elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Kuipers, Cor e.a. (1993), Zò bót ás en hiëp. Plat Hôrster, Horst.

aanmaaien, á maeje, mitte zig en begeen make ánt maeje.
aanpoemelen, ápoemele zoë már wát átrekke.
aanspannen, áspanne, vur d’n iërste kiër ut paerd ut getuug á doon um ut te lîere trekke.
aanspitsen, áspitse, spits make; enne boënepoal áspitse.
aardweg, aerdwaeg, zândwaeg.
accorderen, akkordere, mit elkaar kunne ópschete.
adem, oasem, oam, adem.
ader, oar, ader, aar.
afbaaien, âfbaeje, pien âfbaeje, b.v. brândwónde, tândpien, verstoeking. De pien blief noa ut baeje net zoa lang bestoan as dát ge ze vur ut baeje het gehad.
afstrijden, âfstrieje, betwiste.
allenig, alliënig, alliën.
als, as, als. As de mugge dänse keumt d’r schon water. As den boëk luept zit de koont. As en ped op enne kloêt. As ge en jong vrouw het en en äld hoës, hedde lichtig wát te klungele. As ge ni sleum ziet mótte gemein zîen. As ut hárd weit (waejt) sloape de verkes ut best. As ut water zakt, da krakt ut îës!
angel, angel, zoa scheif wie en angel, hiël scheif.
anijsbol, îesbol, verbâstering ván “anijsbol”; Câmps Mop stóng bekend um dees lekkerni-j.
appelsien, appelsien, sinaasappel.
as, âs, as; As de âs brukt da velt de kár; Mit as d’r beej is alles meugelijk.
askruisje, âssekruuske, kruuske óp âswoendag mit ás veur óppe kop geteikend.
aszeef, âszift, zift um de gój koale oête âs te hale.
baaien, baje, baeje, en wónd schon en wiëk make in heit sodawater.
baalzak, baalzak, groëte jute zak.
bats, bats, zich d’n bats schore: zich d’r naeve schore, niks doon; bats zîen óp iets, zin i hebbe, vriëd óp zîen; iëstal wuurt dát in óntkennende zin gebroekt.
beer, bier, beer (mannelijk vaerke).
begijn, begien, kloësterzuster.
beloken Pasen, beloake passe, zóndág noa passe, âfslôeting vánne pastîed.
bendel, beendel, verbând.
bengel, bingel, bengel, ellestiek um de zök óp te hâlde.
bermen, böärme, ópstapele.
bestekamer, beste kamer, inne beste kamer stông in ieder gevâl en H.Hartbiëld. Dit biëld háj duk d’n beste hoed óp. In die kamer, die eigenlijk ni gebroekt woort, hóng miëstal ok ut schilderi-jke mit ut “oëg”.
bestemoer, beste moder, beste mójer, grötmoder.
bestevaar, beste vader, beste vajer, grötvader.
beterkoop, baeterkoëp, gójkoëper.
betrekken, betrokke, dát haed meej betrokke, d’r is iets ónverwachts gebeurd, d’r is meej iets ovverkome; oêtroop bi-j ut verstoppertje speule.
bier, beer, bier (drânk).
bierpap, beerpap, pap gemákt ván maelk, mael en beer.
bijenkaar, bi-je kaar, bi-je köärf.
bijenkogel, bi-je kogel, gaze beschermkap tegge de bi-je.
bikaars, bigaers, bigaars, enne boor di wát lang achter de ploog geloëpe háj schoorde zich wál is de batse door. En middeltje heertaege waas en búske graas inne taes.
binden, binge, garve make.
bitter, bittere, jenever mit en sort gekrúje.
blasiuszegen, blasiuszaegen, zaegen mit twië gekruuste kaerse die vur d’n hâls woorte gehâlde, dit um kaelpien te vurkome.
bliksemen, bliksemt, ut, d’n oonderrok keumt ónder ut kliëd oêt.
blusbak, lösbak, bak water bi-j ut smi(d)sveur.
bobbel, broebel, hárde óneffenheid óp en glad vlak. Enne rówwen broebel.
boer, bore, de stómste bore hebbe de dikste petatte. Jo zaet: “ik ziej bliej dát ik gen dikke petatte heb”.
boesten, boeste, ut maeje vánne puus (ónkroéd) inne wej. Dezen drek wuürt dór ut vië ni gevraete; efkes biëstig hard waerke.
boks, bóks an bóks, doën bi-jiën.
bonenstaak, boënestaak, boënepoal, iemes deen lânk en mager is.
borsttuig, boarsttuüg, getuüg vur d’n boarst vánt paerd. Heer trekt ie mej.
bos, boes, ennen bos (blome, struüj).
bot, bót, ni schaerp; óp dát maes kunde goan zitte en nár Kölle vare.
boterham, bóttram, boterham. En rónde bóttram bestiët oêt en gânse sni-j wek teggen en sni-j broëd.
boterkletser, bótterkletser, arbeider inne bótterfabriek.
