren, [afhandelen], klaore, klaortj, klaordje, geklaordj, afhandelen, Zoea, det werk is weer geklaordj, noe höbbe wae rös(t).
klark, [fluim], klark, (mannelijk), klarke, klerkske, fluim
klarken, [fluimen], klarke, klarktj, klarkdje, geklarktj, fluimen, Klarke? Dao haje de boere ein hendje van!
klas, klas, (vrouwelijk), klasse, kleske, klas, Ei klein kleuterkleske.
klassineren, klasjenere, klasjeneertj, klasjeneerdje, geklasjeneerdj, praten, Op ’t luuegebenkske weurtj hieël get geklasjeneerdj. Ze höbbe oet en t’r nao t’ruuever geklasjeneerdj.
klater, [kletstante ], klater, (vrouwelijk), klaters, 1. kletstante 2. vlucht, Det is ein richtige klater(vot).
klateren, klatere, klatertj, klaterdje, geklaterdj, 1. klateren 2. kletsen, ’t Raengeltj det ’t klatertj.
klats, [klap], klats, (vrouwelijk), klatse/kladze, kletske, 1. klap 2. een klein beetje, Es se neet oetsjeis, kriegs se ein klats óm dien oeare.
klatsen, [slaan], klatse, klatstj, klatsdje, geklatstj, slaan, klappen, Dalik klats ich dich vuuer dien vot! Mètte duuer klatse.
klatsen, [slaan ], klaatse, klaatstj, klaatsdje, geklaatstj, 1. een klap geven die geluid maakt, slaan 2. flink drinken, Emes óm die oeare klaatse: iemand een draai om zijn oren geven. Klaats Cornelis, gaef ’m ein vaeg: zet ’m op. Klaats, dao laag d’r. : zet ’m op. Klaats, dao laag d’r.
klauw, klaw, (mannelijk), klawwe, klewke, 1. klauw 2. hand 3. zware steen
klauwen, klawwe, klawtj, klawdje, geklawdj, 1. klauwen 2. stelen, De kat haet mich nöt geklawdj.
klazenman, [sinterklaaspop], klaozeman, (mannelijk), 1. sinterklaaspop, gemaakt van peperkoekdeeg 2. sufferd
kledage, [kleding], kleiaasj, (vrouwelijk), kleding, Hieël get kleiaasj höbbe: veel kleren hebben.
kleden, kleie, kleitj, kleidje, gekleidj, zich kleie, zich kleden, Zie haet zich altied sjiek gekleidj.
klee, [klaver], klieë, (vrouwelijk), klaver
klee-aas, [klaverenaas], klieë-aos, (mannelijk), klaverenaas
kleeblad, [klaverblad], klieëblaad, (onzijdig), klaverblad
kleeboer, [klaverenboer], klieëboer, (mannelijk), klaverenboer
kleed, [jurk], kleid, (onzijdig), kleier, klèdje, jurk, kleding, Die vrouw haet ei sjoean kleid aan. Ei gehaoktj taofelklèdje. St. Berb geit in ei wit kleid nao ’t bal: zei men van een vrouw die haar hele leven kuis geleefd had.
kleedame, [klaverendame], klieëdam, (vrouwelijk), klaverendame, klaverenvrouw, zie ook klieëvrouw
kleeheer, [klaverenheer], klieëhieër, (mannelijk), klaverenkoning, klaverenheer, zie ook klieëkuuening
kleekoning, [klaverenkoning], klieëkuuening, (mannelijk), klaverenkoning, klaverenheer, zie ook klieëhieër
kleerhanger, [kleerhanger], kleierhenger, (mannelijk), kleerhanger
kleerkast, kleierkas, kleierkast, (mannelijk), kleerkast
kleermaker, kleiermaeker, (mannelijk), kleermaker, zie ook sjruuer
kleevrouw, [klaverenvrouw], klieëvrouw, (vrouwelijk), klaverenvrouw, klaverendame, zie ook klieëdam
kleezaad, [klaverzaad], klieëzaod, (onzijdig), klaverzaad
klein, klein, klein(d)er, kleinst, klein, Kóns se mich det neet klein make?: kun je dat geld wisselen? Klein kinjer, klein leid; groeate kinjer, groeat leid. Van klein kumtj m’n toet groeat: door zuinig te leven kan men rijk worden.: door zuinig te leven kan men rijk worden.
kleine, klein, kleine, (mannelijk/onzijdig), klein kind, Hie-naeve is get kleins gekómme! Mie klein duit zóndig de kemunie. Mie zöster haet eine kleine gekrege.
Kleine Hegge, [landgoed ], Klein Hèk, landgoed Kleine Hegge
klem, [tetanus], klem, (vrouwelijk), tetanus, ’t Paerd haet de klem.
klem, [speldje ], klam, (vrouwelijk), klamme, klemke/klemmerke, 1. klem, speldje 2. hechting, Ei klemmerke vuuer inne haor.
klemmertje, [wasknijper], klemmerke, (onzijdig), klemmerkes, wasknijper, zie ook wasknieper, wasklöppelke
klep, klup, (vrouwelijk), 1. collectebakje 2. klepper, Mètte klup rondjgaon: collecteren in de kerk.
klepel, klieëpel, (mannelijk), klieëpels, klieëpelke, klepel
klepmuil, [klikspaan], klepmoel, (vrouwelijk), klikspaan, zie ook klephej
kleppen, [verklappen], kleppe, kleptj, klepdje, gekleptj, verklappen, Zie stóng weer te kleppe.
klepper, [klaphout], klepper, (mannelijk), kleppers, klepperke, klepper, klaphout, Es de klokke nao Roeame zeen in de Gooj Waek, gaon de kinjer smörges mètte kleppers/mètte klup róndj.
klepperen, kleppere, kleppertj, klepperdje, geklepperdj, klepperen, met de kleppers rondgaan
kleren, kleier, kleding, Dae haet de kleier aan gehadj: hij heeft zijn priesterstudie afgebroken. Sóndigse en swerkeldigse kleier.
klerenborstel, [kleerborstel], kleierbeustel, (mannelijk), kleerborstel
klets, klets, (vrouwelijk), 2. verkoudheid, De klets te pakke höbbe: een verkoudheid opgelopen hebben.
klets, [oorvijg], klets, (vrouwelijk), 1. oorvijg
kletskont, [babbeltrien], kletskóntj, (mannelijk), babbeltrien, zie ook kletsmoel
kletsmuil, [babbeltrien], kletsmoel, (mannelijk), babbeltrien, zie ook kletskóntj
klier, kleer, (vrouwelijk), klere, kleerke, klier, Bie kaelóntstaeking höbs se opgezatte klere in d’n hals.
klimmen, klumme, klumtj, klóm, geklómme, klimmen, Inne boum klumme. Uuever de moor klumme.
klit, [kleefkruid], klet,  klit, (vrouwelijk), klette klitte, kleefkruid, Aaneinhange wie klet.
klits, [drop], klits, (mannelijk), drop, Klitsketjes: katjesdrop. Klitske trèkke toet ’t sjuumtj. Klitswater: dropwater.: dropwater.
klitsen, [kloten], klitse, kloten, Dae is de klitse op: hij is ervandoor. Det is nao de klitse: dat is kapot gegaan. Ei stök inne klitse höbbe: dronken zijn. Hae veel op zien klitse. Ich bèn vandaag gein klitse waerd.
klok, klok, (vrouwelijk), klokke, klökske, klok, Det pastj wie ein klok: dat past precies.
klokken, klokke, kloktj, klokdje, gekloktj, klokken, ring van de duif in de klok draaien
klokkenmaker, [klokkenmaker], klokkemaeker, klokkenmaker, Thoear haaj in de 18de ieëw beroemdje klokkemaekers.
klommel, klómmel, (mannelijk), klómmele, klummelke, prul, waardeloos ding, Det is klómmelwerk: dat is prutswerk. Ze goeaje de klómmele bie-ein: ze gaan samenwonen. Zien klómmele bie-ein pakke: zijn spullen bij elkaar pakken.
klommelaar, [prutser], klómmelieër, (mannelijk), prutser, knoeier
klommelachtig, [van slechte kwaliteit], klómmelechtig, van slechte kwaliteit, Det zuut t’r klómmelechtig oet.
klommelarij, [prutswerk], klómmelerie, (vrouwelijk), prutswerk, Hoeal dich gein klómmelerie oppen hals: haal je geen narigheid op de hals.
klommelen, klómmele, klómmeltj, klómmeldje, geklómmeldj, prutsen, knoeien, Zich get bie-ein klómmele.
klommelen, [knuffelen], knoemele, knoemeltj, knoemeldje, geknoemeldj, knuffelen, vastpakken, Ich zal dich ins lekker knoemele.
klommelig, [slordig], klómmelig, slordig, Det is klómmelig aafgewirktj.
klomp, klómp, (mannelijk), klump/klómpe, klumpke, klomp, Dao valle mich de klump van oet. Ein naas wie eine klómp höbbe: een dikke neus hebben. Get oppe klómpe aanveule. Hae lieëtj mètte klómpe uuever zich haer loupe: hij laat over zich heen lopen. Hae spuueldje flink op ziene klómp: hij ging behoorlijk tekeer. Noe briktj mich de klómp.
klomp, [kinderklompen], klumpkes, kinderklompen
klomp, [schaatsen], klumpkes, korte schaatsen
klompenmaker, klómpemaeker, (mannelijk), klompenmaker
klompennagel, [spijkertje ], klómpenieëgel, (mannelijk), spijkertje met platte kop
klompenriem, [klompenriem], klómpereem, (mannelijk), klompenriem
klompvoet, klómpvoot, (mannelijk), klompvoet
klont, klóntj, (mannelijk), klóntje, kluntje, klont, Ei sókkerkluntje: een suikerklontje. Eine klóntj bótter. Zoea klaor wie ei kluntje.
klonter, klóntjer, kluntjer, (mannelijk), klóntjers, kluntjers, kluntjerke, klonter, Inne gaele pudding zoeate dèk klóntjers.
klonteren, klóntjere, kluntjere, klóntjertj, klónterdje, geklónterdj, klu, klonteren
klooster, kloeaster, (onzijdig), kloeasters, kluuesterke, klooster, abdij
Kloosterberg, [kloosterberg], Kloeasterberg, Kloosterberg
kloosterzuster, [kloosterzuster], kloeasterzöster, (vrouwelijk), kloosterzuster, Ei kloeasterzösterke mèt ’n österke.
kloot, kloeat, (mannelijk), kloeate, kluuetje, 1. kloot 2. goedzak 3. iemand die zich intensief bezighoudt met iets, De kloeate op gaon: zich uit de voeten maken. De kloeate sjore: weinig of niks doen. Det is nao de kloeate: dat is helemaal kapot. Doe kóns mich de kloeate kusse: je kunt me nog meer vertellen. Get de kloeate ophelpe: zo ruw met iets omgaan dat het kapot gaat. Ich bèn vandaag gein kloeate waerd: ik voel me vandaag helemaal niet lekker. Loup nao de kloeate: verwensing. Oppe kloeate zeen: versleten zijn. Vuuer de bók zien kloeate: voor niks, tevergeefs.
klootzak, [klootzak], kloeatzak, (mannelijk), klootzak
klos, klos, (mannelijk), klosse, klöske, klos, garenklos, Ei gareklöske. Ei klöske gare.
klot, klot, (mannelijk), klotte, klötje, kluit, Eine klot aerd: een kluit aarde.
klote, kloeate, klote, vervelend, Ich vinj t’r gein kloeate aan. ’t Is sjoean kloeate.
kloten, kloeate, kloeatj, kloeadje, gekloeatj, 1. bedriegen 2. voor de gek houden 3. klungelen, Doe mós mich neet kloeate.
kloter, [bel], kloeaters, rammelende bellen aan het hoofdtuig van het paard, ’t Paerstuug vanne dokter enne brandjwaer haje vreuger kloeaters anen haam, zoeades se ze huuerdjes aankómme.
klotergeld, [kleingeld], kloeatergeldj, (onzijdig), kleingeld
kloterij, [bedriegerij], kloeaterie, (vrouwelijk), bedriegerij, Kloeaterie oethoeale: kattekwaad uithalen.
klucht, kloch, klocht, (vrouwelijk), zwerm, vlucht, Dao haje ze ein ganse kloch(t): daar hadden ze veel kinderen. Dao vluugtj ein kloch(t) doeve: daar vliegt een zwerm duiven.: daar vliegt een zwerm duiven.
kluis, kloes, (mannelijk), kloeze, kluuske, kluis, Get opberge inne kloes.
kluizenaar, kluzenieër, (mannelijk), kluizenaar
klungelaar, klungelieër, (mannelijk), klungelaar
klungelarij, [prutswerk], klungelerie, (vrouwelijk), prutswerk
klutskop, [sufferd], klutskop, (mannelijk), stommerik, sufferd
klutsoog, [blauw oog], klutsoug, (onzijdig), blauw oog, Emes ei klutsoug houwe.
knab, [stuiver ], knab, (mannelijk), knabbe, knepke, 1. stuiver 2. stuk hout, zie ook stuver, Dae haaj nogal väöl knabbe: hij had veel geld. Hae bietj dao de knabbe aaf: hij moet daar het vuile werk doen. : hij moet daar het vuile werk doen.
knakworst, knakwoos, knakwoost, (vrouwelijk), knakworst
knalpijp, [knalpijp], knalpiep, (vrouwelijk), knalpijp
knalrood, knalroead, knalrood, Knalroeaj haor. Ze haaj de luppe knalroead gevèrfdj.
knap, [bijna], knap, bijna, amper, Ich bèn knap ei ke(r)teerke weg gewaes(t).
knapkoek, knapkook, (mannelijk), ronde, gesuikerde koek, Thoearder knapkook.
knappen, kneppe, kneptj, knepdje, gekneptj, 1. een knappend geluid maken 2. alcohol drinken 3. met knikkers schieten, De lamp knepdje kepot. Drie mösse kneppe: drie mussen doodschieten. Luus kepot kneppe.
knapper, [knikker ], knepper, (mannelijk), 1. favoriete knikker 2. krasse man
knasterd, [oud brood], knastert, (mannelijk), oud brood, oude koffie, Dae wèk, det is druuege knastert. Dao höb ich toch knastert van koffie gekrege.
knauwel, [taai eten], knawwel, (mannelijk), 1. taai stukje eten, waar op geknauweld is 2. onzinnige, moeilijke praat
knauwelaar, [iemand die lang kauwt], knauwelieë, knawwelieër, (mannelijk), iemand die lang ergens op kauwt
knauwelen, [kauwen], knawwele, knauwele, knawweltj, knawweldje, geknawweldj, knau, (fijn) kauwen, zie ook knauwele, Waat bès se weer aan ’t knawwele?
kneden, knaeje, knaetj, knaedje, geknaedj, kneden, ’t Deig knaeje.
knets, [week], knetsj, niet gaar, week, zie ook knetsjerig, Dae wèk is knetsj.
knetserig, [week], knetsjerig, niet gaar, week, zie ook knetsj , Dae tulbandj is knetsjerig.
kneuteraar, [mopperaar], knoterieër, (mannelijk), mopperaar, zie ook knoterpot, knoterzak
kneuteren, [mopperen], knotere, knotertj, knoterdje, geknoterdj, mopperen
kneuterpot, [mopperaar], knoterpot, mopperaar, zie ook knoterieër, knoterzak
kneutervot, [mopperaar], knotervot, (mannelijk), mopperaar
kneuterzak, [mopperaar], knoterzak, mopperaar, zie ook knoterieër, knoterpot
knijpen, kniepe, knieptj, kneep, geknepe, knijpen, Hae knieptj ’t ’m: hij is bang.
knip, kniep, (vrouwelijk), kniepe, kniepke, zakmes, Ei gezich(t) wie ein kniep höbbe: er bleek, slecht uitzien. Gaef mich de kniep ins: geef me het zakmes eens.: geef me het zakmes eens.
knipoog, [knipoog], knipuigske, (onzijdig), knipoogje, Emes ei knipuigske gaeve.
knipper, [drukknoop], knipper, (mannelijk), knippers, knipperke, drukknoop, zie ook luiwievereknoup
knobbel, knóbbel, (mannelijk), knóbbels, knubbelke, knobbel
knobbelachtig, [knobbelig], knóbbelechtig, knobbelig
knoei, [rommel], knoeaj, (mannelijk), rommel, rotzooi
knoeien, knoeaje, knoeatj, knoeadje, geknoeadj, knoeien
knoeier, [knoeier], knóddelieër, (mannelijk), knoeier
knoeier, [knoeier], knoeajer, knoeajert, (mannelijk), knoeaiers, knoeier
knoeilap, [knoeier], knoeajlap, (mannelijk), knoeier
knoert, knoear, (mannelijk), 1. knoest 2. onverzettelijk iemand
knoerthel, [keihard], knoerhel, keihard, zie ook keihel, kejhel
knoflook, knofloeak, (onzijdig), knoflook
knoken, [heel erg], knoeake-, heel erg, Knoeakedruueg: kurkdroog.
knook, knoeak, (mannelijk), knuuek, knuuekske, knook, bot, Alles oet zien knuuek laote valle: alles uit zijn handen laten vallen. Gaef daen hóndj eine knoeak. Gein knuuek in zie lief höbbe: lenig zijn. Hae haet de ganse waek sop gekoeaktj van eine knoeak: hij is erg gierig. Haoj dien knuuek bie dich: hou je handen thuis. Ich braek dich de knuuek es se det dörfs te doon: ik breek je botten als je dat durft te doen. Laot det oet dien knuuek: blijf daar van af. Mèt dien knuuek goeaj ich nog neut vanne buim: oude mensen vinden dat jonge mensen niet moeten klagen. Mien aoj knuuek wille neet mieër. Pien inne knuuek höbbe: pijn in de botten hebben. Uuever zien eige knuuek valle: over zijn eigen voeten struikelen. ’t Waer inne knuuek höbbe: aan zijn botten voelen dat er regen op komst is.
knoop, knoup, (mannelijk), knuip, knuipke, knoop, Ich höb de knuip aaf: ik ben heel erg moe. Lèk dich eine knoup inne tesseplak, den vergits se ’t neet.
knoop, [kwetsuren], knup, kwetsuren, Hae haet hieël get knup mètgekrege.
knoopsgat, [knoopsgat ], knoupsgaat, (onzijdig), knoopsgat
knop, knóp, (mannelijk), knup, knupke, knop, Dao zitte al knup inne blome. Eine leech(t)knóp.
knopen, knuipe, knuiptj, knuipdje, geknuiptj, knopen, Knuip dich det in dien oeare!
knorren, knórre, knórtj, knórdje, geknórdj, knorren, Eine boer en ei verke waere knórrendj vèt.
knors, knoesj, (mannelijk), kraakbeen
knots, [helemaal], knatsj, helemaal, Knatsjgek: stapelgek. Det is mich knatsj egaal: dat maakt me helemaal niks uit.: dat maakt me helemaal niks uit.
knots, [lollie], knótsj, (mannelijk), knótsje, witte ronde harde noga- lollie, gedoopt in chocolade, Vreuger ginge we nao Kaesing óm knótjse en Belzje kauwgum.
knuddelen, knóddele, knóddeltj, knóddeldje, geknóddeldj, knoeien, klungen, Zit neet zoea te knóddele.
knuffel, [liefkozing], knoevel, (mannelijk), knuffel
knuffelen, knoevele, knoeveltj, knoeveldje, geknoeveldj, knuffelen
knuist, knoest, (mannelijk), knoeste, knuusje, knuist, Ei paar knoeste van henj höbbe: grote handen hebben.
knuppel, klöppel, (mannelijk), klöppele/klöppels, klöppelke, 1. knuppel, stok 2. onhandig persoon, Eine trómklöppel. Pak dae klöppel ins.
knuppelen, [vechten], klöppele, klöppeltj, klöppeldje, geklöppeldj, knuppelen, vechten, Dao höbbe ze zich flink geklöppeldj.
koe, koe, (vrouwelijk), kuuj, kuke, koe, Ein botte koe. Koelómp. Zoea lómp wie ein koe.
koeflater, [uitwerpselen van koe], koeflater, (mannelijk), uitwerpselen van een koe
koek, kook, (mannelijk), keuk, keukske, koek, Emes ei keukske van eige deig gaeve. Krieg dich ei lekker stök kook bie de koffie. Neet van kook toet broead kómme: niet opschieten.
koekenhort, [vlaaienrekje], kokenäörtje, (onzijdig), vlaaienrekje, zie ook äörtje, häörtje, flajenäörtje, De keseflaai stóng op ’t kokenäörtje om aaf te keule.
koel, keul, keul(d)er, keulst, koel, Eine keule windj.
koelen, keule, keultj, keuldje, gekeuldj, koelen
koest, koesj, koest, Haod dich koesj.
koestront, [koeiestront], koestróntj, (mannelijk), koeiestront
koetjong, [onvolwassen jongen], koetjónk, (mannelijk), onvolwassen jongen, snotneus
koffer, koffer, (onzijdig), koffers, köfferke, 1. koffer 2. bed
koffieboon, koffieboean, (vrouwelijk), koffieboon
koffieketel, [koffieketel], koffiekieëtel, (mannelijk), koffieketel
koffiemolen, koffiemuuele, (vrouwelijk), koffiemolen
koffietafel, koffietaofel, (vrouwelijk), koffietafel, Nao de begrafenis is t’r meistal ein koffietaofel.
koken, koeake, koeaktj, koeakdje, gekoeaktj, koken
kokkerel, [tol], kókkerel, (mannelijk), kókkerelle, kókkerelke, tol, zie ook pómpernel, póppernel, Zich drejje wie eine kókkerel: zich ronddraaien om gezien te worden.
kokos, kokes, (mannelijk), kokos, Mekróns zeen mèt kokes gemaaktj.
kokosmat, kokesmat, (vrouwelijk), kokosmat
kokosnoot, kokesnoot, (vrouwelijk), kokosnoot
kolenboer, koealeboer, (mannelijk), kolenboer
kolengat, [kolengat], koealegaat, (onzijdig), kolengat, gat van kolenkelder
kolengruis, koealegruus, (onzijdig), droog kolengruis
kolenkar, [kolenkar], koealeker, (vrouwelijk), kolenkar
kolenkelder, [kolenkelder], koealekelder, (mannelijk), kolenkelder
kolenkit, koealekit, (vrouwelijk), kolenkit
kolenschop, [kolenschop], koealesjöp, (vrouwelijk), kolenschop, Henj wie koealesjöppe.
kolenslam, [kolengruis], koealeslam, (mannelijk), gebonden kolengruis
kolk, kouk, (vrouwelijk), kolk in het water, Corbeys kouk. Truppers kouk.
kom, kómp, (vrouwelijk), kump, kumke, kom, Doe moogs dalik de kómp oetlekke. Slaagroum kloppe inne kómp.
komaf, kómaaf, (mannelijk), 1. komaf, afkomst 2. einde, Van rieke kómaaf zeen.
komedie, kemedie, (vrouwelijk), komedie, aanstellerij, Waat ein kemedie!
komen, kómme, ich kóm, doe kums, hae kumtj, zie kómme, kwaam/, komen, Aan alles kumtj ein inj. Dao kumtj niks van in! Doe mós neet allein langs kómme, mer ouch aankómme. Es vader laat heives kumtj, hooftj d’r niks te zègke: werd gezegd van iemand die op stap was geweest en heel laat thuiskwam. Kómme wie gerope. Kómme ze, den kómme ze neet; kómme ze neet, den kómme ze: komen de mussen, dan komen de erwten niet uit, komen de mussen niet, dan komen de erwten wel uit. ’t Kumtj zich neet op einen daag: het komt niet op één dag aan. Örges neet op kómme: zich iets niet kunnen herinneren. Waat neet is, kan nog kómme.
komend, [volgend], kómmendj, komend, volgend, Kómmendj jaor, kómmendje waek.
komst, koms, komst, (vrouwelijk), komst, Dao is get op koms(t): daar wordt een baby verwacht.
konijn, knien, (knie~n), (knie\n), (knie~nke), (mannelijk), knien, knienke, konijn, Det is bie de knien aaf!: dat is verschrikkelijk. Knien in ’t zoor. Zoea giftig wie eine knien: pisnijdig zijn. Zoea taam wie eine knien.: pisnijdig zijn. Zoea taam wie eine knien.
konijnenhol, knienshol, (onzijdig), konijnenhol
konijnenpijp, [ondergrondse gang van konijn], knienspiep, (vrouwelijk), ondergrondse gang van een konijn
konijnenpoot, [konijnenpoot], knienspoeat, (mannelijk), konijnenpoot
konijnenvel, kniensvel, (onzijdig), konijnenvel, Vreuger kwoeame ze langs de duuer vuuer kniensvelle.
koning, kuuening, (mannelijk), koning
koningin, kuuenegin, (vrouwelijk), kuueneginne, koningin
Koninginnedag, Kuueneginnedaag, (mannelijk), Koninginnedag, Op Kuueneginnedaag 2011 waas de kuuenegin mèt häör femielie in Thoear en prebeerdje ’t Thoears Laesplenkske te laeze.
koningshuis, [koningshuis], kuueningshoes, (onzijdig), koningshuis
koninklijk, kuueninklik, koninklijk, De Kuueninklike = de Koninklijke Harmonie
konkelaar, kónkelieër, (mannelijk), konkelaar
konkelen, kónkele, kónkelt, kónkeldje, gekónkeldj, konkelen
konkernoelje, [vrucht van kornoelje], kónkernoelie, (vrouwelijk), vrucht van een kornoelje, T’r oetzeen wie ein kónkernoelie: een felrode kleur hebben.
konkernoeljestruik, [kornoeljestruik], kónkernoeliestroek, (mannelijk), kornoeljestruik
kont, kóntj, (vrouwelijk), kóntje, kuntje, kont, ’t Kuntje vanne wèk: de voor- en achterkant van het brood. Mètte kóntj vuuer ’t sjaermets: kantje boord, gevaarlijk spel spelen.: kantje boord, gevaarlijk spel spelen.
konterverzen, [hiel], kontervaes, (vrouwelijk), hiel, Emes op zien kontervaes traeje.
kontkruiper, kóntjekroeper, (mannelijk), kont(e)kruiper, flikfooier
kooi, koeaj, (vrouwelijk), koeaje, kuuetje, 1. kooi 2. huis 3. bed, Koeaj verlosse: kinderspelletje.
kooitje, [kooitje], kuuetje, (onzijdig), kooitje
kook, [kokkin], koeak, (vrouwelijk), 1. kookster, kokkin; bij een bruiloft of feest werd een kokkin ingehuurd voor de feestmaaltijd 2. het kooksel, Det is ein gooj koeak.
kookwas, [kookwas], koeakwas, (onzijdig), kookwas
kool, koeal, kuuel, (mannelijk), kuuel, kuuelke, kool, Eine sjoeane bloomkoeal.
kool, koeal, (mannelijk), koeale, kuuelke, kolen, steenkool, Koeale hoeale bie de koealeboer óm de staof te stoeake. Op heite koeale zitte.
koolraap, kolraap, (mannelijk), kolrabe, kolraepke, koolraap
koolzaad, koealzaod, (onzijdig), koolzaad
koolzwart, [koolzwart], kaolzwart, koolzwart
koopman, koupman, (mannelijk), handelaar
koopwaar, [koopwaar], koupwaar, (vrouwelijk), koopwaar
koor, koear, (onzijdig), koeare, kuuerke, 1. koor in de kerk 2. zangkoor
koorbank, [koorbank], koearbank, (mannelijk), koorbank
koord, kaord, koeard, (onzijdig), käörd, koearde, käördje, koord, Trèk mer aan ’t käördje, den geit de duuer vanzelf oeape.
koorjong, [misdienaar], koearjóng, (mannelijk), misdienaar, zie ook mèsdener
koortje, [plaats achter in de kerk], kuuerke, (onzijdig), de plaats achter in de kerk onder het Dameskoor, Zie zoot altied op ’t kuuerke.
koorzanger, [koorzanger], koearzenger, (mannelijk), koorzanger
kootje, kuuetje, (onzijdig), (vinger)kootje
kop, kop, (mannelijk), köp, köpke, hoofd, Dae den laeftj, haet einen helle kop: dat is ver vooruitgedacht. Dao stuit miene kop neet haer. De kop neet oeape doon: niks zeggen uit stijfkoppigheid. De köp zeen getèldj. Det is ei köpke: iemand met een goed verstand. Det is mich dore kop gegange: dat heb ik vergeten. Doe kóns oppe kop gaon staon, ich doon ’t neet! Eine kop wie ein kroeat höbbe: een rood hoofd hebben. Eine kop wie eine tujer- hamer höbbe: een zwaar hoofd hebben. Emes de kop laam make: blijven zeuren. Emes oppe kop sjiete: iemand besodemieteren. Emes vuuere kop stoeate. Get ane kop höbbe. Get inne kop höbbe. Halsuueverkop. Ich zèt dich de kop tösse twieë oeare: gezegd tegen kinderen als waarschuwing. Kop noch stert örges aan kriege. M’n kan emes waal vuuer de kop kieke, mer neet t’r in. Oppe kop aaf: precies. Oppe kop vanne taofel zitte. Zich de kop örges uuever braeke. Väöl ane kop höbbe. Veul dich ins aan diene kop! Vuuer miene kop allein: voor mij alleen. Waat dae in ziene kop haet, haet d’r nog lang neet in zien vot. Waat de kop vergitj, mótte de bein misnete: als je iets vergeet, heb je dubbel werk. Zich de köp inhouwe: flinke ruzie hebben. Zich get inne kop hoeale. Zich get oette kop zètte.
kopen, koupe, ich koup, doe kuips/doe köps, hae kuiptj/hae kö, kopen, Zich ei kindje koupe. Zich ei noew klèdje koupe.
koper, koeaper, (onzijdig), 1. koper, metaal 2. de koperen blaasinstrumenten van een orkest
koper, kouper, kuiper, (mannelijk), koupers, kuipers, koper
koperen, koeapere, koperen, Es se twelf-en-ein-half jaor getrouwdj bès, hèls se koeapere broelof.
kopergroen, koeapergreun, kopergroen
koperslager, koeaperslaeger, koeaperslieëger, 1. koperslager 2. loodgieter, zie ook pómpemaeker
koperwerk, [koperwerk], koeaperwerk, (onzijdig), koperwerk
kopje, [hoofdje ], köpke, (onzijdig), 1. hoofdje 2. een pienter iemand, ’t Köpke van ’t ei. ’t Köpke van ’t ingelke is aafgebroeake.
koppen, [van de kop ontdoen], köppe, köptj, köpdje, geköptj, van de kop ontdoen, ’t Köppe van eier.
koppijn, koppien, (vrouwelijk), hoofdpijn, Vergaon vanne koppien.