Botermelkse Lei, bóttermaelks Lei, Oëtleggers Lei.
botervlaai, bótterflaai, krúmelflaai.
botsauto, boetsauto, botsauto. “Ik heb enne kop wie ennen boetsauto”.
botsen, boetse, botse.
bouwoogst, bouwoëgst, bouwtiëd, oëgsttîêd.
brand, braendje, âfgebrând stuk hej.
brievendrager, brevendraeger, postbode.
brom, bróm, iemes d’n bróm ópdraeje: as klein kîend woorte ovver ut kni-j gelâgd en da woorter mitte voes, net ónder ut stártknökske, ovver de koont gedraejd.
Brommaar, brómmaer, ven âchter ánne Dîekerhej, óppe grens ván Zerum en Hôrs.
broodmachine, broëdmesjîen, mesjîen um broëd mej te sni-je.
buiksloven, boekslave, ut óp en neer goan vánne boêk vánt paerd as ut hiël muúj is.
buiksnavel, boeksnavel, navel.
buikspek, boêkspek, mammespek.
buizen, buize, zoêpe.
burger, burger, burgemeister.
canada, canadasse, populier (kloompemaekershout).
deem, deem, tepel. Veer deme haed de koew, már oewië de geit már twië.
del, doelie, sloons, slet.
deurstijl, deurstiel, de koont ánne deurstiel âfvaege: zich nöärges iets ván á trékke.
doen, dój, oêt ówwen dój zîen, ván slaag âf zîen; in ówwen dój zîen, in ów elemaent zîen; ván ózzen dój, ós sort, ós slaag voalk.
dollen, dölle, rolle; heej dölde ovver de waeg, heej rolde ovver de waeg; en sigaret dölle; kuite.
donigt, doënigt, kîeke of ut doënigt, oêtprebere of ut îes drugt.
doningen, doëninge, bi-j duüj ovver ut îes loëpe dát da nimmer staerk genóg is.
door, door, gewest; Ut is tien oor door, ut is tien oor gewest; kapot; D’n hak is door, ut vael vánnen hak is kapot.
door de dag, dór d’n daag, inne loëp vánnen daag.
doorn, dör, dorens; deen de dör schuwt mót oête brâmbaere blîeve.
drab, drabbik, naten drek.
dreksblik, dreksblek, stófblik.
duif, doêve, de doêve vlegen oêt: de göälp stiët oap; d’r zitte doêve op ut daak: d’r ziën d’r die mej luustere.
duisteravond, duusteroavend, duuster; tot duusteroavend: tot ut duuster is.
duivelskraal, duvelskralle, kralle vánne vuilboëm. D’n duvel schiet aalt óppe grötsten hoëp: deen veul haed krieg duk nag mîer.
duiveltje, duvelke, klein kechelke.
duizelig, dazelig, ni vâst in ów bewaeginge. Heej stóng te dazele óp zien biën.
edik, aek, azijn. Iets oêten aek draeje: iets good óplosse.
eens lang, aenslang, oëit is ut lang genóg. Aens lang genóg “Ik waarschuw oow, menke: iergister kwoamde pas gister thoês, gister kwoamde pas vandaag thoês, en ás ge vanoavend werpas merge thoês kómt, da hófdeni te raekene dát ik nag thoês ziej”.
eeuwigmoes, iéwig mós, sort stelemós.
effen, effen âf, effen âf kîeke, kîeke of ut ów ni good gaait.
elke keer, elkes kîer, iedere kîer.
ergens, örges, ergens.
erwt, aerte, erwten; twiê aerte ôp en plaenkske: niks innen bloes hebbe; mit aerte inne schoon nár Kaeveler: ekstra boete doon.
expres, vurspraes, ópzettelijk.
falie, falie, voile, fülke.
fats, fáts, en fátse kaart, bi-j ut kaarte már iën troef hebbe (fátse nel); die is nag fáts, dát megje haed nag genne kel.
femel, fiemel, iemes die ovverdreve poetst.
femelen, fiemele, mit klein grej prutse.
femmeltje, femmelke, en stukske stóf.
fiekelvotje, fiëkelvötje, enne kleine flemerd.
fijn, fîen, netjes, precies; da’s en fien: die is hiël netjes.
fijt, fîet, langdurige óntstaeking ánne vinger.
filippine, fullepiene, lupinen (greunbemesting).
fint, feente, keunste, nukke; deen haed feente: da’s ennen ásteller.
flang, flang, en ripke gordien boaven ánne kap.
flokker, floeker, hael.
foempen, foompe, hárd howwe, roëke.
foeperen, foepere, zittend óp en neer goan (óppe stool).
foppen, foepe, foppe, vur de gek hâlde.
Fusie, fuus, maelkfabriek, bótterfabriek.
futselneulen, fiespernölle, moëi proate um iets oët te veundere.
gaar niet, gá ni, hiëlemoal ni.
gaard, gaerd, vánne gaerd goan: vánne zök goan.
gading, gajing, zeen; dá’s nár mien gajing, dá’s krek wá’k woj.
gast, gaes, mv ván gás.
gauwachtig, gòwechtig, binnekort.
geboender, geboender, vortmake mit ut waerk, maeters make.
gedoens, gedeuns, gedój, gedoe.
gehaggeld, gehaggeld, ni netjes gekarteld.
gekruid, gekrúje, specerijen.
gele verf, gael verf, geelzucht.
geleden, geli-je, geleden, vurbeej; deen is good geli-je, di mótte ze wál.