kopspang, [kopspeldje], kopspengske, (onzijdig), kopspeldje
kopzak, [voerzak], kopzak, (mannelijk), voerzak voor het paard
kopzorg, kopzörg, (vrouwelijk), kopzorg, bezorgdheid
korelzolder, [korenzolder], koearezölder, (mannelijk), korenzolder
koren, koeare, (onzijdig), rogge
korenblauw, [korenblauw], koeareblauw, koeareblaw, korenblauw
korenbloem, koearebloom, (vrouwelijk), korenbloem
korenmolen, koearemuuele, (vrouwelijk), korenmolen
korenpater, [bedelpater], koearepater, (mannelijk), bedelpater
korenschoof, koearesjouf, (mannelijk), korenschoof
korenschuur, [korenschuur], koearesjeur, (vrouwelijk), korenschuur
korenveld, [korenveld], koeareveldj, (onzijdig), korenveld
korenwolf, [hamster], koearewolf, (mannelijk), korenwolf, soort hamster
korenzeef, [korenzeef], koearezeef, (vrouwelijk), korenzeef
korf, körf, korf, (kö~rf), (kö\rf), (kö\rfke), (mannelijk), körf, körfke, 1. korf 2. mand 3. duivenmand, Oppe körf stoeate: iets aankaarten.
korset, kersjèt, (onzijdig), kersjètte, kersjètje, keurslijf, corset, Vreuger zoeate de vrouluuj ingesnäördj in ei kersjèt.
korst, koos, koost, (vrouwelijk), kooste, keusje, korst, ’t Broead haet ein dikke koos(t). De kooste staeke ’m: hij heeft het te goed.
kort, kort, korter, kor(t)ste, 1. dichtbij 2. kort 3. snel uit elkaar vallend, Dae haet de stróntj kort bie ’t hert zitte: hij is kortaangebonden. Haoj dich kort bie de gróndj.
kortaangebonden, kortaangebónje, kortaangebonden, gauw driftig
kortbij, kortbie, dichtbij, Zie woeane kortbie de sjoeal.
korterbij, korterbie, dichterbij, Kóm ins get korterbie, den huuer ich dich baeter.
kortgeversd, [nors], kortgevaesdj, kortaangebonden, lichtgeraakt, nors, zie ook nitsj, Kortgevaesdj zeen.
kortzaag, [kortzaag ], kortzaeg, (vrouwelijk), kortzaag, zaag om boomstammen mee klein te zagen
korven, [korven], körve, körftj, körfdje, gekörfdj, korven, De doeve (in)körve.
kost, kos, kost, (mannelijk), eten, Waat duis se vuuer de kos(t)?: welk beroep heb je?
kostbaar, kuuesper, 1. breekbaar en kostbaar 2. fijntjes, Fien porselein en fien kristal is kuuesper.
kostelijk, köstelik, kösteliker, köstelikst, 1. kostelijk 2. lekker, Zich köstelik ammezere.
koster, köster, (mannelijk), kösters, kösterke, koster
kostganger, kosgenger, kostgenger, (mannelijk), kostganger, Ooslevenhieër haet raar kostgengers (mer gein die neet aete).
kosthuis, [pension], kosthoes, (onzijdig), kosthuis, pension, Dae haet dao ei good kosthoes: hij woont nog bij zijn ouders; hij is snel dikker geworden.
kostschool, kossjoeal, (vrouwelijk), kostschool, zie ook pensjonaat
kostuum, kestuum, (onzijdig), kestuums, kestuumke, herenpak, kostuum, De kleiermaeker maakdje de kestuums op maot.
kot, [(kuil in) bed], koet, (vrouwelijk), koete, kuutje, (kuil in) bed, Ich lèk mich inne koet.
kotelet, kortelèt, (vrouwelijk), kortelètte, kortelètje, kotelet
kots, kóts, (mannelijk), braaksel, Dao krieg ich de kóts van: daar moet ik van walgen.
kotsen, kótse, kótstj, kótsdje, gekótstj, kotsen, braken, Kóts dich mer ins oet: vertel maar eens wat je dwars zit.
kotskrank, [erg ziek], kótskrank, heel erg ziek, Ich veul mich kótskrank.
kotsmoe, [doodmoe ], kótsmeug, doodmoe van het gezeur of de situatie, ’t Gezanik kótsmeug zeen.
kou, kaoj, (vrouwelijk), 1. kou 2. verkoudheid, Mèt die kaoj boete mós se dich werm aandoon.
koud, kaod, kaojer, kaodst, koud, Kaoj sjóttel. ’t Kaod höbbe. Vanne kaoje kantj zeen: aangetrouwd zijn.
kouneus, [koukleum], kaojnaas, (vrouwelijk), koukleum
kousje, [kousje ], kuiske, (onzijdig), 1. kousje van gaslamp 2. kleine kous
kouter, kouter, (mannelijk), ploegschaar, Zèt de kouter oppe ploog.
kouwelijk, käöjelik, kouwelijk, Mien vrouw is nogal käöjelik aangelag(d).
kraai, kraon, (vrouwelijk), kräön, kräönke, kraai, De ein kraon piktj de anger de ouge neet oet: de ene hoge piet laat de andere hoge piet niet vallen. Doe geis mètte kräön de lócht in: als je zo doorgaat, word je straatarm. Ein taam kraon: een tamme kraai. Ein vlegendje kraon vingt mieë es ein zittendje. Wils se ’t neet zègke menke, de kräön zulle ’t oetbringe!: ook al zwijg je, de waarheid komt toch wel aan het licht.
kraaien, krejje, krejtj, krejdje, gekrejdj, kraaien, Dao krejtj geinen haan nao. De baby krejdje van plezeer. Ein hoon kakeltj es ze ein ei lèktj, einen haan krejtj, mer lèktj gein eier.
kraaiennest, kraonenès, kraonenèst, (onzijdig), kraaiennest
kraal, kral, (vrouwelijk), kralle, krelke, 1. kraal 2. (kralen)- ketting
kraam, kraom, (mannelijk), kräöm, kräömke, 1. kraam, marktkraam 2. bedoening, rommel 3. boel, spullen, Eine slókkraom: een snoepkraam.
kraamzooi, [rommel ], kraomzooj, kraomezooj, (mannelijk), rommel voor op de markt, Det is niks es kraomezooj.
kraanwaken, [wakker liggen], krawake, krawaakt, krawaakdje, gekrawaaktj, wakker liggen van de onrust, Hae haet d’n hieële nach(t) ligke te krawake.
kram, kram, (vrouwelijk), kramme, kremke, kram, De wónj höbbe ze mèt kremkes gehechtj.
kramen, [onzin praten], kraome, kraomtj, kraomdje, gekraomdj, 1. onzin praten 2. klungelen, prutsen, Zich get t’roet kraome.
kramer, krieëmer, (mannelijk), 1. marskramer, venter 2. rugpijn, Eine voddelekrieëmer: een voddenkoopman.
krang, krangs, verkeerd, tegendraads, tegenovergesteld, Dien meining is krangs tieëgenuuever die vanne res(t).
krank, krank, kranker, krankst, ziek, Zoea krank wie einen hóndj.
kranke, [ziek persoon], kranke, (mannelijk), kranke, zieke
krankelijk, [ziekelijk], krenkelik, ziekelijk
krankte, [ziekte], krenkdje, (vrouwelijk), krenkdjes, ziekte, Ein vraemdje krenkdje höbbe.
krans, krans, (vrouwelijk), kranse/krens, krenske, krans, Wae hange krenskes inne kersboum.
krapjes, [spek], krepkes, kleine stukjes uitgebakken spek, Andievie mèt krepkes.
kras, [schram], krats, (vrouwelijk), kratse, kretske, kras, schram, De kretskes zètte: tbc-onderzoek door het zetten van krasjes op de arm. Hoeal dao mer ein krats door: zet daar maar een streep door.: zet daar maar een streep door.
kratsel, [vruchten], kraatsjele, (te) klein gebleven vruchten, Zich de kraatsjele bie-ein rape.
kratsen, kratse, kratstj, kratsdje, gekratstj, 1. krassen 2. krabben
kree, krieë, krap, precies, Det is krieë gemaaktj: dat past maar net. Det is krieë gemaete. Det is krieë gewaogdj: dat is precies afgewogen.: dat is precies afgewogen.
krek, krek, 1. precies 2. net, Krek tegooj. Krek ’t zelfdje.
krent, krint, (vrouwelijk), krinte, krintje, 1. krent, vrucht 2. gierig mens 3. achterwerk
krentenpap, [krentenpap], krintepap, (vrouwelijk), krentenpap
krentenpikker, [profiteur ], krintepikker, (mannelijk), 1. krentenpikker, profiteur 2. kieskeurige eter
krentenwegge, [krentenbrood], krintewèk, (mannelijk), krentenbrood
krets, krets, (vrouwelijk), schurft, zie ook sjörf, sjörft, De krets höbbe: schurft hebben. Doe kóns de krets kriege!: je kunt me gestolen worden.: je kunt me gestolen worden.
kreuken, kruueke, kruuektj, kruuekdje, gekruuektj, kreuken, ’t Uueverhumme is gekruuektj.
kreupel, kruuepel, kreupel, Ei kruuepel paerd.
kribbe, krub, (vrouwelijk/mannelijk), krubbe, krubke, voerbak, kribbe, De kóntj tieënge de krub goeaje.
kribbebijter, [snel beledigd persoon], krubbebieter, (mannelijk), iemand die zich snel beledigd voelt
kriepen, [fel branden van de zon], krieëpe, krieëptj, krieëpdje, gekrieëpt, fel branden van de zon, De zón krieëptj, kiek mer oet des se neet verbrans.
krijgen, kriege, kriegtj, kreeg, gekrege, 1. krijgen 2. nemen, pakken, Aan ’t inj van ’t book krege ze zich: aan het eind van het boek vonden ze elkaar als liefdespaar. Geliek kriege. Get mèt emes kriege. Höbbe is höbbe, mer kriege is de kuns(t). Ich maag ei kindje kriege es det waor is: ik geloof het niet. Örges de sjiet van kriege. Örges geine goje van kriege. Slaeg kóns se onnog kriege: als je niet oppast, krijg je ook nog een pak slaag. Ze gesmieërdj kriege: slaag krijgen. Ze óm die oeare kriege.
krijt, kriet, (onzijdig),  krietje, krijt, In ’t kriet staon: schulden hebben. Mèt ei krietje op ’t sjoealbord sjrieve.
krijten, kriete, krietj, kriedje, gekrietj, krijten, De keu kriete. Oppe stoep kriete.
krijtwit, [krijtwit], krietwit, krijtwit
krik, [takkenbos], krik, (vrouwelijk), krikke, takkenbos, zie ook sjanse
krikkenberm, [takkenbossen], krikkeberm, (mannelijk), stapel takkenbossen
krimp, krump, (mannelijk), krimp, Get oppe krump koupe.
krimpen, krumpe, krumptj, krómp, gekrómpe, krimpen, slinken, Es se aojer weurs, krumps se.
kring, krink, (mannelijk), kring, krinkske, kring, In eine krink róndjdrejje.
krip, krepke, (onzijdig), krepkes, kerf, insnijding. Als ze vroeger een grote hoeveelheid graan of aardappelen moesten wegen, zetten ze bij iedere gewogen zak een insnijding in een stuk hout. Schertsend zeiden ze dan: ‘Neet vergaete, anges maak ich dich ei krepke in dien oeare.’
kroddel, [dikke vrouw], kruddelke, (vrouwelijk), klein dik vrouwtje
kroezel, [kruisbes], kroonsj, krónsjel, (vrouwelijk), kroonsjele, kreunsjelke, kruisbes
kroezelstruik, [kruisbessenstruik], kroonsjelestroek, krónsjelestroek, (mannelijk), kruisbessenstruik
kroezelvlaai, [kruisbessenvlaai], kroonsjelefla, krónsjeleflaaj, (vrouwelijk), kruisbessenvlaai
krom, króm, krómp, krómmer, krómst, krom, Det is zoea krómp wie ein zekel: dat is heel krom. Króm zin höbbe: slechte zin hebben. Oppe krómste voeare wasse de dikste aerpele: om goede vruchten te telen heeft men niet veel kennis nodig. Örges krómp vuuer mótte ligke. Wie krómmer ’t hout, wie baeter de krök: iemand die veel sukkelt met zijn gezondheid, kan heel oud worden.
krommenek, [rug], kraomenak, (mannelijk), rug, ’t Kindj oppe kraomenak zètte es ’t meug is.
kronen, kroeane, kroeantj, kroeandje, gekroeandj, kronen
kronen, kruuene, kruuentj, kruuendje, gekruuendj, kronen
kroning, [kroning], kruuening, (vrouwelijk), kroning
kronkel, krónkel, (mannelijk), krónkels, krunkelke, 1. bocht 2. kronkel
kroon, kroean, (vrouwelijk), kroeane, kruuenke, kroon, Det spintj de kroean.
kroonkraan, [kraanvogel], kroenekraan, (vrouwelijk), kroenekrane, kraanvogels, De kroenekrane vlege uuever.
kroontjespen, [kroontjespen], kruuenkespen, (vrouwelijk), kroontjespen, Mètte kruuenkespen kóns se sjoean sjoeansjrieve.
kroot, kroeat, (vrouwelijk), kroeate, kruuetje, biet, De kroeate inkoele. Eine kop wie ein kroeat höbbe: een rood hoofd hebben. Ein kroeat oetholle óm t’r eine lampion van te make.
krot, [klein persoon], kräötsj, (vrouwelijk), kräötsjelke, iemand die klein en schriel van postuur is
krotenblad, [bietenblad], kroeateblaad, (onzijdig), bietenblad
krotenkuil, [bietenkuil], kroeatekoel, (vrouwelijk), bietenkuil
kruid, kroed, (onzijdig), kruudje, 1. kruid 2. onkruid, Dao is gei kroed tieënge gewasse. Kruudje-reur-mich neet.
kruiden, kruje, kruiden
kruiden, kruje, kruutj, kruudje, gekruudj, kruiden
kruidnagel, kroednieëgel, (mannelijk), 1. kruidnagel 2. sering
kruidwis, [bundel van kruiden], kroedwès, (vrouwelijk), bundel van zeven kruiden als huiszegen
kruik, kroek, (mannelijk), kroeke, kruukske, kruik, Ein werm kroek bie ’t kindje lègke.
kruikar, kroeker, (vrouwelijk), kroekerre, kroekerke, kruiwagen, zie ook sjörgsker, Zörg des se ein gooj kroeker höbs, anges kums se nörges.
kruikenstop, [klein persoon], kroekestop, (mannelijk), 1. stop van een kruik 2. klein persoon
kruimel, gruuemel, (mannelijk), gruuemele, gruuemelke, 1. kruimel van brood 2. kruimel op vlaai, gemaakt van boter, suiker en meel
kruimelvlaai, [kruimelvlaai], gruuemeleflaai, (mannelijk), kruimelvlaai
kruin, kruun, (vrouwelijk), krune, kruunke, kruin, De kruun gesjoeare höbbe.
kruipen, kroepe, ich kroep, doe kruups, hae kruuptj, zie kroepe,, kruipen, Emes inne vot kroepe. Ich zeen miene geis(t) al kroepe. Oppe bloeate knieje heives kroepe: op de blote knieën naar huis terugkruipen.
kruiperig, [kruiperig], kroeperig, kruiperig
kruipgat, kroepgaat, (onzijdig), 1. kruipgat 2. kleine ruimte
kruis, kruus, kruuts, (onzijdig), kruutse, kruutske, kruis, Hae baetj Ooslevenhieër van ’t kruuts aaf: hij is overdreven godsdienstig. Kruuts of muntj.
kruisboog, kruutsbaog, (mannelijk), kruisboog
kruisdag, [drie dagen voor hemelvaart], kruusdaag, kruutsdaag, drie dagen voor Hemelvaart
kruisen, kruutse, kruutstj, kruutsdje, gekruutstj, 1. kruisen 2. kruisjassen, kaartspel
kruisgang, kruutsgank, (mannelijk), kruisgang
kruisheer, [kruisheer], kruushieër, kruutshieër, (mannelijk), kruisheer, In Itter stóng ei kloeaster van de kruutshieëre.
kruishout, [dwarshout], kruutshout, (onzijdig), dwarshout
kruising, kruutsing, (vrouwelijk), kruising
kruisprocessie, [kruisprocessie], kruuspersessie, kruutspersessie, kruisprocessie
kruispunt, kruutspuntj, (onzijdig), kruispunt
kruisteken, kruutsteike, (onzijdig), kruisteken
kruisweg, [kruisweg], kruutswaeg, (mannelijk), kruisweg
Kruisweg, [straatnaam], Kruutswaeg, Kruisweg
kruit, kroet, (onzijdig), kruit, springstof, Al zie kroet versjoeate höbbe.
kruk, krök, (vrouwelijk), krökke, krökske, 1. kruk 2. kruk, loopsteun 3. onhandig iemand, Ein duuerkrök.
krul, krol, (vrouwelijk), krolle, krölke, krul, Det haet de kop vol krolle.
krulhaar, krolhaor, (onzijdig), krulhaar
krulkop, [krullenbol], krolkop, (mannelijk), krullenbol
krullen, krolle, kroltj, kroldje, gekroldj, krullen aanbrengen in het haar (bijvoorbeeld met krulspelden)
krulspang, [krulspeld], krolspang, (vrouwelijk), krulspeld, Eder waek de haor indrejje mèt krolspange.
krultang, [krultang], kroltang, (vrouwelijk), krultang
kuif, kóf, (mannelijk), haarwrong, De haor in eine kóf doon.
kuif, kuuf, kuif, (vrouwelijk), kuve, kuufke, kuif, Det kindj haet ei kuufke. Ein vètkuuf. Elvis haaj ein vètkuuf.
kuif, koef, (vrouwelijk), kuufke, haardot, knot, Eine sjoeane koef haor höbbe: een mooie haardos hebben.
kuiken, kuke, (onzijdig), kukes, kuukske, 1. kuiken 2. dommerik, Zoea dul wie ei kuke.
kuikendraad, [kippengaas], kukedraod, (mannelijk), kippengaas
kuil, koel, (vrouwelijk), koele, kuulke, 1. kuil 2. groeve, mijn, Ein depe koel grave.
kuilbus, [bus die de mijnwerkers vervoerde], koelbös, (mannelijk), bus die de mijnwerkers vervoerde, zie ook mienbös, De mienwirkers ginge mètte koelbös nao de mien.
kuilkop, [kikkervisje], koelekop,  koelkop, (mannelijk), koeleköpkoelköp, koeleköpkekoelköpke, kikkervisje, Doe mós ieës(t) koelkop zeen, vuuerdes se kwakkert kóns waere: je moet klein beginnen om groot te worden; kleine kinderen worden groot.
kuilpungel, [mijnwerkersplunje ], koelpungel, (mannelijk), 1. mijnwerkersplunje 2. zak waarin de mijnwerkersplunje zat
kuimen, [zuchten], kume, kuumtj, kuumdje, gekuumdj, zuchten, steunen (van pijn of vermoeidheid), Doe kuums mich get bie-ein!: jij stelt je aan. Höf dich mer, ich zal waal kume: doe jij het werk maar, ik kijk toe.: doe jij het werk maar, ik kijk toe.
kuimer, [klager], kumert, (mannelijk), klager
kuip, kuup, (vrouwelijk), kupe, kuupke, kuip, zinken teil, Vreuger wese de minse zich eine kieër inne waek inne kuup en allemaol in ’t zelfdje water.
kuiper, kuper, (mannelijk), kuiper
kuis, [lomperik], kuus, (mannelijk), kuse, kuuske, lomperik, Zoea eine stómme kuus höb ich nog noeats gezeen.
kuit, goeat, (onzijdig), kuit, viseieren
kuit, kuut, (vrouwelijk), kute, kuutje, kuit, Eine kutebieter: een steile berg. Pien inne kute höbbe.
kuit, [neus], kuit, (vrouwelijk), kuite, kuitje, neus, Ein flinke kuit höbbe.
kuitelen, koetele, koeteltj, koeteldje, gekoeteldj, zich wentelen, Die hoonder koetele zich. Koetele meroetele: spel, dat gespeeld wordt in het zand met een van lappen gemaakte bal.
kuitelen, kutele, kuteltj, kuteldje, gekuteldj, over elkaar heen rollen, Van ’t sjoear aaf kutele.
kuiten, [stoeien], kuite, kuitj, kuidje, gekuitj, stoeien, ravotten
kul, [knikker], köls, (mannelijk), kölse, dikke knikker
kuls, [hoofd ], kuiles, kuies, (mannelijk), kuilese, kuileske, 1. hoofd 2. onhandige man, Bók dich, anges stuuets se dich diene kuiles. Eine wuiles mèt eine dikke kuiles.
kunnen, kónne, ich kan, doe kóns, hae kan, zie kónne, ich kós,, kunnen, Kózjes doe neet ieërder kómme?: kon je niet eerder komen?
kunst, kuns, kunst, (vrouwelijk), kunste, kunsje, kunst, Dao is gein kuns(t) aan. Höbbe is höbbe, mer kriege is de kuns(t). Waat zeen det vuuer kunste?: wat is dat voor een raar gedrag?
kunstenaar, kunstenieër, (mannelijk), kunstenaar
kunstenmaker, [deugniet], kunstemaeker, (mannelijk), deugniet, aansteller
kunstlicht, [kunstlicht], kunsleech, kunstleecht, (onzijdig), kunstlicht
kunstmest, [kunstmest], kunsmès, kunstmèst, kunstmest
kunststuk, [kunststuk], kunsstök, kunststök, (onzijdig), kunststuk
kuren, [aanstellerig gedrag], kure, nukkig of aanstellerig gedrag, De kure höbbe: de bokkenpruik op hebben.
kuren, [botvieren], kure, kuurtj, kuurdje, gekuurdj, botvieren, Die kure zich oet op det paerd: zij reageren zich af op dat paard.
kurk, körk, (mannelijk), körke, kurk
kussen, kösse, (onzijdig), kösses, köske, (slaap)kussen
kussen, kösse, köstj, kösdje, geköstj, kussen
kussentijk, [kussensloop], kösteek, kössesteek, (vrouwelijk), kösteke, kösteekske, kussensloop, Hae kan alles waat d’r haet in ein kösteek: hij bezit niet veel.
kuub, [kubieke meter], kuub, (mannelijk), kuub, kuubke, kubieke meter
kuul, [aangeschoten], kuul, aangeschoten, Nao ei paar glaeskes waas d’r al kuul.
kwaad, kwaod, kwaojer, kwaodst, 1. kwaad 2. niet gezond, Det mót toch kwaod blood zette. Eine kwaoje kop. Eine kwaoje man en ein kwaoj vrouw. Zoea good en zoea kwaod es ’t geit.
kwaad, [het slechte], kwaod, (onzijdig), kwaad, Hae duit of wètj d’r vanne prins gei kwaod. ’t Kan gei kwaod.
kwaadschiks, kwaodsjiks, kwaadschiks, Goodsjiks of kwaodsjiks.
kwaaiigheid, [kwaadheid], kwaojigheid, (vrouwelijk), kwaadheid, Oet kwaojigheid get kapotmake.
kwaakbeest, [schreeuwer], kwaakbieës, kwaakbieëst, (vrouwelijk), schreeuwer
kwaal, kwaol, (mannelijk), kwaole, kwäölke, kwaal, ziekte
kwade, [kwaad persoon], kwaoje, (mannelijk), iemand waarvoor je moet oppassen
kwajongen, kwaojóng, kwaojónk, (mannelijk), kwajongen
kwakel, [koestront], kwakel, (mannelijk), kwakele, verdroogde koestront, Die koe haet kwakele ane vot.
kwakel, [bemoeial], kwakel, (vrouwelijk), vrouw die zich overal mee bemoeit
kwaken, kwake, kwaaktj, kwaakdje, gekwaaktj, schreeuwen, kwaken
kwaker, kwaker, kwakert, (mannelijk), kwakers, kwaker, schreeuwer
kwakkelaar, [sukkelaar], kwakkelieër, (mannelijk), sukkelaar
kwakker, [kikker], kwakker, kwakkert, (mannelijk), kwakkers, kwekkerke, kikker, Riejere wie eine kwakkert: erg beven. Van eine kwakkert kóns se gein vaere plökke.
kwakkerbillen, [kikkerbilletjes], kwakkertebille, kikkerbilletjes, Kwakkertebille aete.
kwalijk, kwaolik, 1. kwalijk 2. nauwelijks, Emes get kwaolik numme: iemand iets kwalijk nemen. T’r kwaolik aan toe zeen: ernstig ziek zijn. : ernstig ziek zijn.
kwansuis, kwansies, voor de flauwe kul, doen alsof
kwant, [lollig], kwant, guitig, lollig
kwart, kwaart, (onzijdig), kwart, éénvierde deel
kwartier, keteer, kerteer, (onzijdig), ke(r)teer, ke(r)teerke, kwartier
kwebbelaar, [kwebbelaar], kwebbelieër, (mannelijk), kwebbelaar
kwekken, [krijsen], kwaeke, kwaektj, kwaekdje, gekwaektj, dwingend huilen, krijsen
kwellen, kwaele, kwaeltj, kwaeldje, gekwaeldj, kwellen
kwibus, [grappenmaker], kwiebes, (mannelijk), kwiebese, kwiebeske, grappenmaker, Och doe gekke kwiebes!
kwijt, kwiet, kwijt, Alles kwiet zeen.
kwint, [snaar], kwint, (vrouwelijk), snaar, Hae is kwaod, dao springtj ’m weer de kwint: hij is snel kwaad.
laadbak, [laadbak], laajbak, (mannelijk), laadbak
laag, lieëg, lieëger, lieëgst, laag, De lieëgere sjoeal: lagere school, basisschool. Doe kóns hoeag en lieëg springe, ’t gebuuertj neet! Get bie hoeag en lieëg volhaoje.
laag, laog, (vrouwelijk), laoge, läögske, laag, Laog vuuer laog opein lègke.
laagte, lieëgdje, (vrouwelijk), laagte, diepte, Heierbaendj liktj inne lieëgdje.
laat, laat, later, laatst, laat, Det weurtj weer eine late.
laatst, lèst, laatst, Altied de lèste zeen. De lèste man de zak op helpe: tot het laatste blijven. In dien lèste kleid zitte gein tesse: als je dood gaat, neem je niks mee. Inne lèste klas zitten. Lès(t) bès(t). Op ’t lès(t). Op ’t lès(t) loupe: aan het einde van de zwangerschap zijn. Op zien lèste bein loupe.
laatstaan, [onlangs], lèsaan, onlangs
lach, lach, (mannelijk),  lechske, lach, Ei gemein lechske.
lachduif, [tortelduif], lachdoef, (vrouwelijk), lachduif, tortelduif
lachen, lache, lachtj, lachdje, gelache/gelachtj, lachen, Dao mós ich hertelik óm lache. Doe maaks ei krank paerd nog aan ’t lache. Wae höbbe same hieël get aafgelache. Zich kepot lache.
ladder, leier, (vrouwelijk), leiers, leierke, 1. ladder, trap 2. ladder, ophaal in nylonkousen
lade, laaj, (vrouwelijk), laje, laetje, 1. lade 2. grote mond
laden, laje, ich laaj, doe leuts, hae leutj, zie laje, looj/, 1. laden 2. goed eten en drinken, Dae höbs se gelaje: daar ben je mee opgescheept. Dae is good gelaje: hij is erg boos. Waat m’n gelaje haet, mót m’n ouch vare: wat men begonnen is, moet men ook afmaken.
lageraf, [lager liggend], lieëger-aaf, lager liggend
laken, lake, (onzijdig), lakes, laekske, laken, Ei laekske mèt ei kentje oppe kinjerwage. Zoea wit wie ei lake.
lakschoen, [lakschoen], laksjoon, (mannelijk), lakschoen, Laksjeunkes aanhöbbe.
lam, laam, lamer, laamst, kreupel, lam, Dae mins is laam. Eine lame erm van ’t sjrieve. Emes laam make: blijven zeuren om iets. Laam geslage zeen. Toen waas ’t maerke laam: toen was de boot aan.: toen was de boot aan.
lam, laam, (onzijdig), lamer, lemke, jong schaap
Lambert, [lambertus ], Lambaer, Lambertus
lamenteren, lemmetere, lemmenteren, lemme(n)teertj, lemme(n)teerdje, gelemme(n)teer, zeurend klagen, Waat ei gelemme(n)teer.
lamlendig, lamlenjig, lamlendig, Ich veul mich lamlenjig vandaag.
lammaker, [iemand die blijft aanhouden om een gunst], laammaeker, (mannelijk), iemand die blijft aanhouden om een gunst
lamme, [lam persoon], lame, (mannelijk), lamme, De lame hulptj de blinje.
lammeren, lame, laamtj, laamdje, gelaamdj, lammeren, jongen werpen, ’t Sjaop geit lame.
lammetjespap, lemkespap, (vrouwelijk), lammetjespap, pap van melk met bloem, broodpap
lamp, lamp, (vrouwelijk), lampe, lempke, lamp, Noe geit mich de lamp oet: daar sta ik verstomd van.
land, landj, (onzijdig), lenjer, lendje, land, Door landj en zandj gaon: de kortste weg nemen. Landj verovere: kinderspelletje. Lendjepik spuuele: landje veroveren met een mes; kinderspelletje. Op ’t landj wirke.
landen, lanje, lantj, landje, gelandj, landen
lang, lank, langer, langst, lang, Ei lank stök hout. Dae waeg trèktj zich lank: die weg lijkt lang. ’t Is zoea breid es ’t lank is. Neet wiejer kieke den zien naas lank is.
lange, [verlies], lange, verlies, Lange make: verliezen. Lange zètte: verliezen (kaartterm).: verliezen (kaartterm).
langseen door, [langs elkaar door], langsein door, langs elkaar door, Langsein door wirke: niet samenwerken.
langsgaan, [op bezoek gaan], langsgaon, langsgaan, op bezoek gaan
langskomen, [op bezoek komen], langskómme, langskomen, op bezoek komen, Ich höb noe geinen tied, kóm strak(kes) mer effe langs. Ein van dees daag kóm ich ins langs.
languit, lankoet, languit
langweg, [languit], lank-eweg, languit, Hae laag lank-eweg oppe bank te slaope.
langzaam, langsaam, langsamer, langsaamst, langzaam
lantaarn, lantaer, (vrouwelijk), lantaere, lantaerke, straatlantaarn
lantaarnpaal, lantaerpaol, (mannelijk), lantaarnpaal
lap, lap, (mannelijk), lappe/lep, lepke, lap, Daen auto is gans oppe lappe: die auto is helemaal versleten. Emes oppe lappe höbbe: iemand die tot vervelens toe op bezoek blijft. Hae is al d’n hieëlen daag oppe lappe: hij is al de hele dag op stap. Zeiverlap: zeveraar. Zoeplap: dronkaard.
lappen, [klaarspelen ], lappe, laptj, lapdje, gelaptj, 1. lappen, klaarspelen 2. een streek leveren 3. verstellen 4. (bij)betalen, Det haet d’r ’m den toch mer gelaptj: dat heeft hij toch maar klaargespeeld.
lappendeken, [lappendeken], lappendieëke, (vrouwelijk), lappendeken
lastig, lestig, lestiger, lestigst, lastig, moeilijk, zie ook meujlik, Det is ei lestig menke. Lestig zeen.
lat, lat, (vrouwelijk), latte, letje, lat, Ane lat zeen: doodop zijn. Sjrief ’t mer oppe lat, ich betaal aan ’t inj vanne waek waal.
latei, letej, (vrouwelijk), draagbalk
laten, laote, ich laot, doe luuets/lieëts, hae luuetj/ lieëtj, laten, Doot waas se neet laote kóns. Laot dich niks aansmieëre. ’t Lieëtj zich neet doon: het lukt niet.
laterher, [later], laterhaer, later
latten, [van latten gemaakt], latte, van latten gemaakt, Det latte pörtje hingtj gans sjeif.
Laurentius, Lerang, Lerins, Laurens, Laurentius
laurier, lereer, (mannelijk), laurier
laurierblad, [laurierblad], lereerblaad, (onzijdig), laurierblad
lauw, law, lawwer, lawst, lauw, Emes de pis law make: iemand zolang treiteren dat hij/zij zich driftig maakt. Law waer. Votlaw: niet warm en niet koud.: niet warm en niet koud.
lawaai, lewej, lewejt, (onzijdig), lawaai, zie ook spektakel, Maak neet zoean lewej(t)!
leed, leid, (onzijdig), verdriet, leed, Det duit mich leid. Leef en leid deile. ’t Meiste leid zitj ónger ’t kleid: veel leed wordt verzwegen. Noe is ’t leid geleje.
leeftijd, laeftied, (mannelijk), laeftieje, leeftijd
leeg, laeg, laeger, laegst, 1. leeg 2. gemeen, Ein laeg fles. Laege kal: vulgaire praat. Laegen tied.
leegheid, [gemeenheid], laegigheid, (vrouwelijk), gemeenheid
leeglopen, [leeglopen ], laegloupe, leeglopen
leegloper, [werkschuw persoon], laegluiper, (mannelijk), 1. leegloper, werkschuw iemand 2. lekke band
leem, leim, (mannelijk), leem, klei
leemgrond, [leemgrond], leimgróndj, (mannelijk), leemgrond
leemhoop, [leemhoop], leimhoup, (mannelijk), leemhoop
leemkar, [leemkar], leimker, (vrouwelijk), leemkar
leemkuil, [kleiput], leimkoel, (vrouwelijk), kleiput, leemkuil, leemput
leemoven, [leemoven], leimoeave, (mannelijk), leemoven
leer, lieër, (vrouwelijk), leer, lering, Bie emes inne lieër zeen. Die straof is ein gooj lieër vuuer ’m.
leer, laer, (onzijdig),  laerke, leer, leder, Det vleis is krek laer: dat vlees is taai. Dun van laer en dik van smieër: vlaai met een dunne bodem en veel spijs. Ein tóng höbbe wie laer.: vlaai met een dunne bodem en veel spijs. Ein tóng höbbe wie laer.
leergeld, lieërgeldj, (onzijdig), leergeld, Lieërgeldj betale.
lees, [karrespoor], leis, (vrouwelijk), leise, karrespoor, zie ook vaarleis
leesboek, laesbook, (onzijdig), leesboek
leesten, [veroorloven ], leiste, leistj, leisdje, geleistj, 1. zich veroorloven 2. presteren, Det kan ich mich neet leiste.
leeuw, lieëw, (mannelijk), lieëwe, lieëwke, leeuw
leg, lèk, (mannelijk), leg, De hoonder zeen vanne lèk aaf.
lege, [onbetrouwbaar persoon], laege, (mannelijk), laege, 1. een gemeen, onbetrouwbaar persoon 2. grappen, Det is eine laege.
leggen, lègke, lèktj, lag, gelag(d), 1. leggen 2. zich ~ = gaan liggen, De hoon haet ein ei gelag(d).
leghoen, [legkip], lèkhoon, (vrouwelijk), legkip
leiboom, [leiboom], leiboum, (mannelijk), boom die tegen een muur of hekwerk wordt geleid
leidekker, [leidekker], leiendèkker, (mannelijk), leidekker
leiden, leie, leitj, leidje, geleidj, leiden, Wie de bandj gesprónge waas, mós ich de fiets heives leie.
leiding, leiing, (vrouwelijk), leiinge, leiding, Gaas- en waterleiing.
leilinde, [leilinde], leilinje, leilindes, lindebomen langs draden geleid
lekfluit, [lekkernij], lekflute, lekkernijen
lekken, lekke, lektj, lekdje, gelektj, likken, Dao kóns se dich (de) vinger en doem bie aaflekke. De kinjer lekke aan eine lolly. De pan oetlekke. Geliek vieë lektj zich: soort zoekt soort. Lek mich de zök/Lek mich de tes/Lek mich e-maas: je kunt me nog meer vertellen.: je kunt me nog meer vertellen.
lekken, lieëke, lieëktj, lieëkdje, gelieëktj, lekken, De guuet lieëktj.
lekkertje, lekkerke, (onzijdig), lekkerkes, snoepje, zie ook babbeltje
lelijk, lieëlik, lieëliker, lieëlikst, lelijk, ’t Begós lieëlik nöt te raengele. Zich lieëlik pien doon. Zoea lieëlik es de nach(t).
lelijkerd, lieëlikert, (mannelijk), lelijkerd
lemen, [van leem], leime, van leem, lemen, Eine leime marvel.
lendenen, linje, lendenen, zij, Pien inne linje höbbe.
lendenlam, [kreupel], linjelaam, kreupel, wankel, Dae stool is linjelaam: die stoel is wankel. Zich linjelaam loupe.
lenen, lieëne, lieëntj, lieëndje, gelieëndj, lenen, De Boerelieënbank: de Boerenleenbank, nu Rabobank.
lenens, [te leen], lieënes, (onzijdig), te leen, Det is vuuer lieënes, neet vuuer haojes!
lengen, linge, lingtj, lingdje, gelingdj, lengen, langer worden, Daag linge mèt Driekuueninge einen hanesjrej, mèt Sint Pieëter twieë en mèt Leechtemès tèlle wae neet mieë.
lengte, lingdje, (vrouwelijk), lengte, Inne lingdje, de breidje, de deepdje en de huuegdje.
lengterichting, [lengterichting], lingdjerichting, (vrouwelijk), lengterichting, Stóf inne lingdjerichting knippe.
lening, [lening], lieëning, (vrouwelijk), lening
Leonhardus, Naad, Leonardus
Leonhardus, Jaon, Jäönke, Lei, Leike, Leio, Leon, Lejaon, Nard, Leonardus
lepel, lieëpel, (mannelijk), lieëpels, lieëpelke, lepel
leps, [flauw], leps, smakeloos, flauw, Det aete smaaktj leps. Leps beer: verschaald bier.
lepsen, [drinken], lepse, lepstj, lepsdje, gelepstj, (alcohol) drinken, Wae höbbe ós ei paar goje gelepstj.
leraar, lieëraar, (mannelijk), leraar
lerares, [onderwijzeres], lieërares, (vrouwelijk), lerares
leren, [van leer], laere, leren, gemaakt van leer, Eine laere lap: zeemlap ook zieëmlaerelap. Ein vètlaere medalie: een waardeloze onderscheiding, spottend bedoeld.: een waardeloze onderscheiding, spottend bedoeld.
leren, lieëre, lieërtj, lieërdje, gelieërdj, leren, Op einen aoje fiets mós se ’t lieëre.
leren thijs, [taai vlees], laerenties, (mannelijk), taai vlees, te hard gebraden vlees, Det vleis is laerenties.
les, lès, (vrouwelijk), lèsse, lèske, les
lessenaar, [katheder], laezenieër, (mannelijk), katheder, spreekgestoelte
letten, lètte, lètj, lèdje, gelètj, beletten, Waat lètj dich?: wat houdt je tegen?
letter, lètter, (vrouwelijk), lètters, lètterke, letter, De ‘s’ is ’n króm lètter. Doe mós altied de klein lètterkes laeze.
leugen, luuege, (vrouwelijk), luueges, luuegeske, leugen, Ein luuege óm bés(t)wil. Luueges vertèlle. Vanne ieëste luuege neet gebooste zeen: gemakkelijk kunnen liegen.
leugenaar, luuegenieër, (mannelijk), leugenaar
leugenbeest, [leugenaar], luuegebieës, luuegebieëst, (vrouwelijk), leugenaar
leun, läön, (vrouwelijk), läöne, läönke, leuning, De läön vanne trap zitj los.
leunen, läöne, läöntj, läöndje, geläöndj, leunen
leunstoel, läönstool, (mannelijk), leunstoel, zie ook likstool
leuter, [zeepsop], luueter, (onzijdig), zeepsop, In vreuger jaore wórt de was nog inne luueter gezatte. Mèt luueter de stoep sjróbbe.
leven, laeve, laeftj, laefdje, gelaefdj, leven, Dae den laeftj, dae den zörgtj. Dae den laeftj, haet einen helle kop: dat duurt nog wel even. Dae geuftj waat d’r haet, is waerd det d’r laeftj. Eine mins laeftj neet van kook allein: er zijn hogere waarden in het leven dan eten. Hae wètj van vuuer neet of d’r van achter laeftj. Laeve en laote laeve. Laeve wie eine prins in ein aerpelekoel. Laeve wie God in Frankriek. Op emes zien tes laeve. Waem ’t langste laeftj, kriegtj alles. Wie laat laeve wae?: hoe laat is het?
leven, laeve, (onzijdig), laeves, 1. leven 2. lawaai, Ei laeve wie ein hèl höbbe. Emes ’t laeve zoor make. Höbs se van ze laeve!: uitroep van verbazing. Noeats van ze laeve.
levend, laevendj, levend, De kat itj de moes laevendj op. Doead of laevendj.
levende, [levend persoon], laevendje, (mannelijk), levende, Dae paktj ’t zich van de laevendje: hij geniet er elke dag van.
levendig, laevendjig, laeventjig, levendig, Det is ei laevendjig kindj.
levenmaker, [lawaaimaker], laevemaeker, (mannelijk), lawaaimaker, druktemaker
levensdag, [levensdag], laevesdaag, (mannelijk), levensdag, Noeats van ze laevesdaag zal ich det doon: dat zal ik nooit doen.
levensgevaarlijk, laevesgevieërlik, levensgevaarlijk
levensgroot, laevesgroeat, levensgroot
lever, laever, (vrouwelijk), laevers, lever, Ein druueg laever höbbe. Waat höbs se op dien laever? Kinderversje: Ich gaon nao de mert, koup ein koe, stök vanne laever, stök vanne pens, kielewielewens.
leveren, levere, levertj, leverdje, geleverdj, 1. leveren 2. flikken
Leveroy, [leveroy], Leivere, Leveroy
levertraan, laevertraon, (mannelijk), levertraan, Vreuger móste alle kinjer laevertraon slikke, mer nemes haaj ’m gaer.
leverworst, laeverwoos, laeverwoost, (vrouwelijk), leverworst
lezen, laeze, ich laes, doe leus, hae leustj, zie laeze, ich, lezen, Smörges laes ich ieës(t) de gezèt.
lezer, laezer, (mannelijk), laezers, lezer
licht, leech, leecht, (onzijdig), leechter, leechske, licht, lamp, Die lamp geuftj väöl leech(t). Emes ’t leech(t) neet inne ouge gunne. Det is gei leech(t): die is niet slim. ’t Is noew leecht: het is nieuwe maan.: het is nieuwe maan.
licht, leecht, leechter, leechst, licht (kleur), Eine leechte jas aanhöbbe. ’t Is lang leech(t) vandaag.
licht, leechte, (vrouwelijk), daglicht, Mètte leechte woeare wae pas thoes.
licht, lich, licht, lichter, lich(t)st, 1. licht van gewicht 2. gemakkelijk 3. allicht
licht, [lantaarn], luch, lucht, (mannelijk), luchte, lantaarn, stallantaarn
lichtbak, [lichtbak], leechbak, leechtbak, (mannelijk), lichtbak, Struipe mètte leech(t)bak.
lichtelijk, [vermoedelijk], lichtelik, vermoedelijk, Dae wètj t’r lichtelik mieër vanaaf.
lichten, löchte, luchte, löchtj, löchdje, gelöchtj, luchtj, luchd, (op)tillen, Löcht die taofel ins mèt op: help eens mee optillen. Löch(t) dich ins: sta eens op. : sta eens op.
lichten, luchte, luchtj, luchdje, geluchtj, licht geven, Luch(t) ins bie mèt die louplamp.
Lichtmis, Leechmès, Leechtemès, Maria Lichtmis, op 2 februari
lid, leje, ledematen, Ein griep ónger de leje höbbe.
lieden, luuj,  luujkes, lieden, mensen, lui, zie ook minse, Aoj luujkes mós se in häör waeze laote. Det is al ónger de luuj: iedereen weet het al. Fien luuj en fiene raengel bezeike dich. Klein kinjer en zate luuj zègke de waorheid. Neet ónger de luuj kómme. Sjiet ane luuj höbbe. Slechte luuj geit ’t altied good. Slechte luuj höbbe ’t meiste gelök.
liedje, leedje, (onzijdig), leedjes, liedje, Ei good leedje moogs se drie kieër zinge: als je een opdracht goed hebt uitgevoerd, heb je kans dat men je vaker vraagt.
lief, leef, lever, leefst, lief, Det kindj is erg leef. Net zoea leef. Poesleef. Waem zien vrouw leef haet, lieëtj ze thoes.
liefde, leefdje, (vrouwelijk), leefdjes, liefde, Det doon ich vuuer dich mèt leefdje en plezeer.
liefdesverdriet, [liefdesverdriet], leefdesverdreet, (onzijdig), liefdesverdriet, Lödevedö höbbe: liefdesverdriet (afgekort l.d.v.d.) hebben.
liefhebber, leefhöbber, (mannelijk), leefhöbbers, liefhebber
liefhebberij, leefhöbberie, (vrouwelijk), leefhöbberieje, liefhebberij, hobby, Örges leefhöbberie aan höbbe.
liefst, [liefst], leefs, leefst, liefst, het liefst, Gaer, lever, leefst: graag, liever, liefst.
liefste, [geliefde], leefste, (mannelijk/vrouwelijk), geliefde, Miene leefste.
liegen, lege, ich leeg, doe luugs, hae luugtj, zie lege, loea, liegen, Det luugtj t’r neet óm. Hae luugtj waat d’r zich baetj: geen woord van wat hij zegt, is waar. Lege det ’t barstj. Lege mèt ei staole gezich(t). Lege of ’t gedröktj stuit.
liegen, [kaartspel], lege, (onzijdig), kaartspel
lieve, [lief persoon], leve, (mannelijk), leveke, lief persoon, liefje
Lieve-Heer, Levenhieër, (mannelijk), Levenhieërke, 1. Onze-Lieve-Heer 2. kruisbeeld, zie ook Slevenhieër, Ooslevenhieër
lieveheersbeestje, levehieërsbieësje, levenhieërsbieësje, (onzijdig), lieveheersbeestje
liever, [veeleer], lever, liever, Ich höb gaer ies, mer lever sjóklaat en ’t leefst flaaj. Leverkeukskes waere neet gebakke: je moet het doen met wat er is.
lieverlee, leverlei, van lieverlee, langzamerhand, Hae ging van leverlei weg: om ruzie te voorkomen ging hij weg.
liggen, ligke, liktj, laag/loeag, gelaege, liggen, De ruzing haet zich gelag(d). Det liktj ’m zwaor oppe maag. Ein club kan oppe vot ligke: een club kan bijna ter ziele zijn. Emes links laote ligke. Gank neet ligke, haod dich oppe bein: gezegd tegen iemand die de moed verloren heeft. Hae kan niks laote ligke es heit iezer en muuelestein: hij is een dief. ‘Kan ich neet’ liktj op ’t kirkhof en ‘wil ich neet’ liktj t’r naeve. Oette slaag ligke: uit de richting liggen. Vuuer kepot ligke. Waat liks se toch te zanike. Wie m’n zich ’t bèd maaktj, kumtj m’n te ligke: men kan zijn leven goed of slecht maken. Zich ligke te vervaele: zich aan het vervelen zijn. Zich t’r niks aan gelaege laote ligke. Zie ligke ónger ein dieëke: het zijn dikke vrienden.
ligstoel, [leunstoel], likstool, (mannelijk), leunstoel, zie ook läönstool
lijden, lieje, lietj, leej, geleje, lijden, Det kan get lieje. Hoeavaart mót pien lieje: wie mooi wil zijn, moet pijn lijden. Väöl pien lieje.
lijden, [het lijden], lieje, (onzijdig), het lijden, Oet zie lieje verlostj waere.
lijf, lief, (onzijdig), liever, liefke, lijf, lichaam, Dae zie lief bewaartj, bewaartj geine póngel: iemand die zich goed verzorgt, zal daar geen spijt van krijgen. De mismood is ’m aan ’t lief. Det haet niks óm ’t lief. Det is ein rub oet mie lief. Det is ’m op ’t lief gesjreve. Det stuuetj mich tieënge ’t lief. Emes ’t humme van ’t lief vraoge. Emes tieënge ’t lief loupe. ’t Vèltj mich kaod op ’t lief. Zich emes van ’t lief haoje.
lijfje, liefke, (onzijdig), lijfje, onderhemd, Ei wölle liefke.
lijfspreuk, [lijfspreuk], liefspreuk, (mannelijk), lijfspreuk, Edere vastelaovesprins haet ziene eige liefspreuk.
lijk, liek, (onzijdig), lieke, liekske, lijk, dode, Ei sóndigsliek maaktj ’t kirkhof riek: als een dode op zondag nog niet begraven is, zal er vlak daarna nog iemand sterven (gezegde).
lijken, lieke, liektj, leek, geleke, lijken, Die twieë lieke op ein.
lijkenhuisje, [lijkenhuisje], liekehuuske, (onzijdig), lijkenhuisje
lijkwagen, liekewage, (mannelijk), 1. lijkwagen 2. karretje om de lijkkist in de kerk te vervoeren
lijm, liem, (mannelijk), lijm
lijmpot, [lijmpot], liempot, (mannelijk), lijmpot
lijmroede, [pitrus], liemrooj, (onzijdig), liemroje, pitrus. Plant die gebruikt wordt om vogeltjes (voornamelijk putters en sijsjes) te vangen
lijmtang, liemtang, (vrouwelijk), lijmtang
lijn, lien, (vrouwelijk), liene, lienke, 1. lijn 2. touw, teugel, Wae mótte allebei ein lien trèkke.
lijnolie, lienoealie, (mannelijk), lijnolie
lijnwaad, [ondergoed], lievendj, (onzijdig), ondergoed
lijnwaadsdraad, [waslijn], lievesdraod, (mannelijk), waslijn, zie ook wasdraod
lijnwaadsmand, [wasmand], lievesmanj, (vrouwelijk), wasmand
lijnzaad, lienzaod, (onzijdig), lijnzaad
lijs, [gemakkelijk], lies, (lie~s), liezer, liest, licht, gemakkelijk, Det geit lies.
lijsei, [ei ], lezesei, (onzijdig), ei met zachte doorzichtige schaal, duidt op kalkgebrek, De hoon haet ei lezesei gelagd.
lijst, lies, liest, (mannelijk), lieste, lies(t)je, 1. lijst, omlijsting 2. opsomming 3. kieslijst
lijster, liester, (mannelijk), liesters, liesterke, lijster
likneus, [snoeper], leknaas, (vrouwelijk), snoeper, Det is ein richtige leknaas!
limonade, limmenaad, (mannelijk), limonade, Gaef de kinjer ei glaeske (aanling)limmenaad.
lindebloei, [lindebloesem], linjebluuj, (mannelijk), lindebloesem
lindeboom, linjeboum, (mannelijk), lindeboom, Eine linjeboum geuftj nöttigheid es t’r bluutj, mer ruuktj waal lekker!
linden, [lindebomen], linje, lindebomen
Lindepaadje, [lindepaadje], Linjepaedje, Lindepaadje, Uuever ’t Linjepaedje nao de kepel loupe.
Lindepad, [lindepad], Linjepaad, Lindepad
Linne, [toponiem], Lin, Linne
linnen, liene, linnen, Ei lienen humme.
lint, lintj, (onzijdig), linjer, lintje, lint, Op Kuueneginnedaag ei lintje kriege.
lintworm, lintjworm, (mannelijk), lintworm, Höbs se soms eine lintjworm?: wordt gezegd tegen iemand die altijd honger heeft.
lintzaag, [lintzaag], lintjzaeg, (vrouwelijk), lintzaag
lip, lup, (vrouwelijk), luppe, lupke, lip, De lup laote hange: pruilen. Emes ane luppe hange: aan iemands lippen hangen. Zie kan de luppe neet opein haoje: zij kan niet zwijgen.
litanie, littenie, (vrouwelijk), litanie, De littenie van alle heilige baeje. Ein littenie verwinsinge nao de kop geslingerdj kriege.
litsen, [glijden], litse, litstj, litsdje, gelitstj, glijden, ’t Glaas litsdje ’m oette henj. Oetlitse uuever ein sjèl. Vanne roetsjbaan aaf litse.
litteken, lienteike, (onzijdig), litteken, zie ook litteike
litteken, litteike, (onzijdig), litteken, zie ook lienteike
lobbes, löbbes, (mannelijk), löbbese, löbbeske, lobbes, goedaardige man of hond
Lodewijk, [lodewijk], Wiek, Lodewijk
loeien, loeje, loetj, loedje, geloedj, luiden, Loejendje klokke.
loeiheet, [zeer heet], loejheit, zeer heet
loes, [speen], loetsj, (vrouwelijk), loetsje, speen, Gaef ’t kindj de loetsj! Vreuger kós de bènnebal mèt ein loetsj waere opgeblaoze, daonao kós de boetebal toegebónje waere: vroeger kon de binnenbal van een voetbal opgeblazen worden, waarna de buitenbal dichtgenaaid werd.
loezen, [duimzuigen], loetsje, loetstj, loetsdje, geloetstj, duimzuigen, tutteren
loezer, [duimzuiger], loetsjert, (mannelijk), duimzuiger
lof, [kerkdienst ], lof, (onzijdig), löfke, lof, kerkdienst in de namiddag
lolboks, [lolmaker], lolbóks, (mannelijk), lolmaker
lommel, [vod], lómmel, (mannelijk), lómmele, lummelke, 1. vod, lor 2. mannelijke geslachtsdelen, Det is eine lómmel.
lomp, lómp, lómper, lómpst, lomp, dom, Ei lómp stök vraete: een bijzonder ongemanierd persoon. Lómp is lestig. Zoea lómp wie ei verke.
lomperik, lómperik, (mannelijk), lomperik
lompigheid, [domheid], lómpigheid, (vrouwelijk), lompheid, domheid
lonen, loeane, loeantj, loeandje, geloeandj, lonen, Det loeantj zich neet. God loeantj ’t dich!: ooit zul je ervoor beloond worden.
long, lóng, (vrouwelijk), lónge, lungske, long, Uuever de lónge rouke. Zich de lónge oet ’t lief loupe.
longontsteking, [longontsteking], lóngóntstaeking, (vrouwelijk), longontsteking
lonken, lónke, lónktj, lónkdje, gelónktj, lonken
lont, lóntj, (onzijdig), lontje, luntje, lont
lood, loead, (onzijdig), luuedje, lood, Ane gaasmaeter zitj ei luuedje en ane vèssegaerd ouch. Det is loead óm aod iezer.
loodgieter, loeadgeter, (mannelijk), loodgieter
loods, loeads, (vrouwelijk), loeadse, luuedske, loods
loof, louf, (onzijdig), loof, Aerpelelouf opstoeake.
looien, loeaj, loeaje, looien, Van noew aerpele en vese neut kriegs se loeaj henj.
looien, loeaje, loeatj, loeadje, geloeadj, looien van leder
looizuur, [looizuur], loeajzoor, (onzijdig), looizuur
loon, loean, (onzijdig), loeane, luuenke, loon, Buuenke kumtj óm zie luuenke. Det is zie verdeendje loean.
loonwerker, [loonwerker], loeanwirker, (mannelijk), loonwerker
loop, luip, (mannelijk), luipe, luipke, 1. loop 2. loop, het lopen 3. ondiepe zaaivoor, De luip van ei gewieër. Ich höb ’m vuuere luip: ik heb hem in het vizier.
loop, loup, (mannelijk), loop, Inne loup der jaore.
loopneus, [loopneus], loupnaas, (vrouwelijk), loopneus
loops, luips, loops, D’n hóndj is luips.
loopsheid, [loopsheid], luipsigheid, (vrouwelijk), loopsheid
loos, [sluw], loeas, loeazer, loeast, 1. sluw, slim 2. zonder aansluiting, Loeas hoonder lègke ouch waal ins inne netele: iemand te slim af zijn. Zoea loeas wie god-de-vader.
loospijp, [luchtpijp], loeaspiep, (vrouwelijk), luchtpijp, Ich höb ’t oppe loeaspiep.
lopen, loupe, ich loup, doe luips/löps, hae luiptj/löptj, zie, lopen, Achter zien naas aan loupe. Det luiptj wie gesmieërdj. Emes tieënge ’t lief loupe. Ei loupendj oear höbbe: een loopoor hebben. Hem luiptj ’t gelök nao: hij heeft altijd geluk. Loup nao de kloeate! Loup nao de maon! Loup nao de pómp! ’t Noets ging róndj wie ei loupendj veurke. Oppe tieën loupe. Tieënge de lamp loupe. Van hot nao haar loupe: op en neer lopen. Uuever emes kónne loupe. Zich de bein ónger de vot oet loupe.
lopentig, [stiekem], loepetig, stiekem, achterbaks
loper, louper, luiper, (mannelijk), loupers, luipers, luiperke, 1. loper, mat 2. loper (sleutel) 3. riedel op een muziekinstrument 4. loper
loslopen, [meevallen], losloupe, loslopen, meevallen, Det luiptj waal los!
lot, loeat, (onzijdig), loeate, luuetje, lot, Luuetje trèkke mèt zwaegelkes of struuepiepkes.
loten, loeate, loeatj, loeadje, geloeatj, loten
loterij, loeaterie, (vrouwelijk), loterij
loting, [loting], loeating, (vrouwelijk), loting
Louis, Wiek, Wie, Louis
Louise, Wis, Wiske, Wies, Louise
louwman, [slappeling], louwman, (mannelijk), een slappeling, waardeloze vent, Det vinj ich eine louwman.
loze, [uitgekookte], loeaze, (mannelijk), uitgekookte, Det is eine loeaze!
lozigheid, [sluwheid], loeazigheid, (vrouwelijk), sluwheid
lucht, [luchtig], loch, locht, luchtig, los, ’t Beslaag mót locht zeen. Lochte gróndj. ’t Kezelpaad is loch geraektj.
lucht, loch, locht, (vrouwelijk), lochte, löchske, (buiten)lucht, De loch(t) klaortj op. De loch(t) opgaon. Ein loch(t) wie ein zieë: de donkere lucht voor regen of onweer. Hie hingtj mich ei löchske. Waat sjoean is, mót loch(t) höbbe: wat mooi is, mag gezien worden. : wat mooi is, mag gezien worden.
luchten, [opfrissen], lochte, lochtj, lochdje, gelochtj, luchten, een frisse wind ergens doorheen laten gaan, Det hoes mós ins good gelochtj waere.
luchtgat, [luchtgat], lochtgaat, (onzijdig), luchtgat
Ludwina, Ie, Ina, Lidwina
lui, lui, luier, luist, lui, Hae is nog te lui om Ooslevenhieër gojen daag te zègke: hij is erg lui. Luie zweit.
luiewijvenknoop, [drukknoopsluiting], luiwieverknoup, (mannelijk), drukknoopsluiting aan kledingstuk, zie ook knipper
luiewijvensoep, [pakjessoep], luiwieversop, (vrouwelijk), pakjessoep
luik, loek, (onzijdig), loeke, luukske, luik, Ei kelderloek, ei zölderloek, ei vinsterloek. Ei loek inne bóks: herenonderbroek met achterklep met drie knopen. Saoves doon ich de loeke toe.
Luik, [toponiem], Luuk, Luik
luis, loes, (mannelijk), luus, luuske, luis, Zoea erm wie ein loes.
luisteren, loestere, loestertj, loesterdje, geloesterdj, luisteren, gehoorzamen, Dae loestertj nao tróm noch fluit: hij luistert helemaal niet. Det loestertj sjerp: dat moet precies passen.: dat moet precies passen.
luiszak, [stiekem persoon], loeszak, (mannelijk), vervelend, stiekem persoon
luizenhoek, [hoekje in de kerk], loezenhook, (mannelijk), hoekje in de kerk waarin de mensen zaten die het orgel trapten
luizenkam, loezekamp, (mannelijk), luizenkam
luizenleven, loezelaeve, (onzijdig), luizenleven
luizenpaadje, [haarscheiding], loezepaedje, (onzijdig), haarscheiding, luizenpad
luizig, [stiekem], loezig, stiekem, met een bijbedoeling, Loezig kieke.
lukken, lökke, löktj, lökdje, gelöktj, lukken, ’t Wiltj vandaag mer neet lökke.
lullen, lulle, lultj, luldje, geluldj, lullen, Dae haet good lulle: die heeft makkelijk praten. Emes vanne zök aaflulle: iemand onder tafel praten.: iemand onder tafel praten.
lumpen, [uitzakken], lumpe, lumptj, lumpdje, gelumptj, uitzakken, langer worden van kleding, Trèk neet zoea ane trui, anges lumptj t’r.
lus, [elastiek], lits, (vrouwelijk), litse, litske, 1. elastiek 2. snelbinder, Höbs se ei litske vuuer mich?
lusten, löste, löstj, lösdje, gelöstj, lusten, Dae lösdje ’m gaer.
maag, maag, (mannelijk), mage, maegske, maag, Det liktj ’m zwaor oppe maag. Örges mèt inne maag zitte. Zandj sjoortj de maag.
maagd, maag, maagd, (vrouwelijk), maagde, 1. maagd 2. ongehuwde vrouw als huishoudster bij een geestelijke of bij gegoede families, zie ook hoeshaodster
maagdenkoor, [meisjeskoor ], maagdekoear, (onzijdig), meisjeskoor dat meeliep in processies, ’t Maagdekoear leep mèt palme en vluuegelkes inne presessie.
maagpijn, [maagpijn], maagpien, (vrouwelijk), maagpijn
maagzuur, [maagzuur], maagzoor, (onzijdig), maagzuur
maagzweer, [maagzweer], maagzwaer, (mannelijk), maagzweer
maaien, mejje, mejtj, mejdje, gemejdj, 1. maaien 2. tegen de schenen trappen bij het voetballen
maaimachine, [maaimachine], mejmesjien, (onzijdig), maaimachine
maal, maol, (mannelijk), maol, keer, Twieëmaol twieë is veer.
maan, maon, (vrouwelijk), maone, mäönke, maan, Dae bril is nao de maon. ’t Is volle maon. Loup nao de maon.
maand, maondj, (mannelijk), maon(d)je, mäöndje, maand, Dao zeen maon(d)je en maon(d)je uueverhaer gegange. In al die maon(d)je höb ich niks van dich gehuuerdj.
maandag, [’s maandags], smaondigs, smaondes, ’s maandags
maandag, maondig, (mannelijk), maandag
maandelijks, maonjeliks, maondjeliks, maandelijks
maandenlang, [maandenlang], maonjelank, maondjelank, maandenlang
maanlicht, [maanlicht], maonleech, maonleecht, (onzijdig), maanlicht
maar, mer, maar, slechts, Det doortj mer efkes. Mer, mer, waat ei gedoons!
maar ja, [maar zeker], meh jao, maar zeker; bevestiging
maart, mieërt, (mannelijk), maart, Mieërtse buje.