gelp, gaelp, mâls, vers (ván grunte); zoagde en jóng, schon megje, dá zâgte: Dát zuëter gaelp oêt.
gesp, gâspel, gespel, gesp.
gespelen, beer gaespele, beerdreenke.
gesticht, gesticht, bejaardenhoês.
geweld, gewaeld, herrie; en hiël karwej.“Mit gewaeld kunde wál en geit óp ut daak krîege”.
gezwegens, bezwiêges, lot stoan dát.
gij, geej, jij, u.
ginds, geuns, doa âchter, wiet weg.
gladakker, gladdekker, enne gehaajde.
glazensnijder, glazesni-jer, libelle, papegaai.
gool, göäl, maeter, paettânte.
greuzen, groze, valfruit rape (en aete).
gros, gros, iemes de gros wissele, iemes de woarheid vertelle.
haamgeld, haamgaeld, as d’n boor ut paerd verkocht háj, da mós de knaecht ut tot halverwaeges wegbrenge. Doa kreeg ie gaeld vur. Soms zegge ze ok: hâlstergaeld.
haamspaan, haamspoan, ónderdiël vánnen haam, gemákt ván essehôlt.
haard, haerd, de keuke.
haksel, heksel, kort gesni-jd struëj.
hakselmachine, hekselmesjîen, mesjîen woarop ut struej gesni-jd woort.
halen, höäle, de noabere óppe koffie nuëje as ge örges pas ziet kome woëne. Ge hád zeuve noabere: drie vánne kaerk áf, veer óppe kaerk á. Dit aantal waas âfgestemd óppe begreffenis, ge hád namelijk zaes draegers nuëdig vur de kist en iënen vur ut kruüs. Dát waas deen, deen ut doënst bi-j de kaerk woënde.
hangen, hange, doa giëtie meej ván hange, da’s te flow um á te hure.
hard, hárd, braak; de groond hárd loate ligge, de groond ni bewaerke.
haspelen, hâspele, hâmpele.
heg, heg, dór en dör heg goan: mitte kop dór de moor goan, mit alle gewaeld door goan.
heilig oog, heilig oëg, op ut, iets make zoonder iets te maete.
heiligendag, heiligendaag, “ge mótter gennen heiligendaag vá make”, zág me soms as ut paerd stil stóng um te schîete. Op ennen heiligendaag woorter ni gewaerkt!
hekelmachine, haekelmesjîen, mesjîen um vlâs of perdshoar mej los te make.
hel, helle, ennen, (en hel), iemes deen/die nag good hael is, good ter biën.
helen, heile, genaeze, baetere.
hellig, höllig, hortig (aete).
help, haelpe, liste die âchter ánne bóks vâst genaejd zitte.
hemd, hemd, in ów leste hemd zitte gen taese: as ge doëd ziet kunde niks mej neme.
hiep, hiëp, deen is mitte hiëp gemákt: dát is enne loompe, lellijke meens; as en alde hiëp oêtvalle: loomp tegge iemes te kiër goan.
hinkelsteen, heenkstiën, stiën di ge gebroekt bi-j ut pot heenke.
hof, höf óp, d’n hiële höf óp: alles, allemoal.
hondenhoed, hondehut, hoëgen hoed; as g’enne ni-jen hoëgen hoed óp hád vroge ze: “hedde geej ówwen hoond verkocht?”
hondsvot, hóndsvot, en hóndsvot mîer zîen meine dát ge wát mîer te beteikene het.
hooimaaier, hejmeier, hejmaejer, in sommige gemaentes mógde de bore óppe gemaentegroond iënen of mîer daag hej maeje (afhânkelijk vánne grötte vánne boorderi-j). In d’n toegestoanen tîed woorter fleenk doorgewaerkt um zoaveul meugelijk hej los te krîege. Waerke, aeten as ennen hejmeier.
hoop, hoëp, hoop, veul; óp ówwen eigen hoëp schîete, zoë iets regele dát ge d’r zelf veurdiël beej het.
hort, hoart, d’n droad woa de henne óp zitte innen kuëj; de hoart óp goan: weg goan, nár bed goan, nár en ânder toe.
hortig, hortig, gehost.
houden, höält, hölt, vurroad án klierazje; ik heb gen hölt mîer: ik heb genne vurroad mîer.
hout, hôlt, “wette Toën, as ik zoë richtig ziej oêtge-west en laat nó bed, da heb ik smaerges ut geveul of ze meej mit en hôlt óppe kop howwe. Hedde geej dát ok?” “Bé nae, Piet, doa heb ik genne lâs va, ik ziej ni getrowd”.
huis, hoês, int, de keuke.
huisweide, hoêswej, wej doën bi-j hoës.
intijgen, inteug, noabere make.
jakken, jakke, veul ván hoês zîen.
jakvot, jakvot, iemes die/deen veul weg is.
janken, joênke, joekere.
jeppen, jeppe, d’r enne vatte.
joks, joeks, lol, plezeer. Joeks in bed, joeks in bed, maergen is ós koeske vet.
jotteren, jöttere, óngedurrig bezig zîen.
ju, ju, commando vur en paerd; de “ju” i hebbe: aerg giftig zîen.