Maas, Maas, (vrouwelijk), de Maas, Dao zal nog väöl water door de Maas gaon vuuerdet se det klaor kriegs. De Maas kumtj oet. De Maas stuit hoeag. Eine Maas-vès bietj neet in eine hei-perik: een rijke boerenzoon trouwt niet met de dochter van een arme boer. Lek mich e-maas: je kunt me wat! Waat ein maas!: wat een plas!: gezegd tegen kinderen die op een potje plassen.
Maasbracht, [maasbracht], Brach, Bracht, Maasbracht
Maaseik, [maaseik], Mezeik, Maaseik
Maasniel, [maasniel], Neel, (Nee\l), Maasniel
Maastricht, [maastricht ], Mestreech, Maastricht
maat, maot, (mannelijk), maote, mäötje, 1. maat, afmeting 2. meetlat 3. maat, kameraad 4. maat bij muziekstuk, Det is ane maot: de hoeveelheid is precies goed. Det is neet mien maot bóks. Ei mäötje: bepaalde hoeveelheid of glaasje. En noe is de maot vol. : bepaalde hoeveelheid of glaasje. En noe is de maot vol.
macadam, makkedam, (mannelijk), macadam, asfaltlaag
macaroni, mekronie, (mannelijk), macaroni
machine, mesjien, (mesjie~n), (onzijdig), mesjiender/mesjiene, mesjienke, machine, Det is ei mesjien!: dat is een grote, forse vrouw.
machinerie, [machinerie], mesjienerie, (vrouwelijk), machinerie
machtig, mechtig, mechtiger, mechtigst, machtig, Bie de begrafenis woor ’t mich te mechtig. Det roumtaertje is mich te mechtig.
madam, medam, (vrouwelijk), medamme, medemke, mevrouw, madame
made, maaj, (vrouwelijk), maje, made, insectenlarf, Vèsse mèt maje.
Magdalena, Madelène, Madelieën, Magdalena, ’t Raengeltj wie ein madelieën: het regent heel hard.
mager, mager, magerder, magerst, mager, Eine magere, smalen derm: een lang, mager iemand. Ein vètte kuueke, ei mager testament: waar rijk en overdadig werd geleefd, bleef weinig meer over. ‘Wie geit ’t?’ ‘Mager en gezóndj’: het gaat redelijk goed. Magere gróndj. Woea ei mager paerd, ein hoeag mèsmiet en eine vètte hóndj is, is ’t good vrieje: daar is overvloed. Zoea mager zeen wie eine boeanestaak.
maïs, meis, (mannelijk), maïs
makelaar, makelieër, (mannelijk), makelaar
maken, make, maaktj, maakdje, gemaaktj, 1. maken 2. zich make = groeien, gedijen, Dae haet mich gisteraovendj get gemaaktj! Dao höbs se niks mèt te make, det maak ich oet. Doe höbs ’t ouch t’r haer gemaaktj! Doe mós geine gek van Sintermerte make. Emes de pis/zeik law make. Get van ziene jan make: opscheppen. Hae maaktj zich nörges get oet: het maakt hem allemaal niks uit. Ich weit ’t good emaaktj: doe kóns ’t kriege vuuer € 100,-. Laot dich neet gek make. Maak dich eweg! Maak dich mer geinen dikke!: meen je maar niks. Stökker make: brokken maken, ongelukken veroorzaken. Waat höbs se mich noe gemaaktj? Wae zulle noe mer gedaon make: wij zullen nu maar ophouden. Wie maakdje d’r det ouch al weer?: hoe zei hij dat precies? Ze make ós niks: ze kunnen ons niet in de problemen brengen. Zich ónger de veut oet make.
makkelijk, maekelik, mekkelik, maekeliker, maekelikste, mekkeliker, mek, gemakkelijk
makreel, mekreel, (mannelijk), mekrele, mekreelke, makreel
makroon, mekrón, (vrouwelijk), mekróns, mekrunke, makron, koekje met kokos
malen, male, ich maal, doe maals/meuls, hae maaltj/ meultj,, malen
man, man, (mannelijk), man/men/mansluuj, menke, 1. man 2. echtgenoot 3. mens, persoon, zie ook menneke, Ei menke en ei wiefke: stekker en contrastekker. Saoves eine man, smörges eine man: wie tot laat in de nacht kan feestvieren, moet ’s morgens op het werk ook presteren. Toen waas d’r ’t menke: het ging hem goed af.
man, [uitroep], man, uitroep, Man, waat maaks se mich noe!
man, [uitroep van verbazing], mao, jee, uitroep van verbazing, Mao, waat einen houp!
manchester, mansjester, (mannelijk), ribfluweel, Ein mansjester bóks.
manchet, mansjèt, (vrouwelijk), mansjètte, mansjètje, manchet
manchetknoop, [manchetknoop], mansjètteknoup, (mannelijk), manchetknoop, Ein humme zónger (losse) mansjètknuip is gein humme, zagte ze vreuger.
mand, manj, (vrouwelijk), manje, mendje, mand, Aerpele rape inne manj. Det is ein manj!: dat is een dikke vrouw. Die koe haet einen ujer wie ein manj: die koe heeft een ontzettend grote uier. Dore manj valle. Lieëke wie ein manj.: die koe heeft een ontzettend grote uier. Dore manj valle. Lieëke wie ein manj.
mandenmaker, [mandenmaker], manjemaeker, (mannelijk), mandenmaker, De manjemaeker kwaam langs de duuer met manje en wasklöppelkes.
manège, [aandrijving van dorsmachine], menezje, (vrouwelijk), (Frans) aandrijving van de dorsmachine door paarden of ossen die in de rondte liepen, Dao zeen ze mètte menezje aan ’t dese.
manen, [aansporen], mane, maantj, maandje, gemaandj, aanmanen, Emes mane óm zien sjoud te betale.
manen, mane, manen, haren
maneschijn, [maneschijn], maonesjien, (mannelijk), maneschijn
manier, meneer, (vrouwelijk), menere, meneerke, middel, manier, Det is zien meneer van doon. Gein menere höbbe.
mankatie, [gebrek], mankasie, (vrouwelijk), gebrek, tekort, Hae haaj nörges mankasie aan es aan geldj. In d’n oearlog waas t’r aan alles mankasie.
mankeren, mankere, mankeertj, mankeerdje, gemankeerdj, 1. aan de hand zijn 2. ontbreken, Waat mankeertj dich?
manlief, [manlief], manleef, (mannelijk), manlief, Manleef, waat maaks se mich noe weer!
mannen, [kinderen], men, kinderen, Die men van dich zeen groeat gewoeare!
mannenkoor, [mannenkoor], mannekoear, (onzijdig), mannenkoor
mannetje, menneke, man, zie ook man
mannetjes, [aanstellerij], menkes, aanstellerij, Det zeen gemaakdje menkes: dat zijn verzinsels om de ware toedracht te verbergen. Doe mós mich gein menkes make!: je moet ’t me niet lastig maken.: je moet ’t me niet lastig maken.
manshoogte, [manshoogte], manshuuegdje, (vrouwelijk), manshoogte, De moor metsele op manshuuegdje.
manskerel, manskaerel, (mannelijk), manskerel, zie ook mansmins, Die vrouw is net eine manskaerel.
manslui, [mannen], mansluuj, manslui, mannen, Mansluuj en vrouluuj.
mansluibanken, [kniel- en zitbanken], mansluujbenk, kniel- en zitbanken, speciaal bedoeld voor de mannen, Inne kirk zoeate de mansluuj in de mansluujbenk (rechts) en de vrouluuj in de vrouluujbenk (links).
mansluizitting, [carnavalszitting], mansluujzitting, (vrouwelijk), carnavalszitting, alleen bedoeld voor mannen
mansmens, [man], mansmins, manskerel, zie ook manskaerel
mantel, mantjel, (mannelijk), mantjels, mentjelke, mantel, Moder ging inne noewe mantjel nao de kirk.
marbel, [knikker], marvel, (mannelijk), marvels, mervels, mervelke, lemen knikker, Oppe spuuelplaats knikkerdje wae vreuger mèt mervelkes.
marbelen, [knikkeren], mervele, merveltj, merveldje, gemerveldj, knikkeren
marbeltjesbuidel, [knikkerzak], mervelkesbujel, (mannelijk), knikkerzak
Margaretha, Greet, Greetje, Griet, Margaretha
Maria, Mari, Merie, Mie, Miet, Ria, Ri, (Mie\t), Maria
Maria, Mai, Maria Magdalena
Maria Jozef nog aan toe, [uitroep van verontwaardiging], Maria Joeazef nog aan toe, uitroep van verontwaardiging
Maria-Ziep, [onze-lieve-vrouw-visitatie], Mariaziep, Onze-Lieve-Vrouw-Visitatie: katholiek feest op 2 juli, Es ’t op Mariaziep raengeltj, raengeltj ’t zès waeke.
Mariacongregatie, [mariacongregatie], Mariakongregasie, (vrouwelijk), Mariacongregatie, gebedsbijeenkomst voor meisjes en vrouwen
Mariajezus-kinderen, [uitroep van verontwaardiging], Mariajözes-kinjer, uitroep van verontwaardiging
Mariamaand, [meimaand], Mariamaondj, (mannelijk), meimaand
Mariaprentje, [mariaprentje], Mariaprintje, (onzijdig), Mariaprentje, bidprentje met Maria erop
markt, mert, (vrouwelijk), merte, mertje, markt, Op zaoterdig gaon väöl minse nao de mert in Remunj.
marktkraam, mertkraom, (mannelijk), marktkraam
marktlui, [marktkooplieden], mertluuj, marktkooplieden
marktwijf, [ordinaire vrouw], mertwief, (onzijdig), ordinaire vrouw
mars, mars, marsj, (mannelijk), marse, merske, mars, Hae haet ’m de mars(j) gemaaktj: hij heeft hem behoorlijk gekoeioneerd. Vreuger begós de harmenie ei konzaer altied mèt eine mars(j).
martelaar, martelieër, mertelieër, (mannelijk), 1. martelaar 2. ploeteraar
martelarij, [geploeter], mertelerie, (vrouwelijk), getob, geploeter
martelen, mertele, merteltj, merteldje, gemerteldj, 1. martelen 2. ploeteren 3. tobben
Martinus, Mart, Martien, Martje, Tien, Tienes, Teng, Martinus
mat, mat, (vrouwelijk), matte, metje, mat
materie, [etter], meterie, (vrouwelijk), etter, Toen de zwaer riep waas, leep de meterie t’roet.
Mathilde, Til, Tilke, Tilla, Tilly, Mathilda
Mathilde, Mechel, Mechtildis
matras, metras, (mannelijk), metrasse, metreske, matras
matroos, metroeas, (mannelijk), metroeaze, metruueske, matroos
matrozenpakje, [matrozenpakje], metroeazepekske, (onzijdig), matrozenpakje; vroeger droegen jongens vaak een matrozenpakje als communiekleding
Mattheus, Jeu, Mathieu
Mattheus, [mattheus], Ties, Tieske, Tjeu, Mattheus
Matthias, Mat, Matje, Mathieu, Thieu, Matties, Matthias, Och, doe gekke matties!
mauve, maof, mauve, zachtpaarse kleur
mazzelaar, [persoon met geluk], mazzelieër, iemand die geluk heeft
mechel, [vrouw], mechel, (vrouwelijk), mechels, mechelke, vrouw. Sommige mannen noemen hun vrouw mechel, Det mót ich mechel vraoge.
medaille, medalie, (vrouwelijk), medalies, medalieke, 1. medaille 2. opgedofte, opvallende vrouw, Ein vètlaere medalie kriege: een waardeloze onderscheiding krijgen, spottend bedoeld. Hae haet ein medalie gekrege.
medelijden, mètliej, mètlieje, (onzijdig), medelijden, Mètliej(e) met emes höbbe.
medicijn, middesien, millesien, (onzijdig), middesiene, millesiene, middesienke, millesienke, medicijn, zie ook millesien
mee, mèt, mee, Gank mer mèt. Get mèt ein höbbe: een relatie hebben. Mèt ein: met elkaar. Mèt en mèt get doon: beetje bij beetje iets doen. Mèt van ’t bèste/dikste: behorend tot het beste, dikste enz.
meeblazen, [meeblazen ], mètblaoze, meeblazen, Es se dien pertie neet kóns, moogs se op ’t concours neet mètblaoze.
meedelen, [meedelen], mètdeile, 1. meedelen, informeren 2. een deel geven aan
meedoen, mètdoon, meedoen, Neet zeivere, mer mètdoon!
meegaan, [meegaan ], mètgaon, meegaan, Blindj mètgaon: onvoorwaardelijk steunen; ook kaartterm. Mètgaondj zeen: meegaand zijn.: meegaand zijn.
meegeven, [meegeven ], mètgaeve, 1. meegeven 2. veerkrachtig zijn, Ich gaef dich get mèt vuuer óngerwaeges.
meek, [huilebalk], meek, (vrouwelijk), iemand die altijd en zonder reden zeurend huilt, zie ook mekert , Det is ein echte meek. ‘Mam, waat is ein meek?’ ‘Det is ein vot mèt oeare.’
meekallen, [meepraten], mètkalle, meepraten, Dao kóns doe neet uuever mètkalle. Doe mós neet mèt ederein mètkalle!: je moet een eigen mening hebben.
meekomen, [meekomen ], mètkómme, 1. meekomen 2. meekomen, gelijke vorderingen maken, Hae mós vanne veldjwachter mètkómme.
meekrijgen, [meekrijgen ], mètkriege, 1. meekrijgen 2. begrijpen, Zie kós ’m neet mètkriege.
meel, mael, (onzijdig), meel
meelbuidel, [meelzak], maelbujel, (mannelijk), meelzak, zie ook maelzak
meelden, [bladluizen], meelje, meeldje, bladluizen, De wölleboeane zitte vol meel(d)je.
meeleven, [meeleven], mètlaeve, meeleven
meelopen, [meelopen], mètloupe, meelopen, Det is einen echte mètlouper.
meelpijp, [verzonnen voorwerp], maelpiep, (vrouwelijk), verzonnen voorwerp, Es se braaf bès, menke, vang ich dich ouch ein maelpiep!: plagerij.
meeluisteren, [meeluisteren], mètloestere, meeluisteren
meelworm, [meelworm ], maelworm, (mannelijk), 1. meelworm 2. scheldwoord voor molenaar of molenaarsknecht
meelzak, [meelzak ], maelzak, (mannelijk), 1. meelzak 2. zak van een vent , zie ook maelbujel, Hae veel wie eine maelzak vanne fiets.
meelzolder, [meelzolder ], maelzölder, (mannelijk), meelzolder
meer, mieë, mieër, meer, in grotere hoeveelheid, Mieër es ins veel d’r eine inne bieëk. Väöl, mieë(r), meist: veel, meer, meest.
meerdere, mieërdere, (mannelijk), mieërdere, meerdere(n), superieur(en)
meerderen, mieërdere, mieërdertj, mieërderdje, gemieërderdj, meerderen
meerderheid, mieërderheid, (vrouwelijk), meerderheid
meerderjarig, meërderjaorig, meerderjarig
meerijden, [meerijden], mètrieje, meerijden
meerkol, merkof, (mannelijk), Vlaamse gaai
meeroken, [meeroken], mètrouke, meeroken, Rouk gezellig ei segaerke mèt mich mèt!
Meers, [toponiem], Mieërs, Meers, straatnaam in Thorn
meerstemmig, [meerstemmig], mieërstummig, meerstemmig
meervoud, mieërvaod, (onzijdig), meervoud, Inkelvaod en mieërvaod.
meest, meis, meist, vaak, in het algemeen, Ich gaon meis te voot nao de kirk.
meestal, meistal, meestal
meeste, meiste, (onzijdig), meeste, Väöl, mieë, de/’t meiste: veel, meer, de/het meeste.
meester, meister, (mannelijk), meisters, meisterke, meester, onderwijzer, zie ook sjoealmeister, óngerwiezer, Emes de meister make: iemand tergen.
meesterknecht, meisterknech, meisterknecht, (mannelijk), meesterknecht
meesterlap, [dwingeland], meisterlap, (mannelijk), dwingeland
meetellen, [meetellen], mèttèlle, meetellen, Det tèltj neet mèt.
meetrekken, [meetrekken], mèttrèkke, meetrekken, Mèttrèkke inne optocht.
meeuw, mieëw, (vrouwelijk), mieëwe, mieëwke, meeuw, De mieëwe vlege achter de ploog aan.
meevallen, [meevallen], mètvalle, meevallen, De pries vèltj erg mèt.
meezitten, [meezitten], mètzitte, meezitten, ’t Waer haet daen daag erg mètgezaete.
mei, mei, (mannelijk), 1. maand mei 2. versierde tak op het huis
meiboom, [denneboom ], meiboum, (mannelijk), meiboom, versierde, hoge denneboom die in de meimaand wordt opgericht
meid, [meisje], maedje, (onzijdig), maedjes, 1. meisje 2. jonge dienstbode, hulp in de huishouding 3. dochter 4. vriendin van een jongen, Ei maedje wie ei flaetje.
meikever, meikaever, (mannelijk), meikever
meimaand, meimaondj, (mannelijk), meimaand, Inne meimaondj is ederen aovendj mès ane kepel.
meischeut, [groeischeut], meisjuuet, (mannelijk), groeischeut, Doe kriegs nog eine meisjuuet.
meisjesfiets, [meisjesfiets], maedjesfiets, (mannelijk), meisjesfiets, De geistelike fietsdje vreuger allemaol op eine maedjesfiets.
meisjesgek, maedjesgek, (mannelijk), een jongen die achter meisjes aanloopt
meisjesnaam, [meisjesnaam], maedjesnaam, (mannelijk), meisjesnaam, Mien moder sjrieftj zich ... mèt häore maedjesnaam.
meisjesschool, [meisjesschool], maedjessjoeal, (vrouwelijk), meisjesschool, De maedjes ginge nao ein apaarte maedjessjoeal ane Wilhelminalaan.
meizoentje, [madeliefjes], meizoentjes, madeliefjes
meker, [huilebalk], mekert, (mannelijk), iemand die altijd zeurend en zonder reden huilt, zie ook meek
mekker, maeker, (mannelijk), maekers, maekerke, maker, Eine moelemaeker: iemand met veel praatjes.
mekkeren, [huilend zeuren], meke, meektj, meekdje, gemeektj, huilend zeuren
mel, meelj, (vrouwelijk), meelje, melde (onkruid), De kroeate staon vol meelje.
mel, [roem ], mel, (mannelijk), roem (kaartterm), Hae haet twintjig mel.
melden, melle, meltj, meldje, gemeldj, melden, Dae nog get nuuedig haet, mót zich melle.
Melick, [melick], Mieëlik, Melick
melig, maelig, maeliger, maeligst, melig, Doot neet zoea maelig. Eine maeligen aerpel.
melk, mèlk, (vrouwelijk), melk, Emes de mèlk zoor make: iemand zolang pesten totdat hij kwaad wordt.
melkbaard, mèlkbaard, (mannelijk), melkbaard, Neet zoea vrek, doe höbs nog eine mèlkbaard: jij bent nog niet volwassen.
melkboer, mèlkboer, (mannelijk), melkboer, Det is d’r eine vanne mèlkboer.
melken, mèlke, mèlktj, mèlkdje, gemèlktj, 1. melken 2. langdurig praten over een onderwerp, Doeve mèlke: duiven houden. Doe kóns slecht eine bók mèlke: je kunt niet iets doen wat onmogelijk is. : je kunt niet iets doen wat onmogelijk is.
melkenstijd, [tijd om te melken], mèlkestied, (mannelijk), tijd om te melken
melkfabriek, [melkfabriek], mèlkfebriek, (vrouwelijk), fabriek waar de melk verwerkt wordt, zie ook fuus
melkkar, [melkwagen], mèlkker, (vrouwelijk), melkwagen, melkkar
melkmachine, [melkmachine], mèlkmesjien, (onzijdig), melkmachine
melkmuil, mèlkmoel, (vrouwelijk), melkmuil, Trèk dich niks aan van waat d’r zaet, det is nog ein echte mèlkmoel!
melkstoel, mèlkstool, (mannelijk), melkstoel, driepoot
melktand, mèlktandj, (mannelijk), melktand
melktuit, [melkbus], mèlktuit, (vrouwelijk), melkbus
melkweg, [melkbrood], mèlkwèk, (mannelijk), melkbrood
mem, mem, (vrouwelijk), memme, memke, vrouwenborst, Ane echelste mem hange: het minst bedeeld worden. Aoj mem: ouwehoer. ’t Kindje de mem gaeve: het kindje borstvoeding geven. Memkes: meisjesborsten.
memmen, [zeuren], memme, memtj, memdje, gememdj, zeuren, zeveren, Lik neet zoea te memme.
memmenkast, [grote boezem], memmekas, memmekast, (mannelijk), grote boezem
memmenspek, [buikspek ], memmespek, (onzijdig), 1. buikspek van varken 2. snoepgoed
memmenstieper, [beha], memmestieper, (mannelijk), beha, gekscherend gezegd
ménage, [huishouding], menaasj, (vrouwelijk), (Frans) huishouding
meneer, menieër, (mannelijk), menieëre, menieërke, meneer, Hae veuldje zich einen hieële menieër toen d’r benumdj waas es köster.
menen, meine, meintj, meindje, gemeindj, menen, denken, bedoelen, Det kóns se neet meine: dat meen je toch zeker niet. Det zooj ich meine: dat meen ik wel degelijk. Es se meins des se t’r bès, bès se t’r gewaes: men moet niet te vroeg juichen. Es se meins des se vèls, mós se dich lègke: als er risico’s verbonden zijn aan wat je gaat doen, moet je voorzorgsmaatregelen treffen. Hae meintj ’t: hij meent wat hij zegt. Meins se det? M’n zooj ’t haost meine: men zou het bijna geloven. Mèt meine besjeet d’r zich ins eine: bedrogen uitkomen. Mèt meine kómme de meiste luueges inne wieëreldj: je moet alleen die dingen vertellen die waar zijn. Zich get meine: het hoog in zijn bol hebben. Zoots se meine?: zou je denken?
menens, meines, (onzijdig), menens, En noe is ’t mich meines! Oppe lèste rippetiesies vuuer ’t concours weurtj ’t meines.
mengelen, [deeg kneden], mingele, mingeltj, mingeldje, gemingeldj, deeg kneden, Moder mingeldje vreuger deig vuuer ei wèkske of ein flaai.
mengen, minge, mingtj, mingdje, gemingdj, mengen, Van alles en nog get doorein minge.
mengsel, mingsel, (onzijdig), mingsels, mingselke, mengsel
menig, mennig, menig, Mennig kindj haet gesjeie aojers.
menigeen, mennigein, menigeen, Mennigein zooj dao blie mèt zeen.
mening, meining, (vrouwelijk), mening, Eder zien eige meining!
mens, mins, (mannelijk/vrouwelijk), minse, minske, 1. mens, persoon 2. man 3. echtgenoot, Dao waas geine mins te zeen. Mer eine halve mins zeen: ziek zijn. Mer, mins toch! Zich einen hieële mins veule. Zich gedrage wie eine groeate mins: zich gedragen als een volwassene. : zich gedragen als een volwassene.
menselijk, minselik, menselijk
mensen, minse, lieden, mensen, lui, zie ook luuj
mensenkennis, [mensenkennis], minsekènnis, (mannelijk), mensenkennis
mensenkinderen, [uitroep], minsekinjer, uitroep, Minsekinjer, det meins se neet!
mensenleven, [mensenleven], minselaeve, (onzijdig), mensenleven
mensenschuw, minsesjoew, mensenschuw
menta, [pepermunt], menta, (mannelijk), pepermunt, Pak dich eine menta es se misselik weurs inne kirk.
merel, maerel, (mannelijk), maerels, maerelke, merel, Hae flötj wie eine maerel: hij heeft goede zin.
merendeel, mieërendeil, (onzijdig), merendeel
merens, [overschot ], mieëres, (mannelijk), 1. rest, overschot 2. het overige, De mieëres kriegs doe: de rest is voor jou.
meriel, [gedoe], meriel, (onzijdig), gedoe, drukte, Maak neet zoea’n meriel!
merielmaker, [druktemaker], merielmaeker, (mannelijk), druktemaker
merrie, maer, (vrouwelijk), maere, maerke, merrie, Eine hings(t) en ein maer. Ei maerevuuele: een merrie-veulen. Toen waas ’t maerke laam: toen was de boot aan. ‘Woea geis se haer.’ ‘Nao Kölle óm ein maer.’: dooddoener.
merriezeik, [urine ], maerezeik, (mannelijk), 1. urine van merrie 2. slap bier 3. slappe koffie
Merum, [merum], Mieërem, Merum
mes, mets, (onzijdig), metse/metser, metske, mes, Emes ’t mets oppe kael zètte. ’t Mets in ’t verke laote staeke. ’t Mets snietj van twieë kantje. Ónger ’t mets mótte.
mest, mèst, (onzijdig), mest, Es stróntj mèst weurtj, luuetj ’t zich vare: als iets minder erg wordt, is het gemakkelijker om ermee om te gaan. Mèst breie: mest verspreiden. Mèst vare: de mest naar het land brengen en verspreiden.
mesten, maste, mastj, masdje, gemastj, vetmesten, Vreuger masdje bekans eder hoeshaoje ei verke.
mesten, mèste, mèstj, mèsdje, gemèstj, bemesten
mesthaak, mèsthaok, (mannelijk), mesthaak
mesthoop, mèsthoup, (mannelijk), mesthoop, Vreuger loeag de mèsthoup dónbie ’t hoes.
mestkar, mèstker, (vrouwelijk), mestkar
mestkuil, [mestkuil], mèstkoel, (vrouwelijk), mestkuil
mestnat, [kletsnat], mèsnaat, drijfnat, druipnat, kletsnat, zie ook driefnaat, zeiknaat
mestnat, [gier], mèsnaat, mèstnaat, (onzijdig), gier, mestnat
mestvarken, mastverke, (onzijdig), varken dat vet gemest wordt
met de, [met de], mètte, mèt de, met de
meteen, medein, metein, meteen, dadelijk, terstond, Ich kóm medein.
meten, maete, ich maet, doe muts/mits, hae mutj/mitj, wae mae, meten, Ze flink gemaete kriege: een flink pak slaag krijgen; een nederlaag ondergaan. Zich mèt emes maete.
meter, maeter, (mannelijk), maeters, maeterke, 1. meter, lengtemaat 2. meetlat 3. iemand die iets meet 4. peettante
metselaar, metselieër, (mannelijk), metselaar
metselspijs, [metselspecie], metselspies, (vrouwelijk), metselspecie
mettertijd, [mettertijd], mèttertied, mettertijd, Mèttertied kumtj det waal.
meug, [lust], meug, (mannelijk), lust, Eder ziene meug.
meun, [onnozele vrouw], mäön, (vrouwelijk), onnozele vrouw, Waat ein aoj mäön!
meuren, [troebel maken], meure, meurtj, meurdje, gemeurdj, 1. helder water door beweging troebel maken 2. een wind laten, Es se meurs, kóns se de vèsse neet mieë zeen. Hae is altied inne stróntj aan het meure: hij brengt steeds vervelende gebeurtenissen naar voren.
Michaël, Mecheel, Sjèl, Sjèlke, Michael
Michaël, Geel, Giel, Michaël
middag, middig, (mannelijk), 1. middag 2. warme maaltijd, Inne middig: tussen 12. 0 en 13.00 uur. ’t Is middig: het is twaalf uur. Óm middig: rond het middaguur. Óm twelf oor loetj ’t middig.
middageten, [middageten ], middigaete, (onzijdig), middagmaal
middagschicht, [middagdienst], middigsjich, middigsjicht, (mannelijk), middagdienst, Óm twelf oor vertrokke de mienwirkers mèt de bösse vuuer de middigsjich(t).
middaguur, [middaguur], middigoor, (onzijdig), middaguur
middelmaat, middelmaot, (vrouwelijk), middelmaat, middelmatigheid
midden, midde, (mannelijk), het midden, Ich zoeat inne midde.
middendoor, [doormidden], middedoor, doormidden, De plank inne middedoor zaege.
middenschip, [middenschip ], middesjeep, (onzijdig), middenschip van kerk
middenstand, middestandj, (mannelijk), middenstand, winkeliers, Thoear haet lange tied eine groeate middestandj gehadj.
middenstander, [middenstander], middestenjer, (mannelijk), middestenjers, middestenjerke, middenstander
middenweg, middewaeg, (mannelijk), middenweg
mij, [mij], mich, mij, me
mijden, mieje, mietj, miedje, gemiedj, mijden
mijn, mien, (mie~n), (mie~ne), (mie~nke), (vrouwelijk), miene, mienke, 1. kolenmijn, eiermijn 2. (land)mijn, De miene höbbe vuuer Thoear väöl beteikendj. In eder dorp waas waal emes woea m’n de eier haer kós bringe vuuer de eiermien.
mijn, mien, (mie~n), (onzijdig), het mijne, De moor steit op ’t mien.
mijn, mien, (mie~n), (mie~ne), miene, mijn, Mien bij een vrouwelijk en onzijdig zelfstandig naamwoord. Mien vrouw. Mien kindj. Miene bij een mannelijk zelfstandig naamwoord. Miene man. Det is t’r mien/miene: dat is mijn echtgenote/echtegenoot. Mienen hóndj en mien kat. Vuuer mien paart duis se det.
mijnbus, [bus die mijnwerkers naar de mijn vervoerde], mienbös, (mannelijk), bus die de mijnwerkers naar de mijn vervoerde, zie ook koelbös
mijnwerker, [mijnwerker], mienwirker, (mannelijk), mienwirkers, mijnwerker
mijt, miet, (mie~t), (vrouwelijk), miete, 1. korenmijt, zie ook berm 2. mijt, insect, ’t Waas ei sjoean gezich(t), die miete op ’t veldj inne zomer.
mikkenman, [pop van brooddeeg ], mikkeman, (mannelijk), soort pop, gebakken van brooddeeg bijv. met Sinterklaas
mild, mildj, mild, Mildj waer.
milt, miltj, (vrouwelijk), milt
min, min, minder, minst, 1. min 2. weinig, Pas ei bietje vuuer ’m op, dae is neet min!
minuut, menuut, (vrouwelijk), menute, menuutje, minuut, Bènne ein menuut bèn ich dao!
mirps, [frêle meisje], mirps, (vrouwelijk), frêle meisje
mis, mès, (vrouwelijk), mèsse, mèske, H. Mis, Es de preester gewiedj waas, deej d’r zien ieëste mès in ’t eige dörp. Ein mès bestèlle vuuer de jaordeens(t). Ein mès mèt drie hieëre. Hae kreeg nog ei mèske nao: hij kreeg alsnog een uitbrander.
misboek, [misboek], mèsbook, (onzijdig), misboek, missaal
misbruik, [misbruik], misbroek, (onzijdig), misbruik
misdienaar, mèsdener, (mannelijk), mèsdeners, mèsdenerke, misdienaar, zie ook koearjóng, De mèsdeners zoeate ane mèswien.
miserie, mezerie, mizerie, miserie, (vrouwelijk), ellende, miserie, misère, trammelant, zie ook ieëlenj, ozel, ambras, Det waas mich dao ein mezerie. Ocherm, det vruike haet häör hieël laeve inne mizerie gezaete.
misgaan, [misgaan], misgaon, misgaan
mishandeling, [mishandeling], mishanjeling, (vrouwelijk), mishandeling
miskoop, [miskoop], miskoup, (mannelijk), miskoop
miskraam, miskraom, (mannelijk), miskraam, zie ook misval
mislukken, mislökke, mislukken
mismaakt, [mismaakt ], mismaaktj, mismaakt
mismoed, [neerslachtigheid], mismood, (mannelijk), neerslachtigheid, mismoed, Mich is de mismood aan ’t lief.
mismoedig, mismeujig, mismoedig
misnieten, [boeten], misnete, ervoor opdraaien, ervoor boeten, Hae haet ’t mótte misnete: hij heeft het moeten ontgelden. Waat de kop vergitj, mótte de bein misnete.
misschien, mesjien, mesjiens, misjien, misjiens, (mesjie\n(s)), misschien, Jao mesjien! Wie alles klaor waas, kwaam mesjien ouch kieke: achteraf opmerkingen maken. Nog neet mesjiens!: zeer zeker niet. : zeer zeker niet.
misschieten, [misschieten], missjete, misschieten
misselijken, [vervelend doen], misselike, misseliktj, misselikdje, gemisseliktj, vervelend doen
misseling, [vervelend persoon], misseling, (mannelijk), misselinge, een vervelend, treiterig iemand, Waat eine misseling!
missen, misse,  mistj, misdje gemis(t)j, 1. missen 2. misschieten
missionaris, misjenaris, (mannelijk), missionaris, ’t Waas hieël get es eine misjenaris op vekansie kwaam oette missie.
misstaan, [misstaan], misstaon, misstaan, Det heudje misstuit dich neet. Vrintjelikheid misstuit nemes.
mistroostig, mistruuestig, mistroostig, Mistruuestig waer.
mistrouwen, [wantrouwen], mistroewe, wantrouwen
misval, [miskraam], misval, (mannelijk), miskraam, zie ook miskraom, Die vrouw haet eine misval gehadj.
miswijn, [miswijn], mèswien, (mannelijk), miswijn
moddelen, [rommelen], móddele, móddeltj, móddeldje, gemóddeldj, rommelen, aanmodderen, Hae móddeltj mer get aan.
moddelig, [benauwend], móddelig, drukkend, benauwend, zwoel, ’t Is móddelig waer, ’t geit ónwaere.
mode, moeade, (vrouwelijk), mode, Die bóks is oette moeade.
modepopje, [modebewuste vrouw], moeadepupke, (vrouwelijk), vrouw die erg modebewust gekleed gaat
moe, meug, meuger, meugst, moe, Ich bèn ’m meug wie koaj pap. Kótsmeug.
moed, mood, (mannelijk), moed, Emes mood inspraeke. Vol goje mood zeen.
moede, [luilak], meuge, (mannelijk), luierik, luilak, Det is eine meuge.
moeder, moder, (vrouwelijk), moders, meuderke, moeder
Moedergods, [moeder van God], Modergaods, (vrouwelijk), moeder van God, Det is ein echte modergaods: dat is een zeer geduldige, overbezorgde, behulpzame vrouw. Zie zuut oet wie ein modergaods: zij staart een beetje wezenloos voor zich uit.: zij staart een beetje wezenloos voor zich uit.
moederklok, [moederklok ], moderklok, (vrouwelijk), moederklok om te ijken in duivenlokaal, Vuuer eder vlucht ginge de doevemèlkers mèt häör klok nao de moderklok.
moedermelk, modermèlk, (vrouwelijk), moedermelk
moedermens alleen, [moederziel alleen], moormins allein, moederziel alleen
moederplant, [moederplant], moderplantj, (vrouwelijk), moederplant, Ein moderplantj óm van te stekke.
moedersdeel, [moedersdeel], modersdeil, (onzijdig), moedersdeel, ’t Modersdeil vanne naolaotesjap kriege.
moederskant, [moederskant], moderskantj, (mannelijk), moederskant
moederskindje, moderskindje, (onzijdig), kind dat erg afhankelijk is van zijn moeder
moederstaal, [moedertaal], moderstaal, (vrouwelijk), moedertaal
moedervlek, modervlek, (vrouwelijk), moedervlek
moederziel alleen, [moederziel alleen], moorzeel allein, moederziel alleen
moederzielig, [moederziel], moorzieëlig, moederziel, Die vrouw zitj de gansen daag moorzieëlig allein.
moedigheid, [moeheid], meugigheid, (vrouwelijk), moeheid, Nao ’t spaje kós d’r neet mieë op zien bein staon van meugigheid.
moedwil, moodwil, (mannelijk), moedwil, baldadigheid, Get oet moodwil verinnewere: iets moedwillig vernielen.
moedwillig, moodwillig, moedwillig
moeien, meuje, zich meutj, meudje, gemeudj, zich bemoeien, zie ook bemeuje zich, Woea meuts se dich mèt?
moeilijk, meujlik, meujliker, meujlikst, moeilijk, zie ook lestig
moeite, meute, mote, (vrouwelijk), moeite, Doot dich gein mote, ich bèn zoea weg! Örges meute vuuer doon. Det is neet de mote waerd. Doot gein mote. Zich örges gein mote vuuer doon.
moer, moor, (moo\r), (vrouwelijk), more, meurke, 1. moer 2. vrouwelijk konijn, ’t Raad leep mich oette fiets: de moor waas mich losgerammeldj.
moes, [kool], moos, (onzijdig), 1. kool, alle koolsoorten behalve bloemkool 2. moes, Greun moos: boerenkool. Hoeal mich ins ein hödje moos.
moeskop, [dik hoofd], mooskop, (mannelijk), 1. dik hoofd 2. stijfkop
moesmes, [mes ], moosmets, (onzijdig), rondgebogen mes voor het snijden of fijnhakken van kool
moeten, mótte, ich mót, doe mós, hae mót, zie mótte, móste, ge, moeten, Emes neet mótte. Hie is niks te mótte! Mótte is dwank en bäöke is kinjerzank: gezegd tegen een kind dat met zeuren zijn wil probeert door te drijven. Mózjes se nog get nuuedig höbbe, den huuer ich ’t waal: mocht je nog iets nodig hebben, dan hoor ik het wel. Niks mót, alles kan. ‘Waat mót ich?’ ‘Doeadgaon mós se!’: dooddoener.
moetje, [gedwongen huwelijk ], mótje, (onzijdig), gedwongen huwelijk doordat de bruid zwanger is, Det waas ei mótje.
mof, móf, (mannelijk), móffe, mufke, 1. mof, handwarmer 2. Duitser (scheldwoord) 3. mof, verbinding tussen draden of pijpen, Vreuger droge de vrouwe dèks eine móf inne wintjer.
moffelkoek, [dikkoek], móffelkook, (mannelijk), dikkoek, koek gemaakt van wit brooddeeg, met sukade, krenten en rozijnen en met dikke klonten suiker er bovenop
mogelijk, mäögelik, mogelijk
mogelijkheid, [mogelijkheid ], mäögelikheid, (vrouwelijk), mogelijkheid, Ich kós ’m det mèt gein mäögelikheid aan zie verstandj bringe.
mogen, moge, ich moog/maag, doe moogs/maags, hae moog/maag,, mogen, Emes neet moge. Ich maag det neet van mie moder.
mokken, mónke, mónktj, mónkdje, gemónktj, mokken, pruilen, zie ook brónke, broeke, Mónk neet zoea.
mokker, [ nors persoon], mónker, mónkes, (mannelijk), iemand die nors en onvriendelijk kijkt, Waat is det eine mónkes.
mol, mol, (mannelijk), möl, mölke, mol, D’r zitte väöl möl inne wei.
molen, muuele, (vrouwelijk), muueles, muuelke, molen, De vröchte nao de muuele bringe: graan naar de molen brengen. Eine slaag vanne muuele höbbe: niet goed wijs zijn.: niet goed wijs zijn.
molenpaard, muuelepaerd, (onzijdig), 1. molenpaard 2. grote, stevige vrouw
molenrad, [molenrad], muueleraad, (onzijdig), molenrad
molensteen, muuelestein, (mannelijk), molensteen, Dae kan niks laote ligke es heit iezer en muuelestein.
molmuis, [woelmuis], molmoes, (vrouwelijk), woelmuis
molsgat, [mollengat], molsgaat, (onzijdig), mollengat
molshoop, [molshoop], molshoup, (mannelijk), molshoop
mommengezicht, [carnavalsmasker], mómmegezich, mómmegezicht, (onzijdig), carnavalsmasker
mompelen, mómpele, mómpeltj, mómpeldje, gemómpeldj, mompelen
mond, móndj, (mannelijk), munj, mundje, mond, Doe höbs toch eine móndj óm te vraoge! Eine groeate móndj höbbe. Haod diene móndj. Mètte móndj vol tenj staon. Neet op zie mundje gevalle zeen. Vaeg dich de móndj mer aaf, doe kriegs niks mieë!
mondeling, mónjeling, mondeling
mondig, mónjig, munjig, meerderjarig, mondig, Vreuger kózjes se door handjlichting munjig verklaordj waere, zoeades se ein zaak kós beginne vuuer se 21 jaor woears.
mondjesmaat, mundjesmaot, mondjesmaat
mondstuk, [mondstuk], móndjstök, (onzijdig), mondstuk
monsieur, mesjieu, (mannelijk), (Frans) heer, ironisch bedoeld
monter, mónter, móntjer, monter, opgewekt, Det is ei mónt(j)er kindj. Waat kiektj det wècht mónt(j)er oet zien uigskes.
Montfort, [montfort], Moeafert, Montfort
Mook, [toponiem], Moeak, Mook, Ich wól des se oppe Moeakerhei zoeats: iemand verwensen.
moor, [peen], moear, (moea~r), (vrouwelijk), moeare, muuerke, peen, wortel, De muuerkes sjrabbe: de worteltjes schoonmaken.
moor, muuer, (mannelijk), muuere, muuerke, moor, Hae is zoea zwart wie eine muuer: hij heeft zich erg vuil gemaakt.
moor, moear, (moea\r), (mannelijk), moeare, muuerke, waterketel, Zet de moear ins oppe staof.
moord, moeard, (mannelijk), moearde, moord
moordenaar, moeardenieër, (mannelijk), moordenaar
moorder, [harde werker], maorder, (mannelijk), harde werker
mop, [grap], móp,  móppe,  mupke, 1. mop 2. hoopje, Móppe tappe. Vertèl nog ins ei mupke.
mop, [troetelnaam ], mup, (vrouwelijk),  mupke, troetelnaam voor klein kind, Waat bès dich ei lekker mupke.
mopjeskruid, [boerenwormkruid], mupkeskroed, (onzijdig), boerenwormkruid
morel, merel, (vrouwelijk), merelle, merelke, morel, Merelle zeen good óm flaaj van te bakke.
moren, maore, maortj, maordje, gemaordj, uitsloven, ploeteren, wroeten, Hae hèltj zich mer aan ’t maore inne gaard.
morenmoes, [wortelstamppot], moearemoos, (onzijdig), wortelstamppot
morgen, smörges, ’s morgens, Smörges, smiddigs, saoves en snachs.
morgen, mörge, (mannelijk), 1. morgen 2. landmaat, stuk grond dat in één morgen te bewerken was, Mörge is ’t zóndig.
morgenavond, [morgenavond], mörgenaovendj, (mannelijk), morgenavond
morgenmiddag, mörgemiddig, (mannelijk), morgenmiddag
morgennacht, [morgennacht], mörgenach, mörgenacht, (vrouwelijk), morgennacht
morgenrood, [morgenrood], mörgeroead, (onzijdig), morgenrood
morgenvroeg, [morgenvroeg], mörgevreug, morgenvroeg
morloot, [sapperloot], morloeat, sapperloot
mormel, mórmel, (onzijdig), mórmels, mörmelke, mormel
morsdood, morsdoead, morsdood
mot, moet, (mannelijk), mist, Boete hingtj eine dikke moet.
mottig, [heet ], mottig, mottiger, mottigst, 1. drukkend heet 2. onverzorgd, Mottig waer.
mouting, [bewaarplaats ], motting, (vrouwelijk), bewaarplaats voor fruit in de winter, ’t Eikuuerke haaj zich ein motting gemaaktj. Motting make: een bewaarplaats maken met stro.
mouw, moew, (mannelijk), moewe, muke, mouw, Dao is waal eine moew aan te passe. De moewe zeen te kort. Get oette moew sjödde.
mug, mök, (vrouwelijk), mögke, mökske, mug, Es de mögke saoves danse, weurtj ’t sangerendaags sjoean waer.
muggenbeet, [muggenbeet], mögkebeet, (vrouwelijk), muggenbeet
muggenbult, [muggenbult], mögkeböltj, (mannelijk), muggenbult
muggenpis, [motregen], mögkepis, (mannelijk), motregen
muggenscheet, [muggenscheet], mögkesjeet, (mannelijk), muggenscheet, Vuuer edere mögkesjeet kumtj d’r mich lestig valle.
muggensteek, [muggensteek], mögkesteek, (mannelijk), muggensteek
muil, moel, (vrouwelijk), moele, muulke, muil, mond, De moel neet oeape doon. Det bietje pudding is de moel getèrgdj: dat is zo’n kleinigheid, dat is de moeite niet waard. Doe mós hie gein moele kómme make: je moet geen ruzie komen zoeken. Ein groeate moel höbbe: een grote mond opzetten. Ein moel wie ein sjöp höbbe: een brutale mond hebben. Emes op zien moel houwe: iemand op zijn gezicht slaan. Haod dien moel: hou je mond. Moele trèkke: gezichten trekken. Väöl moele höbbe: veel praatjes hebben.
muilen, [praten], moele, moeltj, moeldje, gemoeldj, praten, babbelen, Dae moeltj dich gater inne zök: hij blijft maar praten. Noe höbbe ze weer hieël get te moele.
muilenjan, [opschepper], moelejan, (mannelijk), opschepper, zie ook moelemaeker
muilenmaker, [opschepper], moelemaeker, (mannelijk), opschepper, zie ook moelejan
muilkorf, [muilkorf ], moelkörf, (mannelijk), muilkorf
muiltje, [zoentje], muulke, (onzijdig), 1. zoentje, kusje 2. mondje, gezichtje, Ei muulke kriege of gaeve.
muilwerk, [mond], moelwerk, (onzijdig), mond, druk gepraat, praatjes, Dae haet ei groeat moelwerk: die heeft een grote mond. Toen ze ’m half óm haje, krege ze mich toch ei moelwerk: toen ze halfdronken waren, kregen ze toch veel praatjes.: toen ze halfdronken waren, kregen ze toch veel praatjes.
muis, moes, (vrouwelijk), muus, muuske, muis, Erm moes, die mer einen oetgank kèntj: als je creatief bent, zorg je voor meer mogelijkheden.
muis, [vagina], mös, (vrouwelijk), mösse, möske, vagina
muisgrijs, [muisgrijs], moesgries, muisgrijs
muisjes, muuskes, muisjes, broodbeleg, Es ei kindje geboeare is, kriegs se besjuut mèt muuskes.
muisstil, muuskesstil, moesstil, muisstil
muizen, moeze, moestj, moesdje, gemoesdj, napluizen, snuffelen
muizen, [smullen], mouze, moustj, mousdje, gemousdj, lekker smullen
muizengat, [muizengat], moezegaat, (onzijdig), muizengat
muizenholletje, [muizenholletje], moezehölke, (onzijdig), muizenholletje
muizenkeutel, moezekuuetel, (mannelijk), muizenkeutel, Moezekuuetelkes: muisjes, broodbeleg.
muizennest, [muizennest], moezenès, moezenèst, (onzijdig), muizennest
muizentand, moezetandj, (mannelijk), speciaal metselwerk in de gevel
mul, [zand], mouw, (mannelijk), mul zand, De veugel ploejere zich inne mouw: de vogels wassen zich in stoffig zand.
mulder, mölder, (mannelijk), mölders, mölderke, 1. molenaar 2. meikever, Oud versje: Mölder, maal mich mie mael. Mie moder mót mich ei mikske mingele mèt mitjes, metjes mèlk.
Munthuis, [monumentaal huis], Muntjhoes, (onzijdig), monumentaal huis in Thorn waar tijdens de periode van ’t Stift munten werden geslagen
muntstuk, [muntstuk], muntjstök, (onzijdig), muntstuk
murg, [overrijp], mörg, mörger, mörgst, mals, week, overrijp, Det is eine mörge: dat is een weke persoon. Ein mörg paer smaaktj dèk nog lekker. Hae loestertj neet, al kals se dich mörg: hij luistert niet, ook al blijf je op hem inpraten.: hij luistert niet, ook al blijf je op hem inpraten.
murw, mörf, murw, lamgeslagen, Ich bèn hieëlemaol mörf.
mus, mös, (vrouwelijk), mösse, möske, mus, Woea hègke zeen, kóns se mösse vange. Zie meintj det häör mös eine kanarie is: ieder meent zijn uil een valk te zijn, ieder houdt het zijne voor het beste.
Mutert, [greppel], Mutert, (mannelijk), greppel vanaf de Baarstraat tot de Meers
muts, möts,  mötse,  mötske, 1. muts 2. naïef persoon, Ein möts opdoon es ’t kaod is.
muur, moor, (moo~r), (vrouwelijk), more, meurke, muur, Ein steinse moor.
muurvast, [muurvast], moorvas, moorvast, muurvast, Det zoeat moor- en moorvast.
muziek, meziek, (mannelijk),  meziekske, muziek, Thoear is bekèndj óm ziene meziek.
muziekschool, [muziekschool], mezieksjoeal, (vrouwelijk), muziekschool, Kreato is de mezieksjoeal vuuer Thoear en ómstreke.
na, nao, 1. na 2. naar, Nao Paose. Op Tjeu nao waas ederein dao. Zoea vuuer en te nao mót ich dao toch aan dinke: af en toe.
na-een, [na elkaar], nao-ein, na elkaar, Ze kwoeame nao-ein bènne.
naad, naod, (mannelijk), näöj, näödje, naad, Det is op ’t näödje geloupe: dat is op het kantje af. Houw ’m op zien näöj: geef hem een pak slaag. ’t Näödje vanne kous wille weite. Ze uuever die näöj kriege: ze er flink van langs krijgen. Zich oette naod wirke: heel hard werken.
naaidoos, nejdoeas, (vrouwelijk), naaidoos
naaien, nejje, nejtj, nejdje, genejdj, 1. naaien 2. bedriegen 3. neuken
naaimachine, nejmesjien, (onzijdig), naaimachine
naainaald, [naainaald], nejnaoldj, (vrouwelijk), naainaald
naaister, nejster, (vrouwelijk), naaister, Vreuger kwaam geregeldj ein nejster aan hoes!
naakt, naaks, naakser, naakst, naakt, bloot, Alles geit, behalve eine naakse inne tes pisse: je moet niet het onmogelijke vragen. Eine naakse petroean: een naakt of schaars gekleed iemand; iemand die geen cent op zak heeft. Ich höb sjöppeboer naaks: kaartterm.
naaktheid, [naaktheid], naaksigheid, (vrouwelijk), naaktheid, ‘Mót det noe, al die naaksigheid oppe televisie!’ zag moder.
naald, naoldj, (vrouwelijk), naoldje, näöldje, naald, Ein naoldj vaeme. Zoea sjerp zeen wie ein naoldj: geil zijn.
naaldenkoker, naoldjekoeaker, (mannelijk), naaldenkoker
naaldenkussen, [speldenkussen], naoldjekösse, (onzijdig), speldenkussen
naam, naam, (mannelijk), name, naemke, naam, Emes mèt naam en toenaam neume.
naamfeest, [naamdag], naamfieëst, naamdag, de dag waarop men de patroonheilige viert, naar wie iemand vernoemd is, zie ook naamsdaag
naamsdag, [naamdag], naamsdaag, (mannelijk), naamdag, de dag waarop men de patroonheilige viert, naar wie iemand vernoemd is, zie ook naamfieëst, Vreuger veerdje m’n ziene naamsdaag in plaats van ziene verjaordaag: den haats se naamfieëst.
Naamse steen, [hardsteen ], Naamse stein, (mannelijk), Naamse steen, grijs-blauwe hardsteen uit Namen (B)
naarmate, [naarmate], naomaote, naarmate
nabestaande, [nabestaande], naobestaondje, (mannelijk), naobestaondje, nabestaande
nabidden, [nabidden], naobaeje, nabidden, In de presessie weurtj allewiel mieër gekaldj es naogebaedj!
nabij, naobie, nabij, ongeveer, Óm en naobie twieëhóngerd: ongeveer tweehonderd.
nabuur, naober, (mannelijk), naober, naoberke, buurman, buurvrouw, Mèt naoberkinjer en naoberrinjer is m’n neet gaw bedroeage: zoek het niet te ver van huis.
nabuurplicht, naoberplich, naoberplicht, (vrouwelijk), burenplicht, burenhulp
nabuurschap, naobersjap, (vrouwelijk), nabuurschap, buren, Es t’r emes doead waas, waerdje de naobersjap aangezag(d): als er iemand in de omgeving gestorven was, werd de buurt verwittigd.
nacht, nach, nacht, (vrouwelijk), nachte, nechske, nacht, Nog twieë nechskes slaope den is ’t Sinterklaos. Zoea lieëlik wie de nach(t).
Nachtegaal, de, [boerderij ], Nachtegaal de, naam boerderij en pleintje bij de Trippaerdstraat
nachtkastje, [nachtkastje], nachkesje, nachtkesje, (onzijdig), nachtkastje
nachtmis, [nachtmis ], nachmès, nachtmès, (vrouwelijk), nachtmis, Mèt Keesmes nao de nach(t)mès gaon.
nachtpon, [nachtpon], nachpón, nachtpón, (mannelijk), nach(t)pónne, nach(t)punke, nachtpon
nachtraaf, [nachtbraker], nachraaf, nachtraaf, (mannelijk), nachtbraker
nachtschicht, [nachtdienst], nachsjich, nachtsjicht, (vrouwelijk), nachtdienst, Nach(t)sjich(t), daagsjich(t), middigsjich(t).
nadat, naodet, nadat
nadeel, naodeil, (onzijdig), nadeel, Naodeil en vuuerdeil. Örges naodeil van höbbe.
naderhand, naoderhandj, naderhand, Ieës vónj d’r ’t good, mer naoderhandj kwaam hae d’r op trök.
nadorst, naodoos, naodoost, (mannelijk), nadorst
nadragen, [nadragen], naodrage, nadragen, Emes de vot naodrage: iemand overdreven van dienst zijn. Emes get (blieve) naodrage: iemand iets (blijven) verwijten.: iemand iets (blijven) verwijten.
nadruk, naodrök, (mannelijk), nadruk, Doe mós dao neet zoea de naodrök op lègke.
nadrukkelijk, [nadrukkelijk], naodrökkelik, nadrukkelijk
nadruppelen, [nadruppelen], naodröppele, nadruppelen, De kraan blieftj naodröppele.
nagaan, [nagaan ], naogaon, 1. nagaan 2. controleren, Kóns se naogaon!
nageboorte, naogeboearte, (vrouwelijk), nageboorte
nagel, nieëgel, (mannelijk), nieëgel(s), nieëgelke, 1. vingernagel 2. nagel, spijker, Alles gaeve waas se in nieëgel en tieën höbs: zich voor 100 procent inzetten. Geine nieëgel höbbe óm aan zie gaat te kratse: niets bezitten. Waat höbs se dien nieëgel sjoean gelaktj! : niets bezitten. Waat höbs se dien nieëgel sjoean gelaktj!
nagelen, nieëgele, nieëgeltj, nieëgeldje, genieëgeldj, 1. vastspijkeren 2. caféspel: spijkers in blok hout slaan, Ein plank vastnieëgele.
nagelvast, [spijkervast], nieëgelvas, nieëgelvast, spijkervast, Aerd- en nieëgelvast.
nageslacht, [nageslacht], naogeslach, naogeslacht, (onzijdig), nageslacht
nageven, naogaeve, toegeven, gelijk geven, Det mót ich ’m naogaeve. ’t Doordje get lang, mer ich mós ’m naogaeve, toen waas ’t waal tegooj.
nagloeien, [nagloeien], naogleuje, nagloeien, De staof gleudje nog ein hieël poeas nao.
nahouden, [nahouden ], naohaoje, 1. nahouden 2. blijvend verwijten, Raar gedachte t’r op naohaoje.
najaar, naojaor, (onzijdig), najaar, Op ’t naojaor en in ’t vuuerjaor: in de herfst en in de lente.
nakallen, [napraten], naokalle, napraten
nakijken, naokieke, nakijken, Hae haet ’t naokieke. Hoeswerk naokieke.
nakomer, [nakomer ], naokómmer, (mannelijk), naokómmers, naokummerke, nakomer, Nao dik tieën jaor kwaam nog ei naokummerke.
nalaten, [nalaten], naolaote, 1. nalaten, erven 2. verzuimen, achterwege laten 3. teruglopen, aftakelen
nalatig, [nalatig], naolaotig, naolestig, nalatig
nalatigheid, [nalatigheid], naolaotigheid, naolestigheid, nalatigheid
nalopen, naoloupe, 1. nalopen 2. controleren, Emes naoloupe wie ein hundje. Waat haet hae det maedje naogeloupe, mer ’t wól hem neet!
naloper, [naloper], naolouper, naloper
nalopertje, [tikkertje], naoluiperke, (onzijdig), tikkertje, De kinjer spuueldje naoluiperke.
namiddag, [na de middag], snammedaags, snammedigs, in de namiddag
namiddag, nammeddig, (mannelijk), in de namiddag, De nammedig begintj om drie oor.
Napoleonsbaan, [napoleonsweg], Napoleonsbaan, Napoleonsweg. De Napoleonsweg loopt vanaf de Belgische grens bij Ittervoort tot Venlo, aangelegd in de tijd van Napoleon, zie ook Steinwaeg, Napoleonswaeg, Riekswaeg
Napoleonsweg, [napoleonsweg], Napoleonswaeg, Napoleonsweg. De Napoleonsweg loopt vanaf de Belgische grens bij Ittervoort tot Venlo, aangelegd in de tijd van Napoleon, zie ook Steinwaeg, Napoleonsbaan, Riekswaeg, De Napoleonswaeg is lang einen drökke en gevieërlike waeg gewaes(t).
narijden, [achterna rijden ], naorieje, 1. achterna rijden 2. iemand controleren op zijn gedrag, Es se de waeg neet wèts, riets se mich mer nao.
naroepen, [naroepen], naorope, naroepen
naslag, [naklap ], naoslaag, (mannelijk), 1. naklap 2. naslag: muziekterm, Dao kwaam nog einen helle naoslaag bie det ónwaer.
nasleep, [nasleep], naosleip, (mannelijk), nasleep, gevolg, Det zaekske haet nog eine lange naosleip gekrege.
nat, [vloeistof], naat, (onzijdig), vloeistof, sap, Dae koffie is net ziepnaat. Det is eine pot naat.
nat, naat, nater, naatst, nat, De nate zak drage: het vervelende werk moeten opknappen. Emes mètkriege mèt eine nate vinger: iemand gemakkelijk kunnen overhalen. Kletsnaat. Mèsnaat. Neet väöl naat make: niet veel presteren. Zeiknaat.
natellen, naotèlle, natellen
nattigheid, natigheid, (vrouwelijk), nattigheid, Wie d’r mich aan zaag kómme, veuldje hae al natigheid.
nauw, [precies], nej, nejjer, nejst, 1. precies, nauwkeurig 2. gierig, zuinig 3. bijna, Det kumtj zich neet zoea nej.
navel, navel, (mannelijk), navels, naevelke, navel, ‘Kóns se zwumme?’ ‘Jao. Mètte navel door de zavel, met de piezel door de kiezel.’: dus niet.
navenant, naovenantj, navenant, Dao is alles naovenantj. Hae wirktj hel, mer naovenantj verdeentj d’r neet.
navertellen, [navertellen], naovertèlle, navertellen, Ich bèn blie det ich ’t kan naovertèlle.
nazomer, [nazomer ], naozomer, (mannelijk), nazomer, Vuuerig jaor haje wae eine sjoeane naozomer.
nee, nae, nee, ‘Nae’ höbs se, ‘jao’ kóns se kriege. Miene ‘nae’ is net zoea good es diene ‘jao’: het gelijk is aan beide kanten.
neef, naef, (mannelijk), naeve, naefke, neef, Alle naeve en nichte woeare ouch genuuedj.
Neer, [toponiem], Naer, Neer
neer, nieër, neer
neerdraaien, [een rijke partner huwen], nieërdrejje, zich nieërdrejje, een rijke partner huwen, Dae haet zich dao good nieërgedrejdj.
neet, neet, (vrouwelijk), nete, neetje, neet, eitje van de luis, Zoea erm zeen wie de nete.
negen, nege, negen
negenoog, [steenpuist ], negenuiger, (mannelijk), 1. steenpuist 2. bloedzuiger
nek, nak, (mannelijk), nek, nekske, nek, ’t Aete neet door de nak kriege. ‘Doe bès eine sjoeane zeiverzak, doe houwts mich weer get oet dae nak’: fragment uit een Thorns carnavalsliedje. Einen dikke nak: een arrogant iemand. Emes mètte nak aankieke. In det hoes briks se de nak uuever de rotzooi. Zich get oppe nak hoeale.: een arrogant iemand. Emes mètte nak aankieke. In det hoes briks se de nak uuever de rotzooi. Zich get oppe nak hoeale.
nemen, numme, numtj, nóm, genómme, nemen, pakken, Doorein genómme: in algemeen. Get vuuer leef numme. M’n mót ’t numme wie ’t kumtj. Num dich mer ein bótram mèt vuuer óngerwaeges.