kaar, kaar, mand, köärf; bi-jekaar: bi-jeköärf.
kaas, kiës, kaas.
kabuisschaaf, kappesschaaf, schaaf um de witte koël te sni-je vur ut make ván zoor mós.
kalfsstreng, kâlfsstreen, tow woa ut kâlf mej gehaald wuurt.
kamrad, kâmpraad, kettingwiel, kamrad.
kar, kár, ónder de kár kome: zát waere.
karhengst, kárhengst, enne loompe sodemieter.
karkistje, kárkisje, kisje dát dinde as bergmeubel en zitpláts vur de kîender in de keuke. As de familie mitte hoêfkár oêtvoor woort dát kisje óppe kár gezatte en dinde ut ok as zitpláts vur de kleine.
kas, kâs, broeikâs; boezem. (die haed enne kâs!).
kastelorum, kastelorum, ásteller.
kazerne, kazerne, pliesieburo.
kerdiezen, k’rdîeze, kîeke ofter iets te k’rdieze velt: kîeke ofter iets aetbaars te vingen is.
kerel, kel, enne fleenke meens; da’s pas enne kel! Die en döärp döärp loate dát zîen pas kels.
kerkenwerk, kaerkewaerk, da’s gen kaerkewaerk: dát hóf ni zoa precies.
kerkgang, kaerkgânk, as de vrow noa en bevalling wer vur d’n iêrste kîer nár de kaerk ging. De vrowwe vánne noabere ginge da mej.
kerksticht, kaerksticht, ánne kaerk gegaeve groond.
kermisgast, kermisgaes, bezeuk mitte kermis. Miëstal kwoame die óppen aet.
kern, kaer, pit.
ketssteentje, ketsstiëntje, veurstiëntje.
keutel, keutel, de keutel dwárs hebbe zitte: gen gój zin hebbe, ut zit ni good; de keutel ni kwîet kunne: ni good oête verf kome, mîer kunne as ge kunt loate zeen.
kiebig, kiebig, laevendig, en kiebig kelke.
kijken, kîeke, kiekt, dát kiekt ni good, dát zueter ni good oêt.
klaar, kloar, helder; kloar waer, wáter.
kladderadatsch, kladderdaats, pardoes, inaens; heej klatste kladderdaats mitte lîer um.
klater, klater, slappe koffie.
klats, klats, hoeveulheid; En klats boëne: iets mîer as en haffel boëne; Enne klatsendreenker: iemes deen de kletskes ópdreenkt.
kleden, kliëje, átrekke; pâsse, stoan; dát klîejt ów ni: dát stiet ów ni.
klepstaart, klepstárt, klikspoan.
klets, klets, de klets weg krîege: verkèld waere.
klets, kletske, en restje drânk of aete.
kletskop, kletskop, kale kop.
klimbim, kliembiem, de ganse höf óp.
klingelbuil, klingelbuul, inne kaerk wuurt ut collectegaeld ópgehaald mitte klingelbuul: enne lange steel mit en zekske á woaraan en belke hungt. Ennen Hôrster collectânt mende aalt de meense te mótte bedânke en zâg da: “god zal ów”.
klompnagel, kloompenaegelke, klein naegelke mit enne groëte kop woa ut kloomperimke mej vâs woort gezatte.
kloot, kloëte, iemes te pakke neme; ut is kloëte mitten bók: ut is niks waerd.
klots, klots, stuk hout; te stóm um ánne klots te legge: oêrstóm.
klotspeer, klotspaer, hárd sort paer.
knie, kni-je, de kni-je inne bóks: inne bóks die ge al lang hád gedrage kwoam de vöärm vánne kni-je te stoan.
kniens, kniens, echt giftig.
knobbel, knubelke, beultje.
knoerst, knoers, kraakbiën.
knook, knoak, knöäk, vroag án Haelm (86): Woe giët ut nag Haelm? “och”, zaet Haelm, “ut giët wál már ik heb ut toch zoa verrekkes i mien knöäk!” Doën bi-j de knoak zit ut lekkerste vleis, wie ut doénst bi-j ut veur zit wermt zich ut best.
knoop, knuúp, beulte; doa kriede knuúp va: doa krie de wát vá.
knopselderie, knoepsaelderie, knolsaelderie.
knotsen, knoetse, boetse.
koeherder, koehárt, jóngste knaecht.
koevee, koevië, koewe.
kolf, kôlf, As iemes en wiet te wieje bóks á háj zâg me: “En vaat kôlf en en peent vot”.
kolver Lotje, kôlver Lotje, beejnaam vur ennen Hôrster meens (waas trowwes kameroad ván Doerese Paaj). Heej kreeg dezen beejnaam umdát ie âalt en groëte kôlf inne bóks háj.
kont, koont, vot; stek ut ma in ów koont: ik hóf ut ni, hal zelf má; veul ánne koont hebbe hange: zörg, druk hebbe; de koont noa drage: alles vur iemes doon; zich óppe koont kunne klatse: d’r good vánâf kome; en koont wie en toeptaffel: en dikke koont; wát ie inne kop haed, haed ie nag ni inne koont: da’s ennen eigewîeze.
kootje, kluëtje, en gój kelke.
kop, kop, zich (ni) óppe kop loate schiête: ów (ni) alles loate gevalle.