Nepomucenus, [nepomucenus], Bómmesenes, Nepomucenus, patroon van het biechtgeheim, Aan ’t Linjepaad stuit de kepel van Bómmesenes.
nergens, nörges, nergens, Dao is nörges noeats niks: er is overal wel iets. Zich nörges get van aantrèkke.
nescafé, [nescafé], neskoffie, (mannelijk), nescafé, Wils se ein tas neskoffie of lever gewuuene?
nest, nès, nèst, (onzijdig), nèste(r), nès(t)je, nest
nestel, nistel, (mannelijk), nistele, nistelke, schoenveter, Sjoon mèt nistele.
nestelen, nèstele,  nèsteltj, nèsteldje genèsteldj, nestelen
nesthaar, [nesthaar], nèshaor, nèsthaor, (vrouwelijk), nesthaar
net, net, netter, netst, 1. mooi, knap 2. net, juist, Det is ei net maedje. Det zooj dich net staon, des se dich dao nog ins lieëts kieke.
net, nèt, (onzijdig), nètte, nètje, net, Ein haornètje, ei vèsnètje.
netel, netel, (vrouwelijk), netele, netelke, brandnetel, Loeas hoonder lègke ouch waal ins inne netele: iemand te slim af zijn. Mèt zien vot inne netele valle: het niet goed treffen. : het niet goed treffen.
netengat, [humeurig persoon], netegaat, (onzijdig), iemand die niet veel kan verdragen, zie ook netekop
netenkop, [humeurig persoon], netekop, (mannelijk), iemand die niet veel kan verdragen, zie ook netegaat
neuken, [prutsen], näöke, näöktj, näökdje, genäöktj, 1. prutsen, frutselen 2. raken, Waat zits se dao toch te näöke?
neulen, näöle, overal negatieve opmerkingen over maken, zaniken, aanhouden, Lik toch neet zoea te näöle!
neus, naas, (vrouwelijk), naze, naeske, neus, De naas inne windj staeke. De naas optrèkke vuuer get. D’n dèksel oppe naas kriege. Det hang ich dich neet ónger de naas. Doon of dien naas blootj. Ein noewsjieërige naas. Emes de naas oetsnoeve: iemand flink de waarheid zeggen. Emes get door de naas boeare. Emes get ónger de naas vrieve. Gein knip vuuer zien naas waerd zeen. Get langs de naas eweg zègke. Kaojnaas. Op zien naas kieke. Örges ein fien naas vuuer höbbe. Uueveral zien naas instaeke. Vuuer get de naas ophoeale. Wiesnaas. Zoea wied kieke es dien naas lank is. ‘Woea geis se haer?’ ’Mien naas nao!’: dat gaat je niks aan!: dat gaat je niks aan!
neusgat, [neusgat], naasgaat, (onzijdig), neusgat
neuswarmertje, [tabakspijp], naaswermerke, (onzijdig), tabakspijp, Zich ei naaswermerke opstaeke.
neutelig, [humeurig], nuuetelik, nuuetelik, nuueteliker, humeurig, geprikkeld, Waat bès se vandaag toch nuuetelik!
nevenaf, [ernaast], naevenaaf, ernaast, erlangs, De guuet lieëktj, ’t water luiptj t’r naevenaaf.
neveneen, [naast elkaar], naevenein, naast elkaar, Lèk mich det ins naevenein: leg me dat eens uit. Naevenein woeane.
nevens, naeve, naast, langs, zie ook bezieje, Det is t’r naeve. Det liktj neet naeve de duuer: dat is ver weg. Naeve ’t pötje pisse. ‘Woea is niks?’ ‘Bie ós naeve, want dao woeantj nemes.’: dooddoener.: dooddoener.
nicht, nich, nicht, (vrouwelijk), nichte, nich(t)je, nicht, De maedjes van miene broor zeen mien nichtjes.
Nicolaas, Klaos, Kläöske, Ni, Nic, Nicolaas
niemand, nemes, (mannelijk), niemand, Det is eine nemes: dat is een nietsnut, daar heb je niets aan.
nier, neer, (vrouwelijk), nere, neerke, nier, Get ane nere höbbe.
niersteen, [niersteen], neerstein, (mannelijk), niersteen, nierstenen, Es se las(t) van neerstein höbs, mós se väöl drinke.
niespoeder, [niespoeder], neespoejer, (mannelijk/onzijdig), niespoeder
niet, neet, niet, Det doon ich dich neet nao. Det is neet väöl: dat is niet veel soeps. Det is toch zoea, neet? Det weit ich zoeanet nog neet. ‘Kan ich neet’ liktj op ’t kirkhof en ‘wil ich neet’ liktj t’r naeve! Neet noe. Neet ónaeve: niet onaardig. Nog neet mesjien!: absoluut niet, beslist niet. Waat neet is, kan nog kómme.
niet meer, [niet meer], nimmieë, nimmieër, niet meer
nietsnut, niksnöt, niksnötter, (mannelijk), nietsnut
nieuw, noew, noewer, noewst, nieuw, Eine noewen hood. Fónkelnoew. Hagelnoew. In ’t noew zeen. Mèt Paose ginge ze in noew kleier nao de kirk. Splintjernoew.
nieuwerwets, noewerwèts, nieuwerwets, modern, Aojerwèts en noewerwèts.
Nieuwjaar, Noewjaor, (onzijdig), Nieuwjaar, Versje: Zalig Noewjaor, zeen de waofele klaor, zeen ze good gelöktj, den gaef mich mer ei stök.
nieuws, noets, (onzijdig), nieuws, Det is good noets.
nieuwsgierig, noewsjieërig, nieuwsgierig, Noewsjieërige naze met lang sterte!: dooddoener bij nieuwsgierigheid.
niezen, neeste, neestj, neesdje, geneestj, niezen, De perike inne gróndj huuere neeste: erg gierig zijn. Es emes neestj, zaes se ‘God zaengeltj dich.’
nijd, nied, (mannelijk), nijd, Det is haat en nied óngerein.
nijpen, niepe, nieptj, neep, genepe, 1. nijpen, knijpen 2. knellen, Ich (k)neep ’t ’m: ik was bang.
nijptang, nieptang, (vrouwelijk), nijptang
niks, niks, niets, Dao höb ich niks mèt oet te staon: daar heb ik niks mee te maken. Det is neet niks. Waem niks van zich maaktj, is ouch niks: wie zich niet profileert, valt ook niet op. Werk höbbe is niks, mer werk haoje. Woea is niks? Woea niks is, kan get kómme!: wie zich niet profileert, valt ook niet op. Werk höbbe is niks, mer werk haoje. Woea is niks? Woea niks is, kan get kómme!
nits, [snel boos], nitsj, kort aangebonden, gauw kwaad, zie ook kortgevaesdj
node, noeaj, node, niet graag, met tegenzin, Det doon ich noeaj.
noden, nuueje, nuuetj, nuuedje, genuuedj, uitnodigen, zie ook oetnuuedige, Emes oppe broelof nuueje. Hae lieëtj zich neet lang nuueje: hij is vlug bereid om op de uitnodiging in te gaan. Neetgenuuedj is ouch hie.
nodig, nuuedig, 1. nodig 2. hoognodig, Hae mós zoea nuuedig weer es lèste bènne kómme. Höbs se nog get nuuedig?
noemen, neume, neumtj/numtj, neumdje/numdje, geneumdj/genumdj<, noemen, heten, Het numtj zich allewiel mèt ziene maedjesnaam.
nog, naog, nog, nog, ‘Höbs dich die aoj foto’s naog?’ ‘Ich höb nog neet gezóch(t).’
nondedomme, [krachtterm], nondedomme, krachtterm
nondeju, [deugniet], nondedju, (mannelijk), (Frans) deugniet, Det is mich potverdorie eine nondedju.
nondeju, nondedju, (Frans) krachtterm
nondejuke, nondedjuke, (onzijdig), (Frans) strikdasje, vlinderdasje
nondemiljaar, [krachtterm], nondemiljaar, krachtterm
nondepie, [krachtterm], nondepie, krachtterm
nondesjeng, [krachtterm], nondesjeng, krachtterm
nondetonnaar, [krachtterm], nondetonnèrre, krachtterm, soms verbasterd tot nondetonnaer
nonkel, [oom], nónk, (mannelijk), (oud)oom, Nónk Harie is miene paetoeame.
nood, noead, (mannelijk), nood, Hoeage noead höbbe. Nog get achter de handj haoje vuuer es de noead ane man kumtj.
noodheilige, [heilige ], noeadheilige, (mannelijk), heilige die in noodgevallen wordt aangeroepen, ‘Sint Antoeanius bèste vrindj, maak det ich miene sluuetel vinj!’
noodslachting, [noodslachting], noeadslachting, (vrouwelijk), noodslachting, ‘Dao weurtj bekèndj gemaaktj … ein noeadslachting bie …’: tot de zestiger jaren kwam de dorpsomroeper met de bel rond en riep dit. ‘Dao weurtj ei kindj gemaaktj!’: spottend werd dat in de volksmond verdraaid tot dit.: spottend werd dat in de volksmond verdraaid tot dit.
noodstal, noeadstal, (mannelijk), smidsstal om paard te beslaan, zie ook hoofstal
noodwoning, [noodwoning], noeadwuuening, (vrouwelijk), noodwoning, Ane Mieërs, op ’t Inj en ane Ittervoearterwaeg zeen nao d’n oearlog noeadwuueninge geboewdj. Ane Ittervoearterwaeg staon ze noe nog.
nooit, noeat, noeats, nooit, Det zeen ich noeats gebuuere.
noorden, noearde, (onzijdig), noorden
noot, noot, (vrouwelijk), neut, neutje, noot, Dao vónj ich gein neut aan: ik vond er niets aan. Ein douf noot: iemand die slecht hoort. Es se neut wils aete, mós se ’t krake neet vergaete: als je in het leven wat wilt bereiken, moet je inzet tonen. Es t’r väöl neut zeen, kriege wae eine strenge wintjer. Hae haet dao de neut geslage: hij is goed getrouwd; hij heeft daar veel geld verdiend. Ich bèn weg, de neut!: tot ziens. Mèt mien knuuek goeats dich nog de neut vanne buim: oude mensen vinden dat jonge mensen niet moeten klagen. Waem neut wiltj rape, mót vreug opstaon: je moet er op tijd bij zijn.
noot, noeat, (vrouwelijk), noeate, nuuetje, muzieknoot, Hae kan nog gein noeat laeze.
nootmuskaat, besjaot, mesjaot, (mannelijk), nootmuskaat, zie ook nootbesjaot
nootmuskaat, nootbesjaot, (mannelijk), nootmuskaat, zie ook besjaot, mesjaot
notenbalk, [notenbalk], noeatebalk, (mannelijk), notenbalk
notenboom, noteboum, (mannelijk), notenboom, Ónger eine noteboum is ’t good unjere: onder een notenboom is het goed rusten (omdat men er geen last van muggen en vliegen heeft).
nu, noe, nu, Alla, kóm noe, wae gaon!
nuchter, neuchter, nuchter, Oppe neuchtere maag. Zoea neuchter wie ei pasgeboeare kaof.
nummer, nómmer, (mannelijk), nómmers, nummerke, nummer, Emes op nómmer höbbe: iemand niet vertrouwen. Hae waas vuuer ziene nómmer in deens(t) gegange: hij werd ingeloot voor militaire dienst.: hij werd ingeloot voor militaire dienst.
nut, [vies], nöt, nötter, nötste, 1. vuil, vies 2. ordinair, gemeen 3. tuk op, ’t Duit nöt boete. ‘t Is nöt waer boete. Waat höbs se dich weer nöt gemaaktj.
nutter, [deugniet], nötter, nöttert, (mannelijk), nötter(t)s, deugniet
nutterik, [deugniet], nötterik, (mannelijk), nötterike, nötterikske, deugniet
nuttigheid, [viezigheid ], nöttigheid, (vrouwelijk), 1. viezigheid 2. slechtheid 3. deugnieterij, Blief boete mèt die nöttigheid.
o, aoh, oh, Aoh jummig genaoje!
o jee, [schrikreactie], aoh jui, o jee, schrikreactie
obstinaat, obstenaot, tegendraads, Ei kindj det ziene zin neet kriegtj, kan obstenaot zeen.
ocharm, ocherm, ocharm
Octavus, Taaf, Octavus
oeioei, [oei, oei], jui-jui, oei, oei, Jui-jui, det moogs se neet.
ofschoon, ofsjoean, ofschoon, zie ook wiewaal
ofwel, [ofwel], ofwaal, ofwel, Ofwaal wae gaon heives, ofwaal wae blieve hie, zèk ’t mer!
ogelijk, [goed ogend], uigelik, aangenaam voor het oog, goed ogend
ogen, [nieuwsgierig kijken], uige, uigtj, uigdje, ge-uigdj, 1. ogen, eruit zien 2. nieuwsgierig kijken 3. ingespannen kijken, zie ook ouge, Det uigtj neet: dat ziet er niet uit.
ogen, [eruit zien], ouge,  ougtj, ougdje, eruit zien, zie ook uige, Die bóks is te ing, det uigtj neet.
ogenblik, ougeblik, (onzijdig),  ougeblikske, ogenblik, Höbs se ein ougeblikse?
ogendokter, [oogarts], ougedokter, (mannelijk), oogarts
ogenschijn, [schone schijn], ougesjien, (onzijdig), schone schijn, Get doon vuuer d’n ougesjien.
Ohé, [laaggelegen land], Oea, Ohé < ooij, laaggelegen land langs de rivier, Dae haet de bóngerd in ’t Doea ligke: in de volkstaal werd de Oea samengetrokken tot Doea. In ’t Doea = achter d'n diek.
Ohé en Laak, [ohé en laak], Laak, Oea en Laak, Ohé en Laak, Hae woeantj oppe Laak.
oksaal, oksaol, (onzijdig), oksaal, ’t Jóngeskoear oefendje vreuger oppen oksaol.
oksaal, ekzaol, (mannelijk), oksaal (in de kerk), ’t Koear zingtj oppen ekzaol.
oktober, oktoeaber, (mannelijk), oktober
olie, oealie, (mannelijk), olie, D’n daeke brach(t)’m d’n Oealie: de deken bracht hem het sacrament der zieken. D’n Heiligen Oealie, ’t Heilig Oealiesel.
olieën, [smeren ], oealieje, oealietj, oealiedje, ge-oealiedj, smeren met olie, Oze houte vloer is ge-oealiedj.
olietuit, [oliekan], oealietuit, (vrouwelijk), oliekan
olievat, [olievat], oealievaat, (onzijdig), olievat, Oet ein oealievaetje kóns se geine wien tappe: je kunt het niet mooier maken dan het is.
olieverf, [olieverf], oealievèrf, (vrouwelijk), olieverf
om, óm, ómme, 1. om 2. rond, met tijdsbepaling 3. om de beurt, zie ook ómme, Óm en óm
om de beurt, [om de beurt], ómmebuuert, ómstebuuert, om de beurt
om hebben, [om hebben], ómhöbbe, 1. om hebben 2. dronken zijn, Ei sjerp ómhöbbe.
ombinden, [ombinden], ómbinje, ombinden, Zich de sjolk ómbinje.
omdat, ómdet, omdat
omdoen, [omdoen ], ómdoon, 1. omdoen 2. omspitten, omploegen, Doe mós dich eine slips ómdoon.
omdraaien, ómdrejje, omdraaien, Doe mós de zaak neet ómdrejje. Es d’r det huuerdje, drejdje d’r zich óm in zie graaf.
omdragen, [omdragen], ómdrage, omdragen, ’t Book is al ómgedrage: te laat zijn; de omstandigheden zijn totaal veranderd. Hae kwaam inne kirk wie ’t book al waas ómgedrage: hij kwam te laat in de kerk (na het evangelie).: hij kwam te laat in de kerk (na het evangelie).
omgeving, ómgaeving, (vrouwelijk), ómgaevinge, omgeving
omher, [omheen], ómhaer, omheen
omhoog, ómhoeag, omhoog, Ómhoeag en ómlieëg.
omhouwen, [omkappen], ómhouwe, omkappen, omhakken, omslaan
omkallen, [ompraten], ómkalle, ompraten, Laot dich neet ómkalle!
omkijken, [omkijken], ómkieke, omkijken, Dao höbs se gein ómkieke haer.
omkopen, ómkoupe, omkopen
omlaag, ómlieëg, omlaag
omleggen, [omleggen], ómlègke, omleggen, Ze gaon dae waeg ómlègke.
omlegging, [omlegging], ómlègking, (vrouwelijk), omlegging
omleiding, [omleiding], ómleiing, (vrouwelijk), omleiding
omploegen, [omploegen], ómploge, omploegen
ompoten, [ompoten], ómpoeate, ompoten
omrapen, [sorteren], ómrape, sorteren
omschakelen, [omschakelen], ómsjakele, omschakelen
omslaan, ómslaon, omslaan, ’t Waer sloog hieëlemaol óm.
omslag, ómslaag, (mannelijk), omslag, Einen ómslaag aan ein bóks.
omstand, [gedoe], ómstandj, (mannelijk), ómstenj, gedoe, drukte, Maak dao geinen ómstandj uuever. Waat ein ómstenj: wat een toestanden.
omstander, ómstenjer, (mannelijk), ómstenjers, omstaander
omstoten, [omstoten], ómstoeate, omstoten
omtrek, ómtrèk, (mannelijk), omtrek, omgeving
omtrekken, ómtrèkke, zich ómtrèkke, zich omkleden, Trèk dich ins óm, doe mós dalik t’r in: gezegd als iemand bij het voetballen moet invallen.
omtrent, [ongeveer], intrintj, ongeveer, zie ook ongevieër, zoeaget, Ich höb ’t geldj intrintj bie-ein.
omtuisen, [omruilen], ómtoese, omruilen
omvliegen, [omvliegen], ómvlege, omvliegen, De tied is ómgevloeage.
omvouwen, [omvouwen ], ómvaoje, omvouwen, omplooien
omwaaien, [omwaaien], ómwejje, omwaaien
omweg, ómwaeg, (mannelijk), omweg
omwroetelen, [omwoelen], ómvreutele, omwoelen, De möl höbbe mich de ganse gaard ómgevreuteldj.
omzagen, [omzagen], ómzaege, omzagen
omzetten, [verkopen ], ómzètte, 1. omzetten, verkopen 2. op een andere plaats zetten, Ich höb deze maondj väöl ómgezatte.
onappetijtelijk, [onappetijtelijk], ónappetietelik, onappetijtelijk, Det zuut t’r ónappetietelik oet.
onbegrijpelijk, [onbegrijpelijk], ónbegriepelik, onbegrijpelijk
onbekend, ónbekèndj, onbekend
onbeleefd, [onbeleefd], ónbelaefdj, onbeleefd
onbeschoft, ónbesjóftj, onbeschaafd, onbeschoft
onbeschreven, [onbeschreven], ónbesjreve, onbeschreven, Ein ónbesjreve blaad.
onbeschrijfelijk, [onbeschrijfelijk], ónbesjriefelik, onbeschrijfelijk
onbezorgd, [onbezorgd ], ónbezörgdj, onbezorgd
onchristelijk, [ongelegen], ónkristelik, onchristelijk, ongelegen, Op einen ónkristeliken tied kómme.
oncontent, [ontevreden], ónkóntent, ontevreden, Einen ónkóntente mins.
ondanks dat, [desondanks], óndanks det, desondanks
onder, ónger, onder, beneden, Emes ónger zien doeve sjete. Get ónger d’n doem höbbe: nog iets in voorraad hebben. Hae liktj ónger: hij ligt onder; hij heeft verloren. Kóm nao ónger, ’t is tied vuuer ’t aete. Ónger de ker kómme: dronken zijn. Ónger ein heudje spuuele. Sjrief ’t mer ónger dien sjoon.
onder andere, [onder andere], óngerangere, onder andere
onder handen, [onder handen], óngerhenj, onder handen, Óngerhenj höbbe. Óngerhenj numme.
onderaan, [onderaan], óngeraan, onderaan
onderaf, [onderaf ], óngeraaf, 1. onderaf 2. naar beneden rijden, Van óngeraafaan beginne.
onderarm, [onderarm], óngererm, (mannelijk), onderarm
onderboks, [onderbroek], óngerbóks, (vrouwelijk), onderbroek
onderbrengen, [onderbrengen], óngerbringe, onderbrengen
onderdak, [onderdak], óngerdaak, (onzijdig), onderdak, Hae is óngerdaak: werd gezegd van iemand die onder de pannen was.
onderdeel, [onderdeel], óngerdeil, (onzijdig), onderdeel
onderdrukken, óngerdrökke, onderdrukken
onderduiker, óngerduker, (mannelijk), onderduiker
onderduwen, [onderduwen], óngerduje, onderduwen
ondereen, [zooi], óngerein, (mannelijk), zooi, janboel, Det is mich dao einen óngerein.
ondereen, [elkaar ], óngerein, 1. elkaar 2. door elkaar, Die bringe zich óngerein gein flaaj: dat zijn geen vrienden van elkaar.
ondereenpratsen, [mengen], óngereinpratsje, door elkaar prakken, mengen
ondergaan, [ondergaan], óngergaon, geit ónger, ging ónger, is óngergegange, ondergaan, De zón geit óm acht oor ónger.
ondergaan, [doorstaan], óngergaon, óngergeit, óngerging, haet óngergange, ondergaan, doorstaan, Zie haet ein zwaor operasie óngergange.
ondergoed, [ondergoed], óngergood, (onzijdig), ondergoed
ondergronds, [ondergronds], óngergrónds, ondergronds, Óngergrónds wirke.
onderhand, [intussen], óngerhandj, intussen
onderhemd, óngerhumme, (onzijdig), onderhemd
onderhoud, óngerhaod, (onzijdig), onderhoud
onderhouden, óngerhaoje, óngerhèltj, óngerheel, óngerhaoje, onderhouden, Det aod hoes is good óngerhaoje.
onderhouden, óngerhaoje, hèltj ónger, heel ónger, óngergehaoje, iemand/iets onderhouden, Emes ónger water haoje.
onderhoudsbeurt, [onderhoudsbeurt], óngerhaodsbuuert, (vrouwelijk), onderhoudsbeurt, Mien uiteke mós vuuer ein óngerhaodsbuuert nao de graasj.
onderin, [onderin], óngerin, onderin, Mienwirkers wirkdje óngerin.
onderkant, óngerkantj, (mannelijk), onderkant, D’n ónger- en boeavekantj. D’n óngerkantj mót boeave.
onderkomen, [in verval raken], óngerkómme, onderkomen, in verval raken, Det hoes is gans óngerkómme.
onderkomen, [verblijf], óngerkómme, (onzijdig), onderkomen, verblijf, Höbs se al óngerkómme vuuer d’znaovendj?
onderkruiper, óngerkroeper, (mannelijk), onderkruiper
onderlaag, [onderlaag], óngerlaog, (vrouwelijk), onderlaag
onderlangs, [onderlangs], óngerlangs, onderlangs, Hae fietsdje óngerlangs nao Kaesing.
onderlegd, [ontwikkeld], óngerlag, onderlegd, ontwikkeld, Hae is good óngerlag: hae haet noe ein gooj baan.
ondermelk, [afgeroomde melk], óngermèlk, (vrouwelijk), afgeroomde melk, Vanne fuus krege wae de óngermèlk trök vuuer de verkes.
onderneming, óngernumming, (vrouwelijk), onderneming
onderop, [onderop], óngerop, onderop, Hae reej van óngerop ’t törp in.
onderpand, [onderpand], óngerpandj, (onzijdig), onderpand
onderrichten, óngerrichte, 1. onderwijzen 2. de les lezen
onderrok, óngerrok, (onzijdig), onderrok, Doe vlags, d’n óngerrok kumtj dich óngeroet.
onderschatten, óngersjatte, onderschatten
onderscheid, óngersjeid, (onzijdig), onderscheid, Óngersjeid make tösse good en slecht.
onderscheiden, óngersjeie, onderscheiden
onderscheiding, óngersjeiing, (vrouwelijk), onderscheiding, Ein kuueninklike óngersjeiing kriege.
onderslag, [tussenmuur], óngerslaag, (mannelijk), tussenmuur, geen dragende muur, Es wae daen óngerslaag t’r oethouwe, is de kamer ei stök groeater.
ondersneeuwen, [door sneeuw bedekt worden], óngersnieje, ondersneeuwen
onderste, [onderste], óngerste, ungelste, onderste, Ich mót ’t weite, al kumtj d’n óngerste stein boeave.
ondersteboven, dungelsteboeave, ondersteboven, zie ook ungelsteboeave, óngersteboeave
ondersteboven, óngersteboeave, ungelsteboeave, ondersteboven
ondertekenen, [ondertekenen], óngerteikene, ondertekenen
ondertrouw, [ondertrouw ], óngertrouw, (mannelijk), ondertrouw
ondertussen, óngertösse, intussen, ondertussen
onderuit, [onderuit], óngeroet, onderuit, Hae goof ’m van óngeroet: hij sloeg hard. Óngeroet gaon. Van óngeroet de pan kumtj de dikste sop.
ondervinden, óngervinje, ondervinden
ondervinding, óngervinjing, (vrouwelijk), ondervinding, ervaring, Oet eige óngervinjing. Óngervinjing is de bèste lieër.
ondervragen, óngervraoge, ondervragen
onderweg, óngerwaeg, óngerwaeges, onderweg, zie ook óngerwaeges, Höbs se óngerwaeg ge-unjerdj?: werd gevraagd als iemand te lang was weggebleven.
onderwijl, [ondertussen], óngerwiel, ondertussen
onderwijs, [onderwijs], óngerwies, (onzijdig), onderwijs
onderwijzer, óngerwiezer, (mannelijk), onderwijzer, zie ook meister, sjoealmeister
onderwijzeres, [lerares], óngerwiezeres, (vrouwelijk), onderwijzeres, zie ook sjoealjuffrouw, juffrouw
onderzetter, [onderzetter], óngerzètterke, (onzijdig), onderzetter, Doe maaks de hieël taofel naat, pak dich ein óngerzètterke.
onderzoek, óngerzeuk, (onzijdig), onderzoek
onderzoeken, óngerzeuke, onderzoeken
ondeugend, óndäögendj, ondeugend, Ein óndäögendj jungske/maedje.
ondiep, [ondiep], óndeep, ondiep
oneens, [oneens], ónins, oneens
oneerlijk, [oneerlijk], ónieërlik, oneerlijk
oneven, ónaeve, 1. oneven 2. onaardig, onbehoorlijk, Ein onaeve getal.
onfatsoen, [onfatsoen], ónfatsoen, (onzijdig), onfatsoen, Det is ei stök ónfatsoen.
ongebedene, [onbeschoft persoon], óngebejdje, (mannelijk), onbeschoft, onverschrokken iemand, Heuj dich vuuer ’m: det is einen ongebejdje.
ongebruikelijk, [ongebruikelijk], óngebroekelik, ongebruikelijk
ongebruikt, [ongebruikt], óngebroektj, ongebruikt
ongedaan, [ongedaan], óngedaon, ongedaan, Fuitjes óngedaon make.
ongedierte, óngedeerte, (onzijdig), ongedierte, zie ook óngesiefer
ongeduld, [ongeduld], óngedöldj, (onzijdig), ongeduld
ongeduldig, [ongeduldig], óngedöldjig, ongedurig, ongeduldig
ongegeneerd, [ongegeneerd], óngezjeneerdj, ongegeneerd, Óngezjeneerdj käöke: ongegeneerd kokhalzen.
ongehoord, [ongehoord], óngehuuerdj, ongehoord
ongekamd, [ongekamd], óngekeimdj, ongekamd
ongekend, óngekèndj, ongekend
ongekookt, óngekoeaktj, ongekookt
ongelegd, [niet gelegd], óngelagdj, (nog) niet gelegd, Höb gein zörg uuever óngelagdje eier: maak je niet bij voorbaat zorgen.
ongelegen, [ongelegen], óngelaege, ongelegen
ongelijk, [ongelijk], óngeliek, ongelijk, oneffen
ongelikte, [onbeschaafd persoon], óngelekdje, (mannelijk), ongelikte, onbeschaafd persoon, Einen óngelekdje baer.
ongelofelijk, [ongelofelijk], óngeluifelik, ongelofelijk
ongeloof, [ongeloof], óngeluif, (onzijdig), ongeloof
ongelovig, óngeluivig, ongelovig, Einen óngeluivige Thoeamas.
ongeluk, óngelök, (onzijdig), ongeluk, Ein óngelök kumtj te paerd en geit te voot: een ongeluk is snel gebeurd, maar is nog lang te merken.
ongelukkig, [ongelukkig], óngelökkig, ongelukkig
ongelukkigerwijs, [ongelukkigerwijze], óngelökkigerwies, ongelukkigerwijze
ongemak, [ongemak], óngemaak, (onzijdig), ongemak, Vanwaege ’t óngemaak vanne kinjerköpkes is in Thoear ei rollaterpaad aangelag(d).
ongemakkelijk, óngemaekelik, ongemakkelijk, De benk inne kirk zitte óngemaekelik.
ongemanierd, [ongemanierd], óngemeneerdj, ongemanierd
ongemoed, [onbehaaglijk], óngemoodj, onbehaaglijk, Zich óngemoodj veule.
ongemoeid, [ongemoeid], óngemeudj, ongemoeid, met rust, Laot ’m óngemeudj.
ongenodigd, [onuitgenodigd], óngenuuedj, onuitgenodigd, Óngenuuedj is ouch hie!
ongepermitteerd, óngepermeteerdj, ongepermitteerd, ongehoord, Det is toch óngepermeteerdj!
ongerief, óngereef, (onzijdig), ongerief
ongerieflijk, [ongerieflijk], óngerefelik, ongerieflijk, niet comfortabel
ongerust, óngeröstj, ongerust
ongeschikt, óngesjiktj, ongeschikt
ongeschild, [ongeschild], óngesjèldj, ongeschild
ongeschoren, [ongeschoren], óngesjoeare, ongeschoren
ongesiefer, [ongedierte], óngesiefer, (onzijdig), ongedierte, zie ook óngedeerte, Waat is t’r boete ein óngesiefer mèt dit vochtig werm waer!
ongesteld, óngestèldj, ongesteld
ongestoord, [ongestoord], óngestuuerdj, ongestoord
ongestraft, [ongestraft], óngestraoftj, ongestraft
ongeteld, [ongeteld], óngetèldj, ongeteld, Tant An ging nao de stad mèt einen bujel óngetèldj geldj.
ongetwijfeld, [ongetwijfeld], óngetwiefeldj, ongetwijfeld
ongevaarlijk, [ongevaarlijk], óngevieërlik, ongevaarlijk
ongeval, ónval, (mannelijk), ónvalle, ongeval, Hae kan neet wirke, want hae haet ónval.
ongeveer, óngevieër, ongeveer, zie ook intrintj, zoeaget
ongevoelig, [niet gevoelig], óngeveulig, ongevoelig
ongevraagd, [ongevraagd], óngevraogdj, ongevraagd
ongewenst, [ongewenst], óngewinstj, ongewenst
ongewijd, [ongewijd], óngewiedj, ongewijd, Vreuger móste de óngeduipdje kinjer in óngewiedje gróndj begrave waere.
ongewoon, [ongewoon], óngewuuen, ongewoon
ongezond, [ongezond], óngezóndj, ongezond
ongezouten, óngezaote, ongezouten, recht voor zijn raap
onhandig, ónhenjig, onhandig
onhebbelijk, ónhöbbelik, onhebbelijk
onkosten, ónköste, onkosten, Väöl ónköste höbbe.
onkruid, ónkroed, (onzijdig), onkruid, Ónkroed vergeit neet.
onleesbaar, [onleesbaar], ónlaesbaar, onleesbaar
onmenselijk, [onmenselijk], ónminselik, onmenselijk
onmogelijk, [onmogelijk ], ónmäögelik, onmogelijk
onnodig, [onnodig], ónnuuedig, onnodig
onnozel, ónnuuezel, onnozel, Einen ónnuuezele kraag. Ein ónnuuezel hoon. ’t Is mich nog te ónnuuezel det ich t'ruuever kal. Mét Ónnuuezele Kinjer: op 28 december. Waat einen ónnuuezele kal. Zich ónnuuezel sjrikke.
onnut, [deugniet], ónnöt, (mannelijk), ónnötte, ónnötje, deugniet, Det kindj is ei richtig ónnötje.
onpaar, [onpaar], ómp, onpaar, niet gelijk, Doe höbs ei paar ómpe zök aan.
onplezierig, [onplezierig], ónplezerig, onplezierig
onraad, ónraod, (mannelijk), onraad
onrechtmatig, [onrechtmatig], ónrechmaotig, ónrechtmaotig, onrechtmatig
onrechtvaardig, [onrechtvaardig], ónrechvaerdig, ónrechtvaerdig, onrechtvaardig
onrust, ónrös, ónröst, (vrouwelijk), onrust, Det is de ónrös(t) zelf.
onrustig, [onrustig], ónröstig, onrustig
ons, oos, oze, ons, onze, Oos voor een vrouwelijk en onzijdig zelfstandig naamwoord en meervoud. Oos moder. Oos kindj. Oos kinjer. Oze voor een mannelijk zelfstandig naamwoord. Oze vader.
ons, óns, (onzijdig), óns, unske, ons, 100 gram
onschuldig, [onschuldig], ónsjöldjig, onschuldig, Ein ónsjöldjig gezich(t) trèkke. Zoea ónsjöldjig es ei pasgeboeare kindj.
ontbreken, ónbraeke, óntbraeke, ontbreken
ontcijferen, [ontcijferen], óntsiefere, ontcijferen
ontdekking, [ontdekking], óndèkking, óntdèkking, (vrouwelijk), ontdekking
ontgaan, [ontgaan], óntgaon, ontgaan, Det is mich gans óntgange. Dao óntgeit ’m niks.
onthouden, ónthaoje, onthouden
ontij, óntie, (onzijdig), ontij, Bie nach(t) en óntie.
ontkennen, ónkènne, óntkènne, ontkennen
ontkomen, óntkómme, ontkomen
ontrieven, óntreve, ontrieven, Miene bril is kepot, noe bèn ich gans óntreefdj. Óntreef ich dich hiemèt?
ontrouw, [ontrouw], óntroew, (vrouwelijk), ontrouw
ontschieten, óntsjete, ontschieten, vergeten, Det is mich óntsjoeate.
ontslaan, ónslaon, óntslaon, ontslaan
ontslag, [ontslag], ónslaag, óntslaag, (onzijdig), ontslag
ontsmetten, [ontsmetten], ónsmètte, óntsmètte, ontsmetten
ontstaan, ónstaon, óntstaon, ontstaan, Wie is Thoear óntstange?
ontsteken, [ontsteken], ónstaeke, óntstaeke, ontsteken, Ich höb ein óntstoeake oear.
onveranderd, [onveranderd], ónverangerdj, onveranderd
onverdeeld, [onverdeeld], ónverdeildj, onverdeeld
onverdiend, [onverdiend], ónverdeendj, onverdiend
onvergefelijk, [onvergeeflijk], ónvergaefelik, onvergefelijk
onvergetelijk, [onvergetelijk], ónvergaetelik, onvergetelijk
onverhoeds, ónverheuds, onverhoeds, plotseling
onverlaat, ónverlaot, (mannelijk), ónverlaote, onverlaat, iemand die je niet kunt vertrouwen
onverschillig, ónversjillig, onverschillig
onverstand, ónverstandj, (onzijdig), domheid, Waat ein ónverstandj!
onverstandig, [onverstandig], ónverstenjig, onverstandig
onverzorgd, [onverzorgd], ónverzörgdj, onverzorgd
onvoldaan, [onvoldaan], ónvoldaon, onvoldaan, Ein ónvoldaon geveul höbbe.
onvoordelig, [onvoordelig], ónvuuerdeilig, onvoordelig
onvriendelijk, [onvriendelijk], ónvrintjelik, onvriendelijk
onweren, [onweren], ónwaere, ónwaertj, ónwaerdje, ge-ónwaerdj, onweren
onwetend, ónweitendj, onwetend
Onze-Lieve-Heer, [onze-lieve-heer], Ooslevenhieër, Slevenhieër, (mannelijk), Onze-Lieve-Heer, Die baeje Slevenhieër van ’t kruuts aaf: overdreven vroom zijn.
Onze-Lieve-Vrouw, [onze-lieve-vrouw ], Ooslevrouw, Slevrouw, (vrouwelijk), Onze-Lieve-Vrouw
ooft, aoft, (vrouwelijk), aofte, fruit, gedroogde appels en peren, Dao höbbe ze nog aofte. Die haaj ei gezicht wie ein aoft.
ooftvlaai, [vlaai van gedroogd fruit], aofteflaaj, (vrouwelijk), vlaai van gedroogd fruit
oog, oug, (ou\g), (ou~ge), (onzijdig), ouge, uigske, oog, De ouge zulle ’m waal oeapegaon. Det haet gein oug: dat ziet er niet uit. Doe höbs de ouge nog neet oeape, of ’t kostj geldj. Ein uigske op emes höbbe. Ein uigske toekniepe. Emes ein uigske knippe. Emes in ’t oug haoje. Emes örges de ouge mèt oetstaeke. Emes ’t leech neet inne ouge gunne. Emes ónger ouge kómme. Emes zandj inne ouge struie. Kiek oet dien uig, anges kums se bedroeage oet. Mèt ein half oug ’t al gezeen höbbe. Mèt ei sjael uigske get gezeen höbbe. Mètte ouge toe get doon. Mèt ’t linkse oug emes in ’t rechse waemesteske kieke: scheel zien. Op ’t heilig oug: op goed geluk. ’t Oug wiltj ouch get höbbe. Pupse inne ouge höbbe: niet goed (uit)kijken. Zich de ouge oette kop sjame. Zien ouge zeen groeater es ziene boek.
oogdeksel, [ooglid], ougdèksel, (mannelijk), ooglid
oogopslag, ougopslaag, (mannelijk), oogopslag, Det zoog ich in einen ougopslaag.
oogst, ougs, ougst, (mannelijk), ougste, oogst, Wae höbbe d’n ougs oppen tied bènne.
oogstappel, [vroegrijpe appel], ougsappel, ougstappel, (mannelijk), oogstappel, vroegrijpe appel
oogsten, ougste, ougstj, ougsdje, geougstj, oogsten
oogstmaand, ougsmaondj, ougstmaondj, (mannelijk), oogstmaand
ooievaar, oeajevaar, (mannelijk), oeajevaars, oeajevaerke, ooievaar
ooit, oeats, ooit, ‘Höbs se oeats zoeaget gezeen?’ ‘Nae, det höb ich nog noeats gezeen.’
ook, ouch, (ou~ch), ook
Ool, [ool], Oeal, Ool, Doe bès nog neet in Oeal uuever: gezegd tegen iemand die een voornemen had, waarvan men dacht dat hij het niet zou bereiken.
oom, oeame, (mannelijk), oeames, uuemke, oom, Op Zampert aan woeantj nog ein uuemke van mich,’t tentje is al doead.
oor, oear, (onzijdig), oeare, uuerke, 1. oor 2. handvat, De oeare laote hange. Det is ’n vot mèt oeare: dat is niks. Ei loupendj oear höbbe: een loopoor hebben. ’t Ein oear in en ’t anger oet. Emes de oeare vanne kop aete. Emes ’t vel uuever de oeare struipe. Det haet gein oeare aan ziene kop: gezegd over een kind dat niet luistert. Hae versjödj gein oear: het laat hem koud. Ich zèt diene kop tösse twieë oeare: dreigement als een kind ondeugend is. Laot dich gein oear aannejje. Mich toete de oeare. Nog naat achter de oeare zeen. Toet uuevere oeare örges in zitte. Ze óm die oeare kriege. Zich sjame toet achter de oeare.
oorbel, oearbel, (vrouwelijk), oorbel
oorbeschermer, [oorbeschermer], oearbesjermer, (mannelijk), oorbeschermer
oordeel, oeardeil, (onzijdig), oordeel, Dae is nimmieë krank, dae haet ei laeve wie ein oeardeil: hij is niet meer ziek, hij is weer heel levendig.
oorlog, oearlog, (mannelijk), oearloge, oearlögske, oorlog
oorlogsschip, [oorlogsschip], oearlogssjeep, (onzijdig), oorlogsschip, Zoea zaat zeen wie ein oearlogssjeep: heel erg dronken zijn.
oorsprong, oearspróng, (mannelijk), oorsprong, Van oearspróng kumtj d’r oet Thoear.
oortje, äörtje, (onzijdig), oude koperen halve cent
oorzaak, oearzaak, (vrouwelijk), oorzaak, Doeadsoearzaak.
oostelijk, oeastelik, oostelijk
oosten, oeaste, (onzijdig), oosten, De zón kumtj op in ’t oeaste.
oostenwind, oeastewindj, (mannelijk), oostenwind
op, op, 1. op 2. in de richting van, Get oppen daod doon: iets meteen doen. Die sjoon zeen oppen hóndj: die schoenen zijn helemaal versleten. Mèt emes get op höbbe. Oppe lappe gaon, oppe vieze gaon: op cafébezoek gaan. Op zeen: moe zijn/uit bed opgestaan zijn.
op aan, [naar toe], opaan, 1. op aan 2. naar toe, Örges van opaan kónne: ergens op kunnen rekenen.
op de, [op de], oppe, op de, Nao Vastelaovendj höb ich niks mieër oppe tes. Oppe zölder liktj nog van alles vuuer Vastelaovendj.
op de tijd, [op tijd], oppentied, op (de juiste) tijd, Kums se mich oppentied hoeale, anges kómme wae te laat? Zèk mich det oppentied.
op en af, [op en neer], op en aaf, op en neer, heen en weer
op en neer, [op en neer], op en nieër, op en neer
opblazen, opblaoze, opblazen
opblijven, [opblijven ], opblieve, 1. opblijven 2. opletten, attent zijn
opbouwen, [opbouwen ], opboewe, opbouwen
opbreken, opbraeke, opbreken, Det zal dich nog opbraeke!
opdienen, opdene, opdienen, op tafel zetten
opdoen, opdoon, zich opdoon, 1. zich kandidaat stellen 2. vandaan halen, Zich opdoon vuuer de gemeindjeraod.
opdraaien, [door draaien opwinden], opdrejje, 1. opdraaien 2. wijsmaken 3. de schuld krijgen 4. ophitsen, De wèkker opdrejje.
opdrogen, [opdrogen ], opdruuege, opdrogen
opeen, opein, 1. opeen 2. op elkaar, Stapel die stein ins tegooj opein.
opeens, opins, opeens
open, oeape, open, De duuer stuit dao altied wagewied oeape.
openbreken, [openbreken], oeapebraeke, openbreken
opendoen, oeapedoon, opendoen, De kop neet oeape doon. Dao duit nemes oeape.
openduwen, [openduwen], oeapeduje, openduwen
openen, oeapene, uuepene, oeapentj, oeapendje, ge-oeapendj, uuepen, openen
opener, [opener], oeapener, uuepener, (mannelijk), oeapeners, uuepeners, opener
opengaan, [opengaan], oeapegaon, opengaan
opengat, [persoon die de deur altijd laat open staan], oeapegaat, (vrouwelijk), persoon die de deur altijd laat open staan, Oeapegaat, bès se soms inne kirk geboeare? ‘Waat?’ ‘Oeapegaat!’: dooddoener.
opening, [opening], oeapening, uuepening, (vrouwelijk), opening
openlucht, [openlucht], oeapeloch, oeapelocht, (vrouwelijk), openlucht, De harmenie gaaf ei konzaer inne oeapeloch(t).
opentrekken, oeapetrèkke, opentrekken, De moel oeapetrèkke: een grote mond opzetten. Ei glaas kese oeapetrèkke.
opgericht, [gestresst ], opgerichtj, 1. gestresst 2. opgericht, Gans opgerichtj kwaam d’r heives.
opgeven, opgaeve, opgeven
opgewarmd, [opgewarmd], opgewörmdj, opgewarmd, Es se te laat kums, kriegs se opgewörmdj aete.
ophalen, ophoeale, ophalen
ophebben, ophöbbe, ophebben, Dao höb ich niks mèt op. Zoea te zeen haet d’r genóg op: zo te zien heeft hij nogal wat gedronken.
opheffen, [opheffen], ophöffe, opheffen
ophogen, ophuuege, ophogen, De aerpele ophuuege: de aardappelen ophogen, aanaarden.
ophopen, ophuipe, ophopen, Det werk huiptj zich mer op.
ophouden, ophaoje, 1. ophouden, stoppen 2. omhoog houden 3. (ver)blijven, uithangen 4. een (ongewenste) relatie hebben 5. storen
Ophoven, [ophoven], Ophoeave, Ophoven
opjenzen, [ophitsen], opjense, ophitsen, opjennen, zie ook jense
opkijken, [opkijken], opkieke, opkijken, Tieëngen emes opkieke.
opklaren, opklaore, opklaren, ’t Waer klaortj gelökkig weer op.
opkomen, opkómme, 1. opkomen 2. voor iemand opkomen, beschermen 3. rijzen van deeg 4. zich kunnen herinneren, De zón kumtj op in ’t oeaste. Ich kan de Kloeasterberg neet mieër opkómme.
opkoper, [opkoper], opkuiper, (mannelijk), opkoper
oplaten, [oplaten ], oplaote, oplaten, Wae höbbe de Geitebók oppe Wingerd opgelaote.
opleggen, oplègke, opleggen, Eine noewe bandj oplègke.
oploop, oploup, opluip, (mannelijk), oploop, Waat einen oploup van minse!
oplopen, oploupe, 1. oplopen 2. dikker worden door vocht 3. een eindje met iemand meelopen, Ich höb mich ein kaoj opgeloupe.
opnaaien, [plagen], opnejje, jennen, plagen, op stang jagen, Doe mós die wichter neet zoea opnejje.
opnemen, opnumme, opnemen, Zie haet ’t hieël geldj opgenómme.
opnieuw, opnoew, oppernoew, opnieuw
opnoemen, [opnoemen], opnumme, opnoemen, Waem duit allemaol mèt? Num mich die name ins op!
oppenaard, [bijna zoals], oppenaard, bijna zoals, Ich höb oppenaard dezelfdje jas es dich.
oppendaad, [direct], oppendaod, direct, Wie zie mich det vroog, deej ich det oppendaod.
opper, opper, een grote hoop hooi, zie ook hoes, hoest
oprakelen, opraokele, oprakelen, Det mós se neet opraokele. Ich zal ’t veur ins opraokele.
oprijten, [kwaad maken], opriete, zich opriete, kwaad maken, Riet dich dao neet zoea uuever op.
oprispen, oprupse, rupstj op, rupsdje op, opgerupstj, oprispen, een boer laten, Van redieze mòs se dèk oprupse.
opruimen, oprume, ruumtj op, ruumdje op, opgeruumdj, opruimen
opscheplepel, [opscheplepel], sjöplieëpel, (mannelijk), opscheplepel
opscheppen, opsjöppe, 1. opscheppen, pochen 2. opscheppen, Hae is weer aan ’t opsjöppe uuever zienen auto.
opschepper, [snoever], opsjöpper, (mannelijk), opschepper
opschieten, opsjete, opschieten
opschikken, [opsturen], opsjikke, opzenden, opsturen
opschrijven, [schrijvend vastleggen], opsjrieve, 1. opschrijven 2. een proces-verbaal krijgen 3. neuken
opschudden, [opschudden ], opsjödde, 1. opschudden 2. zetten, Höbs se de kösses good opgesjödj?
opschuiven, [opschuiven], opsjuve, opschuiven, Sjuuf ins ’n bats op!
opschuren, [opschuren], opsjore, opschuren
opslaan, opslaon, opslaan, Mètte euro is alles opgeslage.
opslag, opslaag, (mannelijk), opslag
opslepen, [opslepen], opsleipe, opslepen
opsluiten, opsloete, opsluiten
opsoppen, [droogmaken], opsoppe, opdweilen, droogmaken, Sop ’t dich mer op!: bekijk het maar!
opspangen, [opspelden], opspange, opspelden, Emes get opspange.
opspelen, opspuuele, opspelen, een grote mond opzetten, Hae kwoeam lieëlik opspuuele.
opspoelen, [uitspoelen], opspeule, uitspoelen, Vreuger waerdje de was inne bieëk opgespeuldj.
opsporen, opspoeare, opsporen
opstaan, opstaon, opstaan, Ein opstaondj kraegske.
opstand, opstandj, (mannelijk), 1. opstand, revolutie 2. winkelopstand, winkelkasten 3. opstaande rand bij een kast
opsteken, opstaeke, opsteken, De haor opstaeke. Ein segrèt opstaeke.
opstellen, opstèlle, opstellen
opstoken, opstoeake, 1. opstoken, ophitsen 2. verbranden
opstoten, [oprispen], opstoeate, opstoten, oprispen, ’t Aete stuuetj mich op.
opstropen, opstruipe, opstropen, De moewe opstruipe.
opstuiken, [opruien], opstuike, opruien, Doe mós die kinjer neet zoea opstuike.
optreden, [optreden], optraeje, optreden
optrekken, optrèkke, 1. optrekken, gezellig maken 2. grootbrengen door opvoeding, Wae höbbe t’r einen optrèkkendjen daag van gemaaktj.
opvegen, [opvegen], opvaege, opvegen
opvoeren, [opvoeren], opveure, opvoeren
opvouwen, opvaoje, opvouwen, Noe kónne wae ós waal opvaoje: nu kunnen we het wel vergeten.
opvreten, [opvreten ], opvraete, 1. opvreten 2. zich ~ = innerlijk kwaad zijn, Det is ei sjoean wècht, det is óm op te vraete.
opzeggen, opzègke, 1. annuleren, opzeggen 2. declameren
opzij, [opzij], opzie, opzij, Get opzie lègke vuuer d’n aojen daag.
opzijschuiven, [opzijschuiven], opziesjuve, opzijschuiven
opzoeken, [proberen te vinden], opzeuke, opzoeken
opzuigen, [opzuigen], opzoeke, opzuigen, Ei sókkerkluntje opzoeke.
opzuipen, [opzuipen], opzoepe, opzuipen
os, [vrijgezel ], os, (mannelijk), vrijgezel die 30 jaar wordt
Osen, [osen], Oeazje, Osen, gehucht bij Heel, ’t Geit zich neet ómme Oeazjer greendj: het is niet zo erg als je verliest (gezegd bij kaartspel).
ossenboek, [denkbeeldig boek van vrijgezel], ossebook, (onzijdig), een denkbeeldig boek waarin de naam wordt opgeschreven van een vrijgezel die 30 jaar wordt, Hae is in ’t ossebook gekómme.
ostertje, [rozenkrans ], österke, (onzijdig), 1. rozenkrans 2. gebed, Ein österke inne tes höbbe.
oud, aod, aojer, aodst, oud, Aod waere. Aoj men. D’n aojen daag. D’n Aoje Limburger is nog noeat in Thoear gewaes. Det is ei sterk stök in een aoj bóks. Ein aoj bet: een kletsmajoor. Ein aoj zoes: een kletstante. Es aoj sjeure gaon branje, zeen ze slecht te blusse: werd gezegd van iemand die op oudere leeftijd verliefd werd. Op einen aoje fiets mós se ’t lieëre. Stoeak d’n aoje kraom mer op.
oude, [oude man], aoje, (mannelijk), een oude, een oude man, Daen aoje.
oude, [oude vrouw], aoj, (vrouwelijk), platte uitdrukking voor oude vrouw, Die aoj van hienaeve.
Oude Trambaan, [straatnaam ], Aoj Trambaan, Oude Trambaan, straatnaam in Thorn
oudelui, aojluuj, de ouders, de ouderen, Oos aojluuj höbbe die anger daag gouje broelof.
ouder, aojer, (mannelijk), aojers, ouder: vader of moeder
ouderdom, aojerdóm, (mannelijk), ouderdom
ouderen, [oudere], aojere, (mannelijk), aojere, oudere, ouderen
oudershuis, [ouderlijk huis], aojershoes, (onzijdig), het ouderlijk huis
ouderwets, aojerwèts, ouderwets
oudewijvenbal, [carnavalsbal], aodwieverbal, (onzijdig), oudewijvenbal, verkleed carnavalsbal
oudsher, [oudsher], aodshaer, aodsher, oudsher, Van aodshaer ginge de kinjer vuuer Paose mètte kleppers/ klup róndj.
ouwebetten, [kletsen], aojbette, aojbetj, aojbedje, geaojbetj, kletsen
ouwehoer, aojhoor, (vrouwelijk), ouwehoer
ouwehoerderij, [onzin], aojhoorderie, (vrouwelijk), kletspraat, onzin
ouwehoeren, aojhore, aojhoortj, aojhoordje, geaojhoordj, ouwehoeren, gezellig kletsen, Wae höbbe sjoean geaojhoordj aan ’t befèt nao de rippetiesie.
ouwelijk, aojelik, ouwelijk
ouwetutten, [kletsen], aojtutte, aojtutj, aojtudje, geaojtutj, gezellig kletsen
oven, oeave, (mannelijk), oven
ovenwis, [bosje stro], oeavewès, oeavewis, (mannelijk), bosje stro
over, uuever, over, ’t Is uuever. Uuever ein oor. Uuever twieë kilomaeter.
over tijd, [uitblijvende menstruatie], uuevertied, over tijd, als de menstruatie uitblijft
overal, uueveral, (uuevera~l), overal, Uueveral en nörges. Uueveral mètte naas inzitte.
overall, uueveral, (uuevera\l), (mannelijk), werkpak, overall, Einen uueveral aanhöbbe bie ’t wirke.
overdag, uueverdaag, overdag
overdrijven, uueverdrieve, uueverdrieftj, uueverdreef, uueverdreve, 1. overdrijven, te ver gaan 2. overdrijven, voorbijgaan, Doe mós neet zoea uueverdrieve.
overeen, uueverein, overeen, over elkaar
overeengaan, [schiften], uuevereingaon, schiften, Es se ein werm saus binjs mèt einen eidoeajer, den luips se kans det die dich uuevereingeit.
overeenhouden, [steunen], uuevereinhaoje, elkaar steunen, Dao hoeals se ’t neet van, die haoje altied uueverein.
overeenkomen, [overeenkomen], uuevereinkómme, overeenkomen, het eens worden, Det kumtj uueverein: dat komt op hetzelfde neer. Wae kómme neet uueverein.
overeten, [te veel eten], uueveraete, overeten, te veel eten, Ich höb mich uueveraete.
overgeven, uuevergaeve, 1. overgeven, overhandigen, capituleren 2. braken
overgooien, [overgooien], uuevergoeaje, overgooien, De bal uuevergoeaje.
overgooier, [kledingstuk], uuevergoeajer, (mannelijk), uuevergoeajers, uueverguuejerke, overgooier, kledingstuk, Vreuger droge maedjes dèk ein uueverguuejerke.
overgordijn, [overgordijn], uuevergerdien, (vrouwelijk), overgordijn, Uuevergerdiene en glaasgerdiene.
overhalen, uueverhoeale, 1. overhalen 2. bij breiwerk: overhalen van draad, Emes uueverhoeale óm get te doon.
overhand, uueverhandj, (vrouwelijk), overhand, Die van Thoear haje de uueverhandj.
overhebben, [overhebben], uueverhöbbe, 1. overhebben, overschot hebben 2. willen doen
overhemd, [overhemd], uueverhumme, (onzijdig), overhemd
overher, [overheen], uueverhaer, overheen, Örges uueverhaer kómme. Zich örges uueverhaer zètte.
overhoop, uueverhoup, overhoop, Mèt emes uueverhoup ligke.
overhouden, [overhouden], uueverhaoje, overhouden
overkoken, [overkoken], uueverkoeake, overkoken, Mèlk koeaktj gemaekelik uuever.
overkomen, uueverkómme, kumjt uuever, kwaam uuever, uuevergekómme, 1. overkomen, ergens naar toe komen 2. overkomen, gebeuren, Hae is de brök uuevergekómme. Oet Amerika uuevergekómme zeen.
overleg, [overleg], uueverlèk, (onzijdig), overleg, Good uueverlèk is ’t halve werk.
overleggen, uueverlègke, overleggen, Det mót ich ieës(t) uueverlègke.
overloop, uueverloup, (mannelijk), overloop
overlopen, [overlopen ], uueverloupe, luiptj uuever, leep uuever, uuevergeloupe, 1. overlopen 2. te vaak bij elkaar komen, De kraan waas neet toegedrejdj, d’n ummer leep uuever.
overloper, [deserteur], uueverluiper, uueverlouper, (mannelijk), deserteur, overloper
overmorgen, uuevermörge, overmorgen
overnemen, [overnemen], uuevernumme, overnemen
overschoenen, [overschoenen], uueversjoon, overschoenen
overslaan, [overslaan], uueverslaon, overslaan
overspelen, uueverspuuele, spuueltj uuever, spuueldje uuever, uuevergespuu, 1. overspelen, opnieuw spelen 2. te veel risico nemen, Eine wedstried uueverspuuele.
oversteken, uueverstaeke, oversteken
overstromen, [overstromen], uueverstroume, overstromen
overtrek, [kussensloop], uuevertrèk, (mannelijk), overtrek, kussensloop, hoes, Eine noewe uuevertrèk uuever ’t dèkbèd doon is vervaelendj werk.
overtrekken, [voorbijgaan ], uuevertrèkke, trèktj uuever, trok uuever, is uuevergetrokke‘t Ónwaer trok uuever.
overtroebelen, [overspannen zijn], uuevertórbele, zich uuevertórbele, een beetje overspannen zijn, Zie haet zich mèt die verhoezing get uuevertórbeldj.
overtuigen, uuevertuge, uuervertuugtj, uuevertuugdje, uuevertuugdj, overtuigen, Ich höb ’m uuevertuugdj van zien óngeliek.
overtuiging, [overtuiging], uuevertuging, (vrouwelijk), overtuiging, Oet uuevertuging örges vuuer/tieënge zeen.
overweg, [spoorovergang], uueverwaeg, (mannelijk), overweg, spoorovergang, Good mèt emes uueverwaeg kónne: goed met iemand kunnen opschieten.
overwerken, [overspannen raken], uueverwirke, overwerken, overspannen raken, Uueverwirktj zeen.
overzetten, [overzetten], uueverzètte, overzetten, Mèt ’t vieër uueverzètte.
overzien, uueverzeen, overzien, De sjanj is neet te uueverzeen.
overzwemmen, [overzwemmen], uueverzwumme, overzwemmen, Es se vreuger de kenaal allein kós uueverzwumme, den kózjes se pas zwumme.
ozel, [ellende], ozel, (mannelijk), ellende, armoede, zie ook ieëlenj, mezerie, mizerie,, D’n ergsten ozel is vuuerbie. Groeaten ozel höbbe. Innen ozel zitte. Waat einen ozel!
ozelig, [koud en nat], ozelig, koud en nat, ’t Is mer ozelig waer!
ozeltje, [armoedig meisje], euzelke, (onzijdig), euzelkes, klein armoedig ongezond uitziend meisje of vrouw, Waat ein euzelke!
paal, paol, (mannelijk), päöl, päölke, 1. paal 2. grenspaal, grens, Emes de päöl oppe kop sjerp make: iemand treiteren. Päöl en draod óm de wei róndjóm aaf te make. Paol haoje: standhouden, niet opgeven. : standhouden, niet opgeven.
paard, paerd, (onzijdig), paerd, paerdje, paard, De bèste Pruus haet nog ei paerd gestoeale. Doe mós neet aan ei doead paerd trèkke: je moet niks onmogelijks doen. Doos(t) höbbe wie ei paerd. Ei blindj paerd kan gein sjaaj doon. Ei good paerd haet doezendj foute, ein gooj vrouw doezendj-en-ein. Ei paerd waat oppe luip geit, ei maedje waat op trouwe stuit en eine boer dae ein vaan dreugtj, zeen slecht tieënge te haoje: door een bepaalde bevlieging de werkelijkheid niet meer zien. Hae haet ei dóm paerd gereje: hij heeft een verkeerde beslissing genomen. Hae luugtj heller es ei paerd kan loupe: hij kan ongelooflijk liegen. M’n kan ei paerd neet loupendj beslaon: gezegd als iemand iets onmogelijks vraagt. Mieë leid höbbe es ei paerd kan drage. Op ’t paerd geboeare zeen: gezegd van iemand die o-benen heeft. Witte paerd höbbe väöl struue nuuedig: klasse kost geld. Zoea sterk wie ei paerd. Paerdje rieje: paardje rijden, op de knie laten wippen, terwijl het volgende liedje gezongen wordt: Hop, hop, hop mien paerdje dao is nemes thoes es oos kleine kindje det pastj op ’t hoes.
paardenbloem, paersbloom, (vrouwelijk), paardebloem
paardengeduld, [geduld], paersgedöldj, (onzijdig), onuitputtelijk geduld, Paersgedöldj höbbe.
paardengetuig, [paardentuig], paersgetuug, (onzijdig), paardentuig
paardenhaar, [paardenhaar], paershaor, (onzijdig), paardenhaar
paardenkar, [paardenkar], paersker, (vrouwelijk), paardenkar
paardenkeutel, [paardenkeutel], paerskuuetel, (mannelijk), paardenvijg, paardenkeutel
paardenkeutelen, [vleien ], paerskuuetele, paerskuueteltj, paerskuueteldje, gepaerskuuetel, iemand vleien om iets kleins, Ich veuldje mich gepaerskuueteldj.
paardenkop, [paardenhoofd], paerskop, (mannelijk), paardenhoofd, Doe bès eine paerskop: scheldwoord. Drie man en eine paerskop: niet veel mensen.: niet veel mensen.
paardenmarkt, [paardenmarkt], paersmert, (vrouwelijk), paardenmarkt
paardenneef, [verre neef], paersnaef, (mannelijk), gezegd als het geen familie betreft, een verre neef, Det is eine paersnaef van mich: gezegd wanneer het geen directe familie betreft.
paardenpijn, [pijn], paerspien, (vrouwelijk), ondraaglijke pijn, Paerspien höbbe.
paardenstaart, paerdestert, (mannelijk), paardenstaart
paardenstaart, paersstert, (mannelijk), paardenstaart
paardenvlees, paersvleis, (onzijdig), paardenvlees
paardenvlieg, [paardenvlieg], paersvleeg, (vrouwelijk), paardenvlieg
paasbest, paasbès, paasbèst, paasbest, In zien paosbèste kleier gaon sollicitere.
paasbiecht, [paasbiecht], paosbeech, paosbeecht, (mannelijk), paasbiecht
paasbloem, paosbloom, (vrouwelijk), narcis
paasbrood, [paasbrood], paosbroead, (onzijdig), paasbrood, gebakken met rozijnen
paasdag, [paasdag], paosdaag, (mannelijk), paasdag(en)
paasei, paosei, (onzijdig), paasei
paasfeest, [paasfeest], paosfieës, paosfieëst, (onzijdig), paasfeest
paaskaars, [paaskaars], paoskaes, (vrouwelijk), paaskaars, Blief dao toch neet staon wie ein paoskaes.