korenmannetje, koaremenke, boekèl.
kort geknoopt, kort geknupt zîen, kort ágebónge zîen.
korteling, korteling, dwárspoal ván en steiger.
kortelings, kortlings, pas geli-je.
kortijzer, kortîezer, zaag die ge mit twië mân trekt.
krach, kraeg, gen kraeg make: gen fratse make.
krankelijk, kraenkelijk, zwaak, zekelijk.
kratsen, kratse, jeuke, krabbe, krasse. Genne nagel hebbe um ów vot te kratse: hiël aerm zîen.
krel, krael, pit.
kribbig, krebbig, schaerp, zoor.
kruidnagelboom, kroêdnagelboëm, nagelbloom, sering.
kuip, kuüp, kuip; enne lollige vaent; soaterdágs gingde inne kuüp, dá woorte gewâsse.
kuiten, kuite, stoeie.
kunnen, kós, ik kós um: ik kende um; ik kós dát: ik kon dát.
kwalijk, kwelluk, âmper, kwalijk.
kwejeren, kwejjere, kneuze.
kwetsmolen, kwetsmeule, hândmeule woareen ut vaerkesvoor klein woort gemákt (gekokte petatte). Dát voor woort mitte voorschótel inne kwetsmeule gegoëid.
lade, laaj, la, taffeltrek; en laaj beer: veul beer.
lammarazie, lammarazie, trammelânt, ellende.
lamp, lâmp, mitte lâmp begrave waere: vroeger kóste vur niks begrave waere as g’ut ma vroeg genóg óppen daag leet doon; Di left zoa zuinig, di zal wál mitte lâmp begrave waere.
lange nek, lange nek, baeter enne lange nek as en gój kaart: achterbaks profitere.
lappen, lappe, óppe lappe goan, fleenk oêtgoan.
laten, laeten, dát laet zich wál wer, dát wuurt wál wer good; lottát, ni doon.
leer, lîer, ladder.
leerploeg, laerploeg, geriëdschap um laer (reme) te sni-je.
lepelbak, laepelenbak, bestekbak.
levermanneke, levermenke, duizendschoon (bloom).
Lieve-Heer, livven hîër, ózze livven hîër, (onze) lieve heer.
lijn, lien, leis.
lijzendolie, lezessoalie, lienoalie (vlâs).
likneus, leknaas, tisnaas, tisser, iemes deen lang ni alles lust.
link, leenk, zoa leenk as en loëj deur: hal um inne gate!
links eten, leenks aete, mit maes en verkèt aete.
loden, loëj, en hoês mit loëj panne: en hoës mit en hoëge hypothiëk.
loop, luëp, graaf, sloët.
loopboks, loëpbóks, de loëpbóks á hebbe: zin hebbe um d’r oêt te goan.
lucht, lóch, lucht.
luchtig, lóchtig, luchtig.
luizenpiemel, loêzepiemel, dát schilt már enne loêzepiemel, d’r is már en hiël klein bitje verscheel.
maiskooi, meiskuëj, ópslaagpláts vur meis (maïs).
manchester boks, mezèsterse bóks, Manchester (ribkatoen) bóks.
mannik, mannik, roopnaam vur en taam kow of ekster.
mee, mej, soms, mee; di ging mej mej in mei.
mei, meije, struük um te versiêre.
Melderse, Maelderse, Melderslo; Maeldersesei, iemes oête Maelderse.
mens, meens, kel, echtgenoot.
mes, maes, è maes inne taes: iërste Hôrster woardebukske oêtgegaeve in 1989.
meuren, meure, vertroebele; gemeurd, troebel.
mieter, mieter, óp ówwe mieter krîege: óppe kop krîege.
misdienaar, missendinder, misdienaar.
moe, múj, moe; zô múj as en máj: aerig múj.
moes, mós, koël; örges zîen mós á hebbe: iets ni gemekkelijk vinge.
moesonder, moêsoonder, gâns oonder.
mossel, mossel, schakel vá enne ketting.
mosterdbol, mosterdbol, îezeren bol om mosterdzoad te kwejjere.
muilenmaker, moelemaeker, moeljanus, iemes mit en groëte moel.
muizenkeutel, moêzekeutelkes, muúskes.
mus, musse, vogels; deen haed de musse oêtgehaald: deen haed iets stóms gedoan.
muurkei, moorkej, bakstiën; di loog dátte moorkejer zakte: di loog hiël aerig.
naaispan, naejspoan, haammaekersgeriëdschap. Ut is en klem woar ut laer tusse zit. De klem woort tusse de biën vâstgezatte. D’n haammaeker kós zoë ut laer naeje.
naaks, náks, naakt. “Ut is waer um náks dór de lóch te vlege”.
nergens, nöärges, nergens.
nevens, nevve, naast, langs.