paasklok, [paasklok], paosklok, (vrouwelijk), paasklok, Es de paosklokke op paoszaoterdig oet Roeame trökkómme, bringe ze de paoseier mèt.
paasplicht, [biechtplicht], paosplich, paosplicht, (vrouwelijk), paasplicht, verplichting om in de paastijd te biechten en ter communie te gaan
paastijd, [paastijd], paostied, (mannelijk), paastijd, van passiezondag (twee weken vóór Pasen) tot en met Beloken Pasen (één week na Pasen)
paasweek, [paasweek], paoswaek, (vrouwelijk), paasweek
pacht, pach, pacht, pecht, (vrouwelijk), pacht
pachten, pechte, pechtj, pechdje, gepechtj, pachten
pachter, pechter, (mannelijk), pechters, pechterke, pachter
pad, paad, (onzijdig), paej, paedje, pad, Dae is ouch wied van ’t paad aaf: hij is aan ’t verkindsen.
pad, pad, ped, (vrouwelijk), padde, pedde, pad, soort kikker
paddenstoel, paddestool, (mannelijk), paddenstoel
paf, [onverwachts], paaf, onverwachts, rechtuit, Emes paaf get in ’t gezich(t) zègke. Hae veel paaf oppe gróndj. Paaf t’r op: onmiddellijk daarna.
paf, paaf, (mannelijk), pave, 1. knal 2. slag, pats, Paaf, toen sjoeat d’r de vogel aaf.
pak, pak, (onzijdig), pakke/pakker, pekske, 1. pak 2. gespuis 3. herenkostuum, De pos(t) bringtj ei pekske. Ei pak struue.
pakezel, [muilezel], pakieëzel, (mannelijk), muilezel, pakezel
pakken, pakke, paktj, pakdje, gepaktj, pakken, nemen
pakkenoten, [spullen], pakkenoeate, spullen, Pak dich dien pakkenoeate mer bie-ein en vertrèk!
paks, [houvast hebben], pakkes, (onzijdig), houvast hebben, greep, Aan ein flinke vrouw haet m’n good pakkes.
palaveren, [praten], pelavere, pelavertj, pelaverdje, gepelaverdj, langdradig praten, oreren, Waat ei gepelaver!
paleis, pelies, (onzijdig), peliezer, pelieske, paleis
paling, paoling, (mannelijk), paolinge, paolingske, paling, aal
pan, pan, (vrouwelijk), panne, penke, 1. pan, braadpan 2. dakpan, Dao is ’t penke vèt: daar wordt goed gegeten.
pand, pandj, (onzijdig), panje/panjer, pendje, 1. pand, huis 2. onderpand, borgstelling 3. gedeelte van kleding, gedeelte van breiwerk
paneel, penieël, (onzijdig), penieële, penieëlke, paneel
panharst, [balkenbrij], pannaas, (mannelijk), balkenbrij, Pannaas mèt sjroeap en appelesjuve, det is pas lekker!
panharstketel, [ketel voor balkenbrij], pannaaskieëtel, (mannelijk), speciale ketel om balkenbrij in te maken
Panheel, [panheel], Panhael, Panheel
pannendak, [dak van gebakken pannen], pannedaak, (onzijdig), dak van gebakken pannen, De hoezer van ’t Stift haje ei blaw pannedaak en de angere hoezer ei roead.
pannenfabriek, [pannenfabriek], pannefabriek, pannenbakkerij, pannenfabriek, zie ook pannesjop
pannenkletser, [arbeider in pannenfabriek], pannekletser, (mannelijk), arbeider in de pannenfabriek
pannenkoek, pannekook, (mannelijk), pannenkoek
pannenpop, pannepóp, (vrouwelijk), stropop onder dakpannen
pannenschob, [pannenfabriek], pannesjop, (mannelijk), pannenbakkerij, pannenfabriek, zie ook pannefabriek, Oppe pannesjop wirke.
pantoffel, pentóffel, (mannelijk), pentóffels/pentóffele, pentuffelke, pantoffel
pap, pap, (vrouwelijk),  pepke, pap, Emes meug zeen wie kaoj pap: iemand moe zijn. Hae verdeentj 't zaot neet inne pap: heel weinig verdienen. Meug zeen wie kaoj pap: doodop zijn.
pap, [vader], pap, (mannelijk), pa, vader
papegaai, pappegej, (mannelijk), pappegejje, pappegejke, papegaai
papier, pepeer, (onzijdig), pepere, pepeerke, papier, Hae haet gooj pepere óm börgemeister te waere.
papieren, [van papier], pepere, gemaakt van papier, Ein pepere toet.
paplepel, paplieëpel, (mannelijk), paplepel, Meziek make woor dich vreuger in Thoear mètte paplieëpel ingegaeve.
pappendek, [dakleer], pappendèk, (onzijdig), teerpapier, dakleer, asfaltbekleding
pappendekdak, [dak van dakleer], pappendèkdaak, (onzijdig), dak, dat met dakleer bedekt is
pappens, [dikke man], pappes, pappens, (mannelijk), ongezond dikke man
papschool, [kleuterschool], papsjoeal, (vrouwelijk), spottend woord voor de vroegere kleuterschool
papzand, [zand], papzandj, (mannelijk), mul zand
paraat, peraat, paraat, klaar, Waat höbs se mich noe peraat gemaaktj: wat heb je nu toch gedaan!
paradijs, paredies, (onzijdig), paredieze(r), paredieske, paradijs
paraplu, parepluuj, (mannelijk), parepluje, parepluujke, 1. paraplu 2. troep, bende
Parijs, [parijs], Peries, Parijs
parochie, perochie, (vrouwelijk), perochies, parochie
parochieblad, perochieblaedje, (onzijdig), parochieblaadje, Is ’t perochieblaedje al gekómme? ’t Perochieblaedje van vreuger hètj noe ‘De Wingerd’.
parochiekerk, [parochiekerk], perochiekirk, (vrouwelijk), parochiekerk
part, paart, (onzijdig), paarte, paertje, 1. erfdeel 2. part, ’t Vaders- en moderspaart.
partij, pertie, (vrouwelijk), pertieje, pertieke, 1. partij 2. hoeveelheid, Ein gooj pertie keze: een rijke man/vrouw kiezen. Zien pertie blaoze: zijn muziekpartij spelen in een blaasorkest. : zijn muziekpartij spelen in een blaasorkest.
pas, pas, (mannelijk), passe, peske, pas, stap
pas, pas, (mannelijk), passe, peske, paspoort
pas, pas, (mannelijk), datgene wat toelaatbaar is, Det haet geine pas.
Pasen, Paose, (vrouwelijk), Pasen, Es Paose en Pinkste op einen daag valle: dus nooit. Ziene Paose haoje: in de Goede Week biechten, met Pasen naar de H. Mis en ter communie gaan; de laatste sacramenten ontvangen.: in de Goede Week biechten, met Pasen naar de H. Mis en ter communie gaan; de laatste sacramenten ontvangen.
passen, passe, pastj, pasdje, gepastj, 1. passen 2. afmeten, afpassen 3. afzien van, Det pastj wie ein klok. Det pastj krek. Det pastj wie pin in Greet. Mèt passe en maete weurtj de meiste tied verslete.
passeren, passere, passeertj, passeerdje, gepasseerdj, 1. gebeuren 2. passeren, inhalen 3. buitensluiten, Waat is noe weer gepasseerdj?
pastoor, pestoear, (mannelijk), pestoears, pestuuerke, pastoor, Pestuuerke deej de mès.
pastoorshanden, [slanke handen], pestoearshenj, slanke handen zonder eelt
pastoorsmaagd, [dienstbode ], pestoearsmaagd, (vrouwelijk), dienstbode bij de pastoor
pater, pater, (mannelijk), paters, paeterke, pater, Eine broene pater: een gebraden haring in het zuur.
pateren, [heen en weer lopen], patere, patertj, paterdje, gepaterdj, heen en weer lopen, zie ook tapere
patjakker, batjakker, (mannelijk), batjakkers, batjakkerke/ batjekkerke, straatvlegel
patrijs, petries, (vrouwelijk), petrieze, petrieske, patrijs
Patronaat, Patronaat, gemeenschapsgebouw voor de katholieke jongens, vroeger gelegen aan de Wijngaard
patroon, petroean, (onzijdig), petroeane, petruuenke, 1. (knip)patroon 2. kogel 3. patroon, baas 4. eigenaardig persoon
patroonheilige, [patroonheilige], petroeanheilige, (mannelijk), patroonheilige, De petroeanheilige vanne kirk van Thoear is de Heilige Michaël.
pats, patsj, (vrouwelijk), patsje, petsjke, klap
pats, [onverwacht], patsj, onverwacht, Ich houwdje ’m patsj vuuer zien moel.
paven, [roken ], pave, paaftj, paafdje, gepaafdj, 1. slaan 2. roken 3. schieten 4. overmatig drinken, Paaf ’m t’r ein: geef hem een oplawaai.
paver, [roker], pavert, (mannelijk), pavers, flinke roker
pêche, [perzik], pees, (vrouwelijk), peze, peeske, (Frans) perzik, Sapige peze.
pedaal, pedaal, pendaal, (mannelijk), pe(n)dale, pe(n)daelke, pedaal, Vreuger kreegs se es klein kindj eine fiets dae gekoch(tj) waas oppe gruuj; es se den neet bie de pendale kózjes, kreegs se houtere klosse t’r op.
peer, paer, (vrouwelijk), paere, paerke, 1. peer, vrucht 2. gloeilamp 3. slag, klap, Hae is gein paere waerd: hij voelt zich niet fit; hij is een waardeloze vent.
pees, pees, pees, spier, Dikke peze höbbe: grof gespierd zijn. In staofvleis zitte väöl peze.
peet, paet, (mannelijk), peter of meter, Wils doe paet zeen?
peetoom, [peetoom], paetoeam, paetoeame, (mannelijk), peetoom, peter
peettante, [peettante], paettant, paettante, (vrouwelijk), peettante, meter
Peij, [peij], Pej, Peij
pek, paek, (mannelijk), pek, teer
pekdraad, [pekdraad], paekdraod, (mannelijk), pekdraad, schoenmakersgaren
pekel, pekel, (mannelijk), pekel, zout, Det höb ich oette pekel mótte hoeale: dat heeft mij heel wat moeite gekost.
peken, [steken], peke, peektj, peekdje, gepeektj, steken, prikken
pekken, [teren], paeke, paektj, paekdje, gepaektj, 1. teren, met pek besmeren 2. slaag krijgen 3. stevig drinken
pekton, [pekton], paektón, (vrouwelijk), pekton
pelerine, pellerien, (mannelijk), (Frans) kort schoudermanteltje
penalty, penantie, (mannelijk), penanties, (Engels) strafschop, penalty, Drie körners: penantie!: regel bij het straatvoetbal. Penanties sjete.: regel bij het straatvoetbal. Penanties sjete.
pens, pens, (vrouwelijk), pense, penske, buik, Kinderversje: Kiele, wiele wenske bótter in ’t penske eier in de pan dao weurtj ’t kindje vèt van.
penselen, [verven], pienzele, pienzeltj, pienzeldje, gepienzeldj, verven, Hae pienzeltj aardig t’r op los.
pensenterger, pensenterger, (mannelijk), slechte, sterke koffie
pensioen, pensjoen, pensioean, (onzijdig), pensjoene, pensjuuenke, pensioen, De mienwirkers haje ei sjoean pensjoen. Hae haet de pens sjoean: woordspeling.
pensionaat, pensjonaat, (onzijdig), pensionaat, kostschool, zie ook kossjoeal
pensioneren, [met pensioen gaan], pensjenere,  gepensjeneerdj, met pensioen gaan
penspijn, [buikpijn], penspien, (vrouwelijk), buikpijn, Ich höb penspien.
peper, paeper, (mannelijk), peper
peperbolletje, [peperkorrel], paeperbölke, (onzijdig), peperkorrel
peperduur, paeperdeur, peperduur
peperen, paepere, paepertj, paeperdje, gepaeperdj, peperen
peperkoek, paeperkook, (mannelijk), 1. peperkoek, ontbijtkoek 2. slap figuur
peperkoekenman, [taaitaaipop], paeperkokeman, (mannelijk), taaitaaipop, Mèt Sinterklaos kreegs se eine paeperkokeman.
perceel, persieël, (onzijdig), persieële, persieëlke, perceel
peren, paere, paertj, paerdje, gepaerdj, slaan, Ze gepaerdj kriege.
perenboom, [perenboom], paereboum, (mannelijk), perenboom
perluten, [overbodige praat], perlute, lange overbodige praat, Dae haet hieël get te perlute.
permanent, permenent, permanent, voortdurend, blijvend
permanent, [kapsel], permenent, (mannelijk), permanent, kapsel
permanenten, [krullenkapsel aanbrengen], permenente, permenentj, permenendje, gepermenendj, permanenten, een krullenkapsel aanbrengen
personeel, persenieël, (onzijdig), personeel
persoon, persoean, (mannelijk), persoeane, persuuenke, persoon, man, individu
persoonlijk, persuuenlik, persoonlijk
pet, patsj, (vrouwelijk), patsje, petsjke, pet, Dao doon ich de patsj vuuer aaf. Hae waas ónger ein patsj te vange: hij was uitgeput.
pet, pet, (vrouwelijk), pette, petje, pet, Dao höb ich niks mèt ane pet: daar heb ik niks mee te maken.
pet, pet, knudde, Det is naatje pet.
petekind, [petekind], paetekindj, (onzijdig), petekind
peter, pieëter, (mannelijk), peter, peetoom
peterselie, pitterselie, (mannelijk), peterselie
petroleum, petrol, (mannelijk), petroleum
Petronella, Nel, Nelke, Petronella
Petrus, , Pie, Pieër, Pierre, Pieëter, Pieke, Peet, Pieter, , Petrus
Petrus-Johannes, [petrus-johannes], Petran, Petrus-Johannes
petsen, [slaan], petse, petstj, petsdje, gepetstj, slaan, Ein vleeg kepot petse. Ich höb ’m ein gepetstj.
peuter, puueter, (mannelijk), klein kind, zie ook poeataerpel
peuter, puueter, (mannelijk), klein kind
pezerik, pezerik, (mannelijk), penis van een varken, Mètte pezerik de zaes invètte.
pfuschen, [bedriegen], foesje, foestj, foesdje, gefoestj, knoeien met de bedoeling om te bedriegen
piek, peek, (mannelijk), peke, peekske, 1. prik met een puntig voorwerp 2. puntig uiteinde op ijzeren hek 3. piek op kerstboom
piemel, [klein persoon], pemel, (mannelijk), pemele, 1. klein persoon 2. pemele = dunne haren, Eine slappe pemel: een slap persoon.
piemel, piemel, (mannelijk), piemels, piemelke, 1. penis 2. klein persoon
pier, perik, perink, (mannelijk), perike, perikske, pier, regenworm, Emes de perike oet zien naas hoeale: alles van iemand te weten willen komen. Hae huuertj de perinke neeste: hij is erg gierig. Zoea flaw es eine perik zeen: erge honger hebben.
piezelen, [slaan], piezele, piezeltj, piezeldje, gepiezeldj, slaan, kastijden, Hae kreeg ze gepiezeldj: hij kreeg slaag.
piezewiet, [onnozel persoon], piezewiet, (mannelijk), onnozel, slap figuur
pijl, piel, (mannelijk), piele, pielke, pijl, Dao kóns se geine piel op trèkke. Piel en baog.
pijn, pien, (mannelijk), pien, pienke, pijn, Det duit mich pien inne portemonnee. Höbs se dich pien gedaon? Höbs se pien aan ’t lepke?: schertsend bedoelde opmerking.
pijnlijk, [pijnlijk ], pienlik, pienliker, pienlikste, pijnlijk
pijp, piep, (vrouwelijk), piepe, piepke, 1. pijp, buis 2. tabakspijp, Dao ging ’m de piep van oet: daar stond hij paf van.
pijpenlade, [pijpenlade ], piepelaaj, (vrouwelijk), 1. pijpenlade 2. smal, lang vertrek/huis, Opa haaj versjillendje piepe inne piepelaaj.
pijpenlok, [pijpenkrul], piepelok, (vrouwelijk), piepelokke, piepelökske, pijpenkrul, kapsel
pikduister, [pikdonker], paekeduuster, pikkeduuster, pikdonker, In ’t Sjietsteegske waas ’t vreuger paekeduuster. Mèt Keesmes ginge wae in ’t pikkeduuster nao de nachtmès.
pikhaak, pikhaok, (mannelijk), hulpgereedschap om koren bijeen te halen bij het maaien
pikker, [kieskeurige eter], pikker, pikkert, (mannelijk), kieskeurige eter
pikzwart, paekzwart, pikzwart
pilaar, pelaer, (mannelijk), pelaere, pelaerke, pilaar
pilaarheilige, [godsdienstig persoon], pelaerheilige, (mannelijk), iemand die zeer godsdienstig is
pimpelaar, [drinkebroer], pumpelieër, (mannelijk), drinkebroer
pimpelen, pumpele, pumpeltj, pumpeldje, gepumpeldj, pimpelen, borrelen, Wae haje nog ein eurke gezellig gepumpeldj.
pin, pin, (pi~n), (pi\n), (mannelijk), pin, pinke, bevestigingspen, De pin t’r in houwe: ophouden met werken. Det pastj wie pin in Greet: dat past precies. Pin haoje: volhardend wachten.
pindraad, [prikkeldraad], pindraod, (mannelijk), prikkeldraad, zie ook puntjdraod, Métte bóks inne pindraod blieve haoke.
pingelaar, [persoon die afdingt], pingelieër, (mannelijk), 1. persoon die afdingt 2. voetballer die de bal heel lang bij zich houdt voordat hij afspeelt
pinksterbloem, pinksterbloom, pinksbloom, (vrouwelijk), pinksterbloem
pinksterdag, [pinksterdag], pinksdaag, pinkstdaag, (mannelijk), pinksterdag(en)
Pinksteren, Pinkste, Pinkstere, Pinksteren, Es Paose en Pinkste op eine daag valle: dus nooit, dooddoener.
pintenneuker, [iemand die op alle slakken zout legt], pintenäöker, (mannelijk), iemand die op alle slakken zout legt
pips, peeps, pips, bleek, Doe zuus t’r peeps oet.
pisman, [penis ], pisman, (mannelijk),  pismenke, 1. penis 2. onnozel iemand
pispaal, [pispaal], pispaol, (mannelijk), pispaal
pispotjes, [haagwinde], pispötje, (onzijdig), haagwinde
pissen, pisse, pistj, pisdje, gepistj, pissen, plassen, urineren, Pis mer op eine baesem: gezegd als men iemand zijn zin niet wil geven. T’r tössenoet pisse: stiekem weggaan om iets niet te hoeven doen. Zich örges langs pisse: zich ergens langs strijken.
pisser, [penis], pisser, (mannelijk), pissers, pisserke/piske, 1. penis 2. kleine man, bang ventje
piston, [muziekinstrument ], pestóng, (mannelijk), pestónge, 1. piston, muziekinstrument 2. zuiger in een motor, cylinder
pitch pine, [grenenhout], pitspiene, (Engels) grenenhout, pitch pine
pitsblaar, [bloedblaar], pitsblaor, (vrouwelijk), bloedblaar
pitsen, pitse, pitstj, pitsdje, gepitstj, 1. knellen, klemmen 2. kieskeurig eten 3. terloops iets gaan drinken in het café, Det wundje blieftj mich mer pitse.
pitser, [kieskeurige eter], pitser, pitsert, (mannelijk), kieskeurige eter, zie ook pitskóntj
pitskont, [kieskeurige eter], pitskóntj, (vrouwelijk), kieskeurige eter, zie ook pitser, pitsert
pitslamp, [zaklantaarn], pitslamp, (vrouwelijk), knijpkat, zaklantaarn, In d’n oearlog gebroekdje m’n de pitslamp.
plaai, plaai, (vrouwelijk), plaje, plaajke, plank, balk op de bovenkant van de muur
plaats, plaats, (vrouwelijk), plaatse, plaetske, plaats, binnenplaats, Wae zoeate lekker inne zón op ’t plaetske.
plafond, plefóng, (onzijdig/mannelijk), plefóngs, plefungske, zoldering, plafond, Hae maakdje ei plefungske inne graasj.
plagen, plaoge, plaogtj, plaogdje, geplaogdj, plagen, D’n hóndj plaoge. De waeldje plaogtj ’m: hij geeft zijn geld op lichtzinnige wijze uit. Doe mós dich neet zoea plaoge mèt spaje, dalik liks se mèt diene rök.
plagerij, [plagerij], plaogerie, (vrouwelijk), plagerij
plak, [doek], plak, (mannelijk), plagke/plek, plekske, 1. doek, omslagdoek, hoofddoek 2. stuk grond, zie ook dook, Die vrouw haet altied eine plak ómme kop.
plakboks, [iemand die maar geen afscheid kan nemen], plekbóks, (mannelijk), iemand die maar geen afscheid kan nemen, zie ook plekker, plekkert plekplaoster
plakken, plekke,  plekdje, geplektj, 1. lijmen, plakken 2. blijven plakken, Poszegels op breve plekke.
plakker, [iemand die maar geen afscheid kan nemen], plekker, plekkert, iemand die maar geen afscheid kan nemen, zie ook plekplaoster, plekbóks
plakpleister, [plakpleister ], plekplaoster, (vrouwelijk), 1. plakpleister 2. iemand die maar geen afscheid kan nemen
plaksel, [lijm], pleksel, (mannelijk), plaksel, lijm
plamuren, plemure, plemuurtj, plemuurdje, geplemuurdj, 1. plamuren 2. zich erg opmaken
plamuur, plemuur, (mannelijk), plamuur
plank, plank, (vrouwelijk), plenk, plenkske, plank, Ich höb nog get oppe plank: ik heb nog iets in voorraad. Plank in ’t gaat: doe de deur dicht! Twieë ertjes oppe plank: twee kleine borsten. Zoea stief wie ein plank.
plat, [dialect], plat, (onzijdig), dialect, Kal mer plat!
plat, plat, platter, platst, vlak, Zoea plat wie eine cent, ei döbbeltje.
platlopen, [vertrappen], platloupe, platlopen, vertrappen, Dae haet de waeg platgeloupe nao de kepel. Hae haet de duuer bie de börger platgeloupe óm die vergunning te kriege.
platrib, [ribstuk], platrub, (vrouwelijk), klapstuk van rund, ribstuk
plattrampelen, [plattrappen], plattrampele, plattrappen, Kiek oet kinjer, det gae mich die blome neet plattrampeltj.
platvoet, platvoot, (mannelijk), platvoet, Platveut höbbe.
platweg, [ronduit], plat-eweg, ronduit
plavuis, plevuus, (vrouwelijk), plevuze, plevuuske, plavuis, Henj höbbe wie plevuze. Inne kirk van Thoear ligke hieël sjoean aoj plevuze.
pleister, plaoster, (vrouwelijk), plaosters, pläösterke, pleister, kleefpleister, hechtpleister
pleisteren, plaostere, plaostertj, plaosterdje, geplaosterdj, pleisteren, stucadoren
plek, plek, (vrouwelijk), plekke, plekske, 1. vlek 2. plaats, ruimte 3. vlekziekte, Diene jas zitj vol plekke.
pletsen, [met de vlakke hand op het water slaan], pletse, pletstj, pletsdje, gepletstj, met de vlakke hand op het water slaan, De pannaas pletse mèt ein nate handj: de balkenbrij in een vorm gladstrijken met een natgemaakte hand.
pleuris, fluueris, (mannelijk), pleuritis, pleuris, zie ook pluueres, De nate fluueris: longontsteking, ernstige borstvliesontsteking. Krieg de fluueris!: verwensing.: verwensing.
pleuris, pluueres, fluueres, (mannelijk), 1. pleuritis 2. herrie, Hae haet lang in bèd gelaege mèt de nate pluueres.
plezier, plezeer, (onzijdig), plezeerke,  plezeerke, plezier, Väöl plezeer!
plezierig, [plezierig], plezerig, plezeriger, plezerigst, plezierig
ploeg, ploog, (vrouwelijk), ploge, pleugske, 1. ploeg, landbouwwerktuig 2. team, De boer haet ein noew ploog.
ploegen, ploge, ploogtj, ploogdje, geploogdj, ploegen, Det is geine verkieërdje, dao kóns se mèt ègke en ploge: dat is een meegaand iemand.
ploegijzer, [ploegijzer], ploogiezer, (onzijdig), ploegijzer
ploegschaar, [ploegmes], ploogsjaars, (vrouwelijk), ploegmes
ploegstaart, [ploegstaart], ploogstert, (mannelijk), ploegstaart
ploeteren, [plonzen], ploejere, ploejertj, ploejerdje, geploejerdj, plonzen, Veugel ploejere zich gaer: vogels nemen graag een waterbad.
plomp, plómp, plómper, plómpst, bot, plomp, onbeleefd
plompweg, [botweg], plómp-eweg, botweg
plons, plóns, (mannelijk), plónse, plunske, plons
plonzen, ploense, plónse, ploenstj, ploensdje, geploenstj, plónstj, plonzen
plooi, ploeaj, (vrouwelijk), ploeaje, pluuetje, plooi
plooien, ploeaje, ploeatj, ploeadje, geploeadj, plooien
plooirok, ploeajerok, (mannelijk), plooirok, Dae ploeajerok stuit dich good.
pluim, pluum, (vrouwelijk), plume, pluumke, pluim
pluis, pluus, (vrouwelijk), pluze, pluuske, pluis
pluizen, pluze, pluustj, pluusdje, gepluusdj, pluizen, Det is eine sjoeane trui, mer dae pluustj waal erg.
pluk, plök, (mannelijk), het plukken, De appeleplök is begós.
plukken, plökke, plöktj, plok/plökdje, geplokke/geplöktj, plukken, Ein hampel kese plökke. Ein hoon plökke. Van eine kale kwakker(t) kóns se gein vaere plökke. Wae kónne ane twieëdje plök beginne.
plukkorf, [plukkorf], plökkörf, (mannelijk), plukkorf
plukladder, [plukladder], plökleier, (vrouwelijk), plukladder
pochel, [rug], pókkel, poekel, (mannelijk), pókkels, pukkelke, rug, Doe kóns mich de pókkel roetsje: je kunt me wat. Doe kóns mich de poekel roetsje: je kunt me nog meer vertellen. Emes de poekel vol sjelje: iemand de huid vol schelden.
poeder, poejer, (onzijdig), 1. poeder 2. hard schot
poederdoos, poejerdoeas, (vrouwelijk), 1. poederdoos 2. overmatig opgemaakte vrouw
poederen, poejere, poejertj, poejerdje, gepoejerdj, poederen
poedersuiker, [poedersuiker], poejersókker, (mannelijk), poedersuiker
poeha, behej, (onzijdig), ophef, poeha, drukte, Maak toch neet zoeaväöl behej. Waat ei behej!
poehamaker, [opschepper], behejmaeker, (mannelijk), druktemaker, herriemaker
poel, pool, (vrouwelijk), peul, peulke, plas, poel, Nao die bies raengel stónge väöl peul oppe waeg. Val mich neet inne pool!
poep, [scheet], poep, (mannelijk),  puupke, wind, scheet
poeperd, [angst], poepert, (mannelijk), angst, In ziene poepert zitte: in de piepzak zitten.
poepeschijter, [bangerik], poepesjieter,  poepesjietert, (mannelijk), bangerik
poepje, [scheetje], puupke, (mannelijk), 1. windje 2. kleine man, scheldwoord, Ei puupke laote.
poepmoe, [heel moe], poepmeug, heel erg moe
poepzat, [stomdronken], poepzaat, stomdronken
poes, [bundel], poes, (vrouwelijk), poeze, puuske, bundel, bos, Ein poes graas. Ei puuske blome. Gein poes waerd zeen: zich niet lekker voelen.
poeskater, [vrouw met een wilde haardos], poeskater, (mannelijk), vrouw met een wilde haardos
poet, poet, (vrouwelijk), poete, kind, Die haje dao väöl poete.
poet, [onverzorgd kind], poetje, (onzijdig), vies, onverzorgd kind, Det is ei vèttig poetje!
pof, póf, (mannelijk), schuld, pof, krediet, Dae haaj ei kindj oppe póf: hij had een onecht kind. Ich gaon oppe póf mèt. Oppe póf koupe. Vreuger laefdje väöl minse oet ermood oppe póf.
pofboks, [pofbroek], pófbóks, (mannelijk), pofbroek
poffen, póffe, póftj, pófdje, gepóftj, 1. poffen, krediet aangaan 2. in de hete as gaar laten worden
pofmouw, [pofmouw], pófmoew, (mannelijk), pofmouw
pok, pók, (vrouwelijk), pókke, pukske, 1. puist 2. pok
poken, [oprakelen van vuur ], poeake, poeaktj, poeakdje, gepoeaktj, 1. oprakelen van vuur 2. hard werken
pokkelen, [elkaars rug wassen], poekele, pókkele, poekeltj, poekeldje, gepoekeldj, pókkelt, (mijnwerkers) elkaars rug wassen
pokkenbriefje, [bewijs van inenting], pókkebreefke, (onzijdig), bewijs van inenting tegen de pokken
politie, plies, plies, (mannelijk), politie, politie-agent
pom, [doodmoe], poem, doodmoe, uitgeput, bekaf, Ich bèn poem-aan.
pomp, pómp, (vrouwelijk), pómpe, pumpke, pomp, Loup nao de pómp. Minse die vreuger zelf gein pómp haje, ginge nao de pómp inne buurt water hoeale.
pompenmaker, [aanlegger van pompen], pómpemaeker, (mannelijk), aanlegger en reparateur van pompen, zie ook koeaperslaeger, koeaperslieëger
pompernel, [tol], póppernel, pómpernel, (mannelijk), póppernelle, póppernelke, tol, zie ook kókkerel, Zich drejje wie eine pómpernel: met alle winden meedraaien.
pompsteen, [aanrecht], pómpestein, (mannelijk), gootsteen, aanrecht, zie ook aanrèk, Sjöd det mer inne pómpestein.
pompzwengel, [pompzwengel], pómpezwingel, (mannelijk), pompzwengel
pond, póndj, (onzijdig), pónjer, pundje, pond, 500 gram
ponder, [weegtoestel], punjer, (mannelijk), weegtoestel, Dao hingtj de punjer achter de duuer: daar stellen ze te hoge eisen aan de huwelijkskandidaat. De wiesvrouw woog ’t kindje mètte punjer.
ponderen, punjere, punjertj, punjerdje, gepunjerdj, wegen, gewicht wegen door op te hangen aan de haak
pongel, [kledingstuk], póngel, (mannelijk), póngele, pungelke, afgedankt kledingstuk, Det maedje is nog lang geine póngel: dat is een aantrekkelijk meisje. Waat höbs se dich vuuer póngele aangedaon?
pongel, pungel, (mannelijk), pungele, pungelke, 1. bundel mijnwerkerskleding 2. kl