Nijmegen, Numwaege, Nijmegen.
node, noëj, ni gaer.
noebelen, noebele, te hárd knuffele; te hárd ápakke.
omspaden, umspaje, spaje; mitte schup dén hoaf umwaerke.
omstand, umstand, umstende, drukte, gedój.
omtrekken, umtrekke, ândere klîer átrekke; neer hale.
omtuisen, umtoesse, toesse, ruile.
oneven, ónaeve, ni good; dá’s nag ga ni zoa ónaeve: dá’s nag ni zoa gek.
ongenood, óngenuüjd, óngenuüjd keumt ok: ónwelkome gast.
ongesiefer, óngesiefer, óngedierte, insekte.
opbermen, ópbörme, ópstapele.
opramen, ópreme, ópjutte, kwoad make.
opschudden, ópschudde, de koffie ópschudde: koffie zette.
opslag, ópslaag, miskroam.
opstoppen, ópstoppe, ópzette (biëste).
opvaart, ópvaart, toegangswaeg.
opzakken, ópzakke, te pakke neme.
oud, âld, ut, ut elderlijk hoês. Op ut âld woëne.
oude suus, alde zoês, âld wief.
ouder, elders, ouders.
oudsher, âldsher, ván, ván vroeger oêt.
overluiden, ovverlúje, klokgelúj as iemes is gestoarve.
ozendrop, euzendröp, vánnen daakrând âfdröppelend wáter.
ozing, euze, oonderste rând vánt daak.
ozing, euzie, oaverstaekende daakrând.
paal, pöäl, grens; de pöäl oaver: ovver de grens.
paard, paerd, zoa gek as en paerd: hártstikke gek; ut keumt te paerd en giët te voot: âfgoan; en langdurrig probleem.
pas, ówwe pâs, ów eige snelheid.
pas, pâs, dát guf genne pâs: dát pes ni, dát húrt zich ni.
patat, petatte inne zök, gater inne zök.
pateren, patere, zenuwechtig óp en neer loëpe.
patroon, petroën, persoën; enne rare petroën: enne rare.
peluw, pöälf, dikke sprej.
pens, paens, boêk; da’s en hiël paens: da’s en hiël waerk; paenswaerk.
pensorgel, paensöärgel, trekharmonika.
perkentrekker, paerkentrekker, geriëd um enne poat- of zaejlien oêt te zette.
pielen, piele, en sigaretje piele, draeje.
piezakken, piezakke, hárd waerke en plare.
piezel, piezel, mitte piezel ovver de kiezel: zwemme in óndeep water.
pijl-en-boog, pielemboag, pîel en boag.
pijpenkrul, pîepekrolle, lange krolle inne hoar.
pik, pik, stuk hout mit enne peen á, woort gebroekt bi-j ut maeje mitte zigt.
pikduister, pikkedúster, hárstikke dúster.
pindraad, peendroad, prikkeldroad.
pis lauw, pislow, iemes de pislow make: iemes ópjutte.
pitser, pitsers, dör.
plaats bewaren, plátsbeware, as ut inne mis druk woort mós iën vánne (klein)kîender en pláts bezatte hâlde.
plafonneur, plefónger, stucadoor.
plakker, plekker, iemes deen ni good weg ká goan.
plan, plane make, raar doon, dóm streek oêthale.
pleisterwerk, pliesterwaerk, stucadoorswaerk.
pluit, pluut, groët zakmaes.
pluizen, plûze, oêthale ván drödjes oêt en lake um die ópperni-jd te gebroêke.
poemelen, poemele, leef knómmele (mit en póp, kiendje).
poestaarde, poesaerd, vergoan hôlt vánne poes.
pof, póf, druëge, losse groond.
pootjebaden, puëtje baje, mitte nákse biën tot hoëgstes ánne kni-je dór ut wáter loëpe.
pop, póp, búske struuj ónder en daakpan.
poppen, póppe, búskes struuj onder de daakpanne legge.
pot, pot, da’s pot wie deksel: da’s krek utzelfde.
poter, pöäter, poatpetat.
praat, proat, proat vur de sloap: flowwe zeiver.
prakkezeren, prakkezere, prakkezere keumt ván erm luúj: noëd dwingt ów um tot en óplossing te kome.
prazelen, prazele, vur ów hin proate.
pront, proont, fleenk; proont óppen tîed: stipt.
pulver, poalver, buskroêt; poalvergewerke; genne scheut poalver waerd: niks waerd.
puzelen, pûzele, plúskes âfgaeve (stóf).
quatsch, kwats, oonzin.
rad, raad, wiel.
ram, ram, gâns.
ramen, reme, (ów zelf) ópjage.
rauwigheid, rówazje, rówwigheid (struük, drek).
recht, richt, d’r is gen richt mej te schete; doa is niks mej á te vange.
recht, richter, de kortste waeg.
revanche, revaens (gaeve), rúumte (gaeve).
rib, rubbe, ribbe; óppe rubbe howwe: en pak slaag gaeve; niks óppe rubbe hebbe: niks hebbe.
ribbetje, rubkes, ribkes.
rijs, rîes, dun tekske; goan as en rîes: enthousiast iets doon.
rijzelen, rîeze, rîezele, oaverrîepe rog deen oête oare velt; roonddraeje.
rits, rits, brónstig.
roets, roets, hiël vlotte meid.
roetsboks, roetsbóks, ennen hendige kwójjóng deen oaveraal te vingen is.
roetsjen, roetse, slöjje (örges vánâf).
rong, rónge, oëge án werskânte vánne kár woa de britjes i gezatte woorte.
rosdoek, rosdook, perdsdaeke.
ruiteketuit, roêteketoêt, roêteketoêt keumt aaltied oêt: zidde wál.
rus, ros, graaszode; mv rös.
schadelijk, schájlik, noadiëlig; schájlik lâche: ni gemènd lâche.
schaftig, schaftig, hiël veul.
scharkuikentje, schárkuukske, jóngste kiënd.
schelen, schille, dát schilt enne jas: da’s en stuk baeter.
schelp, schöälp (water), enne fleenke klats (water).
schik, schik, plezeer.
schiks, schiks, dwars, scheif.
schodderen, schoddere, óp ówwe pâs örges nár toe loëpe.
schoepen, schoepe, weghale.
schoeverig, schûverig, rillerig.
schortschuur, schortscheur, in huëgte verstelbaar daak, gedrage dór már iëne poal.
schram, schroam, schram; kaarttaerm (toepe): verleespeunt of verleesbeurt; iemes d’r enne schroam ázette.
schravelen, schraevele, stèchele.
schrede, schrit, stap, pâs; wieje schrit: groête stappe make.
schrijlings, schriejlings, dwárs.
schudden, schudde, schaenke; koffie ópschudde: koffie zette.
schuren, schore, ów d’r naeve schore: zörge dát ge iets ni hóf te doon; schuren.
schwung, zwung, flits, zwaai; ik zoag um in enne zwung.
siemelijk, siemeluk, tamelijk.
slag, slaag, sort.
slagriem, slaagreem, reem vánt perdsgetuug, luëpt ónder ut paerd door.
slimme, slumme, slummerik; deen haed vánne slumme zîen eier gegaete: enne stómmerik.
smeer, smaer, rammel; vette substantie; en hiël smaer: en hiël del, veul.
smeet, smeet, kleine afstand; enne smeet weg.
smeis, smeis, soms.
snierken, snierke, schûpe.
snierker, snierker, schûper, schúmer.
snierkje, snierkske, gedraejde sigaret.
snotgaar, snotgaar, te gaar.
snotkuiken, snotkûke, snotneus.
snotrijp, snotrîep, te riêp.
speksaus, speksaus, spekrûterkessaus; saus mit gebakke blökskes spek.
spelens, vur speulus, ni gemènd, ni echt.
spinzen, spienze, stiekem lore.
spitskop, spitskop, enne slummerik.
spocht, spuchte, raar streek.
spookvrij, spoëkvreej, volwâsse megje mit en gewicht ván mîer as 50 kilo.
sport, sproat, sport (vánne stool, lîer).
staande kar, stande kár, waerke mit stande kár: dórloëpend laje en losse. Aster mit twië kárre en már iën paerd gewaerkt mós waere, waas de kár die gelaje woort de stande kár.
staartgeld, stártgaeld, as d’n boor en vaerke of en koew verkoch háj, kreeg de maat ennen extra caent.Vur de knaecht het dát hâlstergaeld.
staartpan, stártpenke, steelpan.
steen, stiën, ennne stiën oête moor kunne pisse: hoëge noëd hebbe.
stens, stengs, waers.
sterrenspitser, sterrepitser, sterretje, sort veurwaerk.
stevel, stevels, laarze.
stevig, stevig, en fleenke vrow; enne fleenke kel.
stiefelen, stiefele, stevig door loëpe.
stik, stik, steil.
stoot, stoët, sort reem vánt getuug.
stoppen, stoppe, i-koele (petatte).
stront, stroont, stront; stroont mit striepkes luste: alles lekker vinge; zoa bót as stroont: hiël bót; stroontzát: hîël zát.
stuiken, stoeke, stoompe; moeke; gaeld toestaeke.
tas, taes, zak; iemes inne taes zeike: iemes te graze neme.
taterachtig, tateréchtig, óngedurrig.
terzet, terzet, termîen, gediëlte.
thuiswijzen, thoês-wîeze, herkenne; ni thoêswîeze: herkenne, már ni precies wiëte woa iets vándan keumt.
toddenkerel, toddekèl, voddeman.
toe maar, toa má, in orde, good.
toeken trekken, toeke trekke, tossen.
tossen, tósse, óp en sufferige meneer niks doon.
touterig, touterig, óngedurrig.
trekpaal, trekpoal, schâmppoal.
trens, trens, gebit, diël vánt perdstuug; ri-j trens, kopstuk, diël vánt perdstuug.
tuierhamer, teurhamer, hamer um d’n teur mej inne groon te howwe; enne kop wie enne teurhamer: ennen dikke kop.
tuit, tuit, kan mit deksel; maelktuit, koffietötje.
tuitenrek, tuiterek, rek vur de maelktuite.
tumpen, teumpe, iemes de woarheid zegge, op zien nummer zette.
tussenbeide, tussenbej, tussendoor.
tuur, toër, peen inne moor woa de deur á scharniert.
uithalen, oêthale, brejwaerk âfbraeke vur ni-j gare.
uitschaatsen, oêtschátse, oêtslöje.
uitspinnen, oêtspinne, oêtzeuke.
uitstukken, oêtstukke, oêtstukkere, en ni-j stuk stóf i zette (bóks, ovveral).
uitwinnen, oêtwinne, oêthale (musse); achter de woarheid zeen te kome.
uw, oow, ów, jouw, uw.
varen, vare, ri-je.
varken, vaerke, toevalstreffer mit biljârte.
varkenspatatten, vaerkespetatte, petatte die dinden as vaerkesvoor.
vastbijten, vâs beej, hiël doën beej, hos d’r teggen á.
veeg, vaeg, en bi-jde-hânte vrow.
veldkretser, vaeldkretser, en slaechte postdoêf.
Venlo, Vendele, Venlo.
verkammezolen, verkammezeule, verhoepzakke, vernele.
verklappen, verkleppe, verroaje.
verklatsen, verklatse, verkoëpe.
verknoefelen, verknoêvele, verfrômfaje.
vernoebelen, vernoebele, vernele, verkamezeule.
verrel, verrél, kwárt (ván en el).
verschavelen, verschaevele, ut trekpeunt vánne ploog verlegge.
verschelen, verschille, dát ká meej niks verschille: dát guf niks, dát deut meej niks.
verslakkeren, verslakkere, iets lângsám achterwaeges loate, âchteroêt loate goan.
vertost, vertost, aete wát te lang óp ut veur haed gestoan.
verwaaien, verwaejd, vernoame, gehuürd; doa heb ik niks vá verwaejd.
vetdel, vetdel, smerlap.
vetkadee, vetkadee, vetzak.
vetzak, vetzak, vetzakke, fîeze.
viersprongs, veerspreunks, mit en rot vaart.
viool, vioël, zich iets inne vioël loate dówwe: zich iets ánne vot loate smaere.
vlakbij, vlakbeej, döën beej.
vliegende vaan, vlegende vaan, jicht: en pien die vánt iëne gewricht nár ut ândere vlúgt.
vlim, vlimme, nalde ván en koare oar.
voerkar, voorkár, kár vur ut goederenverveur.
voet, veut, mv ván voot (voet); wát ánne veut hebbe: rîek zîen.
voor, vur, veur, voor: dá’s vur oow; vur ut hoês (pláts).
vot, vot, koont. “Zeg vrow, kán ik oow ni en tunke greun ziëp ánne vot smaere?” “Dát is meej aevel wát veul, dát mót ik ’s îers á miene meens vroage!” doa vaeg ik mi-j de vot án áf: doa gef ik niks um, dát zal meej ánne koont roeste.
votfikken, votfikke, jatte; doa mótte mit ów votfikke vánâf blîeve.
votplevuis, votplevuus, slome sukkel.
vottas, vottetaes, taes âchter inne bóks.
vuilak, voelak, vuilak, rotzak.
vuist, voes, vuist; broên, licht paerd; en voes gröter as en vaerke: ni groët.
vuur, veur, vuur.
waailappen, waejlappe, ónder de lakes mitte biën weistere um verkoeling te krîege.
wablief, wáblif?, wátte?
wallè, wálè, wátte?
wap, wap, en waaj (um de oêre).
wapperen, wappere, en bepoalde meneer ván loëpe.
was, wes, was.
washuis, wâshoês, ápárte ruúmte án hoês woa de wes woort gedoan.
waspen, wespinke, wâsknîeper.
wat, watte?, wátte? petatte mit handvatte!
weduwkerel, wedkèl, weduwnaar.
weduwvrouw, wedvrow, weduwe.
weit, weit, tarwe.
wezen, waeze, veurkome; ut waeze kwîet zîen: nimmer herkenne; gewaes, veurkome.
wezen, weste, wezen; heej is weste zwemme: heej is “wezen” zwemmen.
wielder, wielder, woerd.
wijd, wiej, ruüm; dát zit nag in wiej zek: da’s nag lang ni zeker.
wijk, wiek, ván wiek howwe: d’r vándoor goan.
wiks, wiks, smaer; schoonwiks: schoonpoets.
woe, woe, hoe.
woelvot, wazelvot, wazeler.
woeper, woeper, bleunder.
wreef, vri-j, wreef.
wroeten, vreute, wroeten.
zandsteen, zândstiën, lângsám dór ut water draejende zachte sliepstiën.
zatvreter, zátvraeter, iemes deen ni alles lust, már wál veul ópschöpt; profiteur.
zauwelen, zowwele, zeivere, flow proate.
zeis, zeis, rotvaart; en zeis d’r i hebbe.
zeisknaap, zeiseknaap, hâlfroond îezer woa de zeis mej vâs zit ánne steel.
zeker, zekere, enne, ennen druëge; iemes deen gen risico dörf te neme.
zeven, zi-je, zifte. (zeven).
zeverzak, zeiverzak, nöäler.
zij, zi-j, hiël fîen zift; maelk woort gezi-jd.
zoels, zoels, goor.
zondag, zóndág, de zóndág átrekke: de sóndágse (beste) klîer átrekke.
zuipnikkel, zoêpnikkel, zuipschuit.
zwadem, zwaai, stoëm, dâmp.
zwans, zwaens, rammel, preugel.
zweep, zwipke, kleine zweep.
zweetlijfje, zwiëtliefke, kort hempje.
zwenkrad, zweunkraad, sort vleegwiel.
zwiemer, zwiëmer, roëfvogel.
zwoerd, zwaard, zwoerd.
Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal