elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Hendriks, W. (2005), Nittersels Wóórdenbuukske. Dialect van de Acht Zaligheden, Almere

aaien, aaje, aaien, És oma ‘n kat óp d’re schóót hôj, zeej ze teege de kléén manne, duu mér aaje poeske. Als oma een kat op haar schoot had, zei ze tegen de kindjes, aai het poesje maar.
aanblazen, ôngeblaoze, aangeblazen, Héd'det vuurke van èùwen oopen haard goed ôngeblaoze anders git'tie ût dènk ik. Heb je 't vuurtje van je open haard goed aangeblazen anders gaat hij uit denk ik.
aanbranden, ônbrande, aanbranden, Ge moet wél ûtkiike dé't vlis nie gi ônbrande, strak kun'de alles wèggóóje. Je moet wel uitkijken dat 't vlees niet gaat aanbranden, straks kun je alles weggooien.
aandeel, ôndiil, part, Héij duu krék of ie niks hi én dan krét'tie'jer nog van alles bè, mér héij hi z’n ôndiil al lang en briid gehad. Hij doet net of hij niets heeft en dan krijgt hij er nog van alles bij, maar heeft zijn part al lang en breed binnen.
aaneen, ônin, na elkaar, De daog komme ônin, wanniir't hûis klaorkömt dan trèkke we'r paas in. De dagen komen na elkaar, wanneer het huis klaar is dan huizen we pas over.
aangaan, ôngi, betreft, És't óns allemôl ôngi, zó'n we'r mi z'n alle toch ût moete komme. Als het ons allemaal betreft, zouden we er met z'n allen toch uit moeten komen.
aangaan, ôngôn, beginnen, Ge kunt iet ôngôn, és ik dé geweete hôj dan waar ik 'r nouw of nójt ôn begónne. Je kunt iets beginnen, als ik dat geweten had dan was ik er nu of nooit aan begonnen.
aangelag, ôngelag, huisakker, Ut ôngelag is de grond die aachter de boerderèèj li, die hurd dus bè't boerre gedoentje. De huisakker is de grond die achter de boerderij ligt, die hoort dus bij het boerderijtje.
aangespan, ôngespanne, sjees, Gôd'de meej 't ôngespanne of alliin meej't pérd, ik wies nie dég'ge ók zéllef reejd. Ga je met de sjees of alleen met het paard, ik wist niet dat je ook zelf kon rijden.
aangetrouwd, ôngetrèùwd, aangetrouwd, Ôngetrèùwd is ôngescheete zin ze vruuger, dé betiikend dé ge van de kaauwe kant zé. Aangetrouwd is aangescheten zei men vroeger, dat betekent dat je bij de koude kant hoorde.
aangeven, ôngèève, aangeven, opgeven, Kunde gi die spulle éfkes ôngèève, want anders kom ik veul telaot vur de rómmelmért. Kan jij die dingen even aangeven, want anders kom ik veel te laat op de rommelmarkt. Voltooid deelwoord ôngegeeve. Héij hee’get ôngegeeve. Hij heeft het opgegeven. Hij legt er zich bij neer.
aanhalen, ônhaole, in huis halen, aanhalen, Meej'jew'we verjaordag héd'de nog hil wa trubbels, ge moet nogal wa ônhaole. Met je verjaardag heb je nog heel wat zorgen, je moet nogal wat in huis halen. Voltooid deelwoord ôngehôld.
D'r moes veul ôngehôld worre vur de brûlleft, mér't was ammel goed verlóópe. Er moest veel aangehaald voor de bruiloft, maar alles was naar wens verlopen.
aanhoudend, ônhaauwend, geregeld, Dieje mèns is ônhaauwend ziek, és't nie verandert zie ik 't zó'mér dónker in. Die man is geregeld ziek, als het niet verandert zie ik het maar somber in.
aanhouder, ônhaauwer, aanhouder, D'n ônhaauwer wint zègge ze aalté, mér't kan toch ójt hiil anders ûtpakke. De aanhouder wint zegt men altijd, maar het kan toch ooit heel anders uitvallen.
aankeren, ônkiire, verdedigen, D’n dieje zal zunne kant wél ônkiire. Hij zal zijn kant wel verdedigen. Hij is volwassen, hij is mans genoeg om voor zichzelf te zorgen.
aankloten, ônklóóte, klungelen, Ge moet hum mér wa ôn laote klóóte, héij is aalté wél èrges meej beezeg. Je moet hem maar wat laten klungelen, hij is altijd wel ergens mee bezig.
aankomen, ônkomme, aankomen, zwaarder worden, Bè'mén moet'te nie ônkomme, ik zal'ler m'n aojge nie meej moeje, ge zuuk'ket mér ût. Bij mij moet je niet aankomen, ik zal er me niet mee bemoeien, je zoekt het maar uit.
És ge nie mér wult ônkomme zul'der iet ôn moete doen én die lifléfkes laote stôn. Als je niet zwaarder wil worden zal je er iets aan moeten doen en die lekkere hapjes laten staan.
Voltooid deelwoord ôngekomme. De vekansiegaaste zén paas ôngekomme, ze hôn veul stukke ôn d'r fiets gehad. De vakantiegangers zijn net aangekomen, ze hadden veel pech aan hun fiets gehad.
aankuieren, ônkûire, opstappen, Ik zal 's ônkûire, t’is wir lang genóg geweest, ik kom wél wir’res trug. Ik zal eens opstappen, het is weer lang genoeg geweest, ik kom wel weer eens terug.
aanladen, ônlaoje, aanbakken, Panne die ônlaoje moet'te nie vatte és ge strûif wult bakke, dé wèrkt nie. Pannen die aanbakken moet je niet nemen als je pannenkoeken wil bakken, dat werkt niet.
aanleg, ônlèg, aanleg, talent, Ge kunt nie gék worre és ge wult, daor moet'te ônlèg vur hébbe. Je kan niet gek worden als je wil, daar moet je aanleg voor hebben. Een mens kan veel meemaken, maar je moet niet van de wijs laten brengen.
D’n dieje hit'ter ônlèg vur, és ge hum iet lôt maoke dan kömt dé vur mekaor. Die jongen heeft er talent voor, als je hem iets laat maken dan komt dat voor elkaar.
aanmaken, ônmaoke, klaar maken, Ur zoow strûif gebakke worre, mér ooma moes urst nog d’n timper ônmaoke. Er zouden pannenkoeken gebakken worden, maar oma moest eerst nog het beslag klaar maken.
aannaaien, ônnaoje, aannaaien, Iemes ‘n óór ônnaoje. Iemand een oor aannaaien. Iemand bedriegen.
aannijveren, ônnuuvert, aanspoort, Ik hoop dé m'n Nittersels tôltje 'w ônnuuvert um ók'kes wa óp pepier te zètte. Ik hoop dat mijn Netersels dialect je aanspoort om ook eens wat op papier te schrijven.
aanpoten, ônpóóte, opschieten, Ut kós hiit zén óp de schèlleft és ge hóój moest losse, ge moest nog ônpóóten ók. Het kon heet zijn op de hooizolder als je hooi moest lossen, je moest nog opschieten ook.
aanraden, ônraoje, aanraden, Sómmege mènse kunne’new van alles ônraoje, mér ge moet'tet wél zéllef ûtzuuke. Sommige mensen kunnen je van alles aanraden, maar je moet het wel zelf uitzoeken.
aanrecht, ônréécht, aanrecht, Ge moet mekaor mi van alles héllepe, ók meej't afwaase aachter d’n ônréécht. Je moet elkaar met van alles helpen, ook met het afwassen achter de aanrecht.
aanrecommanderen, ônrikkemendiire, aanbevelen, Dé kan ik’kew ônrikkemendiire, dé's goej spul, ik gebrûik 't al veul jaore. Dat kan ik je aanbevelen, dat is goed materiaal, ik gebruik het al vele jaren.
aanrijden, ônréije, wegrijden, We zulle mér'res ônréije meej diejen óngedóópte anders kunne we nie van plak. We zullen maar eens wegrijden met die nieuweling anders kunnen we niet van huis.
aanschuiven, ônschûive, aanschuiven, Ge meugd op't fist gewóón ônschûive, 't kömt nie zó krék wór ge gô zitte. Je mag op het feest gewoon aanschuiven, het komt niet zo precies waar je gaat zitten.
aanspraak, ônspraok, gezelschap, És iemes vraogt gôd'de meej dan wulle ze ónderweege gàère wa ônspraok hébbe. Als iemand vraagt ga je mee dan willen ze onderweg graag wat gezelschap hebben.
aanspreken, ônsprèèke, beroep doen, Ge kun'ter mén aalté óp ônsprèèke, dé wit'te wél, ge moet gin verleegenhéij hébbe. Je kunt altijd een beroep op mij doen, dat weet je wel, je moet niet verlegen zijn.
aanstaand, ônstônde, volgende, We komme ônstônde wèèk um meej te héllepe és géij nog nie klaor zé, dé duun we gàère vur éij. We komen volgende week helpen als jullie nog niet klaar zijn, dat doen we graag voor jullie.
aanstellen, ônstèlle, aanstellen, Wa kunde gi 'w aojge toch ônstèlle, ge moest toch vórt wiizer zén óp dieje lèèfté. Wat kan jij je zelf toch aanstellen, je moest toch voort wijzer zijn op die leeftijd.
aanstellerij, ônstèllerèèj, aanstellerij, Nô dieje smak din m'n knooke óngeléúfelek ziir én dés ècht gin ônstèllerèèj. Na die val deden mijn botten ongelooflijk veel pijn en dat is echt geen aanstellerij.
aanstoken, ônstókt, aansteekt, És'get vuurke ônstókt moet'ter ók zén és'ser dan strónt ôn de knikker is. Als je het vuurtje aansteekt moet je er ook zijn als er moeilijkheden komen.
aansturen, ônstiere, aanlengen, Ge moet dieje koffie nie mér ônstiere héij is toch al veul te slap, t’is krék loerrie. Je moet die koffie niet aanlengen hij is toch al veel te slap, het is net schotelwater.
aantakelen, ôntaokele, aankleden, De die kan d'r aojge toch ôntaokele, ge wit nie was'se ôn'hi, t’is gin geziecht. Dat meisje kan zich toch aankleden, je weet niet wat ze aan heeft, het is geen gezicht.
aantrullen, ôngetruld, aangerold, T’is kwart oover d’n bult, giender köm’tie ôngetruld. Het is kwart over de bult, ginder komt hij aangerold. Scherts antwoord op de vraag, hoe laat het is.
aanvatten, ônvatte, aanpakken, ondernemen, Dé moet'te nouw mér'res goed ônvatte anders köm'ter hillemôl niks van klaor. Dat moet je nu maar eens goed aanpakken anders komt er helemaal niets gereed.
Héij vat alles ôn, héij zal'ler wél komme, d’n dieje die wul'ler nog vur wèrreke. Hij neemt pakt alles aan, hij zal er wel komen, die man die wil er nog voor werken.
Voltooid deelwoord ôngevat. D’n dieje hi alles ôngevat én ûtgeperbiird, toch is'sie nójt boovejan ûtgekomme. Die man heeft alles ondernomen en uitgeprobeerd, toch is hij nooit hogerop gekomen.
aanvoelen, ônvuule, aanvoelen, Dé kun’de mee’jew klómpe ônvuule. Dat kun je met je klompen aanvoelen. Dat is zo vanzelfsprekend, dat had je kunnen weten.
aanwensel, ônwènsel, gewoonte, T’is ‘n ônwènsel dé róóke, mér ik kan’ner nie afschaoje, nii dé duu’wek nóój. Het is een gewoonte dat roken, maar ik kan er niet mee ophouden, nee dat doe ik niet graag.
aanwerk, ônwéérk, begin, Iemes moet 't ônwéérk gemôkt hébbe, zuukt dé mér'res ût, dé's nie zó gemak. Iemand moet 't begin gemaakt hebben, zoek dat maar eens uit, dat is niet gemakkelijk.
aanzetten, ôngezèt, aangeschaft, Ge héd nuuw stuul ôngezèt zie'jik èn 't zén'ner nog meej ne gemakke zit. Je hebt nieuwe stoelen gekocht zie ik en het zijn er nog met een prettige zit.
aanzitten, ônzitte, kunnen eten, Èùw érrepel komme al goed ût, meej goej wiir zul'der vruug ônzitte. Jou aardappelen komen al goed uit, met goed weer zal je er vroeg van kunnen eten.
aap, aope van jóng, bengels, Wa zen't toch aope van jóng die van d’n buurman, die van óns zén toch nie zó rèùw. Wat zijn het toch bengels die kinderen die van de buren, de onze zijn toch niet zo ruw.
aard, aord, aard, Gôd'de nô 'n nuuw hûis, dan moet'te d’n 'aord' nie vergèète meej te nèmme. Ga je naar een nieuw huis, dan moet je de aard niet vergeten mee te nemen.
Ut zén de slééchtste jóng nie, die d'n aord hébbe nôr d'aauw. Het zijn de slechtste kinderen niet, die aarden naar de ouders. De ouders zien de minder goede eigenschappen van hun kinderen vaak niet.
aardachtig, aordáéchteg, aardig, best leuk, Zéd'de nôr de nuuw school geweest én zag'get'ter 'n bitje aordáéchteg ût? Ben je naar de nieuwe school geweest en zag het er 'n beetje aardig uit?
T’is hier aordáéchteg. Het is hier best leuk. Ik voel me hier thuis.
aardappel, érrepel, aardappels, Dé duu’tie wél tusse de soep én de érrepel. Dat doet hij wel tussen de soep en de aardappelen. Dat doet hij in een ommezien, maar je moet niet nauw kijken.
aardbei, érdbeejzie, aardbeien, Van érdbeejzie plukke kréd'de ne ziire rug, zeeker és ge al wa óp lèèfté zé. Van aardbeien plukken krijg je een pijnlijke rug, zeker als je al wat op leeftijd bent.
aarde, àèrd, zand, És'ser nog àèrd ôn'new làèrze zit, moet'te ze zûiver maoke vur dég'ge binnekomt. Als er nog zand aan je laarzen zit, moet je ze schoon maken voor dat je binnenkomt.
aarden, aord, thuis voelen, Un kat aord nie vur ze gejóngd hi. Een kat voelt zich niet thuis voordat ze jongen gehad heeft. Men voelt zich pas thuis als men de omgeving kent.
aardig, ôrreg, aardige, vreemde, raar, mooi, duizelig, T’is ne hiile ôrrege jónge, die zie'get wéérk teminste, dôr kunne we meej vurût. Het is 'n heel aardige jongen, die ziet wat er moet gebeuren, daar hebben we wat aan.
T’is nen ôrrege vènt, ge wit nie hoe’get'ter meej hét, t’is gewóón nen ôrrege. Het is een vreemde man, je weet niet wat je er aan hebt, het is gewoon een rare.
Dé's zó'mér ôrreg ik weet nie wa'k daor ôn héb, ik vertrèùw 't nie zó. Dat is zomaar raar ik weet niet wat ik daar mee moet, ik vertrouw het niet zo.
De manne hôn 'n hiil ôrreg stukske vurgedraoge óp de brûlleft, dé was iet spissjaols.
De kinderen hadden 'n mooi stukje voorgedragen op de bruiloft, dat was iets speciaals. Ik vuul me ôrreg, ik zéij wa dól in munne kop, ik gôj éfkes in munne nèst ligge. Ik ben duizelig, ik ben wat draaierig in mijn hoofd, ik ga even in mijn bed liggen.
aardigheid, ôrreghéij, aardigheidje, Ik héb gin gróót kedoow meejgebrôcht, nii, nii, t’is miir 'n ôrreghéij. Ik heb geen groot cadeau meegebracht, nee, nee, het is maar een aardigheidje.
aas, aos, aas, Héd'de wél aos ôn d’n haok zitte, anders zul'de hier nie veul vange dènk ik. Heb je wel aas aan de haak gedaan, anders zal je hier niet veel vangen denk ik.
aas, ôs, aas, Bè't kaorte hurde 'n ôs én és ge die genóg hôd, dan hôd'de al half gewónne. Bij het kaarten hoorde een aas en als je die genoeg had, dan had je al half gewonnen.
absolutie, abseluusie, absolutie, Ge zót’tem toch de abseluusie gèève zónder te biechte. Je zou hem de absolutie geven zonder te biechte. Je zou hem een cent geven, van mij mag hij opdonderen.
abuis, abuus, abuis, Daor hé'k abuus in gehad, ja dôr hé'k mieraokels néffe gekeeke, hoe bestee'get. Daar heb ik abuis in gehad, ja daar heb ik me ontzettend in vergist, hoe bestaat het.
accepteren, akcèptiire, aanvaarden, Ge héd nouw immel veul laast van zwiitjatte, dé zul’de moete akcèptiire. Je hebt nu eenmaal veel last van zweetvoeten, dat zal je moeten aanvaarden.
accorderen, akkerdiire, overweg kunnen, Óns kénder die akkerdiire ók nie aalté, mér al bè al meuge we nog nie klaoge. Onze kinderen zijn ook niet altijd braaf, maar al bij al mogen we niet mopperen.
acht, aacht, aandacht, Daor hé’k gin aacht óp geslaoge, dé hé’k peróngeluk oover de kop gezien. Daar heb ik geen aandacht voor gehad, dat heb ik jammer genoeg over het hoofd gezien.
Acht, Aacht, Acht, Iin van die aacht kénder ût Aacht is nog femielie van éij dé's 'n aachternèèf. Een van die acht kinderen uit Acht (bij Eindhoven) is nog familie van jullie, dat is een achterneef.
achter, aachter, achter, Héij is aachter 't hûis ôn't wéérk, mér ge moet'tem nie van't wéérk afhaauwe. Hij is achter het huis aan het werk, maar je moet hem niet van het werk afhouden.
T’is fiin um te weete dé de miste mènse aachter’rew stôn bè zóó’n vurnaom beslûit. Het is fijn om te weten dat de meeste mensen achter je staan bij zo’n voornaam besluit.
achter elkaar, aachtermekaor, achterelkaar, Alle koej lóópe aachtermekaor és'se nô de stal moete um gemólleke te worre. Alle koeien lopen achter elkaar als ze naar de stal moeten om gemolken te worden.
achteraf, aachteraf, achteraf, Wa wóónde géij toch wiid aachteraf én dan ók nog hillemôl aachterôn. Wat wonen jullie toch ver achteraf en dan ook nog helemaal achteraan.
achterblijven, aachterbliive, achterblijven, Ik zoow mér’res aprènsie maoke, daolek moet’te alliin aachterbliive és wéij gôn. Ik zou maar eens aanstalten maken, dadelijk moet je alleen achterblijven als wij gaan.
achtereen, aachterin, meteen, Nie trakke, ge moet'ter aachterin ôn begiene, ik hé nie veul tiid um te wochte. Niet treuzelen, je moet er meteen aan beginnen, ik heb niet veel tijd om te wachten.
achterelkaar, aachtermekaor, meteen, Ge moet nouw aachtermekaor nô de school gôn, anders zul'de nog veul telaot komme. Je moet nu meteen naar de school gaan, anders zal je nog veel te laat komen.
achterkant, aachterkant, achterkant, Ôn d'n aachterkant van't hûis hébbe we's tegoej óprûiming gehaauwe, 't waar nóddeg. Aan de achterkant van het huis hebben we eens danig opruiming gehouden, het was nodig.
achterlicht, aachterliecht, achterlicht, Wa zéd’de toch aojgewéijs, nouw héd’dew aachterliecht nog nie laote maoke. Wat ben je toch eigenwijs, nu heb je, je achterlicht nog niet laten maken.
achtermiddag, aachtemiddeg, namiddag, Ik zéij giesteren aachtemiddeg óp munne gatschènk gevalle, de gathannes dé’k zéij. Ik ben gister namiddag op mijn stuitje gevallen, de stuntel die ik ben.
achterna, aachternao, achterna, De jóng indjes lóópe moejers aachternao, daor hoef'de nie bang vur te zén. De jonge eendjes lopen de moeder achterna, daar moet je niet bang voor te zijn.
achternaam, aachternaom, achternaam, Mènse hébbe naome, zó’és ne vurnaom én aachternaom én sómmegte hébbe unne bènaom. Mensen hebben namen, zoals een voornaam en achternaam en sommigen hebben een bijnaam.
achterom, aachterum, achterom, We gôn bè de gebuur aachterum, dé's hier't gebrûik, héij hi nog gin'ins 'n bèl. We gaan bij de buren achterom, dat is hier het gebruik, hij heeft niet eens 'n bel.
achterop, aachteróp, achterop, Un hinkend pérd kömt aalté aachteróp. Een hinkend paard komt altijd achterop. De zwakkere blijft achter.
achterste, aachterste, achterste, laatste, Héij li ôn de aachterste mém. Hij ligt aan de achterste speen. Hij hoort er niet echt bij.
achteruit, aachterût, achteruit, Héij zètte zun'ne waoge sebiet in zun'nen aachterût, mér bótste'ner nog bónk boovenóp. Hij zette zijn auto direct in de achteruit, maar botste er nog plotseling bovenop.
achterwege, aachterweege laote, vergeten, Ik zoow dé nouw mér aachterweege laote, daor héd'de vurlóópeg ginnen tiid mér vur. Ik zou dat nu maar vergeten, daar heb je voorlopig geen tijd meer voor.
achterwerk, aachterwéérk, bips, Meej ‘n batterèèj, brats, fiejóól, krènt of aachterwéérk beduule ze’w kónt. Met een batterij, brats, viool, krent of achterwerk bedoelen ze je bips.
achtspan, aachtspan, achtspan, Óp 'n pàèrdefist is't schón és'se meej 'n aachtspan vur de kiikers dur daovere. Op een paardenconcours is het mooi als ze met een achtspan voor de kijkers door daveren.
adem, ôjjem, adem, Sportlûij die hébbe ne goejen ôjjem, die lóópe kielemèèters, ze zén nie kepot te kriige. Sporters die hebben een sterke adem, die lopen kilometers, ze zijn niet stuk te krijgen.
adem, ginnen ôssem, geen asem, Héij gaaf ginnen ôssem. Hij gaf geen asem. Hij bleef op de vlakte. Ik zéij taonen ôssem. Ik ben buiten adem. Ik ben doodmoe.
advocaat, advekaot, advocaat, Van ‘ne stéijfkop én ne zot, vult d’n advekaot zunne pot. Van een stijfkop en een idioot, vult de advocaat zijn beurs. De beste klanten van een advocaat zijn stijfkoppen en dwazen.
af, af, van, Ge zót’ter ‘n kiendje af kriige. Je zou er een kind van krijgen. Gezegd wanneer iets ontzettend gaat vervelen en maar niet ophoudt.
af en toe, aaventoew, soms, Aaventoew moet'tes iet anders verzinne, dé begient'tew strak de kèèl ût te hange. Soms moet je iets anders verzinnen, anders begint je dat straks de keel uit te hangen.
afbijten, afbiite, afbijten, Iemes van d’n bak afbiite. Iemand van de bak afbijten. Iemand te vlug af zijn, zijn meisje afhandig maken.
Voltooid deelwoord afgebeete. Héd’de gi nen haon de kop afgebeete? Heb jij een haan de kop afgebeten? Vraag aan een meisje die haar lippen gestift heeft.
afblijven, afbliive, afblijven, Nen boer moet’te van zun’ne rug én z’n knipbéúrs afbliive. Een boer moet je van zijn rug en zijn portemonnee afblijven. Werkkracht en geld zijn erg belangrijk, daar moet je van afblijven.
afblotten, afblotte, vervellen, És ge lang in de zón héd gezeete, kan ‘n paor daog lôtter ‘w hûid afblotte. Als je lang in de zon hebt gezeten, kan een paar dagen later je huid gaan vervellen.
afdraaien, afdraoje, afdraaien, afspelen, Ge moet bé’t urste strôtje rééchts afdraoje én daor de waoj af gôn maoke. Je moet bij het eerste straatje rechts afdraaien en daar het weiland gaan omheinen. Die aauw plaot, ge wit wél die ik schón viin, die moes'te vur mén nog 's afdraoje. Die oude plaat, je weet wel die ik mooi vind, die moest je voor mij nog eens afspelen.
afgang, afgang, stoelgang, Ik haauw nie zó van pèèperkoek, mér’t schént goed te zén vur d’n afgang. Ik houd niet zo van ontbijtkoek, maar het schijnt goed te zijn voor de stoelgang.
afgeladen, afgelaoje, afgeladen, D’r hange van’t jaor ‘n vraacht vliskiirze ôn d’n bóóm, gewóón afgelaoje vól. Er hangen dit jaar een vracht Spaanse kersen aan de boom. gewoon afgeladen vol.
afgeraken, afgeraoke, af geraken, Diejen aauwe mèns die lupt toch striemeláéchteg, héij zal van de biin afgeraoke. Die oude man die loopt toch strompelend, hij zal van de been af geraken.
afgeven, afgèève, afgeven, És ge nô de smèd gô kun’de dan impersant vur mén daor ‘n pékske afgèève? Als je naar de smid gaat kun je tegelijkertijd voor mij daar een klein pakje afgeven?
afhagelen, afhaogeld, af hagelt, D’r hèngt veul frûit ôn de béúm dees jaor, és’ter mér nie afhaogeld hébbe we zat. Er hangt veel fruit aan de bomen, als het er niet af hagelt hebben we genoeg.
afhouden, afhaauwe, afhouden, Ge moet'tew hand van die gloejeg hiite kachel afhaauwe, strak verbran'dew fikke nog. Je moet je handen van de gloeiend hete kachel afhouden, straks brand je je vingers nog.
afkeren, afgekèèrd, geveegd, De stoep moet ne kiir afgekèèrd worre, dé héd’de meej’t valle van de blaor hè. De stoep moet een keer geveegd worden, dat heb je met het vallen van de bladeren hé.
afkijken, afgekeeke, gespiekt, Héd'de gi afgekeeke in de klas, daor zul'de strafwéérk vur kriige van de mister. Heb jij gespiekt in de klas, daar zal je strafwerk voor krijgen van de leraar.
afkomen, afkomme, afkomen, Dôr moet'te nouw nie meej afkomme, dé's vurbè én dé wies'te van tevurre, plékbroek. Daar moet je nu niet mee afkomen, dat is voorbij en dat wist je van tevoren, zeurkous. És’ser nen hónd óp’pew afkömt én ge moet dé nie, dan zèg’de wél’les ‘foert’. Als er een hond op je afkomt en je moet dat niet, dan zeg je wel eens ‘ga weg’
aflaat, aflaot, aflaat, Vruuger kriig'de prèntjes meej nen aflaot er'óp, die kon'de mér nie dik genóg óplèèze. Vroeger kreeg je prentjes met een aflaat er op, die moest je telkens weer lezen.
aflebberen, aflébbere, afzoenen, És't heeveg ôn is meej zó'n jóng stèl, dan kunne ze mekaore toch wa aflébbere. Als 'n jong stel stapelverliefd is, dan kunnen ze elkaar toch wat afzoenen.
afleren, afliire, afleren, Héij slut’ter mér óp los, z’n hand zitte ‘n bitje los én dé moet’tie afliire. Hij slaat er maar op los, zijn handen zitten een beetje los en dat moet hij afleren.
aflezen, aflèèze, aflezen, Ne nöster meej nen haok, daor hóng’dew spulle ôn én kós’tet gewiecht aflèèze. Een unster met een haak, daar hing je, je spullen aan en kon je het gewicht aflezen
aflikken, aflékke, aflikken, oplikken, Ge meug'tew burd nie aflékke, dé's hiil ónfesoenlek wit'te dé, ge héd ók ne leepel. Je mag je bord niet aflikken, dat is niet netjes weet je dat, daar heb je 'n lepel voor.
Voltooid deelwoord afgelékt. De koej hébbe dur're lékstiin hillemôl afgelékt, ik zal moete zörge vur ne nuuwe. De koeien hebben hun liksteen helemaal opgelikt, ik zal moeten zorgen voor een nieuwe.
aflopen, afgelóópe, afgelopen, Héij klotterde van’t dak af, mér’tis goed afgelóópe, héij hit’ter niks van oovergehaauwe, héij mekiirde niks. Hij viel van het dak af, maar het is goed afgelopen hij heeft er niets van overgehouden, hij mankeerde niets.
afmaken, afmaoke, afmaken, slachten, omheinen, Dé moet'te afmaoke, dé héd'de immel toegezeed én dé zul'de waor moete maoke. Dat moet je afmaken, dat heb je immers beloofd en dat zal je waar moeten maken.
Dé váéreke is stig, ge kun’ter gin kante meej in, we zulle’nem mér afmaoke. Dat varken is onwillig, je kan er geen kant meej op, we zullen hem maar slachten.
Die twii gebruujers zén hil d’r gedoentje meej drûij én gôs ôn’t afmaoke. Die twee broers zijn hun hele bezit met draod en gaas aan het omheinen.
afnaaien, afnaoje, afranselen, Afnaoje, afpèère, afrösse, afslôn én aftûire betiikend allemôl ‘t zéllefde. Vijf verschillende manieren om iemand af te ranselen.
afperen, afpèère, afranselen, Afnaoje, afpèère, afrösse, afslôn én aftûire betiikend allemôl ‘t zéllefde. Vijf verschillende manieren om iemand af te ranselen.
afpikken, af te pikke, dood te gaan, Wa is’t hier hiit, t’is hier um’t af te pikke. Wat is het hier heet, het is hier om dood te gaan. Het is hier onbarmhartig warm.
afraden, afraoje, afraden, Afraoje is iin, mér lûstere, die jóng van teegewórreg hébbe gin órre mér. Afraden is één, maar luisteren, de kinderen van tegenwoordig luisteren niet meer.
Voltooid deelwoord afgeraoje. Ik héb'bet hum nog zó afgeraoje mér wa dènkte, héij lûstert nójt nèrges nô, de pûitóór. Ik heb het hem nog zo afgeraden maar wat denk je, hij luistert nooit, de dwarskop.
afraffelen, afréffele, afraffelen, Ge moet dé vérsje bè ooma’s nie zó afréffele want dan verstis’ser niks af. Je moet dat gedichtje bij oma niet zo afraffelen want dan verstaat ze er niets van.
afrakken, afrakke, afbeulen, Ge moet diejen aauwen hond nie zó afrakke strak git'tie kepot én dan is't afgelóópe. Je moet die oude hond niet zo afbeulen, straks gaat hij dood en dan is het afgelopen.
afrijden, afgereeje, afgereden, Bèèter ‘n aauw pérd kepot, és ne jónge de nék afgereeje. Beter een oud paard door dan een jong de nek afgereden. Het is beter zwaar werk door een sterke kerel te laten doen, dan door jongeren die dat lichamelijk niet aankunnen.
afrossen, afrösse, afranselen, Afnaoje, afpèère, afrösse, afslôn én aftûire betiikend allemôl ‘t zéllefde. Vijf verschillende manieren om iemand af te ranselen.
afscheiden, afschaoje, ophouden, Ik zal'ler 's afschaoje t’is lôt zat én méérege köm'ter wir ne nuuwen dag. Ik zal er eens mee ophouden het is laat genoeg en morgen komt er weer 'n nieuwe dag.
afschieten, afschiete, afschieten, betalen, De jaogers moete nog’ges wa kniin afschiete, ze frèète hil de waoje kaol. De jagers moeten nog eens wat konijnen afschieten, ze vreten al de weilanden kaal.
De mènse hébbe géld zat teegewórreg, mér dörrum duun ze nog nie aalté afschiete. Men heeft geld genoeg tegenwoordig, maar daarom betalen ze nog niet altijd.
afschoepen, afschoepe, afsteken, Bè’t spaoje moet’te urst de vûlleghéij afschoepe én ónder in de vóór góóje. Bij het spitten moet je eerst het onkruid afsteken en onder in de greppel gooien.
afsjikken, afsikke, veel afzien, Ge kunt ze afsikke és ge laast héd van brónchietes, dan zéd’de niks wérd. Je kunt veel afzien als je bronchitis hebt, dan ben je echt ziek.
afslaan, afslôn, afranselen, Afnaoje, afpèère, afrösse, afslôn én aftûire betiikend allemôl ‘t zéllefde. Vijf verschillende manieren om iemand af te ranselen. Dieje mèns hébbe ze saoves perdoes afgeslaoge, dé noeme ze dan zinlóós gewèld. Die man hebben ze ‘s avonds plotseling afgeranseld, dat noemen ze dan zinloos geweld.
afslaan, afslôn, afdraaien, Ge moet óp tiid afslôn, anders réij'de verkiird én dé zal ók nie de beduuleng zén. Je moet op tijd afdraaien, anders rij je verkeerd en dat zal ook niet de bedoeling zijn.
Bè de urstvolgende straot slôd'de links af, dan kom'de óp de rééchte wèg óp hûis ôn. Bij de eerstvolgende straat sla je linksaf, dan kom je op de rechte weg naar huis.
afslaan, afslôn, afslaan, weigeren, Niks afslôn és vliege. Niets afslaan dan vliegen. Alles kunnen gebruiken.
Ge meugd dé kedoow gerust ônvatte, dé moet'te nie afslôn, ge héd'det wél verdient. Je mag dat cadeau gerust aannemen, dat moet je niet weigeren, je hebt het wel verdient.
afsnijden, afgesneeje, afgesneden, Ik héb ‘n paor van die hulst tékskes meej die róój böllekes afgesneeje vur de korsmus. Ik heb een paar van die hulsttakjes met die rooie bolletjes afgesneden voor de Kerst.
afsnokken, afsnukke, afrukken, Die groes die moet'te afsnukke anders trèk'te alle bósse ût de grond én dé's zund. Dat gras moet je afrukken anders trek je alle pollen uit de grond en dat is zonde.
afspreken, afgesprooke, afgesproken, Jô’t dé hé’k gedôn, dé was toch afgesprooke, és ik afsprèèk duu’wek dé ók. Jawel dat heb ik gedaan, dat was toch afgesproken, als ik iets afspreek doe ik dat ook. És ge iet gemôkt wult hébbe dan sprèk'te iet af èn dan begiene ze'r ôn. Als je iets gemaakt wil hebben dan spreek je iets af en dan beginnen ze eraan.
afstaan, afstôn, geven, duren, We zulle mér wa afstôn vur die áéremoejléijers, want zóó'ne störm is hiil érg. We zullen maar wat geven voor die arme mensen, want zo'n storm is vreselijk.
Ut zal ménne kop nog wél afstôn. Het zal mijn hoofd nog wel afstaan. Het zal mijn tijd nog wel duren.
afstrijden, afstréije, afstrijden, Ge moet hum niks afstréije, héij wit aalté alles bèèter môn’tie, t’is 'n zônnekiizer. Je moet hem niets afstrijden, hij weet altijd alles beter meent hij, het is een zeurkous.
aftreden, aftreeje, aftreden, De wèthaauwer moes aftreeje, héij hôj teveul gesjoemeld meej t’iin én t’ander. De wethouder moest aftreden, hij had teveel geknoeid met het een en ander.
aftuieren, aftûire, afranselen, Afnaoje, afpèère, afrösse, afslôn én aftûire betiikend allemôl ‘t zéllefde. Vijf verschillende manieren om iemand af te ranselen.
aftuieren, aftûire, afranselen, Vruuger deeje ze 'n pérd nog wél'les aftûire és'sie nie in't getûg woow, mér dé’s nouw verbójje. Vroeger ranselden ze een paard nog wel eens af als het niet in het tuig wou, maar dat is nu verboden.
afvatten, afvatte, afpakken, Dieje klabóts van de manne moet'te afvatte, ze schiete daolek mekaor de óógen ût. Die proppenschieter van de kinderen moet je afpakken ze schieten direct elkaar de ogen uit.
afvegen, afgeveege, afgeveegd, Hulst is’t zûiverste hout wat’ter is, d’r hi nog nóót nen boer z’n kónt ôn afgeveege. Hulst is het zuiverste hout wat er bestaat, daar heeft nog nooit iemand zijn bips mee afgeveegd.
afvriezen, afvrieze, bevriezen, Ge moet’tew érpel nie te vruug zètte want dan héd’de kans dés’se afvrieze. Je moet je aardappelen niet te vroeg poten want dan heb je kans dat ze nog afvriezen.
Voltooid deelwoord afgevrórre. D’r zén dees jaor wénneg of gin piirzekes, ik dènk dés’se in’t vurjaor afgevrórre zén. Er zijn dit jaar weinig of geen perziken, ik denk dat ze in het voorjaar bevroren zijn.
afwas, afwaas, afwas, Mi d’n afwaas meug’de gin burd kepot laote valle, dan kós’ter wél’les gôn waoje. Bij de afwas mag je geen bord stuk laten vallen, dan kon het er wel eens gaan waaien.
afwasmachine, afwaasmesjien, vaatwasser, Die jóng van teegewórreg weete nie mér wa afwaase is, alles gi in't afwaasmesjien. De kinderen van nu weten niet meer wat omwassen is, alles gaat in de vaatwasser.
afzagen, afgezaoge, afgezaagd, De koej hébbe gin hórres mér, die worre vórt afgezaoge anders vééchte ze’r meej. De koeien hebben geen horens meer, die worden afgezaagd anders vechten ze er mee.
afzien, afzien, dulden, Vruuger hôd'de veul zwaor wéérk én dan moes'te dik veul afzien meej al dé gefruut. Vroeger had je veel zwaar werk en dan moest je dikwijls veel dulden, met dat gewroet.
ajuin, jûin, uien, Jûin dé's goej eete, sómmege mènse moette'ner wél veul scheete van laote. Uien dat is gezond eten, sommige mensen hebben dan wel last van winderigheid.
Die kèkt nie óp ne rotte jûin. Hij kijkt niet op een rotte ui. Bij hem komt het niet zo precies.
akelig, aokeleg, naar, És ge d’n blèkjas héd, héd’de dé tussse’new bille, dé’s ‘n verveelend én aokeleg gevuul. Als je een schrale huid hebt tussen je billen dan is dat een vervelend en akelig gevoel.
akker, ékker, akker, Diejen ékker lit'ter goed igaol bè, ge kunt zien dég'get dikker gedôn héd. Die akker ligt er goed vlak bij, je kunt zien dat je het vaker gedaan hebt.
al zijn leven, alzelèève, steeds, Ze draoge alzelèève dezélfde kliir, ze duun ze nuuw ôn én paas ût és'se versleete zén. Ze dragen steeds dezelfde kleding, ze doen ze nieuw aan en pas uit als ze versleten zijn.
aling, ôlleng, gaaf, heel, Nie te gléúve dé die aauw flès nog ôlleng was, tuun ge ze ût d’n hof spaojde. Niet te geloven dat die oude fles nog gaaf was, toen je ze uit de tuin spitte.
Vur dé éndje worst dé gi hét, wul ik gin ôlleng váéreke in bèd. Voor dat stukje worst dat jij hebt, wil ik geen heel varken in bed. Huwelijksaanzoek afgewezen, de voordelen wegen lang niet op tegen de nadelen.
aling, ôlleng, helemaal, Ze zit vórt ôlleng óp d'r aojge. Ze woont voort helemaal op zichzelf. Ze woont helemaal zelfstandig.
alle keren, allekirre, telkens, Dé's toch ók allekirre te doen meej èùw, 't zén ók aalté dezélfde die wa hébbe. Het is toch ook telkens wat met jouw, het zijn ook altijd dezelfden die wat hebben.
allebei, allebaoj, beiden, És nen boer wiin drinkt én ne pestóór mölk, dan zén ze allebaoj ziek. Als een boer wijn drinkt en een pastoor karnemelk, dan zijn ze beiden ziek. Afwijkend gedrag kan een veeg teken zijn.
alledaags, alledaogs, gewoon, T’is niks bezunders, t’is mér alledaogs spul, 't zie'ter wél 'n bitje apôrt ût. Het is niets bijzonders, het is maar gewoon spul het ziet er wel wat apart uit.
alledag, alledaog, eerdaags, Dieje klééne kan vórt alledaog komme, ze zoow't ónderhand ók wél vórt wulle. Dat kind kan eerdaags geboren worden, moeder zou het nu onderhand ook wel willen.
allee, alleej, vooruit, Alleej schiet'tes óp, daolek komme we meej z'n alle nog telaot umdé gi nie affesiirt. Vooruit schiet eens op, dadelijk komen we allemaal nog te laat omdat jij niet opschiet.
alleen, alliin, alleen, És ge veul alliin zét, moet'te iin of ander verzèt zuuke wór ge mi beezeg kunt zén. Als je veel alleen bent, moet je een of ander vertier zoeken waar je mee bezig kan zijn.
allemaal, allemôl, ammôl, ammel, allemaal, D’n heemel daor moete we allemôl hènne, mér ze zègge dég'gem moet verdiene. De hemel daar moeten we allemaal naar toe, men zegt dat je die moet verdienen.
Ze meuge ammôl meej nô d'n dierentûin és'se braaf zén, anders is'ser gin begienen ôn. Ze mogen allemaal mee naar de dierentuin als ze braaf zijn, anders is er geen beginnen aan.
Ik héb nen hiile schónne verjaordag gehad, van de femielie zén'zer ammel geweest. Ik heb 'n heel mooie verjaardag gehad, van de familie zijn ze er allemaal geweest.
allenig, alliineg, eenzaam, Sómmege mènse wulle perseej alliineg zén, t’is mér krék wór ge vur kiest. Sommige mensen willen beslist alleen zijn, het is maar net waar je voor kiest.
allerhande, alderhande, allerlei, Héij hôj van alderhande spulle bè umdé te maoke, mér't hit'tem veul krûim gekost. Hij had allerlei dingen bij om dat te maken, maar het heeft hem veel moeite gekost.
allicht, alliecht, vanzelfsprekend, Alliecht zal ik vur èùw ‘n haffel rietsegaore afsnéije, b’óns stôn’ner zat. Vanzelfsprekend zal ik voor jou een aantal lisdodden afsnijden, bij ons staan er genoeg.
alom, allum, overal, Ut kórre schiet allum al in de aor, dé’s vruug dees jaor we zén zóó ôn d’n ókst. De rogge schiet al overal in de aar, dat is vroeg dit jaar we zijn zo aan het oogsten.
als hij, és’sie, als hij, És'sie nie ópschiet is'sie wir telaot, mér dés'sie bekant aalté, de kwiebus. Als hij niet opschiet is hij weer te laat, maar dat is hij haast altijd, de feestneus.
alstublieft, ésteblief, alstublieft, Wul'de ésteblief stil zén, ik héb koppént dé't barst of gô anders èrges bûite speule. Wil je alstublieft stil zijn, ik heb heel erge hoofdpijn of ga anders ergens buiten spelen.
altijd, aalté, aaltéij, altijd, ‘t Lékt aalté schónder óp ‘n ander, mér ge moet nie zó gaauw sjeloers zén. Het lijkt altijd mooier op een ander maar je moet niet vlug jaloers zijn.
Ge moet aaltéij óp't fist komme want zonder èùw kunne we gin stukskes vurdraoge. Je moet zeker op het feest komen want zonder jou kunnen we geen sketches voordragen.
amai, amôj, hé, hé, Amôj, wulde gi hébbe dé'k daor ôn begien, ik héb 'r veul schrik van, és ge dé mér wit. Hé, hé, wil jij hebben dat ik daar aan begin, ik zie er tegenop, als je dat maar weet.
ambras, ambras, ophef, Zód’de nie bedaore, duu nie zó nippeg én môk’ter nie zóó’nen ambras af. Zou je niet kalmeren, doe niet zo kortaf en maak er niet zo’n ophef van.
ambtenaar, ambtenàèr, ambtenaar, Ge moet nen ambtenàèr nie wakker maoke, dan kun'der gin riecht mér meej schiete. Je moet een ambtenaar niet wakker maken, dan kun je er geen kant meer mee op.
Amerika, Amirrieka, Amerika, D'r zén twidderande iikels, gruun die hurre hier thûis de brûin komme ût Amirrieka. Er zijn twee soorten eikels, de groene zijn van hier en de bruine komen uit Amerika.
ampertjes, amperkes, niet helemaal, Zal ik 'r nog 'n bitje bè doen, want t’is nog mér amper of amperkes genóg zie'jik. Zal ik er nog een beetje bij doen, want het is nog niet helemaal genoeg zie ik.
anderdaags, sanderendaogs, de dag erna, Dé was nie 'smôndags mér sanderendaogs déw'we daor meej mekandere hènne gónge. Dat was niet op maandag maar de dag erna dat we daar met elkaar heen gingen.
anderhalf, anderhalleve, een en een halve, D’r wónt hier mér anderhalleve mèns é ne pàèrdekop. Er woont hier maar anderhalve mens en een paardenkop. Er woont hier bijna niemand.
andersom, andersum, andersom, Un váéreke gi krék andersum és ge dènkt, trèk'tem ôn zun'ne start dan git'tie vrût. Een varken gaat net andersom dan je denkt, trek hem aan de staart dan gaat hij vooruit.
apart, apôrt, apart, Ik zuuk 'n schón vôske um dé apôrt bluumke in te zètte wa'k gekreege héb. Ik zoek een mooi vaasje om dat aparte bloemetje in te zetten wat ik heb gekregen.
apegapen, aopegaope, apegapen, Héij hit’ter gin spier verstand af, anders zoow’wie dé zóó nie gedôn hébbe, nouw lit’tie daor te aopegaope. Hij heeft er geen zier verstand van, anders zou hij dat niet zo gedaan hebben, nu ligt hij daar te apegapen.
appel, appel, appels, Wie z’n aojge bewaord, bewaord gin rotte appel. Wie zichzelf bewaard, bewaard geen rotte appels. Pas goed op je gezondheid.
appelsien, applesien, sinaasappel, És ge gàère nen applesien héd dan vat'ter mér inne, ze zègge dé't gezónd is. Als je graag 'n sinaasappel hebt dan neem er maar een, ze zeggen dat het gezond is.
apprensie, aprènsie, haast, Zód’des gin aprènsie maoke? Zou je eens geen haast maken? Zou je niet eens opschieten?
Ik zoow mér'res aprènsie maoke és ik èùw was, wa kun'de toch ligge te trakke. Ik zou maar eens opschieten als ik jou was, wat kun je toch treuzelen.
arm, áérem, arm, Ik zéij zó áérem és 'n lûis, mér zónder veul géld kun'de ók wél gelukkeg zén. Ik ben zo arm als een luis, maar zonder veel geld kan je ook wel gelukkig zijn.
Dé's toch nen áéreme mèns, héij hee'get nie getroffe in z'n lèève, t’is zund. Dat is toch een arme man, hij heeft het niet getroffen in zijn leven, dat is jammer.
arm, áérem, armen, Die veul meej kreuges réijdt, kré lange áérem én gróóte neusgaot. Hij die veel met de kruiwagen rijdt, krijgt lange armen en grote neusgaten. Mensen worden getekend door hun werk.
Ge zó’t áérem én biin brèèke meej’jew gékke toerre, zé toch wiizer ónderhand. Je zou armen en benen breken met je malle kuren, ben toch eens wijzer onderhand.
armoede, áéremoej, armoede, Héij hee'get nie goed mi al z'n áéremoej, toch laach'tie aalté én is ópgerûmd. Hij heeft het niet goed met al zijn armoede, toch lacht hij altijd en is opgewekt.
armoedelijder, áéremoejléijers, arme mensen, We zulle mér wa afstôn vur die áéremoejléijers, want zóó’ne störm brèngt veul schaoj. We zullen maar wat geld geven voor die arme mensen, want zo’n storm brengt veel schade.
armoedig, áéremoejeg, armoedig, T’is 'n áéremoejeg gedoentje wat'tie hi, mér’rie kan'ter goed meej doen zit'tie. Het is een armoedig huisje wat hij heeft, maar hij kan er goed mee leven zegt hij.
armvol, áérevel, armvol, Brèngt nog mér nen áérevel bónstaoke meej, want ‘r zén'der nog lang nie genóg. Breng nog maar een partij boonstaken mee, want er zijn er nog lang niet genoeg.
as, aas, as (van kar), És, és, és de aas brèkt, vèlt de kaor. Als, als, als de as breekt valt de kar. Overal zit een maar aan.
as, aase, as (van vuur), Ge moet de aase nog ût d'n ooven haole, vurdé we'm wir moete gôn gebrûike. Je moet de as nog uit de oven halen, voordat we hem weer moeten gaan gebruiken.
askruisje, aaskrûske, askruisje, Vruuger hôlde iederiin 'n aaskrûske, mér teegewórreg zie'de dé hôst nie mér. Vroeger haalde iedereen 'n askruisje, maar tegenwoordig zie je dat bijna niet meer.
astrant, strant, brutaal, Die manne zén strant, ze hébbe thûis nie geliird mi ander rèèkening te haauwe. Die jongens zijn brutaal, ze hebben thuis niet geleerd met anderen rekening te houden.
Ne strante hi de halleve wérreld. Een brutaal iemand heeft de halve wereld. Een brutale egoïst neemt de halve wereld en schaamt zich nergens voor.
avanceren, affesiire, opschieten, És we óp tiid wulle komme moete we affesiire, we zén telaot van hûisaf gereeje. Als we op tijd willen komen moeten we opschieten, we zijn te laat weggereden.
Alleej schiet’tes óp, daolek komme we meej z’n alle nog te laot umdé gi nie affesiirt. Vooruit schiet een beetje op, dadelijk komen we allemaal te laat omdat jij niet opschiet.
avond, aovend, avond, És't aovend wordt wulle de manne nie nôr bèd, ze moete aalté wa zitte te trakke. Als het avond wordt willen de kinderen niet naar bed, ze moeten altijd wat tijd rekken. Saoves gróót, smééreges ók gróót. ‘s Avonds groot, ‘s morgens ook groot. Als je ‘s avonds uit wilt gaan moet je ‘s morgens niet willen uitslapen. Taovend köm'ter volk, mér dé's nie érg, daor paaste géij ók wél tusse. Vanavond komt er visite, maar dat is niet erg, daar passen jullie ook wel tussen. We tróóje teegesaoves ôn, 't wier 'n dónker lócht én't begós ónbesnutst te waoje. We gingen tegen de avond naar huis, het werd donker en het begon ontzettend te waaien.
azen, aoze, op uit zijn, Héij li aalté ooveral óp te aoze én'nie dènkt dé't gin mèns in de gaote hi, de slaopkop. Hij is altijd overal op uit en hij denkt dat het niemand in de gaten heeft, de slaapkop.
azijn, aziin, azijn, Aziin die gebrûkte óns moeder nie veul, bè de róójkólle dôr moes 'n zwats in. Azijn die gebruikte mijn moeder niet veel, bij de rodekool daar moest 'n scheut in.
baaien, baojde’ner, strompelde er, Dieje mèns die baojde'ner mér wa hènne, wa is'sie toch sléécht óp de biin. Die man die strompelde er maar wat heen, wat is hij toch slecht ter been.
baal, baol, zak (jute), Zaklóópe did'de in zóó'n juute baol wór graon ingezeeten hôj, wit'te nog wél? Zaklopen deed je in zo'n jute zak waar graan ingezeten had, weet je nog wel?
baan, baon, weg, betrekking, És ge veul óp de baon zit teegewórreg, dan zit'te ók vórt gereegeld in de rèèj. Als je veel op de weg zit tegenwoordig, dan zit je nu ook geregeld in de file.
D’n dieje die hi 'n hiil goej baon, die verdiend géld és wôtter, zód'de zègge. Die man heeft een heel goede baan, die verdient geld als water, zou je zeggen.
Verkleinvorm bôntje. Teegewórreg hébbe gróóte schoolkénder hôst ammel 'n bôntje um wa bè te verdiene. Nu hebben oudere schoolkinderen bijna allemaal een baantje om wat bij te verdienen.
baard, baord, baard, Nô't schèère van’new’wen baord meej 'n schors, wier'rew hûid meej alûin ingesmèèrd. Na het scheren van je baard met een scheermes, werd je huid met aluin ingesmeerd.
baas, bôs, baas, Héij is aalté bôs geweest én dé wul'lie bliive, duu'ter mér gewóón meej ôn. Hij is altijd baas geweest en dat wil hij blijven, dat moet je gewoon accepteren.
baasje, bôske, jongetje, Wa is't toch 'n schón bôske, ge moet'ter meej laage, héij wul'lew aalté foppe. Wat is het toch een leuk jongetje, je moet er mee lachen, hij wil je altijd foppen.
babbelaar, babbelàèr, babbelaar, Wie lus'ter nen babbelàèr, plék'ter 'w kliir nie geliik meej ónder, ésteblief. Wie lust er een babbelaar, plak er je kleding niet helemaal mee onder, alstublieft.
baden, baoje, pootje baden, We gónge ôn’t strand pótje baoje, dé was iet anders és in de stróóm plöddere. We gingen aan het strand pootje baden, dat was iets anders dan in de Beerze spetteren.
bagatel, baggetél, kleinigheid, Um zóó’n baggetél hoef’de nie zó krikkel te zén, ge zé ôn’t aftaokele. Om zo’n kleinigheid hoef je niet zo kregelig te zijn, je bent aan het aftakelen.
baker, baokster, vroedvrouw, De baokster hôj’t nie gemak és’ser ne klééne moes komme in de bèdsteej. De vroedvrouw had het niet gemakkelijk als er een geboren werd in de bedstede.
bakje, békske, bakje, Kom’mes bè me, hier héd’de ‘n békske óllienutjes, ge zit zó begérreg te kiike. Kom eens bij me, hier heb je een bakje pinda’s, je zit zo begerig te kijken.
bakker, bakker, bakker, Wór d’n braauwer is, hoeft d’n bakker nie te zén. Waar de brouwer is hoeft de bakker niet te zijn. Waar veel gedronken wordt, is er geen geld meer voor brood.
bakkes, bakkes, bek (mond), gezicht, Ne rèùwe vènt die zeej teege z'n vôdder: 'kèk mér ût anders val'de óp'pew bakkes'. Een ruwe kerel die zei tegen zijn vader: 'kijk maar uit anders val je op je bek'.
Meervoud bakkeze. Ge hoeft nen aauwen aop gin bakkeze te liire trèkke. Je hoeft een oude aap geen gezichten te leren trekken. Een ervaren man hoef je niets meer te leren.
baldakijn, baldekiin, baldakijn, In de perséésie liep de pestóór meej’t allerhéllegste ónder ‘n baldekiin. In de processie liep de pastoor met het allerheiligste onder een baldakijn.
balkenbrij, ballekenbraoj, balkenbrij, Ballekenbraoj meej boekende mèèl dés'ser nie mér, nouw is't vórt gewóón mèèl. Balkenbrij van boekweitmeel dat is uit de tijd, nu is het gewoon ander meel.
balkhaas, balkhaos, kat, Van balkhaos hur'de nie zóveul és van dakhaos, mér de betiikenes is't zélfde. Van balkhaas hoor je niet zoveel als van dakhaas, maar de betekenis is hetzelfde.
bam, bam, boterham, És Pietje zi dét'tie nen bam meej sûiker wul, dan wit moeder wél wa’t is. Als Pietje zegt dat hij een boterham met suiker wil, dan weet moeder wel wat dat is.
bamisweer, bômmeswiir, herfstweer, Meej bômmes kun'de bômmeswiir verwôchte én dé's dik veul wénd én natteghéij. In de herfst kun je herfstweer verwachten en dat is dikwijls veel wind en regen.
barbecue, barbekjoew, barbecue, D’n barbekjoew is in, mér't gèft in de buurt ne vétte stinkende blaok. De barbecue is in, maar er hangt dan in de buurt een vette stinkende walm.
barrevoets, bérrevoets, blootsvoets, In de zómmer gónge we bérrevoets dur't kôrspóór, meej ne putterbol naogóóje. In de zomer gingen we blootsvoets door 't karrenspoor, met 'n ijzeren knikker na gooien.
bartel, bartels, tienerjongens, Die bartels hébbe giesterenaovend nô't fist, wir flink hûisgehaauwe in de straot. Die tieners hebben gisterenavond na het feest, weer flink huisgehouden in de straat.
bascule, bascuul, weegschaal, Óp d’n bascuul wier't graon gewooge én óót móche we óns aojge ók wèège. Op de weegschaal werd 't graan gewogen en soms mochten we onszelf ook wegen.
bast, baast, bast, Ze hébbe dees wèèk d'n baast van 'n paor béúm afgereeje óp de Nitterselse wèg. Men heeft deze week de bast van een paar bomen afgereden op de Neterselse weg.
basten, baaste, blaffen, hoesten, D'n hond begient al te baaste és ge apôrt roept, t’is 'n apôrt hundje. De hond begint al te blaffen als je 'apport' roept, het is een apart hondje.
Kéche is nie hillemôl zó érg és baaste, mér sómtéije is’t nie um ôn te hurre. Kuchen is niet helemaal zo erg als hoesten, maar somtijds is het niet om aan te horen.
bats, bats, graanschop, Meej 'n bats schèpte ze't graon in zakke vur dés'se nôr de mölder gónge. Met een graanschop schepte ze 't graan in zakken voor ze naar de molenaar gingen.
batterij, batterèèj, bips, Meej ‘n batterèèj, brats, fiejóól, krènt of aachterwéérk beduule ze’w kónt. Met een batterij, brats, viool, krent of achterwerk bedoelen ze je bips.
batterij, batterèèj, bips, Ze góng per óngeluk meej d'r batterèèj boovenóp de vlaoj zitte, wèg vlaoj. Ze ging per ongeluk met haar bips bovenop de vlaai zitten, weg vlaai.
bauw, baauw, steekvlieg, daas, paardenvlieg, Héij bist nie vur de urste baauw. Hij gaat niet lopen voor de eerste steekvlieg. Hij is niet voor een kleintje vervaard.
Meervoud baauwe. És de baauwe kaod zén dan kun'de bèèter nie de maast ingôn, ze kunne hard stèèke. Als de dazen kwaad zijn dan kun je beter niet de bossen ingaan, ze kunnen erg steken.
Baauwe zén kaoj stèèkvliege, ge krét’ter gróóte bulte van óp’pew léijf. Paardenvliegen zijn venijnige steekvliegen, je krijgt er grote builen van op je lichaam.
bederven, bedééreve, verpesten, bederven, Die manne kunne wél'lew fist bedééreve meej d'r gezûip én hun kan't niks verschille. Die tieners kunnen wel je feest verpesten met teveel drinken en hen kan het niets schelen.
Voltooid deelwoord bedörve, bedörreve. D'n inmaok is bekant geliik bedörreve, héd'de de wèckringe toch wél goed ûtgekókt? De weck is bijna helemaal bedorven, heb je de weckringen toch wel goed uitgekookt?
Wa dé vur spul was dé weet ik nie, ik wier toch beroerd, ‘t zal bedörve geweest zén. Wat dat voor spul was weet ik niet, ik werd me toch ziek, het zal wel bedorven geweest zijn.
bedevaart, bèèvert, bedevaart, De jóng van de liigere school, móche ins per jaor óp bèèvert nô Órschot. De lagere schoolkinderen, mochten één keer per jaar op bedevaart naar Oirschot.
bedje, bèddeke, bedje, De klééne li schón in z’n bèddeke te slaope, dôr hébbe we gin umkiike mér nô. De baby ligt mooi in zijn bedje te slapen, daar hebben we geen omkijken meer na.
bedoelen, beduul, bedoel, Ge wit wél wa'k beduul és ik zèg dé'k nie kan komme, dan kan ik ècht nie. Je weet wat ik bedoel als ik zeg dat ik niet kan komen, dan kan ik echt niet.
bedoeling, beduuleng, bedoeling, T’is nie de beduuleng déw'we alles saome doen, iederiin moet z'n aojge wéérk maoke. Het is niet de bedoeling dat we alles samen doen, iedereen moet zijn eigen werk maken.
beduiden, bedieje, duidelijk maken, Héij wul wa bedissele, héij zal’t óns wél’les éfkes perbiire te bedieje. Hij wil wat regelen, hij zal het ons wel eens proberen duidelijk te maken.
Verleden tijd bedóóje. De baos bedóóje de érbaojers dés’se wa vórt moesse maoke, ‘t zoow gôn sneuwwe. De bazen vertelden de arbeiders dat ze op moesten schieten, het zou gaan sneeuwen.
beeld, bild, beeld, In de mônd maoj wier't bild van Maria versierd, meej maojbluumkes én 'n kaorske. In de maand mei werd het beeld van Maria versierd, met madeliefjes en een kaarsje.
beemd, bimd, beemd, De koej liepe nogal dik in d’n bimd bè de stróóm, want daor groejde veul groes. De koeien liepen nogal vaak in de beemd bij de Beerze, want daar groeide veel gras.
been, biin, benen, És'sew biin nie mér wulle dan zéd'de geklót, ge kunt dan toch zûiver niks mér. Als je benen je in de steek laten ben je invalide, dan kun je bijna niets meer.
beer, bèèr, biir, beer, Vruuger góng't váéreke nôr d’n bèèr, nouw zie'get váéreke vanzelèève ginne bèèr mér. Vroeger ging het varken naar de beer, nu ziet het varken nooit geen beer meer.
N’n boer én ‘n zóg hébbe nójt genóg, mér n’n hiir én n’n biir wulle aalté nog miir. Een boer en een zeug hebben nooit genoeg, maar een heer en een beer willen altijd nog meer. Ongenuanceerde beschuldigingen over en weer.
beer, bèèr, sterke kerel, Dés nen bèèr van'ne vènt, daor moete z'ammel vur um gôn stôn, és die ôn de gang gi. Dat is een heel sterke kerel, daar kan niemand tegenop, als die begint.
beest, bist, beest, D'r sti gin kaoj haor óp 'n goej bist. Er staat geen slecht haar op een goed beest. Aan zijn daden kent men de mens.
Meervoud biste. Vur ge de biste in de waoj duu moete wél groes genóg hébbe, anders brèèke ze'r ût. Voor je het vee in de wei doet moet er wel genoeg gras zijn, anders breken ze er uit.
Verkleinvorm bisjes. Wa zitte'ner toch ammel vur bisjes óp èùwe jas, zén dé dónderbisjes messchien? Wat zitten er toch allemaal voor beestjes op je jas, zijn dat graantrips misschien?
beesten, biste, uitgelaten, Wa zén de jóng toch wir ôn't biste, ik dènk dét'ter nog veul kaoj wiir kömt. Wat zijn de kinderen toch uitgelaten, ik denk dat er nog veel stormachtig weer komt.
beesterij, bisterèèj, vernielingen, De manne hôn meej d’n urste maoj wir veul bisterèèj ûtgehôld, de kwalle! De jongelui hadden op de eerste mei weer veel vernielingen aangericht, de vlegels!
beetje, bitje, beetje, Ik hôj vruuger ne stééreken ôssem, dur de jaore is dé wél 'n hil bitje minder geworre. Ik had vroeger sterke adem, door de jaren heen is dat wel heel wat minder geworden.
Meervoud bitjes. Alle bitjes héllepe zeej de mug én piste in de zeej. Alle beetjes helpen zei de mug en plaste in de zee. Elke bijdrage is welkom, ook al is ze nog zo klein.
beetraaf, petraase, aardappelen, Ut wórdje petraase gebrûike ze ók vur érrepel, mér dé kömt miir van Bèls af. Het woordje 'petraase' gebruikt men ook voor aardappelen, dat is meer Belgisch.
begaaien, begaojd, misdragen, verpest, overhoop gehaald, Héd'de gezien hoe dés'set tenaacht begaojd hébbe, t’is óngepérmetiird. Heb je gezien hoe dat ze zich vannacht misdragen hebben, het is vreselijk.
Héij hee’get goed begaojd. Hij heeft het goed verpest. Hij heeft de zaak goed verziekt.
De manne hébbe schón gespuld, ze hébbe'net wél goed begaojd. De kinderen hebben mooi gespeeld, ze hebben wel een boel overhoop gehaald.
begankenis, begénkenes, drukte, Ut was 'n hil begénkenes meej't inhaole van de nuuwe börger óp de mért. Het was een hele drukte bij het inhalen van de nieuwe burgemeester op de markt.
begeren, begérre, lusten, Ze zulle die soep wél wir nie begérre want t’is van dieje dunne slierep. Ze zullen de soep wel weer niet lusten want het is van dat waterig spul.
begerig, begérrege, hebzuchtige, Dé's toch ne begérrege vènt, héij gunt niemes iet és'sie't zélf mér hi. Dat is toch een hebzuchtige kerel, hij gunt niemand iets als hij het zelf maar heeft.
begin, begien, begin, Ut begien is gemôkt, nouw de réést nog, mér't nuuwke was'ser al gaauw af. Het begin is gemaakt, nu de rest nog, maar het nieuwtje was er al vlug van af.
beginnen, begiene, beginnen, Iin én iin is twii, dé was 't urste wór we meej moesse begiene, meej't tèlle. Een en een is twee, dat was het eerste waar we mee moesten beginnen, bij het rekenen.
Verleden tijd begós. Ut begós inins te rèègene, we zén mér gaauw ónder de pérrepluuj in't stróój gedooke. Het begon ineens te regenen, we zijn maar vlug onder de hooiberg in het stro gekropen.
begrafenis, begrôffenes, begrafenis, Ur was veul liid óp de begrôffenes, nog zó jóng én wat'tie al nie aachter lôt. Er was veel leed op de begrafenis, nog zo jong en wat hij al niet achterlaat.
begrijpen, begriipe, begrijpen, Ge kunt zó'veul perleeje és ge wult, mér és'set nie wulle begriipe haauw'wet óp. Je kan zoveel praten als je wilt, maar als ze het niet willen begrijpen houdt het op.
Héij hi nie gàère dé ge hum bestût, t’is ne mèns die liever stillekes lèèft, begrép'te dé? Hij wordt niet graag geprezen, het is een man die liever stil leeft, begrijp je dat?
Voltooid deelwoord begreepe. Wie't lèste laacht hee’get nie iir begreepe. Wie het laatste lacht heeft het niet eerder begrepen. Hij is niet een van de slimsten.
behalen, behaole, behalen, Ge moet nie zó zitte te frotte, daor kun’de gin iir meej behaole meej dé môksel. Je moet niet zo zitten te prutsen, daar kun je geen eer mee behalen met dat werk.
behoorlijk, behurlek, behoorlijk, Ge moet zóó iemes behurlek behandele, dôr héd'de lôtter gin spiit af. Je moet zo iemand behoorlijk behandelen, daar heb je later geen spijt van.
behouden, behaauwe, bewaren, Die aauw spulle die moet'te nie óprûime, dé's nog zund, die wul ik nog behaauwe. Die oude spullen die moet je niet wegdoen, dat is nog zonde, die wil ik nog bewaren.
beide, baoje, beiden, tweeën, Iin van baoje hi ne kneevel d’n andere dreugt z’n haor óp ne start. Een van de twee heeft een snor de andere draagt zijn haar in een staart.
Mi z'n baoje is't iet van niks dé wéérek, mér alliin kun'der gewóón nie ôn begiene. Met z'n tweeën is het makkelijk werk, maar alleen kun je er gewoon niet aan beginnen.
bejaarde, bejaorde, oude, Oud meug'de nouw nie mér zègge, 't zén gin bejaorde mér, mér seeniejóóre. Oud mag je nu niet meer zeggen, het zijn geen bejaarden meer maar senioren.
bekijken, bekiike, bekijken, Héij hi gezeed dét'tie't wél'les zal bekiike, nouw wochte we mér af wat'tie duu. Hij heeft gezegd dat hij het wel eens zal bekijken, nu wachten we maar af wat hij doet.
Teegewórreg mag alles, és ge dé bekèkt dan móche wéij vruuger niks, gaor niks. Tegenwoordig mag alles, als je dat bekijkt dan mochten wij niets, helemaal niets.
bekijven, bekeeve, bekeven, Wie vréijd wordt benéijd, wie trèùwt wordt bekeeve, wie stééreft wordt bestût. Wie vrijt wordt benijd, wie trouwt wordt bekeven, wie sterft wordt geprezen. De omstandigheden bepalen de waardering of afkeuring.
bekje, bèkske, bekje, És’t mér lékker is dan it’tie wél, dé’s spèkske nôr z’n bèkske, zègge ze dan. Als het maar lekker is dan eet hij wel, dat is spekje naar zijn bekje, zeggen ze dan.
beklagen, beklaoge, beklagen, Ge zét’ter zómér bekaojd afgekomme, ge zé te beklaoge, ze hébbe’new belaazerd. Je bent er zomaar slecht vanaf gekomen, je bent te beklagen, ze hebben je bedonderd
bekomen, bekömt, bevalt, Ut liest hé’k smiddegs wáérem eete, dan bekömt me dé bèèter és saoves. Het liefst heb ik ‘s middags warm eten, dan bevalt me dat beter als ‘s avonds.
bekwaam, bekwaom, bekwaam, Vur dé wéérk is'sie nog nie bekwaom, héij zal't wél liire mér'tis nog te vruug. Voor dat werk is hij nog niet bekwaam, hij zal het wel leren maar het is nog te vroeg.
bel, bèlleke, belletje, És’se allemôl ‘n bèlleke ôn hôn die iet mekiirde, wa zoow’ter rammele. Als ze allemaal een belletje aanhadden die iets mankeerden, wat zou het er rammelen. Er zijn weinig mensen die helemaal niets mankeren.
belasting, belaasting, belasting, Alles moet nouw geriggestriird worre, ooveral moet belaasting van betôld worre. Alles moet nu geregistreerd worden, overal moet belasting van betaald worden.
Belg, Bèls, België, Dé zén'ner van Bèls want ze hébbe 'n fietsplôtje, die hôn wéllie in d’n órlog ók. Dat zijn er uit België want ze hebben een fietsplaatje, die hadden wij in de oorlog ook.
bellefleur, bèllefléúr, bellefleur, Die aauw appelrasse lék d'n bèllefléúr, daor hur'de nie veul mér af. Die oude appelrassen zoals de bellefleur, daar hoor je niet veel meer van.
bellen, bèlle, telefoneren, Ik zéij diksenté thûis, ge kunt aalté ônkomme, ge hoeft nèrges vur te bèlle. Ik ben meestal thuis, je kunt altijd aankomen, je hoeft niet te telefoneren.
Belse knol, Bèlze knol, Nederlands trekpaard, T’is ôrreg mér ze zègge hier teege 'n Nidderlands trèkpérd dé't nen Bèlze knol is. Het is raar maar ze noemen hier een Nederlands trekpaard, een Belgische knol.
benauwd, benaauwd, benauwd, Ge moet ze mér’res goed bèvèège, zé mér nie benaauwd ge zult dé wél bemaachtege. Je moet ze goed de waarheid zeggen, ben maar niet benauwd, je zal dat wel krijgen.
beneden, beneeje, beneden, Aauw mènse kunne bèèter beneeje woone, és'se iet ôn't lóópwéérk kriige is't gedôn. Oude mensen kunnen beter beneden wonen, als ze slecht gaan lopen wordt het moeilijk.
bengelen, bèmmele, bengelen, D'r hèngt veul te bèmmele in de kiirzenbóóm um de spruwwe én mérrels te verjaoge. Er hangt veel te bengelen in de kersenboom om de spreeuwen en merels te verjagen.
benieuwd, benuuwd, benieuwd, Ik zéij benuuwd of ze dé hûis umstóóte, nouw’wer nen bóóm ópgemieterd is mi de störm. Ik ben benieuwd of ze dat huis afbreken, nu er 'n boom is opgevallen met de storm.
bent, bunt, pijpjesstro, In d’n órlog wier'rer bunt gestooke, van de wortels wiere bèssems gemôkt. In de oorlog werd er pijpenstro gestoken, van de wortels werden bezems gemaakt.
benul, belul, benul, Dé ménneke hi daor nog gin belul af, dé hoef'de hum nog nie ût gôn te lègge. Dat kind heeft daar nog geen benul van, dat hoef je hem nog niet uit gaan te leggen.
benzine, beziene, benzine, És ge ‘n flés héd meej beziene, moet’ter nô dég’get gebrûkt héd ‘t döpke wir ópdoen. Als je een fles hebt met benzine, moet je na het gebruik het dopje er weer opdraaien.
bepaald, bepôlde, bepaalde, Bepôlde dinger kun'de nie doen in'new lèève, ge moet meej iederiin rèèkening haauwe. Bepaalde dingen kun je niet doen in je leven, je moet met iedereen rekening houden.
bepraten, bepraote, bepraten, Ónder mekaor duun we iet bepraote én meej de femielie gôn we wa bèpraote. Onder elkaar bespreken we iets en met de familie gaan we wat bijpraten.
bereiken, beriike, bereiken, Ik zéij benuuwd of ge daor iet meej kunt beriike, ‘t zal nen hóóp bómbôrrie gèève. Ik ben benieuwd of je daar iets mee kunt bereiken, het zal veel onrust veroorzaken.
berg, béérg, bergen, In Nittersel gónge we vruuger nôr de Bôrschotse béérg, mér dé wôrre mér bulte. In Netersel gingen we vroeger naar de Baarschotse bergen maar dat waren maar heuveltjes.
bergaf, béérgaf, bergaf, Héij is kort van ôssem, jao ècht démpeg, dé gi békaf meej z’n gezóndhéij. Hij is kort van adem, ja echt kortademig, Dat gaat bergaf met zijn gezondheid.
Bergeijk, Bérgaojk, Bergeijk, Ik kan nie aorde in Bèèrs, ik gôj wir trug nô Bérgaojk, wa is’t toch iet. Ik kan niet wennen in de Beerzen, ik ga weer terug naar Bergeijk, wat erg.
bericht, beriecht, bericht, Dé's 'n goej beriecht wa we hurre, zétte géij ne klééne ôn, vôst gefliesietiird. Dat is 'n goed bericht wat we horen, ben je in verwachting, alvast gefeliciteerd.
berken, bèrreke, berken, D’n hérd ônkèère din’ze meej’nen bèrreke bèssem, nouw gee’get ammel meej d’n èllektriek. De vloer aanvegen deden ze vroeger met een berken bezem, nu gaat alles elektrisch.
berouw, beraauw, spijt, Dé kaod dét'tie deej, dôr hit'tie nouw beraauw van, mér'tis nouw immel telaot. Dat kwaad dat hij deed, daar heeft hij nu spijt van, maar het is nu eenmaal te laat.
berrie, burries, berries, gareel, Un pérd slu nog nie zó gaauw oover de burries, és't mér zat te wèrken hi. Een paard slaat nog niet zo vlug over de berries, als het maar genoeg te werken heeft. Als men hard moet werken, komt men niet vlug tot wandaden.
D’n dieje hi al vruug tusse de burries gemoete. Die man heeft al vroeg in het gareel gemoeten. Die knaap heeft al van jongs af hard moeten werken.
És ge mér nie ût de burries valt. Als je maar niet uit de berries valt. Wat ben je toch mager.
berzie, bérziej, heel veel, heel wat, D'r laage toch 'n bérziej aauw boeke óp de mért én ze gaave ze hôst vur niks wèg. Er lagen heel veel oude boeken op de markt en ze gaven ze bijna voor niets weg.
Héij hi toch 'n bérziej van dé spul bè mekaor gedôn, k'weet nie wat'tie daor meej moet. Hij heeft heel wat van dat spul bij elkaar gehaald, ik weet niet wat hij daar mee wil.
bes, beejzies, bessen, Wulde beejzies zén'ner in sórte, de lékkerste zén de brèmbeejzies én de bósbeejzies. Wilde bessen zijn er in soorten, de lekkerste zijn de braambessen en de bosbessen.
beschaafd, beschaofd, beschaafd, Meej veul dörf én wa bómbôrrie kom’de nog nie aalté beschaofd oover, al môn’de dé. Met veel lef en wat getier kom je nog niet altijd beschaafd over, al meen je dat.
beschandaliseren, beschandeleziire, beschadigen, Ge moet alles nie zó beschandeleziire, strak héd'de niks fesoenleks mér oover. Je moet niet alles zo beschadigen, straks heb je niets meer over wat nog fatsoenlijk is.
bescheiden, beschaoje, bescheiden, We zó’n unne beschaoje carnevalswaoge maoke, mér t’is ‘n bakbist geworre. We zouden een bescheiden carnavalswagen maken, maar het is een heel gevaarte geworden.
beschieten, beschiete, helpen, Dé bitje dég'ge daor meejbrèngt, dé zal'ler nie ôn beschiete, d'r moet veul miir zén. Dat beetje dat je daar meebrengt, dat zal er niet aan helpen, er moet veel meer zijn.
beschijten, beschiite, beschijten, De wirreld is krék ‘n kieppekóój, de booveste beschiite aalté de ónderste. De wereld is net een kippenhok, de bovensten beschijten altijd de ondersten. De kleine man is altijd de sigaar.
beschouwen, beschaauwe, bekijken, Ze beschaauwe dé nie és liefhébberèèj, dörrum moet’ter belaasting van betaole. Ze bekijken het niet als hobby, daarom moet je er belasting van betalen.
beschuit, beschûit, beschuit, It mér 'n dréúge beschûit meej ne slók slappen teej, dé's goed vur de rappe, dé stopt wa. Eet maar 'n droge beschuit met slappe thee, dat is goed voor de diarree, dat stopt wat.
beslaan, beslôn, beslaan, Ge moet'tew pérd 's laote beslôn, és g'er meej nô't hard moet git'tie strak kreupel. Je moet je paard 'ns laten beslaan, anders gaat hij straks op de verharde weg kreupel.
Voltooid deelwoord beslôn. We hébbe nog gin dobbel rûite én dörrum zén’ze smééreges geliik beslôn. We hebben nog geen dubbel glas en daarom zijn ze ‘s morgens helemaal beslagen.
beslag, beslag, hersenbloeding, Héd'de ók gehurd dé dieje mèns 'n beslag gehad hi?, wa is't toch iet. Heb je ook gehoord dat die man een hersenbloeding heeft gehad?, het is verschrikkelijk.
besluit, beslûit, besluit, Ge moet ins 'n beslûit nèmme, t’is nie zó gemak mér't zal toch moete gebéúre. Je moet eens 'n besluit nemen, het is niet makkelijk maar 't zal toch moeten gebeuren.
besneten, besniete, ontgelden, De goej moete’net meej de kaoj besniete. De goeden moeten het met de kwaden ontgelden. De goeden moeten ook boeten voor hetgeen de kwaden hebben veroorzaakt.
besodemieteren, besoodemietere, bedriegen, És d’n dieje’new kan besoodemietere dan zal'lie't nie laote, daor kèn’nek’kem wél vur. Als die man je kan bedriegen dan zal hij het niet laten, dat weet ik wel van hem.
bespieden, bespieje, bespieden, Diejen bliekerd li iederiin te bespieje, die zal ik nog’ges ne kiir goed bèspieje. Die gluurder is iedereen aan het bespieden, die zal ik nog eens een keer goed de waarheid zeggen.
bespuiten, bespûite, bespuiten, De börgerèèj hee’get moejlek meej die brassers die de muure meej vérf bespûite. De burgerij heeft het moeilijk met die knoeiers die de muren met verf bespuiten.
bestaan, bestee’get, bestaat het, Hoe bestee'get, hoe héd'de dé wir geflikt, jónge jónge gi kom'tew aojge nog 's teege. Hoe bestaat het, hoe heb je dat gedaan, sjonge jonge jij komt je zelf nog wel eens tegen.
besteden, besteeje, besteden, Ik zoow mér’res óphaauwe meej dé geméllek, ge kunt w’n tiid hil’wa bèèter besteeje. Ik zou maar eens ophouden met dat gezeur, je kunt je tijd heel wat beter besteden.
besterven, bestörf, bestierf, Ik bestörf ‘t bekant tuun ik diejen broellie ôn zag komme. dé’s nog’ges bezuuk. Ik bestierf het bijna toen ik dat stel kinderen aan zag komen, dat is nog eens bezoek.
bestrijden, bestréije, bestrijden, Hirrek is ‘n taoj ónkrûid, dé moet’te vanurstafôn bestréije én bèhaauwe. Herik is een taai onkruid, dat moet je van begin af aan bestrijden en bijhouden.
bestuiten, bestûite, prijzen, Ge moet hum bestûite, dôr groej'tie van, dé hurd diejen aauwe nog gàère. Je moet hem prijzen, dat doet hem goed, dat hoort die oude man nog graag.
Voltooid deelwoord bestût: Ik héb'bem bestût, héij hi veul goej dinger vur óns gedôn én'nie wul'ler niks vur. Ik heb hem geprezen, hij heeft veel voor ons gedaan en hij wil er niets voor hebben.
betalen, betôld, betaald, És ge óp termiin betôld, dan moet’tet wél bèhaauwe, anders gee’get lôtter verkiird. Als je in termijnen betaalt, dan moet je dat wel bijhouden, anders gaat het later mis.
betekenen, betiikene, betekenen, Kan ik nog iet vur'rew betiikene of héd'de me nie mér nóddeg, zéd'der al meej klaor? Kan ik nog wat voor je betekenen of heb je me niet meer nodig, ben je er al mee verrig?
Verleden tijd betiikende. Vruuger hôj bekant niemes ‘t briid, tuun betiikende gin wéérek hébbe, veul áéremoej. Vroeger was niemand rijk, toen betekende geen werk hebben, veel armoede.
beter, bèèter, beter, genezen, Ge kun’net bèèter nôr d’n bakker draoge, és nôr d’n dokter. Je kan het beter naar de bakker dragen dan naar de dokter. Het is beter zijn geld aan brood uit te geven dan aan medicijnen.
Ge héd al van alles gehad, mér zéd'de nouw wir bèèter of moet'te nog hóógeróp? Je hebt al van alles gehad, maar ben je nu weer genezen er of moet je nog hogerop? Wit'te niks bèèters te vertèlle dan kun'de bèst urst iet anders gôn zitte te verzinne. Weet je niets beters te vertellen dan kun je best eerst iets anders gaan verzinnen.
betoeterd, betoeterd, mal, Zéd’de betoeterd. Ben je mal. Ben je gek geworden.
betonie, petunnekes, sleutelbloemen, De petunnekes bloeje al in d’n hof, 't zén toch dankbare bluumkes èllek jaor wir. De sleutelbloemen bloeien al in de tuin, het zijn toch dankbare bloemen elk jaar weer.
beu, beuj, moe, Ik zéij die gemintebelaasting beuj want ze drao’je’new stillekes wél ne póót ût. Ik ben die gemeentebelasting moe want ze draaien je stilaan wel een poot uit.
beuk, buuk, beuk, Dé's ne maachtege gróóte buuk, mér ze zin vruuger 'bumke gróót planterke dóód'. Dat is een geweldige beuk, maar ze zeiden vroeger 'boompje groot plantertje dood'.
beukentuin, buukentûin, beukenheg, Vruuger gónge we mölders schudde ût d’n buukentûin bè óns aachter in d’n hof. Vroeger gingen we meikevers schudden uit de beukenhaag bij ons achter in de tuin.
beuling, bûlleng, balkenbrij, Vorse bûlleng, réécht van’t paas geslacht váéreke, dé was toch aalté lékker. Verse balkenbrij, recht van het pas geslacht varken, dat was toch altijd lekker.
beuren, béúre, straf krijgen, Wa kunde gi't toch begaoje, zéd'de nie bang dég'ge ze zult béúre és'ge thûis komt? Wat kun jij het toch versieren, ben je niet bang straf te krijgen als je thuis komt?
beurs, béúrs, beurs, Ónzen hónd is z’n béúrs kwiit. Onze hond is zijn beurs kwijt. Onze hond is gecastreerd.
bewaarschool, bewaorschool, kleuterschool, Bewaorschool, kleuterschool of liigere school dé’s ût, nouw is’t baasisschool. Bewaarschool, kleuterschool of lagere school is uit, nu is het basisschool.
bewaarschooljong, bewaorschooljóng, kleuters, Vruuger was'ser óp de kèrmus vur de bewaorschooljóng alliin ne pérdjesmeule. Vroeger was er op de kermis voor de kleuterschoolkinderen alleen een draaimolen.
bewaren, bewaore, bewaren, Die aauw dinger moet’te goed bewaore, die komme vruug of laot not wél’les tepaas. Die oude dingen moet je goed bewaren die komen vroeg of laat nog wel eens van pas.
Ge hoeft nie alles zómér óp te brasse, dé’s nog zund, bewao’ret mér vur lôtter. Je moet niet alles zomaar opmaken, dat is zonde, bewaar het maar voor later.
Wie z'n aojge bewaord, bewaord gin rotte érrepel. Wie zichzelf bewaart, bewaart geen rotte aardappelen. Pas op je gezondheid.
bewonen, bewónde, bewoonde, Pikstil is’t alliin nog wiid van de bewónde wérreld én dan nog alliin snaachs. Doodstil is het alleen nog ver van de bewoonde wereld en dan nog alleen ‘s nachts.
bezem, bèssem, bezem, Meej'nen bèrreke bèssem kós'te goed kèère én was'sie versleete dan môk'te ne nuuwe. Met een berken bezem kon je goed vegen en was hij versleten dan maakte je 'n nieuwe.
Meervoud bèssems. Hôd bunt (of haoj) gegeete dan hôd’de bèssems gescheete. Had pijpenstro (of hei) gegeten dan had je bezems gescheten. Had ik maar, maar gedane zaken nemen geen keer.
bezemen, bèsseme, haasten, Lig’ter toch ammel nie te bèsseme, we zén nog tédzat wèg, we hoeve nie urstes te zén. Je moet je niet zo haasten, we zijn nog op tijd weg, we hoeven niet de eersten te zijn.
bezemsteel, bèssemsteel, bezemsteel, Die kan gôn stôn, wór d’n bèssemsteel sti. Hij kan gaan staan, waar de bezemsteel staat. Hij heeft niets in de pap te brokken.
bezemstruik, bèssemstrûik, brem, Bèssemstrûik, bitterpeej, boegend én boerrewörmkrûid hôn de mènse vruuger nóddeg. Brem, cichorei, boekweit en boerenwormkruid hadden de mensen vroeger nodig.
bezeren, beziird, bezeerd, Héd'dew aojge beziird ménneke, ge moet ók 'n bitje bèèter ûtkiike én vurziechteger zén. Heb je, je zelf bezeerd kind, je moet ook een beetje beter uitkijken en voorzichtiger zijn.
bezig, beezeg, bezig, Dé's 'n beezeg bôske, die is aalté wél iet ôn't klóóje, héij mao'ket wél. Dat is 'n bezig baasje, die is altijd wel iets aan het prutsen, hij maakt het wel.
bezigheid, beezegheeje, bizzegheeje, bezigheden, Iederiin moet zóó z’n beezegheeje hébbe, dé’s goed um durdraoje te vurkomme. Iedereen moet zo zijn bezigheden hebben, dat is goed om stress te voorkomen.
Ge hég'get druk mi al'lew bizzegheeje, mér't èchte wéérk zoow'wer ooverschiete. Je hebt het druk met al je bezigheden, maar het echte werk zou er overschieten.
bezijden, bezéije, naast, Bezéije van óns daor wónt ‘n jóng stèl, goej buurre, ge zie’se bekant nójt. Naast ons daar woont een jong stel, goede buren, we zien ze vrijwel nooit.
bezorgd, bezörgd, bezorgd, Wa is diejen hond toch bezörgd vur z'n jóng, ge meug'ter ternaauwernóód ônkomme. Wat is die hond toch bezorgd voor zijn jongen, je mag er ternauwernood aankomen.
bezwaai, bezwaoj, gevaarte, omhaal, Wa moet'te toch meej dé bezwaoj hier in de schuur, ge kun'ter nog nie mér néffe. Wat moet je toch met dat gevaarte hier in de schuur, je kan er nog niet meer langs.
Zóveul bezwaoj is nie nóddeg, duu mér gewóón dan duu'de al gék zat, ópnaajer. Zoveel omhaal is niet nodig, doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg, opschepper.
bezweet, bezwit, bezweet, Ge zé bezwit, gi moet óppaase dég'ge gin kléts vat, ge zé zóó snotverkoud. Je bent bezweet, je moet oppassen voor een verkoudheid, je bent zo snipverkouden.
bidden, bidde, uitnodigen, Vur de ûtvôrt moesse ze nog veul mènse bidde wan ze hôn veul ônhang. Voor de uitvaart moesten ze nog veel mensen uitnodigen wan ze hadden veel kennissen.
bidprentje, bidprèntje, bidprentje, Liege és ‘n bidprèntje. Liegen als een bidprentje. Op een bidprentje staan meestal alleen de goede dingen, de nare zijn weggelaten.
biechten, biechte, biechten, Bè d’n duuvel te biechte gôn. Bij de duivel gaan biechten. Aan het verkeerde adres zijn.
bieden, bieje, bieden, És ge óp iet ôn't bieje zé moet'te nie meej ut aachterste van'new tóng laote zien. Als je op iets aan 't bieden bent moet je niet meteen 't achterste van je tong laten zien.
bier, bier, bier, Bier óp wiin gèft veniin, mér wiin óp bier dé gèft plezier. Bier op wijn geeft narigheid, maar wijn op bier geeft plezier. In de goede volgorde drinken, anders krijg je narigheid.
bieslook, biesloek, bieslook, Pépkes van sjelotte die hé’k gàère bè de slaoj, ze smaoke wa stérker és biesloek. Blaadjes van sjalotten die heb ik graag bij de sla, ze smaken iets sterker als bieslook
biesworm, bizwörm, runderhorzel, D’n bizwörm li aojkes in de hûid van de koej én die viine dé nie zó fiin. De runderhorzel legt eitjes in de huid van de koeien en die vinden dat niet zo fijn.
biezen, bizze, hollen, lopen, És d'n bizwörm vliegt dan gôn de koej ôn't bizze, want ze zén'ner bang af. Als de runderhorzel vliegt dan slaan de koeien op hol, want ze zijn er bang van.
Héij gi van d'urste baauw nie bizze. Hij gaat van de eerste steekvlieg niet lopen. Hij is niet zo bang uitgevallen.
big, bagge, biggen, Vruuger reeje we meej 'n kaor vól bagge, nouw gôn'der kaore vól in inne vraachtwaoge. Vroeger reden we met een kar vol biggen, nu gaan er karren vol in één vrachtwagen.
bij, bieje, bijen, És de bieje vliege moet'tes bè nen biejkörf gôn kiike, dan zie’de hoe druk ze't hébbe. Als de bijen vliegen moet je eens bij 'n bijenkorf gaan kijken dan zie je hoe druk ze het hebben.
bijdehand, bèddehand, bijdehand, T’is ‘n kerdaot mèns vur d’re lèèfté, ze is nog goed kras én bèddehand. Het is een kordate vrouw voor haar leeftijd, ze is nog vlot en bijdehand.
bijeendoen, bè’indoen, vergaren, Die twii aauw manne die zén stillekes saome hun céntjes ôn’t bè’indoen. Die twee oude mensen die zijn stilletjes hun centjes aan het vergaren
bijeenkomst, bè’inkomst, reünie, Vur de femielie bè’inkomst moesse we allemôl saome komme d'r moes gefist worre. Voor de familie reünie moesten we allemaal bijeen komen er moest gefeest worden.
bijenkast, biejkaaste, bijenkasten, D’n biejkörf is ût de módde, daorvur in de plak zén de biejkaaste gekomme. De bijenkorf is uit de mode, daarvoor in de plaats zijn de bijenkasten gekomen.
bijenkorf, biejkörve, bijenkorven, Meej stróój kun’de van alles doen, vur biejkörve te maoke, of vur’t dak te dèkke. Met stro kun je van alles doen, voor bijenkorven te maken, of het dak te dekken.
bijenkorfje, biejkörfke, brunel, Biejkörfke zègge ze teege brunel umdé't bluumke zóveul óp ne biejkörf lékt. Bijenkorfje noemen ze de brunel omdat het bloempje zoveel op een bijenkorf lijkt.
bijenmook, biejmóók, koolmees, Nen biejmóók it veul schaojleke bisjes óp, óp dé veugeltje moet’te zûnneg zén. Een koolmees eet veel schadelijke beestjes op, op dat vogeltje moet je zuinig zijn.
Verkleinwoord biejmukske. In dé káéske dôr is 'n biejmukske ôn't bruuje, ik dènk dés'se urdaogs ût zulle vliege. In dat kastje daar is een koolmees aan het broeden, ik denk dat ze eerdaags uitvliegen.
bijhalen, bèhaole, bijhalen, Duu gin moete, d’r sti al zat óp tôffel, ge moet niks mér bèhaole. Doe geen moeite, er staat al genoeg op tafel, je moet niets meer bijhalen.
bijhebben, bèhébbe, bijhebben, Uw réijbewiis moet'te aalté bèhébbe, anders zul'de nog's ne kiir 'n perséés kriige. Je rijbewijs moet je altijd bijhebben, anders zal je nog eens 'n keer een proces krijgen.
bijhouden, bèhaauwe, behouden, Aauw vriendschappe moet'te bèhaauwe, és ge aauwer wordt is dé hiil vurnaom. Oude vriendschappen moet je onderhouden, als je ouder wordt is dat heel belangrijk.
bijkans, bekant, bijna, Teveul prûime gehad, bekant de zéúm ût m'n gat gescheete. Teveel pruimen gehad, bijna de zoom uit mijn gat gescheten. Geweldige diarree gehad.
bijl, biil, bijl, Kapt mér nie in'new biin meej dé gróót biil, t’is lèèvesgevôrlek vur èùw, ménneke. Kap maar niet in je been met dat grote bijl, het is levensgevaarlijk voor jou, kind.
bijslag, bèslag, bijslag, De kénderbèslag kréd’devur niks, mér dörrum moet’ter nog wél zûnneg óp zén. De kinderbijslag is gratis, maar daarom moet je er nog wel zuinig op zijn.
bijten, biite, bijten, Gróóte hónd biite mekaor nie. Grote honden bijten elkaar niet. De notabelen houden elkaar de hand boven het hoofd. Voltooid deelwoord gebeete.
Dur’rew aojge lûis wor’de 't mist gebeete. Door je eigen luizen wordt je het meest gebeten. Van je naasten hoef je het niet te verwachten.
bijverdienen, bèverdiene, bijverdienen, Gi kré zeeker veul traktemènt, of gôd’de nog wa bèverdiene meej érdbeejzie plukke? Jij krijgt zeker veel zakgeld, of ga je nog wat bijverdienen met aardbeien plukken?
bijvoorbeeld, bevóbbeld, bijvoorbeeld, És'ge bevóbbeld nog 'n wórdje héd wa'k nie kèn haauw'wek m'n aojge ônbevoole. Als je bijvoorbeeld nog 'n woordje hebt wat ik niet ken houd ik me aanbevolen.
bijzonder, bezunders, bijzonders, Un zónsverdûstering is iet bezunders, dé môk'te veulkans vanzelèève nie mér meej. Een zonsverduistering is iets bijzonders, dat maak je bijna zeker nooit meer mee.
biljarten, beljérte, biljarten, Beljérte duu’wek nog gàère, mér ik stôj de lèsten tiid nie zó vaast mér óp de biin. Biljarten doe ik nog graag, maar ik sta de laatste tijd niet neer zo vast op mijn benen.
billenwagen, billewaoge, te voet, Zéd'de meej de kaor of d'n billewaoge gekomme vraoge ze, és'set krék wulle weete. Ben je met de kar of ben je te voet gekomen vragen ze, als ze het precies willen weten.
binden, biine, binden, Teegewórreg hoef'de gin kórre mér te biine, dé gi vórt ammel meej mesjienes. Tegenwoordig hoef je geen graan meer te binden, het gaat nu allemaal met machines.
binnendoor, binnendur, binnendoor, És ge komt, gô dan binnendur, dan zéd'der wa iir én kunne we nog veul doen. Als je komt, ga dan binnendoor, dan ben je er eerder en kunnen we nog veel werken.
binnenwerk, binnewéérk, voering, Ut binnewéérk van dieje jas is ók nie alles mér, dôr zul'des nôr moete laote kiike. De voering van die jas is ook ver versleten, die zal je eens moeten laten maken.
bitterpeen, bitterpeej, cichoreiwortel, Peejkoffie wier gemôkt van de bitterpeej, koffie van peeje dus. Surrogaatkoffie werd gemaakt van cichoreiwortels, koffie van wortels dus.
blaas, blaos, blaas, Wie de blaos wul hébbe, moet urst 't váéreke z'n gat kusse. Degene die de blaas wil hebben, moet eerst het varken zijn gat kussen. Heb je iets graag dan moet je er wat voor over hebben.
blad, blaojke, blaadje, De zé zó gewilleg, wul’de in 'n goej blaojke komme bè'mén? héd'de iet nóddeg? Je bent zo gedienstig, wil je in een goed blaadje komen bij mij? heb je iets nodig?
Nen aauwe bók lust ók nog wél ‘n gruun blaojke. Een oude bok lust ook nog wel eens een groen blaadje. Een oude man wil ook nog graag in de belangstelling staan bij de jonge meiden.
Meervoud blaojkes. Die aauw béúm hiernéffe laote dees jaor irder d'r blaojkes valle van de drugt. Die oude bomen hiernaast laten dit jaar eerder hun blaadjes vallen vanwege de droogte.
blad, blaor, bladeren, T’is wa meej die blaor, ge kunt ônhaauwend ôn't kèère én dan héllep'pet nog nie. Het is wat met die bladeren, je moet regelmatig opvegen en dan helpt het nog niet.
Bladel, Blaol, Bladel, Ik kom van Nittersel, mér ik woon al vanaf munnen trèùw in Blaol, dé was in viif én féfteg. Ik ben geboren in Netersel, maar ik woon vanaf mijn trouwen in Bladel, dat was in 1955.
blak, blakke, t’n blakke, tevoorschijn, Daor kun’de gerust meej t'n blakke komme. Daar kun je gerust mee tevoorschijn komen. Daar kun je mee voor de dag komen.
Héij hee'get lang teege gehaauwe mér nouw zal'lie'jer meej ten blakke moete komme. Hij heeft het lang tegen gehouden maar nu zal hij er mee tevoorschijn moeten komen.
blauw, blaow, blauw, De lócht is blaow, ik dènk dé we wir nen hiile wáéreme dag ônstônde hébbe. De lucht is blauw, ik denk dat we weer een hele warme dag te verwachten hebben.
blauwpieper, blaowpieperke, heggenmus, Un blaowpieperke is 'n veugeltje dé iet klénder is és 'n mus, èn't hi 'n spits bèkske. Een heggenmus is een vogeltje dat iets kleiner is dan een mus, en het heeft een spits bekje.
blazen, blaoze, blazen, Ménneke, és gi zó hard kunt blaoze dan meug'de vur deeze kiir alle kaorskes ûtblaoze. Jongen, als jij zo hard kan blazen dan mag je voor deze keer alle kaarsjes uitblazen.
blein, blaon, blaar, Meej dé gelóóp óp de vierdaogse hôj ‘n hiil gróóte blaon óp zun’nen hak gekreege. Met dat lopen op de vierdaagse had hij een heel grote blaar op zijn hiel gekregen.
Meervoud blaone. D’n dieje zal gin blaone óp z’n tóng kriige. Die man zal geen blaren op zijn tong krijgen. Hij is niet erg spraakzaam.
blezen, bleeze, doppen, Ge moet de érte nog bleeze ik wul ze taovend inmaoke, dan zén'ze ónder de voet ût. Je moet de erwten nog doppen ik wil ze vanavond wecken, dan zijn ze aan kant.
blij, bléij, blij, Un vrouw kun’de bléij maoke meej kléén hout én gróót géld. Een vrouw kun je blij maken met klein hout en groot geld. Help je vrouw en vertrouw haar het geld toe.
blijdschap, blédschap, blijdschap, Ge kunt bèèter meej blédschap dur't lèève gôn, és uwweg én aalté zitte te knieze. Je kunt beter met blijdschap door het leven gaan, als eeuwig en altijd zitten te kniezen.
blijven, bliive, blijven, És ge de naom hét vruug óp te stôn, kun’de wél’les ne kiir bliive ligge. Als je de naam hebt vroeg op te staan, kun je wel eens een keer blijven liggen. Van iemand met een goede naam ziet men wel een foutje door de vingers.
Veul mènse hébbe gàère nen hérring, mér ik haauw dôr nie zó van, t’is én bléft vis. Veel mensen hebben graag 'n haring, ik houd daar niet zo van, het is en blijft vis.
blik, blèk, blik, Vèèger én blèk hi iederiin in hûis, ge moet'tet ók ônhaauwend hébbe um óp te rûime. Veger en blik heeft iedereen in huis, je moet het ook telkens hebben om op te ruimen.
blikbakkes, bliekbakkes, gluurder, T’is nie zón'ne schónne praot és'set oover 'n bliekbakkes hébbe, és't waor is. Het is niet zo'n goed bericht als ze het over een gluurder hebben, als het waar is.
blikjas, blèkjas, schrale billen, Ge lóp’tew aojge d'n blèkjas. Je loopt je de huid van de billen. Je slooft je veel te veel uit.
blikken, blèkke, blikken, De beschûit zaote vruuger in 'n blèkke bus, veul ander dinger in blèkke dóóze. De beschuiten zaten vroeger in een blikken trommel, veel andere dingen in blikken dozen.
blikken, blèkke, schillen, Ge zul’tew aojge nog wél’les beziire meej’t blèkke van die béúm, ge duu zó wuld. Je zal jezelf nog wel eens bezeren met het schillen van die bomen, je doet zo wild.
blikken, blieke, gluren, Ge moet nie zó stôn te blieke, de mènse worre nie gàère stiekem afgekeeke. Je moet niet zo staan te gluren, de mensen worden niet graag stiekem afgekeken.
blind, blénd, blind, In dé hûis lupt 'n blénd pérd nog niks kepot. In dat huis loopt een blind paard nog niets stuk. Die mensen hebben niets waardevols in huis.
Blénde pàèrd lóópe in éij’en hof niks kepot, daor groeje nog gin stróntblaor. Blinde paarden lopen in jullie tuin niets stuk, daar groeit nog geen zuring.
blink, blink, schoenpoets, Èùw schoen komme blink tekort, ge zult ze's ónderhande moete nèmme. Jouw schoenen komen schoenpoets tekort, je zal ze eens goed moeten poetsen.
bloedzuiger, bloedzûiger, bloedzuiger, Wa héd'de toch nen bult óp ’w biin, daor hi ne bloedzûiger gebeete zóó te zien. Wat heb je toch een buil op je been, daar heeft een bloedzuiger gebeten zo te zien.
bloeien, bloeje, bloeien, Bluumkes bloeje én’new’we vinger kan bloeje mér dan moet'ter mistal 'n plôster óp. Bloempjes bloeien en uw vinger kan bloeden maar dan moet er meestal 'n pleister op.
bloem, blóm, meel, Zónder blóm kun'de ginne mik bakke, dé was vruuger zóó én dé zal zóó wél bliive. Zonder meel kun je geen brood bakken, dat was vroeger zo en dat zal zo wel blijven.
Verkleinvorm meervoud bluumkes. Vruuger stónne’ner veul miir bluumkes néffen't kôrspóór die ge nouw nèrgend mér zie. Vroeger stonden er veel bloemen langs het karrenspoor die je nu nergens meer ziet.
bloemkont, bloemkónt, tuinierster, Dé's me toch 'n bloemkónt, die zit aalté in dur'ren hof te frutte meej d'r bluumkes. Dat is me toch een tuinierster, die is altijd in haar tuin bezig met haar bloempjes.
bloemkool, bloemkólle, bloemkool, Bloemkólle teule is nie gemak, mistal zit'ter wél 'n réps ôn te knaauwe. Bloemkool telen is niet makkelijk, meestal zit er wel 'n rups aan te knagen.
blok, blök, klompen, De knapsten boer pist nog wél'les óp z'n blök. De knapste boer plast nog wel eens op zijn klompen. Ook de beste maakt wel eens ‘n fout.
blokstaarten, blokstérte, blokstaarten, Teege de manne zin ze wél'les vur de grap 'zal ik'kew 's vilórre én blokstérte'. Tegen kinderen zei men wel 'ns voor de grap 'zal ik je eens viloren en blokstaarten'.
bloot, blóót, bloot, naakt, D'n dieje hit’ter zat, die krabbe ze nie blóót. Die man heeft er genoeg, die krabben ze niet bloot. Die man heeft geld in overvloed.
Héij stón in de zon te wèrreke meej 'n blóót booveléijf, wa zal'lie méérege pérmetiire. Hij stond in de zon te werken met een naakt bovenlijf, wat zal hij morgen klagen.
bobbel, bróbbeltjes, luchtbelletjes, És't rèègent én ge zie van die bróbbeltjes óp 't wôtter, dan is't kèrmus in de hèl. Als het regent en je ziet van die luchtbelletjes op het water, dan is 't kermis in de hel.
bocht, bócht, rommel, Wag’ge héd meejgebrôcht dé's bócht, dé kun'de reegelréécht óp de mééshóóp góóje. Wat je hebt meegebracht dat is rommel, dat kun je regelrecht op de mestvaalt gooien.
bodem, bójjem, bodem, T’is hier booter tuuw d'n bójjem toew. Het is hier boter tot op de bodem toe. Tot de laatste cent moeten terugbetalen.
Meej goej klaor wôtter in de put kós'te d’n bójjem zien, mér dé was mistal nie zóó. Met goed helder water in de put kon je de bodem zien, maar dat was meestal niet zo.
boek, buukskes, boekjes, D’r zén vórt schón buukskes vur de kénder, meej die plôtjes liire z't vanaojges. Er zijn nu mooie boekjes voor de kinderen, met die afbeeldingen leren ze het vanzelf.
boeman, boeman, boeman, D'n boeman zat aalté in de put, dörrum móche we nie oover de rand hènne kiike. De boeman zat altijd in de put, daarom mochten we niet over de rand heen kijken.
boerderij, boerderèèj, boerderij, Wéij hôn vruuger 'n boerderèèj meej wa koej én váérekes, wa kieppe én 'n pérd. Wij hadden vroeger 'n boerderij met wat koeien en varkens, wat kippen en 'n paard.
boerenkool, boerrekólle, boerenkool, Boerrekólle zètte ze vruuger vur kniinevoejer én vur in de stamp swénters. Boerenkool teelde men vroeger voor konijnenvoeder en voor in de stamppot 's winters.
boezeroen, bazzeloen, werkhemd, We zullen 's nô de winkel gôn want gi héd 'n nuuw bazzeloen nóddeg. We zullen eens naar de winkel gaan want jij hebt een nieuw werkhemd nodig.
boffen, bóffe, geluk hebben, We bóffe meej diejen bóógerd wôr we de bieje nèr meuge zètte, t’is iin én al bloem. We hebben geluk met die boomgaard waar we de bijen neer mogen zetten, het is een en al bloem
bok, bók, bok, Nen bók diecht bè hûis haauwe is niks gedôn, ze stinke 'n uur teege de wénd in. Een bok dicht bij huis houden is niet goed, ze stinken een uur tegen de wind in.
bokking, bukkum, bokking, Ik zéij nójt ne gróóte liefhébber geweest van dieje gedréúgde vis die bukkem hiet. Ik ben nooit een groot liefhebber geweest van gedroogde vis die bokking heet.
bokspringen, bókspringe, bokspringen, Vruuger din we óp school bókspringe, nouw hiet dé oover hôskes springe. Vroeger speelden we op school bokspringen, nu heet het haasje over.
bol, bölleke, hoofdje, Boetst'tew bölleke nie, zin ze teege de ménnekes die bekant èrges teegenôn liepe. Stoot je hoofdje niet, zei men tegen de kinderen die bijna ergens tegenaan liepen.
bomijs, bóméijs, kraakijs, Ónder bóméijs is't wôtter wa wèggezakt, dé éijs zie ók aalté wa witter és ander éijs. Onder kraakijs is het water weggezakt, dat ijs ziet ook altijd wat witter dan ander ijs.
bonenstaak, bónstaoke, bonenstaken, Ge rôkt ooveral ôn gewènd, behalleve ôn bónstaoke óp uwwe kop ônpunte. Je raakt overal aan gewend, behalve aan boonstaken op je hoofd aanpunten. Veel dulden maar aan alles is een grens.
bonjouren, bónzjoere, uitgaan, Ze wôrre zómér wa ôn't bónzjoere óp straot mér ze môkte'ner hil'wa lewaoj bè. Ze waren zomaar wat aan het uitgaan op straat maar ze maakten er veel lawaai bij.
bonken, bónkte, botste, Héij bónkte meej zun'ne waoge teege de muur ôn, daor hit'tie veul stèlles meej gehad. Hij botste met zijn auto tegen de schuur aan, daar heeft hij later veel trammelant mee gehad.
bont, bónt, bont, Van boove bónt, van óndere strónt. Van boven bont van onder stront. Gezegd van iemand die veel van uiterlijk vertoon houdt.
boodschap, bódschap, boodschap, D’n dieje die hi nójt nèrges 'n bódschap ôn, ge kós'set zéllef ûtzuuke, d’n dwérsklippel. Die man die heeft nergens een boodschap aan, je kon het zelf uitzoeken, de dwarskop.
Meervoud bódschappe. In 'n kléén dörp woone is plezierreg, ge moet wél vur hil de bódschappe bûitendörps. In 'n klein dorp wonen is prettig, je moet wel voor alle boodschappen buiten het dorp.
boom, béúm, bomen, Die béúm zén gróót geworre dur d’n tiid, wat'ter toch kan groeje ût 'n iikeltje. Die bomen zijn groot geworden door de tijd, wat er toch kan groeien uit 'n eikeltje.
Verkleinvorm meervoud bumke. Mi korsmus moet'ter toch aalté nog 'n bumke zén, nen èchte of inne van plèstiek. Met kerstmis moet er toch altijd nog een boompje zijn, een echte of een van plastic.
boon, bónne, bonen, Duu'de gi de érpel ût, ik zal terwélle de bónne plukke, dan hébbe we wa te eete. Doe jij de aardappels uit, ik zal terwijl de bonen plukken, dan hebben we wat te eten.
borstel, borsel, borstel, Daor zul'de ne staolen borsel vur moete hébbe anders git'ter dieje roest nie af. Daar zal je een stalen borstel voor moeten hebben anders gaat er de roest niet vanaf.
bosje, buske, bosje, Meej 'n buske bluumkes én 'n busseltje tékskes kun'de 'n schón stukske maoke. Met een bosje bloempjes en 'n bundeltje takjes kun je een mooi boeketje maken.
bot, bót, onscherp, És ge in iin of ander eetgeleegenhéij zé, dan zén de mèsse daor aalté bót. Als je in een of ander restaurant bent, dan zijn de messen daar nooit scherp.
boterham, bóttram, boterham, Ge moet iet doen vur nen bóttram meej sûiker. Je moet iets doen voor een boterham met suiker. Je moet je handen wel uit de mouwen willen steken, om van de prettige dingen in het leven te kunnen genieten.
Meervoud bóttramme. És ge nô't wéérk gô moet'te wél'lew duske meej bóttramme nie vergèète. Als je naar het werk gaat moet je wel je doosje met boterhammen niet vergeten.
boterjaar, booterjaor, boterjaar, És‘sew gat jukt kréd’de ‘n goej booterjaor. Als je bips jeukt krijg je een goed boterjaar. Je staat er financieel goed voor.
boterknop, booterknop, boterknop, De lèsten drop is d’n booterknop. De laatste drup is de boterknop. Met de laatste inspanning is het resultaat het beste.
botterik, bótterik, dommerik, Dieje bótterik hi de bótterikke nie óp de kaor gezèt meej't stróój haole. Die dommerik heeft de stutten niet op de kar gezet om het stro te gaan halen.
bouw, baauw, gebouw, Ut gemintehûis is nen hille baauw geworre, héd’det al gezien in Blaol? Het gemeentehuis is een groot gebouw geworden, heb je het al gezien in Bladel?
bouwplek, baauwplak, bouwkavel, Teegewórreg 'n hûis baauwe dé kost toch wa hè, én dan köm'ter de baauwplak nog bè. Tegenwoordig een huis bouwen is erg duur, en dan komt er de bouwkavel nog bij.
bovenarms, boovenáérms, geducht, D’r moes veul gespaojd worre in d'n hof, mér die manne gónge'ner boovenáérms óp. Er moest veel gespit worden in de tuin, maar die kerels gingen er geducht tegenaan.
braaf, braaver, braver, Ge kunt wél grutter zén és de réést, mér dörrum zéd'de nog nie braaver. Je kunt wel groter zijn dan de rest, maar daarom ben je nog niet braver.
braak, braok, braak, D'n ónverdôlden boel li al jaore braok, die is nie verdôld meej de éérfenes. De onverdeelde akker ligt al jaren braak, die is niet verdeeld met de erfenis.
braam, bràème, bramen, Ôn bràème groeje brèmbeejzie én in die bràème wónt ójt nen brèmbiiter. Aan bramen groeien braambessen en in die bramen woont ooit een grasmus.
braambes, brèmbeejzie, brambessen, Brèmbeejzie plukke duu'wek gàère mér'tis zund dét'ter zóveul dórres ônstôn. Braambessen plukken doe ik graag maar het is jammer dat er zoveel doornen aanzitten.
braden, gebraoje, gebraden, Diejen haon héd'de nog mér lékker gebraoje, gi kun'ter iet van dé zal ik'kew wél zègge. Die haan heb je nog maar lekker gebraden, jij kan er iets van dat zal ik je wel zeggen.
brak, brak, schakel, Die kètting is krék iet te lang, ik zal'ler nen brak tussenût haole, dan paas'tie goed. Die ketting is net iets te lang, ik zal er een schakel tussenuit halen, dan past hij goed.
brak, brakke, grote jongens, Ze hébbe daor veul van die ópgeschoote brakke, die kunne ammel meej komme héllepe. Ze hebben daar veel van die grote jongens, die kunnen allemaal mee komen helpen.
bram, bram, druktemaker, Wa is't toch nen bram, mér meej al z'n spatse worre we nog niks wiizer. Wat is het toch een druktemaker, maar met al zijn drukte worden we ook niet wijzer.
brandassurantie, brandustransie, brandverzekering, Un hûis meej 'n stróójen dak dé's nie goejekóóp in de brandustransie. Een huis met een dak van stro dat is niet goedkoop in de brandverzekering.
branden, brande, branden, Héij kèkt of’fie wéijwôtter zie brande. Hij kijkt of hij wijwater ziet branden. Zeer verbaasd kijken.
brandweer, brandwiir, brandwiir, Beraauw, goej vurnèmmes én de brandwiir komme aalté te laot. Berouw, goede voornemens en de brandweer komen altijd te laat. Berouw komt meestal na de zonde, dus te laat, denk daarom na voor je begint.
brassen, brasse, knoeien, Zit'ter toch nie zó te brasse meej dé sliik, strak moet ik al'lew kliir wir waase. Zit er toch niet zo te knoeien met die modder, straks moet ik al je kleren weer wassen.
bratsch, brats, bips, Meej ‘n batterèèj, brats, fiejóól, krènt of aachterwéérk beduule ze’w kónt. Met een batterij, brats, viool, krent of achterwerk bedoelen ze je bips.
breed, briid, breed, Wie’t briid hi, lao’tet briid hange. Wie het breed heeft laat het breed hangen. Wie genoeg geld heeft, wil er ook mee te koop lopen.
Vergrotende trap breejer. Un revier is breejer és de stróóm, die is breejer és ne slóót, die is breejer és 'n lupke. Een rivier is breder dan 'n beek, die is breder als 'n sloot, die is breder dan 'n greppel.
breien, braoje, breien, Duu'de nog veul trûije én sokke braoje vur de kléénkénder of hoe'vet ammôl nie mér? Doe je nog veel truien en sokken breien voor de kleinkinderen of is het allemaal niet meer nodig?
breken, brèkt, breekt, Kèk mér ût dég’ge nie hals nék én niere brèkt. Kijk maar uit dat je niet hals nek en nieren breekt. Kijk maar uit met je gewaagde streken.
Ut moet al kaoj hout zén, dé van't ligge brèkt. Het moet al slecht hout zijn, dat van het liggen breekt. Verontschuldiging van iemand die lang geslapen heeft.
brengen, gebrôcht, gebracht, Héd'de de bódschappe al nô die aauw mènse gebrôcht, anders zitte ze te wóchte. Heb je de boodschappen al naar die oude mensen gebracht, anders zitten ze te wachten.
brief, briefkes, briefjes, Niks in te brènge of te lèèze és kléén leege briefkes. Niets in te brengen of te lezen als kleine leege briefjes. Niets te vertellen hebben.
bril, bril, toilet, Ik héb hum liever óp d'n bril és in de kost. Ik heb hem liever op het toilet als in de kost. Hij eet meer op dan hij verdient.
brits, brits, bips, Ik zal'lew 's teege’new brits patse, és ge grutjes zó vur de gék haauwt, jungske. Ik zal je eens tegen je bips tikken, als je oma's zo voor de gek houdt, jongetje.
broeden, bruuje, broeden, Dé veugeltje zit vaast te bruuje, we komme'ner èlk hónsgezéijk néffe, mér't bléft zitte. Dat vogeltje zit vast te broeden, we komen er geregeld langs, maar het blijft zitten.
broel, broellie, kroost, Daor komme ze ôn meej dur’ren broellie. Daar komen ze aan met hun kroost. Gezegd wanneer men opziet tegen het bezoek, dat ze aan zien komen, meestal een gezin met vele drukke kinderen.
brombeer, brómbèèr, knorrepot, Wa is me dé toch nen brómbèèr, t’is aalté te briid of te lang, nójt duu'det goed. Wat is me dat toch een knorrepot, het is altijd te breed of te lang, nooit doe je 't goed.
brommen, brómme, brommen, God hur’tem brómme. God hoort hem brommen. Iemand aan zijn gezicht kunnen zien dat hij het er niet mee eens is, maar dat niet zegt.
bromvlieg, brómvlieg, vleesvlieg, Un brómvlieg is ‘n gróóte vlieg én és ge ligt te dróóze ie’sie’jer gàère bè um’mew wa te verveele. Een vleesvlieg is een grote vlieg en als je ligt te dromen is ze er graag bij om je wat te pesten.
bronolie, brómóllie, petroleum, Die óllielamp die duu'get nog jao, mér ge moet'ter nog wél wa brómóllie inschudde. Die olielamp die doet het nog ja, maar je moet er nog wel wat petroleum ingieten.
brood, bróód, brood, Van mik wor’de dik, van bróód wor’de gróót. Van mik word je dik, van brood word je groot. Witbrood was luxe, roggebrood gezond.
broodje, bréújkes, broodjes, És we óp vekantie gónge dan nómme we gesmèèrde bréújkes meej vur ónderweege. Als we op vakantie gingen dan namen we gesmeerde broodjes mee voor onderweg.
brouwen, gebraauwe, gebrouwen, T’is nie vur de váérekes gebraauwe. Het is niet voor de varkens gebrouwen. Een goed glas bier is je van harte gegund.
brouwer, braauwer, brouwer, Mi de kèrmus hôj d’n braauwer 't druk, héij reej midderhôst van kefeej nôr kefeej. Met de kermis had de brouwer het druk, hij reed inderhaast van café naar café.
brouwketel, braauwkeetel, brouwketel, T’is mér 'n bón in nen braauwkeetel. Het is maar een boon in een brouwketel. Het is maar een schijntje vergeleken bij de rest.
bruid, brûid, bruid, Ut waar 'n schón brûid, brûdjes zén aalté schón én we móche óp de brûlleft komme. Het was 'n mooie bruid, bruidjes zijn altijd mooi en we mochten op de bruiloft komen.
bruiloft, brûlleft, bruiloft, Van 'n brûlleft kömt 'n brûlleft. Van een bruiloft komt een bruiloft. Een bruiloft is dikwijls het startsein voor anderen, van een beginnende liefde.
brutaal, bruutaol, onbevreesd, Die manne zén strant, ze schrikke dan ók nèrges vur trug, ze zén bruutaol. Die jongens zijn onbevreesd, ze schrikken nergens voor terug, ze zijn brutaal.
budden, budde, wroeten, Die váérekes budde hil de waoj ónderstenboove, ze zulle'ner toch wél iet viine dènk ik. Die varkens wroeten heel de wei overhoop, ze zullen er toch wel iets vinden denk ik.
bui, bûijke, buitje, Un rèègenbûijke is nójt wèg, mér 'n dónderschoer daor stôj ik nie óp te kiike. Een regenbuitje is nooit weg, maar een plensbui daar sta ik niet op te kijken.
buik, bûik, buik, És ge nen dikke bûik héd moet'te gallege ôndoen dan kun’dew broek bèèter óphaauwe. Als je een dikke buik hebt moet je bretels aandoen dan kun je, je broek beter ophouden.
buikpijn, bûkpént, buikpijn, Koppént is eetpént, bûkpént is schétpént. Hoofdpijn is eetpijn, buikpijn is schijtpijn. Hoofdpijn kun je van honger krijgen, buikpijn van teveel eten.
buikvulsel, bûikvulsel, maagvulling, Dé gruunvoejer is nie van't bèste vur de koej, mér'tis bûikvulsel. Dat groenvoeder is niet van het beste voor de koeien, maar het vult de buik.
buil, bûil, papieren zak, De pepiere bûil is vervange dur plèstiek, snuupkes din ze vruuger in 'n tipbûltje. De papieren zak is vervangen door plastic, snoepjes deden ze vroeger in 'n puntzakje.
Verkleinvorm meervoud bûltjes. Vruuger din ze hôst alles in bûile of bûltjes, dé was wél bèèter vur't muljeuj. Vroeger deden ze veel in papieren zakken of zakjes, dat was wel beter voor het milieu.
buiten, bûite, buiten, Meej kaoj wiir gôd'de nie bûite speule, t’is goed um 'n kléts te vatte. Met slecht weer ga je niet buiten spelen, het is goed om verkouden te worden.
buitenkans, bûitekénske, meevallertje, Ik zéij grif óp die ônbiejing ingegôn want dé was vur óns 'n bûitekénske. Ik ben vlug op die aanbieding ingegaan want dat was voor ons een meevallertje.
buitenland, bûiteland, buitenland, Zéd'de géllie al óót nôr't bûiteland óp vekansie geweest of bléd'de thûis? Zijn jullie al ooit naar het buitenland op vakantie geweest of blijf je thuis?
buitenwerk, bûitewéérk, buitenwerk, És ge wult schildere moet'te mi't bûitewéérk wél wochte tuuw’det wiir umslu. Als je wil schilderen moet je met het buitenwerk wachten totdat het beter weer wordt.
bullen, bulle, rommel, Gôd'de die bulle ópstooke, ge hét'ter nogal nen béérg bè mekaor geschaord zèg. Ga je die rommel opstoken, je hebt er nogal een stapel bij elkaar geraapt zeg.
Ge moet'tes óprûiming haauwe, 'r kunne veul van die bulle nô de rómmelmért. Je moet eens opruiming houden, er kan veel van die rommel naar de rommelmarkt.
bult, bultjes, puistjes, Ónze klééne hi van die bultjes, ik dènk dé't de vurbójkes zén van de maozele. Ons kind heeft van die puistjes, ik denk dat het de voortekens zijn van de mazelen.
bunder, bunder, hectare, Nen bunder is zès léúpese gróót mér meej die maot wordt nie mér gemeete. Een hectare is zes lopense groot maar met die maat wordt niet meer gemeten.
burgemeester, börgemister, burgemeester, Börgemister zén zal nie aalté meejvalle, mao'ket iederiin mér'res nô de zin. Burgemeester zijn zal niet altijd meevallen, maak het iedereen maar eens naar de zin.
Dé zal’lek‘kes Börgemister maoke. Dat zal ik eens burgemeester maken. Dat zal ik eens lekker opeten.
bus, bus blaoze, bus blazen, Wie ne gróóte mónd wul hébbe die moet ók mér de bus blaoze. Wie een grote mond wil hebben die moet ook maar de bus blazen. Als je een grote mond wil hebben moet je de gevolgen voor lief nemen.
buts, buts, deuk, Héd'de 'n buts in'new'we waoge, dé gi 'n hil haffel géld koste vurdét klaor is. Heb je een deuk in je auto, dat gaat 'n heleboel geld kosten voordat het gerepareerd is.
butsen, butse, kneuzen, stuiteren, És ge appel plukt moet'te ze nie in'new'we körf góóje want dan butse ze allemôl. Als je appels plukt moet je ze niet in je korf gooien want dan kneuzen ze allemaal.
Diejen bol moet'tes wa óppómpe wan’tie butst nie goed mér, dé's niks wérd zóó. Die bal moet je eens oppompen want hij stuitert niet goed meer, het is niet goed zo.
buurmeisje, buurméske, buurmeisje, Óns buurméske hi al veul vréijers versleete én nouw kan z'r gin mér viine. Ons buurmeisje heeft al vele minnaars gehad en nu kan ze er geen meer vinden.
buurten, buurte, praten, Blé nog éfkes buurte, ge héd d’n tiid toch vórt ôn'new aojge, ge héd niks te verlètte. Blijf nog even praten, je hebt de tijd nu toch aan je zelf, je hebt niets meer te doen.
canada, kanniedasse, populieren, Kanniedasse komme ût canada, mér hier groeje ze ók goed, t’is goej hout vur klómpe. Populieren komen uit canada, hier groeien ze ook goed, het is goed hout voor klompen.
canaille, kernôllie, gemene vrouw, Meej die vrouw daor kunde gin riecht meej schiete, dé's 'n nippege kernôllie. Met die vrouw daar kan je geen kant mee op, dat is een lichtgeraakte helleveeg.
carbid, kerbiet, carbid, D’n dieje moes kerbiet lusse, dan kós’sie umhóóg. Hij moest carbid lusten, dan kon hij omhoog. Eerd gezegd van iemand waar men geen hoge dunk van had.
Casteren, Kaastere, Casteren, Ik weet van niks ik kom van Kaastere. Ik weet van niks ik kom van Casteren. Ik bemoei me er niet mee, zoek het zelf maar uit.
cent, viif cénte, vijf centen, Daor zat me vur viif cénte. Daar zat me voor vijf centen. Dat was me een allegaartje.
chagrijn, sechriin, nurks, Un sechriin zit dik alliin, daor wulle de miste mènse niks meej te maoke hébbe. Een nurks zit meestal alleen, daar willen de meeste mensen niets mee te maken hebben.
chagrijnig, sechrénneg, humeurig, Wa zéd'de toch sechrénneg, hék'kew iet misdôn of is'ser iet meej't lief messchien? Wat ben je toch humeurig, heb ik je iets misdaan of is er iets met je lief misschien?
chapiter, sjapieter, geval, Daor zegde me wa, mér daor hôn’wet nie oover dés 'n hiil ander sjapieter. Daar zeg je me wat, maar daar hadden we het niet over dat is een heel ander geval.
chauffeur, sjefféúr, chauffeur, És ge ne slók teveul óp héd moet'te teegewórreg ne sjefféúr inschaokele. Als je 'n beetje teveel gedronken hebt moet je nu 'n chauffeur inschakelen.
chocolade, sjeklaode, chocolade, Héij hi sjeklaode vingers. Hij heeft chocoladevingers. Hij laat veel uit zijn handen vallen.
chocoladereep, sjeklaoderiip, chocoladereep, Vruuger krid'de wél'les ne kwatta, dé was ne sjeklaoderiip van de kwatta febriek. Vroeger kreeg je wel eens een Kwatta, dat was 'n chocoladereep van de Kwattafabriek.
commanderen, kómmendiirt, commandeer, Kómmendiirt uwwen hónd en blaft zéllef. Commandeer je hond en blaf zelf. Gezegd tegen iemand die graag de orders uitdeelt en zelf zijn handen niet wil gebruiken.
commies, kemies, douanebeambte, In d’n órlog kós'te in de grènsdörpe wél'les ne kemies teegen 't lijf lóópe. In de oorlog kon je in de grensdorpen wel eens 'n douanebeambte tegenkomen.
compliment, kómplemènte, pluim, Ze hébbe hum nog kómplemènte gemôkt vur't wéérk dét'tie vur de klup gemôkt hôj. Ze hebben hem nog een pluim gegeven voor het werk dat hij voor de club gedaan had.
computer, kómpjoeter, computer, Ik héb al wa aachter mun'ne kómpjoeter gezeete, mér ik duu't gàère én dan is't goed. Ik heb al wat achter mijn computer gezeten, maar ik doe het graag en dan is het goed.
content, kónténte, tevreden, Ne kónténte mèns daor kun'det aalté bè réécht haauwe, daor kréd'de gin hérrie meej. Een tevreden mens daar kun je het altijd bij vinden, daar krijg je geen ruzie mee.
contrefort, kóntefóór, hielstuk, Duu die schoen nouw meej de schoentrèkker ôn, ge trapt hil die kóntefóór kepot. Doe die schoenen nu met de schoenlepel aan, je trapt heel het hielstuk kapot.
cornelisroos, kernèllesróóze, pioenrozen, Wa hébbe die kernèllesróóze hier d’n aord toch, die stôn'ner mals bè, t’is enörrem. Wat gedijen die pioenrozen hier toch, die staan er mals bij, het is geweldig.
corveeën, kerveeje, werken, Ins in de wèèk gôn we óp ónze staoj nog wa kerveeje bè iin van de kénder. Een keer per week gaan we op ons gemak nog wat werken bij een van de kinderen.
creperen, krampiire, kronkelen, Héij li te krampiire van de bûkpént, és'sie't mér nie ôn zun'ne bléndendáérm hi. Hij ligt te kronkelen van de buikpijn, als hij het maar niet aan zijn blindedarm heeft.
crimineel, kriemeniil, misdadig, geweldig, Wa is de wirreld toch vórt kriemeniil, ooveral is'ser gewèld én diksenté um n'n niks. Wat is de wereld toch voort misdadig, overal is er geweld en dikwijls om futiliteiten.
Wa hange'ner toch 'n bérziej kiirze ôn d’n bóóm dees jaor, t’is kriemeniil. Wat hangen er toch geweldig veel kersen aan de boom dit jaar, het is geweldig.
cuisinière, kwiezejèèr, kookkachel, Ne kwiezejèèr was 'n vierkantege kachel meej nen ooven 'r in, dé was paas luuks. Een kookkachel was een vierkante kachel met een oven erin, dat was pas een grote luxe.
daalder, dôlder, daalder, De wàèrde van nen dôlder is anderhalleve gulde én meej d'n urroow is't nog minder. De waarde van 'n daalder is anderhalve gulden en met de euro is het nog minder.
daar, daor, daar, Daor gi de slag ût. Daar gaat de slag uit. In dat gezin komt de vriendenclub samen en worden plannen gemaakt waar men die avond heen gaat.
daaraf, daoraf, daarvan, És ge daoraf wult zén, moet'te de manne alles mér saome laote daole. Als je daarvan af wilt zijn, moet je de kinderen alles maar samen laten delen.
daarbij, dôrbè, daarbij, Ik zéij beschaoje én dôrbè kömt nog dé'k gaauw blèèj zéij meej 'n klénneghéij. Ik ben bescheiden en daarbij komt nog dat ik vlug blij ben met een kleinigheid.
daarmee, dôrmeej, daarmee, Wag’ge dôrmeej moet doen dé weet ik nie, 't zit gruuwelek in de frut. Wat je daarmee moet doen dat weet ik niet, het zit ontzettend in de knoop.
daarnevens, daornéffe, dôrnéffe, daarnaast, ernaast, Gôd'de gi nô de slachter, vat daornéffe bè de gruuntenboer wa peeje vur de petôzzie. Ga je naar de slager, neem ernaast bij de groenteboer wat wortelen voor de stamppot.
Wit'te dieje smèd woone én dôrnéffe daor kun'de die brankaar gôn haole. Weet je die smid wonen en daarnaast daar kun je die brancard gaan halen.
daarom, dörrum, daarom, Héij hi iet ôn z'n biin én dörrum kan'nie nie zó rap vurût lék ander mènse. Hij heeft iets aan zijn been en daarom kan hij niet zo vlug vooruit als andere mensen.
dabben, dabbe, graven, We kunne de kniin nie in de waoj haauwe, ze dabbe ooveral piipe ónder de gôs dur. We kunnen de konijnen niet in de wei houden, ze graven overal pijpen onder het gaas door.
dabber, débberke, kind, Teege van die kléén hèlle ménnekes zin ze wél'les, wa is't toch 'n hèl débberke. Van die kleine vlugge kinderen zeiden ze wel eens, wat is het toch een vlug kindje.
dadelijk, daolek, dadelijk, És ge nie braaf zé gôd’de daolek bérrevoets tebèd. Als je niet braaf bent ga je dadelijk op je blote voeten naar bed. Bangmakertje voor kinderen, ze moesten met blote voeten naar bed.
daggeld, daggéld, kost, Ne pestóór hi z'n daggéld al verdiend vur d’n urste koffie. Een pastoor heeft zijn kost al verdiend voor de eerste koffie. Al voor de koffie ‘s morgens heeft de pastoor zijn kostje verdiend.
dalken, dalleke, baggeren, Ge wordt muug van dur dé sliik dalleke, we kunne strak bèèter aachterum truggôn. Je wordt moe van door dat slijk baggeren, we kunnen straks beter achterom teruggaan.
dalles, dólles, ellende, Wa héb’bek daar toch 'n dólles meej gehad. Wat heb ik daar toch een ellende mee gehad. Dat heeft heel wat hoofdbrekens gekost.
dannetel, danneetels, dovenetels, Danneetels zén neetels die nie pikke, 't zén wilde pléntjes én bloeje in't wit of gèèl. Dovenetels zijn netels die niet prikken, 't zijn wilde plantjes en bloeien wit of geel.
darm, dáérm, darm, Urst zitte de dáérm in't váéreke, lôtter zit'tet váéreke in de dáérm, snap'ter iet af? eerst zitten de darmen in het varken, later zit het varken in de darmen, begrijp jij het?
Meervoud dáérem. Daor zit niks in és strónt én dáérem. Daar zit niets in als stront en darmen. Die man heeft er geen notie van en het kan hem ook niet schelen.
das, daas, das, Duu nouw mér nen daas ôn, strak héd'det wir in'new kèèl én dé's ók nie zó fiin. Doe nu maar een das om, straks heb je het weer in je keel en dat is niet zo lekker.
dat is het, dés’t, dat is, Hèl én rap dés't zélfde, és'se zègge, ge zé nog goed hèl, dan zit'te nog goed. Vlug en snel is hetzelfde, als ze zeggen, je bent nog goed vlug, dan gaat het nog goed.
dauw, daauw, dauw, Al vur dag én daauw wôrre die manne hier, ze wulle'ner ne langen dag van maoke. Al voor dag en dauw waren die jongens hier, ze willen er een lange dag van maken.
dauwig, daauweg, nevelig, Daauweg of mokkeg dés't zélfde, t’is van dieje lóchte mok, plezierreg is't nie. Nevelig of mistig is 't zelfde, het is lichte mist, prettig is anders.
deken, deeken, deken, Ge kunt de pot óp meej ‘n wólle deeken um. Je kunt de pot op met een wollen deken om. Je kunt me nog meer vertellen.
deksel, dèkseltje, dekseltje, Óp èllek pötje paast ‘n dèkseltje. Op elk potje past een dekseltje. Niemand is zo lelijk of men komt aan een partner.
delen, diile, delen, Zeeker meej 'n éérfenes moet'te irlek diile anders köm'ter lôtter strónt ôn de knikker. Zeker met een erfenis moet je eerlijk delen anders komt er later heibel van.
denken, dôch’te, dacht je, Dôch’te gi dé'k nie ziek kós worre, dan héd'det toch bè't verkiirde énd jónge. Dacht jij dat ik niet ziek kon worden, dan heb je het toch mis jongen.
deur, déúr, deur, T’is nogal nie bè de déúr. Het is nogal niet bij de deur. Het is een eind weg.
deurgebint, durgebónt, deurkozijn, Dé durgebónt is nie goed afgestèld, ge kunt zóó zien dé't nie hôks sti. Dat deurkozijn is niet goed afgesteld, je kunt zo zien dat het niet haaks staat.
dezelfde, dezéllefden, dezelfde, D’n duuvel schét aalté óp dezéllefden hóóp. De duivel schijt altijd op dezelfde hoop. Waar geld is wil meer geld zijn.
dicht, diecht, dicht, Duu ‘w broek diecht, anders vlieg’tew veugeltje wèg. Doe je broek dicht, anders vliegt je vogeltje weg. Gezegd tegen iemand die vergeten heeft zijn gulp te sluiten.
die, dieje, die, D’n dieje is nog nie de slééchtste, héij is ècht nie zó sléécht és'sie'jer ût zie. Die man is nog niet de slechtste, hij is echt niet zo slecht als hij er uit ziet.
dijk, dékske, dijkje, Un kort verhóógd strôtje hiet sóms dékske, nen èchten diik kun'de viine néffe de gróóte reviere. Een kort verhoogd straatje heet soms dijkje, een echte dijk kun je vinden langs de grote rivieren.
dik, dik, veel, vaak, Die kénder zén hiil dik hier, 'r gi ginne dag vurbè of ze ligge hier, mér lôt ze doen. Die kinderen zijn veel hier, er gaat geen dag voorbij of ze zijn hier, maar laat ze doen.
Ik zal vórt wa dikker komme, mér t'is'ser ammel oovergeschoote. Ik zal voortaan wat vaker komen, maar het is er allemaal bij ingeschoten.
dik zat, dikzat, vaak genoeg, We zén daor dikzat geweest, wit'te dé nie mér of is dé dur'rew'we kop geschoote? We zijn daar vaak genoeg geweest, weet je dat niet meer of is dat door je hoofd geschoten?
dikkop, dikkoppe, kikkervisjes, De dikkoppe zén wir ût d'n dril gekroope, 't barst ‘r van in dieje slóót. De kikkervisjes zijn weer uit de eitjes gekomen, het krioelt ervan in die sloot.
dikoor, dikóór, bof, Kénder kriige óp zun'nen tiid dikóór én dé's niks bezunders t’is gewóón 'n kénderziekt. Kinderen krijgen soms de bof en dat is niets bijzonders het is gewoon een kinderziekte.
dikwijls, dikkels, dikwijls, Héij gi dikkels nô de mért meej 'n klócht bagge, ge kunt nie alles zéllef haauwe. Hij gaat dikwijls naar de markt met 'n toom biggen, je kunt niet alles zelf houden.
ding, dings, van alles, De jóng hébbe dings genóg én nog weete ze nie wór dés'se meej moete speule. De kinderen hebben van alles genoeg en nog weten ze niet waar ze mee moeten spelen.
dinsdag, déstag, dinsdag, D’n déstag kriige we ne nuuwe kómpjoeter, t’is mist vur de jóng. Aanstaande dinsdag krijgen we een nieuwe computer, het is meer voor de kinderen.
dirigent, dieriegènt, dirigent, Ik hur’der hier wél vier, zeej d'n dieriegènt, die dur're kop nie oopedoen. Ik hoor er hier wel vier, zei de dirigent, die hun bek niet open doen. Er zijn er hier vier die niet meezingen.
distel, déijstels, distels, Déijstels moes'te ójt bestréije, nouw hoeft dé nie mér, 't zaod vliegt ooveral hènne. Distels moest je ooit bestrijden, nu hoeft dat niet meer, het zaad vliegt overal heen.
distelvink, déijstelvink, putter, De déijstelvink is't mist gekléúrde veugeltje wa hier vurkömt, 't lèèft mist van déijstelzaod. De putter is het meest gekleurde vogeltje wat hier voorkomt, het leeft voornamelijk van distelzaad.
dochter, döchter, dochters, Daor hébbe ze 'n paor schón döchter, 'de zeun komme lôtter vanaojges' zègge ze. Daar hebben ze een paar mooie dochters, 'de zonen komen later vanzelf' zegt men.
doek, duukske, doekje, Ge zègt mér hoe ge't hébbe wult, dun, dik of dur 'n duukske. Je zegt maar hoe je het hebben wil, dun, dik of door een doekje. Wat ben je toch veeleisend, je hebt nogal wat noten op je zang.
doen, doen, Wurrum duu'de dé nie, dé zoow'wek zó gàère hébbe, lôt'tew goej hart 's sprèèke. Waarom doe je dat niet, dat zou ik zo graag hebben, laat je goede hart eens spreken.
Ik duu’wet, al lóópe de koej in de kólle. Ik doe het, al lopen de koeien in de kool. Ik doe het in elk geval, dat kan geen uitstel lijden.
És ge niks te doen hét, duu’get dan nie hier. Als je niets te doen hebt, doe het dan niet hier. Als je niets wil doen ga dan ergens anders heen.
Verleden tijd deej, din. Wa deej toch lullek, tuun'nie gewaor wier dés'sem vur de zot hielle. Wat deed hij toch lelijk, toen hij gewaar werd dat ze hem voor de gek hielden.
Ze din mér raok, nôdderhand hôn’ze hil wa wéérk um alles wir in orde te maoke. Ze deden maar raak, later hadden ze heel wat werk om alles weer op orde te brengen.
doffen, dóffe, slaan, Flèère, pèère, slaoge én slôn, dóffe én fómpe mér't bliif handwerk. Zes verschillende woorden om handtastelijk te zijn, maar het bleef wel handwerk.
dokkeutel, dokkeutel, dokkeutel, És 'n kénd 'n (wuld)veugeltje gróót brôcht én't góng dóód dan wor'de 'dokkeutel'. Als 'n kind 'n (wild)vogeltje groot bracht en het ging dood dan was je 'dokkeutel'.
dolen, dóólt, verdwaalt, És d’n hérder dóólt, dan doole de schaope ók. Als de herder verdwaalt, dan verdwalen de schapen ook. De leider moet opletten en niet van het uitgezette plan afwijken.
domineren, dómmeniire, herrie maken, galopperen, Die ônkommende manne, és die bè mekaor zén, dan begiene ze te dómmeniire. Die aankomende jeugd, als die bij elkaar zijn, dan beginnen ze herrie te maken.
Verleden tijd dómmeniirde. Un koej die dur de waoj dómmeniirde, daor zin ze van dés'se zoer rómme zoow gèève. Een koe die door 't weiland galoppeerde, daar zei men van dat ze zure melk zou geven.
donderbeestje, dónderbisjes, graantrips, Bè laf wiir héd'de wél'les laast van dónderbisjes én dé kan verdimmes kriemele. Bij drukkend weer heb je wel eens last van graantrips en dat kan ontzettend jeuken.
donderkruid, dónderkrûid, huislook, Dónderkrûid zètte ze vruuger óp 't panne- of stróójendak teege dónder én wirliecht. Huislook plantte men vroeger op het pannen- of strooien dak tegen donder en bliksem.
donderschoer, dónderschoer, plensbui, Giestere viel'ler 'n dónderschoer ge haauw'wet nie vur meugelek zóveul wôtter. Gisteren viel er een plensbui, je houdt het niet voor mogelijk zoveel regen.
donker, dónkere, duisternis, Mi d’n dónkere zoow ik mér'res zien dé'k thûis was, wa duu'de dan toch nog bûite? Tegen de duisternis zou ik maar eens zien dat ik thuis was, wat doe je dan toch nog op straat?
donkeren, dónkert, donker worden, Ut dónkert saoves al vruug zóó óp't lèst van sèptèmber, dan is’t gaauw ècht hérfst. Het wordt 's avonds al vroeg donker zo op het laatst van september, dan is het vlug echt herfst.
dood, dóój, dode, Iemes bléij maoke meej ‘n dóój mus. Iemand blij maken met een dode mus. Iemand blij maken, maar met niets te voorschijn komen.
doordeweekse dag, durdewèèksendag, werkdag, Nen börger moet óp durdewèèksen daog gewóón wèrreke um ôn z'n kösje te komme. De gewone man moet op werkdagen gewoon werken om de kost te verdienen.
doordraaier, durdraojer, verspiller, És dieje durdraojer zun'ne preej kré, is't al óp vur 'n ander z'n kniep oopen hi. Als die verspiller zijn traktement krijgt, is het al op voor 'n ander zijn beurs open heeft.
doordrijver, durdriiver, dwingeland, N’n durdriiver wul geliik hébbe, 't zal moete gebéúre zóó lék héij 't vur hi. Een dwingeland wil gelijk hebben, het zal moeten gebeuren zoals hij het wil hebben.
dooreen, durin, door elkaar, És ge die klétskes vérf bè'mekaor duu, moet'te ze tegoej durin ruure. Als je die overschotjes van verf bij elkaar doet, moet je ze goed door elkaar roeren.
doorgeven, durgèève, doorgeven, Bè hóógwôtter moete veul mènse zandzékskes durgèève um't wôtter teege te haauwe. Bij hoogwater moeten veel mensen zandzakjes doorgeven om het water tegen te houden.
doorheen, durhènne, doorheen, Ik hôj veul te veul bluumkes dôcht ik, mér ik was'ser toch nog te gaauw durhènne. Ik had veel te veel bloemen dacht ik, maar ik was er toch nog te vlug doorheen.
doorjager, durjaoger, verspiller, D’n dieje die jeug'ter in éfkestiid al z'n géld dur, d'n durjaoger dé't is. Die man die jaagt er in korte tijd al zijn geld door, de verspiller die het is.
doorleren, durliire, verder leren, Duu dieje van éij durliire of git'tie ôn't wéérk, héij mag wél iet bèverdiene. Gaat die van jullie verder leren of gaat hij werken, hij mag wel wat bijverdienen.
doorn, dórres, doornen, Pikkers én dórres is't zélfde, ôn allebaoj kun'dew aojge pikke én dé's nie zó fiin. Stekels en doornen is hetzelfde, aan beiden kun je, je zelf prikken en dat is niet zo leuk.
doorspelen, durspeule, doorspelen, Mi nuuwjaor móche we durspeule, we kósse mér amper zólang wakker bliive. Met nieuwjaar mochten we doorspelen, we konden bijna niet zolang wakker blijven.
doos, dóós, doetje, Héij hi 'n dóós van 'n vrouw mér dór zit'tie nie meej, wan’tie zie ók nie alles. Hij heeft een doetje van een vrouw maar daar zit hij niet mee, hij ziet ook niet alles.
Verkleinvorm déúske. Wa is me dé 'n déúske, ge zód meej zó’iet getrèùwd zén, dan was ik in ne roef wèg. Wat is me dat een doetje, je zou met zo iemand getrouwd zijn, dan was ik vlug weg.
doos, duskes, doosjes, Ur wordt van alles bewaord in duskes, die zén'der ók in alle maote, gróót én kléén. Er wordt van alles bewaard in doosjes, die zijn er ook in alle maten, groot en klein.
dorp, dörrep, dorp, Ut kan bèèter van ‘n stad és van ‘n dörrep. Het kan beter van een stad dan van een dorp. Wie het breed heeft laat het breed hangen.
draad, draod, draad, Ut kan óót gebéúre dég'ge d’n draod nie in de nôld kunt kriige, zèt dan uwwe bril óp. Het kan ooit gebeuren dat je de draad niet in de naald kunt krijgen, zet dan je bril op.
draad, draod kwiit, vergeetachtig, Ge kunt zó aaventoe d’n draod kwiit zén, dé li nie ôn d'n bril mér ôn'new gestèl. Je kunt zo af en toe wat vergeetachtig zijn, dat ligt niet aan je bril maar aan je lichaam.
draai-ijzer, draojiizer, twijfelaar, Wa is me dé toch un draojiizer, héij wit nójt vanzelèève of ie nouw ja of nii zal zègge. Wat is me dat toch een twijfelaar, hij weet nooit of hij nu ja of nee zal zeggen.
draaien, draoje, draaien, Spulle meej schroeve, die draoje és ze nie hoeve. Spullen met schroeven, die draaien als ze niet hoeven. Allemaal rommel waar niets goeds meer van of mee te maken is.
Ut kan me niks verschille wie de mallemeule draojt, és ik'ker mér inzit. Het kan mij niet schelen wie de draaimolen draait, als ik er maar inzit. Wat er gebeurt is niet belangrijk, als de verteller er maar profijt van heeft.
draaien, gedraojd, gedraaid, Nii, nii, daor kom’de gi nie meej gedraojd. Nee, nee, daar kom jij niet mee gedraaid. Nee, nee, daar komt niets van in.
draaikolk, draojkolleke, draaikolken, De draojkolleke komme trug in de stróóm, vruuger moesse ze'r ût, nouw wir d'r in. De draaikolken komen terug in de Beerze, vroeger moesten ze eruit, nu weer erin.
dragen, draoge, dragen, És ge ze nie kunt draoge dan gèf'ter mér 'n dèl ôn mén, dan draog ik ók wa. Als je ze niet kunt dragen dan geef er maar 'n aantal aan mij, dan draag ik ook wat.
drankorgel, drankörgels, zuiplappen, Ge héd van die drankörgels die dag in dag ût zitte te zûipe, wôr laote ze't. Je hebt van die zuiplappen die dag in dag uit zitten te drinken, waar laten ze het.
dras, dras, koffiedik, Vruuger zat'ter in de koffie ne kwak dras, tuun was'ser nog gin koffiemesjien. Vroeger zat er in de koffie wat koffiedik, toen was er nog geen koffiezètapparaat.
dreinen, drèène, zeuren, Wa is'ser meej dieje klééne ôn de hand héij li zó te drèène, hit'tie iet ónder de leej? Wat is er met dat kind aan de hand het ligt zo te zeuren, zou het niet ziek zijn?
drek, drék, modder, Ge moet diejen drék van'new làèrze spuule vur ge binnekomt, anders môk’te alles vûil. Je moet de modder van je laarzen spoelen voor je binnen komt, anders wordt alles vies.
drensoor, drénsóór, lastig iemand, Wa'n drénsóór is dé, t’is um nójt nô zun'ne zin, aalté te briid of te lang. Wat een lastig iemand is dat, het is hem nooit naar de zin, altijd te breed of te lang.
drieërhande, driederande, drie verschillende, Um 'n bepôlde kléúr te kriige moet'te óót wél driederande kléúre durin ruure. Om een bepaalde kleur te krijgen moet je soms wel drie verschillende kleuren door elkaar roeren.
driejarig, driejôrrege, driejarige, Ik kan nog oover 'n driejôrrege hèg springe. Ik kan nog over een driejarige heg springen. Ik voel me nog jong.
dries, dries, huisweide, D’n dries is 'n waoj die vlak bè't hûis li, ze joege'ner van alderhande biste in. Un huisweiland is een weiland bij de boerderij, men deed er allerhande vee in.
drijven, driive, drijven, Bè 'n gróóte jaachtpertèèj moete'ner aalté mènse meej um't wuld óp te driive. Bij een grote jachtpartij moeten er altijd mensen mee om het wild op te drijven.
drinken, drinke, drinken, Ge moet goed drinke, 't eete is ók duur. Je moet goed drinken, het eten is ook duur. Neem er nog een, het eten is ook duur.
drispelkont, drispelkónt, onrustig iemand, Iemes die aalté li te drispele dé's 'n drispelkónt, die hi gin rust in z'n kónt. Iemand die altijd dribbelt dat is een dribbelaar, die heeft geen rust in z'n lijf.
drogen, dréúge, drogen, De blaor van tebak die we in d’n órlog teulde, moesse nôdderhand nog lang dréúge. De bladeren van tabak die we in de oorlog teelden, moesten nadien nog lang drogen.
drol, drölleke, babykoosnaam, Vur kléén kiendjes hébbe ze alderhande naome, zóó zègge ze'r ók óót drölleke teege. Voor baby's hebben ze allerhande namen, zo zeggen ze er ook ooit mopje tegen.
droog, dréúg, droog, Ut hélpt dé't wir dréúg is, èlleken dag dé gemiezer dôr wor'de nie goed van. Het helpt dat het weer droog is, elke dag die stofregen daar wordt je niet vrolijk van.
droogte, drugt, droogte, Dees jaor hébbe we wénneg laast gehad van de drugt, iir van teveul natteghéij. Dit jaar hebben we weinig last gehad van de droogte, eerder van teveel regen.
droom, dróóme, dromen, Dróóme zén bedrog, mér schét’te snaachs in bèd, dan vén’de’t 's mééreges nog. Dromen zijn bedrog, maar poep je ‘s nachts in je bed, dan vind je het ‘s morgens nog. Dromen zijn bedrog, maar dan komt de werkelijkheid.
druif, drûif, druif, grappenmaakster, Dé's un drûif, daor bléd'de meej laage, die wit aalté wél iet ût te prakkeziire. Dat is 'n grappenmaakster, daar blijf je mee lachen, die weet altijd wel wat te bedenken.
Meervoud drûive. We kunne dees jaor wél wiin maoke, wa moete we anders mi al die schón drûive? We kunnen dit jaar wel wijn maken, wat moeten we anders met al die mooie druiven?
druiloor, drûilóór, zeurkous, Ik gôj nie nô die drûilóór hènne, t’is toch nójt goed wag’ge daor vur hum duu. Ik ga niet meer naar die zeurkous, het is toch nooit goed wat je daar voor hem doet.
druktemaker, druktesmaoker, branieschopper, Nen druktesmaoker wul aalté 't wóórd hébbe én anders hèngt bè hum de klèp schiif. Een branieschopper wil altijd het woord hebben en anders hangt bij hem de mond scheef
drup, drop, druppel, Ge meugd nouw ginne drop mér drinke és ge mi de waoge zé, ge héd zóó 'n bon. Je mag nu geen druppel meer drinken als je met de auto bent, je hebt zo een proces.
druppel, dröppel, druppel, T’is al aacht uure dur, ge meugd gin'nen dröppel mér drinke, és ge strak moet blaoze. Het is al acht uur geweest, je mag geen druppel meer drinken, als je straks moet blazen.
druppelen, dröppele, druppelen, És't bè èùw rèègent zal't bè mén wél dröppele. Als het bij jou regent zal het bij mij wel druppelen. Er valt altijd wel een graantje mee te pikken.
druppen, dröppe, druipen, Ut zal èùw nog wél'les in’new éúgskes worre dröppe. Het zal jou nog wel eens in je oogjes worden druipen. Het zal je nog erg tegenvallen.
dubbel, dobbel, dubbel, És ge iet spaort én ge héd iet dobbel, moet'te hérs én gins um 't te gôn rûile. Als je iets spaart en je hebt wat dubbel, moet je hier en daar naar toe om te gaan ruilen.
dubbeltje, döbbeltje, dubbeltje, Un döbbeltje is ók niks mér wérd, perbiir'ter mér'res iet meej te kóópe. Een dubbeltje is ook niets meer waard, probeer er maar eens iets mee te kopen.
duif, dûive, duiven, Dûive haauwe dé word veul gedôn én és ge goej héd meuge ze vliege óp't bûiteland. Duiven houden is 'n populaire sport en de besten mogen vliegen op het buitenland.
duikelaar, dûikelàèr, traag iemand, Wan'nen dûikelàèr, daor kun'de d'n órlog nie meej winne, wa is'sie lang van draod. Wat 'n traag iemand, daar kun je geen oorlog mee winnen, wat is hij langdradig.
duit, dûite, geld, Méskes die flûite, kriige manne meej dûite. Meisjes die fluiten, krijgen mannen met geld. Kokette mooie meiden, komen makkelijk aan een rijke man.
duivel, duuvel, duivel, Vur d’n duuvel nie bang zén. Voor de duivel niet bang zijn. Voor geen kleintje vervaard zijn.
duivelshaar, duuvelshaor, donsveren, Die jóng veugeltjes hébbe nog duuvelshaor die zén nog mér 'n lutske ût aoj. Die jonge vogeltjes hebben nog donsveren die zijn nog niet lang uit het ei.
duivenei, dûiveaojer, duiveneieren, Haogel kan dik veul schaoj maoke, zeeker és'ser van die dûiveaojer nèrklottere. Hagel kan dikwijls veel schade veroorzaken, zeker als er van die duiveneieren vallen.
duizend, duuzend, duizend, D'r zén duuzend én iin dinge die ge kunt doen, mér ge moet'tew nie verveele. Er zijn duizend-en-een dingen die je kunt doen, maar je moet je niet vervelen.
dunne, dunne, diarree, Ik hôj wa teveul prûime gegeete, ik zéij me toch ôn d'n dunne geweest. Ik had wat teveel pruimen gegeten, ik ben me toch aan de diarree geweest.
duren, duure, duren, Ut zal ménnen tiid wél duure. Het zal mijn tijd wel duren. Na mij de zondvloed.
dutsel, dutselke, doetje, T’is zó'al 'n dutselke, die wit nójt of ze ja of nii zal zègge és ge héúr iet vraogt. Het is zoal een doetje, die weet nooit of ze ja of nee zal zeggen als je haar iets vraagt.
dutselachtig, dutseláéchteg, vergeetachtig, És ge dutseláéchteg wordt gee'get béérgaf meej'jew, dôr is niks ôn teege te haauwe. Als je vergeetachtig wordt gaat het bergaf met je, daar is niets aan tegen te houden.
duw, dèùw, zet, Ik kriig me daor nen dèùw meej, ze wôrren'ter nie meej ins, ze zuuke'net mér ût. Ik kreeg me daar 'n zet mee, ze waren het er niet mee eens, ze zoeken het maar uit.
duw, douwke, duwtje, Óns lieve vrouwke, gèf’tem nog ‘n douwke. Onze lieve vrouwke, geef hem nog een duwtje. Schietgebedje in de oorlog bij overkomende v1. zolang je de motor hoorde viel de raket niet naar beneden.
duwen, dèùwe, duwen, Teegewórreg dèùwe ze’w géld in kôrtjes zónder dég’get zie én’t git’ter ók zóó af. Tegenwoordig duwen ze geld in kaartjes zonder dat je het ziet en het gaat er ook zo af.
dwaal, dwaol, dweil, Zó slap és n’n dwaol. Zo slap als een dweil. Nog lang niet opgeknapt.
dwarsklippel, dwérsklippel, dwarskop, N’n dwérsklippel gi ooveral dwérs vurligge, daor kun'de ók niks meej besprèèke. Een dwarskop gaat overal dwars tegenin, daar kun je ook niets mee bespreken.
eau de cologne, ónjeklónje, reukwater, Iin dröppeltje ónjeklónje óp’pew’we zakdoek én ge kón'ter hil de dag ôn ruuke. Een druppeltje reukwater op uwen zakdoek en je kon er de hele dag aan ruiken.
echel, échel, bloedzuiger, Zûipe és nen échel. Zuipen als een bloedzuiger. Veel te veel drinken.
Meervoud échels. Vruuger gebrûkte ze échels és ge bloed kwiit moest, teegewórreg 'n hoole nôld. Vroeger gebruikte men bloedzuigers als je bloed kwijt moest, nu een holle naald.
eekhoorn, ènkhórre, eekhoorn, Ik reej mi munne waoge nen ènkhórre kepot, héij stak zó'mér bónk de wèg oover. Ik reed met mijn auto een eekhoorn dood, hij stak zomaar plots de straat over.
eelt, ilt, eelt, Ilt óp z’n ziel hébbe. Eelt op zijn ziel hebben. Hardvochtig met mensen omgaan.
een, iin, inne, een, Iin kömt nójt alliin. Een komt nooit alleen. Een ongeluk komt nooit alleen.
Óp inne nier lóópe. Op een nier lopen. Scheef lopen.
een en al, iin én al, een en al, Die waoj is iin én al hult én bult, mér dé's goed vur't landschap zègge ze. Dat weiland is een en al laagte en hoogte, maar dat is mooi voor het landschap zeggen ze.
een keer, inne kiir, eenmaal, T’ is 'n sléécht dörp, wór 't nie inne kiir in't jaor kèrmus is. Het is een slecht dorp, waar het niet één keer in het jaar kermis is. Na de nodige inspanning moet ook ontspanning volgen.
eend, indjes, eendjes, Un klócht jóng indjes dé's schón um te zien, trèùwes al dé jong grut is schón. Een stel jonge eendjes dat is mooi om te zien, trouwens al dat jong kroost is mooi.
eender, inder, hetzelfde, T’is krék inder wa'k vat, ze zén allebaoj 't zélfde, 't môkt mén niks ût. Het is precies hetzelfde wat ik neem, ze zijn beiden hetzelfde, het maakt mij niet uit.
eenmaal, immel, eenmaal, Van nen eezel kun’de nouw immel gin pérd maoke. Van een ezel kun je nu eenmaal geen paard maken. Je kan van een dommerik nu eenmaal geen geleerde maken.
eer, iir, eer, Iir bewaord én koste gespaord. Eer bewaard en kosten gespaard. Twee voordelen in een keer.
eer, wa iir, wat eerder, Bléft toch nog éfkes…, dan gôd’de strak mér wa iir. Blijf nog even… dan ga je straks maar wat eerder naar huis. Smoesje om iemand nog even aan de praat te houden
eerdaags, urdaogs, binnenkort, De óns zal urdaogs durre körf umschudde. Mijn vrouw zal binnenkort hare korf omschudden. Mijn vrouw zal een dezer dagen een kind baren.
eerlijk, irlek, eerlijk, Irlek zulle we alles diile zin ze vruuger, mér tuun was'ser wénneg te verdaole. Eerlijk zullen we alles delen zeiden ze vroeger, maar toen was er weinig te verdelen.
eerste, urste, eerste, Kaojkes in de pan dé was 't urste wa we kriige van't paas geslachte váéreke. Kaantjes in de pan dat was het eerste wat we kregen van het pas geslachte varken.
eetgetuig, eetgetûg, bestek, We zulle de tôffel klaormaoke, és gi't eetgetûg bè de burde lègt, dan duu'wik de réést. We zullen de tafel klaarmaken, als jij het bestek bij de borden legt, doe ik de rest.
eeuwig, uwweg, eeuwig, Ik zit uwweg én aalté aachter de kómpjoeter és ik wir iet nuuws gevonden héb. Ik zit eeuwig en altijd achter de computer als ik weer iets nieuws gevonden heb.
effenaf, éffenaf, koel, Héd'de iet teege mén, umdég'ge zó éffenaf duu, wa moet ik doen um dé óp te losse. Heb je iets tegen mij omdat je zo koel doet, wat moet ik doen om dat op te lossen.
egalig, igôlleg, gelijkmatig, De peejkes komme goed igôlleg ût, meej zóó'n fiin zaod héd'de dé nie zeeker. De worteltjes komen goed gelijkmatig uit, met zo'n klein zaad heb je het niet zeker.
ei, aoj, ei, Iin aoj is gin aoj, twii aojer is 'n half aoj, drie aojer is 'n pôsaoj, zin ze vruuger. Één ei is geen ei, twee eieren is een half ei, drie eieren is een paasei, zei men vroeger.
Meervoud aojer. De kieppe zén wir begónne meej aojer lègge, mér ze lègge dik verlórre. De kippen zijn weer begonnen met eieren leggen, maar ze leggen dikwijls in verborgen nesten.
Aojer of jóng. Eieren of jongen. Kiezen of delen.
Verkleinvorm meervoud aojkes. In’t vurjaor lègge kikvorse aojkes in’t wôtter van de sléúj, dé worre lôtter dikkoppe. In het voorjaar leggen kikkers eitjes in het water van de sloten, dat worden later kikkervisjes.
Ik héb’ber aalté aojer ónder geleed mér héij môkte’ner strûif af. Ik heb er altijd eieren onder gelegd maar hij maakt er pannekoek van. We hebben hem altijd in de watten gelegd, maar hij waardeert het niet, maakt er zelfs misbruik van.
eierkolen, aojerkoole, eierkolen, Aojerkoole wiere vruuger veul gestókt in de kachel umdés’se goejekóóp wôrre. Eierkolen werden vroeger veel gestookt in de kachel omdat ze goedkoop waren.
eierlegger, aojerlègger, eierenlegger, Bérrevoetsen aojerlègger. Op blote voeten eieren leggen. Gezegd tegen iemand die op blote voeten liep.
eierwezel, aojerweezel, wezel, Ne fis én nen aojerweezel zie’de bekant nójt, ze gôn mist snaachts óp vèngst. Een bunzing en een wezel zie je vrijwel nooit, ze gaan meestal ‘s nachts op rooftocht.
eigen, aajge, aojge, mezelf, jezelf, zichzelf, In de plak van m’n aojge, zegge ze ók wél’les m’n aajge, t’is mér krék wag’ge zègt. In plaats van mezelf zeggen ze ook wel eens van mij, het is maar net wat je zegt.
Is dieje waoge van'new aojge of héd'de nen andere gekocht, héij zie'ter zó nuuw ût? Is die auto van je zelf of heb je een andere gekocht, hij ziet er zo nieuw uit?
Die mènse zén hiil érg óp d'r aojge. Die mensen zijn heel erg op zichzelf. Die mensen zijn heel eenkennig, daar krijg je geen contact mee.
eigenste, aojgeste, jezelf, Is dé èùw aojgeste jóngvee of héd'de wa biste van ander boerre ingeschaord? Is dat jongvee van je zelf of heb je wat vee van andere boeren in de wei?
eik, aojk, eik, Diejen aojk is meej de lèste störm umgewaojd, héij was wél twihónderd jaor oud. Die eik is met de laatste storm omgewaaid, hij was wel twee honderd jaar oud.
eikel, iikels, eikels, Dees jaor zén’der veul iikels, ze zègge dét’ter dan nen harde wénter óp kömst is. Dit zijn er veel eikels, men zegt dat er dan een strenge winter op til is
eikenblad, aojkeblaor, eikenbladeren, De aojkeblaor kléúre al sun'bèst, t’is 'n schón geziecht mér’t duurt mér éfkes. De eikenbladeren kleuren al volop, het is mooi om te zien maar het duurt maar even.
einde, énd, eind, Nouw zéij ik ‘n énd óp scheut, nouw is bekant af. Nu ben ik een eind op weg, nu is het bijna klaar. Nu is het op een haar na gebeurd.
eindje, éindje, eindje, Ik gôj 'n éijndje kûire, ge moet'ter 's ût én t’is vendaog goej wiir daor vur. Ik ga een eindje wandelen, je moet er eens uit en het is vandaag mooi weer daarvoor.
ekster, éksters, eksters, Éksters zén schón voogels, ze maoke dur're nèst meej 'n dak 'r óp, hóóg in nen bóóm. Eksters zijn mooie vogels, ze maken hun nest met een dak erop, hoog in een boom.
ekster, hikster, vlaamse gaai, Zeeker speule, lék Klaos mee z’n hikster, én’nie trok ze de kop ût. Zeker spelen, zoals Klaas met zijn Vlaamse gaai en hij trok ze de kop uit. Lachwekkende reactie op mensen die meenden het prima voor elkaar te hebben of het zekere voor het onzekere nemen.
eksternest, ékstersnèst, eksternest, T’is hier stukke bèèter és in nen ékstersnèst. Het is hier heel wat beter dan in een eksternest. Het is hier beter dan buiten, het is hier lekker warm.
eksteroog, ékstersóóg, likdoorn, Zoow éllie Merie ne kiir nô m'n ékstersóóg wulle kiike ik kan gin voet mér gôn. Zou jullie Marie een keer mijn likdoorn willen behandelen ik kan niet meer lopen.
elastiek, èllestiek, elastiek, rek, D’n èllestiek is ût men sokke, ze zakke ammel af, duu'ter mér'res nuuwen in. De elastiek is uit mijn sokken, ze zakken telkens af, doe er maar eens nieuwe in.
D’n èllestiek is’ser ût. De rek is er uit. Zo gaat het niet verder, hij begint oud te worden.
elektriek, èllektriek, elektriciteit, És vendaog d’n dag d'n èllektriek ûtvèlt dan kun'de nog ginne koffie mér zètte. Als vandaag de dag de elektriciteit uitvalt dan kun je nog geen koffie meer zetten.
elk, èlleke, elke, Verleeje wèèk begós't èlleke kiir te rèègene és we wón gôn fietse meej't hûshaauwe. Vorige week begon het elke keer te regenen als we wilden gaan fietsen met het gezin.
embouchure, ammezuur, inspiratie, És ge bè de hérmenie zét én ge héd ginne ammezuur, dan kun'de bèèter thûis bliive. Als je bij de harmonie bent en je hebt geen inspiratie, dan kun je beter thuis blijven.
en passant, impersant, intussen, Ik moet nô Hóóge Mierd, zal ik impersant oover Liige Mierd én Éésbeek réije? Ik moet naar Hooge Mierde, zal ik intussen over Lage Mierde en esbeek rijden?
en passant, meejpesant, intussen, Ge zul'let meejmaoke dé'k daor meejpesant wa zal meejschaore, wocht mér'res af. Je zal het meemaken dat ik daar intussen wat zal meenemen, wacht maar eens af.
enteren, éntere, ruziën, Sómté kunne ze schón speule, és'set nie in dur're nék hébbe dan éntere ze mér wa. Soms kunnen ze mooi spelen, als ze het niet van zins zijn dan ruziën ze maar wat.
eraf zijn, afzén, vergeetachtig zijn, Grutvôdder wul'ler óót nog wél'les afzén, zélf zit'tie dé't nie waor is, mér impersant. Opa is soms wel eens vergeetachtig, zelf zegt hij dat dat niet waar is, maar intussen.
Héij is oud, hij is'ser veul af. Hij is oud, hij is er dikwijls af. Hij is oud en vergeetachtig.
erfenis, éérfenes, erfenis, Un klócht bagge én 'n éérfenes, moet'te nie tèlle vurdé ge ze in'new’we zak hét. Een toom biggen en een erfenis, moet je niet meerekenen voordat je ze echt in bezit hebt. Niet vooruitlopen op komende zaken.
ergens, èrgend, èrges, èrreges, ergens, Èrgend zó'n we dé moete kunne viine, mér ik héb al in èlk huukske gekeeke. Ergens zouden we dat moeten kunnen vinden, maar ik heb al in elk hoekje gekeken.
Ge moet mén nie zitte te verveele, anders kan ik èùw ók wél èrges meej pééste. Je moet mij niet zitten te vervelen, anders kan ik jou ook wel ergens mee pesten.
Och bléft nog 'n lutske, ge kunt mér èrreges óp de wirreld zén. Och blijf nog even, je kan maar ergens op de wereld zijn. Smoesje om het bezoek nog even te laten blijven.
erna, ternô, erna, És ge daor meej klaor zé dan moet'te ternô nog bódschappe gôn doen. Als je daar mee klaar bent dan moet je daarna nog boodschappen gaan doen.
eruit, erût, eruit, Ge moet erût, dé's goed vur èùw, aalté dé thûis zitte dôr wor'de nie goed van. Je moet eruit, dat is goed voor jou, altijd dat thuis zitten daar wordt je niet goed van.
erwt, érte, erwten, Dét'tie wègbléft, héij hi hier z'n érte ût. Dat hij wegblijft, hij heeft hier zijn erwten uit. Hij is hier niet meer welkom, we hebben het wel gehad met hem.
Verkleinvorm meervoud értjes. Ze hi mér un paor értjes óp de plank. Ze heeft maar een paar erwtjes op de plank. Ze heeft maar kleine borstjes.
erwtenstaak, értstaoke, klimstekken, Ge moet urdaogs 's értstaoke gôn lappe, de érte stôn'ner al óp. Je moet eerdaags eens takken gaan kappen voor de erwten, ze komen al uit.
eten, itte, eten, Itte géij meej messchien, dan kan ik 'r rèèkening meej haauwe, ik viin dé plezierreg. Eten jullie mee misschien, dan kan ik er rekening mee houden, ik vind dat prettig.
Wa goed it, dé goed schét. Wat goed eet, dat goed schijt. Gezond eten houden je darmen gezond.
Voltooid deelwoord gegeete. Ik héb al gegeete, ik was nen bûil friet weezen haole, ik kan'ner wir éfkes teege. Ik heb al gegeten, ik had een zakje patat gehaald, ik kan er weer even tegen.
ettelijke, ètteleke, verschillende, Ik héb van èttelekke mènse beriecht gehad, dés'se meej wulle doen ôn dieje zuuktocht. Ik heb van verschillende mensen bericht gehad, dat ze mee willen doen aan die speurtocht.
evangelie, ivegillie, evangelie, De pestóór hôj meej pallemezóndag toch 'n lang ivegillie én dé's èllek jaor 't zélfde. De pastoor had met palmzondag toch een lang evangelie en dat is elk jaar hetzelfde.
evengoed, éffegoed, evengoed, Dé's 'n goej hóndemoejer, alle twéllef jóng zie'ner éffegoed ût, ze is bezörgd. Dat is 'n goede hondenmoeder, alle twaalf jongen zien er evengoed uit, ze is zorgzaam.
eventijd, éffetèèj, tegelijkertijd, We wôrre éffetèèj hier én we hôn toch niks afgesprooke, diksenté is't anders. We waren tegelijkertijd hier en we hadden toch niets afgesproken, meestal is 't anders.
eventjes, éfkes, even, Éijgelek hé'k ginnen tiid vur'rew, mér ik zal dees wéérk éfkes laote ligge. Eigenlijk heb ik geen tijd voor jou, maar ik zal dit werk even laten wachten.
eventjestijd, éfkestiid, korte tijd, In dé éfkestiid hé'k dé klaorgemôkt vur èùw, ik hoop dég'ger blèèj meej zé. In die korte tijd heb ik dat klaargemaakt voor jouw, ik hoop dat je er blij mee bent.
evenveel, èèveveul, evenveel, Ge moet iederiin èèveveul gèève, anders bliive ze gin èèvegoej vriende. Je moet iedereen evenveel geven, anders blijven ze geen evengoede vrienden.
evenwel, evvèl, evenwel, Dé gebéúrt evvèl nie, ge zul'let wél ût’tew’we kop laote, héd'de dé verstôn? Dat gebeurt evenwel niet, je zal het wel uit je hoofd laten, heb je dat gehoord?
examen, èkzaome, examen, T’is wir èkzaometiid, és'ser meej klaor zén dan gee'get fist begiene. Het is weer examentijd, als ze er mee klaar zijn dan gaat het feest beginnen.
expres, èkspréés, spréés, expres, Dé duu'tie èkspréés um èùw óp de kaast te jaoge, dôr moet'te nie óp ingôn. Dat doet hij expres om jou op de kast te jagen, daar moet je niet op ingaan.
Héij hi dé spréés kepot gemôkt, héij kós nie veele dét'tie zó'iet zéllef nie hôj, de pûitóór. Hij heeft 't expres stuk gemaakt, hij was jaloers omdat hij 't zelf niet had, de pestkop.
ezelen, eezele, vervelen, Ge moet nie zó ligge te eezele, ge kunt toch ók schón saome speule, duu dé nouw 's. Je moet niet zo vervelend zijn, je kunt toch ook mooi samen spelen, doe dat nu eens.
fabriek, febriek, fabriek, Un febriek is mistal nen gróóte baauw wór van alles gefebriekt wordt. Een fabriek is meestal een groot gebouw waar van alles gemaakt wordt.
fabrieken, gefebriekt, gemaakt, Wa héd'de toch wir in mekaor gefebriekt én't wèrkt nog ók, gi zé nie zó wénneg. Wat heb je toch weer gemaakt en het werkt nog ook, je bent nog niet zo min.
fakelen, faokele, passen, Wa zéd'de ôn't faokele, wit'te wir nie wag’ge ôn moet trèkke, blé mér thûis. Wat ben je aan het passen, weet je weer niet wat je aan moet trekken, blijf maar thuis.
falie, fôllie, hoofddoek, Zéd'de in de raauw umdég'ge zóó'n zwarte fôllie um héd of is dé de lèste módde? Ben je in de rouw omdat je zo'n zwarte hoofddoek om hebt of is dat de laatste mode?
falie, fônnes, kop, Héij hi óp zun'ne fônnes gekreege thûis, héij hôj't giender ók wél verdimmes begaojd. Hij heeft een uitbrander gekregen thuis, hij had het ginds ook wel flink verpest.
falievouwer, fieliefaauwer, mooiprater, Ut zal veul inhébbe um dieje fielliefaauwer um te praote, niemes is lék héij. Het zal veel moeite kosten om die mooiprater om te praten, niemand is zoals hij.
familiefeest, femieliefist, familiefeest, We moesse óp dé femieliefist wél innèmme, d’r wier toepertoew ingegoote. We moesten op dat familiefeest wel drinken, er werd onophoudelijk ingeschonken.
fatsoenlijk, fesoenlek, fatsoenlijk, Gô fesoenlek zitte, ge kunt zóó uwwe pôsse én pinkstere zien. Ga fatsoenlijk zitten, je kunt zo je pasen en pinksteren zien. Ga fatsoenlijk zitten, je kan zo tussen je benen kijken.
fazanthaan, fezanthaon, fazanthaan, Ne fezanthaon is de schónste gekléúrde voogel die hier in de bósse róndlupt. Een fazanthaan is de mooiste gekleurde vogel die hier in de bossen rondloopt.
februari, fibrewôrrie, februari, In fibrewôrrie kan't nog hiil kaauw zén, óót kun'de óp't lèst van de mônd nog schôtse. In februari kan 't nog erg koud zijn, ooit kun je laat in die maand nog schaatsen.
feestdag, fistdaog, feestdagen, Nô nuuwjaor zègge ze 'we zén blèèj dé de fistdaog wir um zén'. Na nieuwjaar zeggen ze 'we zijn blij dat die feestdagen weer voorbij zijn'.
feestganger, fistgèngers, feestgangers, De mènse die óp 'n fist meuge komme dé zén nouw fistgèngers of ze fiste of nie. De mensen die op een feest mogen komen dat zijn nu feestgangers, of ze feesten of niet.
feestkaart, fistkaorte, ansichtkaarten, De postbój hi teege de korsmus mér 'n kaoj bôntje, meej al die fistkaorte. De postbode heeft tegen kerstmis maar een slechte baan, met al die ansichtkaarten.
fel, fèlle, hevige, Zó'n fèlle kaauw héd'de al lang nie mér meejgemôkt, daor stôj ik ók nie óp te kiike. Zo'n hevige kou heb je al lang niet meer meegemaakt, daar ben ik ook niet verzot op.
feliciteren, fliesietiire, feliciteren, Ge moet dieje mèns nie vergèète te fliesietiire, héij is deezer daog taagenteg geworre. Je moet die man niet vergeten te feliciteren, hij is dezer dagen tachtig geworden.
fiducie, fieduusie, vertrouwen, Héij hit'ter gin fieduusie in, héij dènkt dét'tie goed belaazerd zal worre. Hij heeft er geen vertrouwen in, hij denkt dat hij goed belazerd zal worden.
fiep, fiep, fopspeen, Gèft dieje klééne z'n fiep mér'res, dan haauw'tie messchien óp mi z'n gekwèèk. Geef dat kind zijn fopspeen maar eens, dan houdt het misschien op met dat gehuil.
fiets, aauw fiets, oude fiets, Óp 'n aauw fiets moet'tet liire. Op een oude fiets moet je het leren. Gezegd wanneer bruid en bruidegom veel in leeftijd verschillen.
fijt, fiit, fijt, Zie mér dég'get fiit nie kré ôn'new'we vinger, want dan zwèèr'ter 'n stukske af. Zie maar dat je het fijt niet krijgt aan je vinger, want dan zweert er een kootje af.
fikfakkerij, fikfakkerèèj, stoeipartijtje, Haauw'tes óp meej die fikfakkerèèj, daolek lóó'pet ût de hand én is't simme. Houd eens op met dat stoeipartijtje, direct loopt het uit de hand en is het huilen.
fikken, fikkels, vingers, Ge moet nie ooveral meej'jew fikkels ônzitte, nouw zit'ter 'n vûil plak óp die kaort. Je moet niet overal met je vingers aankomen, nu zit er een vieze vlek op die kaart.
fikken, fikke, vingers, És'se zègge 'blét'ter meej'jew fikken af' is dé nie ze vriendelek beduuld mistal. Als ze zeggen 'blijf er met je vingers vanaf' is dat niet zo vriendelijk bedoeld meestal.
filistijnen, fielestéijne, filistijnen, Ut gi daor geliik nô de fielestéijne. Het gaat daar allemaal naar de filistijnen. Daar wordt alles domweg vernield.
finaal, fienaol, helemaal, Dieje mooter is fienaol kepot, dôr is niks mér van te maoke, die kan de schrothóóp óp. Die motor is helemaal versleten, er is niets meer van te maken, die kan de schroothoop op.
finaalweg, fienaolewèg, finaal weg, Wa héd'de nouw gemôkt, ge hég'get fienaolewèg ôn mekaor gebraoje, dé's bras. Wat heb je nu gemaakt, je hebt het finaal weg wat aan elkaar gebakken, dat is prutswerk.
fineren, fieniire, bedenken, We moesse wa anders zien te fieniire um ze beezeg te haauwe, tuun't begós te rèègene. We moesten wat anders bedenken om ze bezig te houden, toen 't begon te regenen.
flambouw, flambaauw, flambouw, In de perséésie gónge de flambaauw-draogers én de brûdjes vuróp én dan de réést. In de processie gingen de flambouwdragers en de bruidjes voorop en dan de rest.
flapdrol, flapdrol, slappeling, Meej dieje flapdrol daor kun'de nie meej vórt, die draoj'ter z'n kónt néffe és'sie kan. Met die slappeling daar kun je niet mee vooruit, die loopt er de kantjes af als hij kan.
flater, flaoter, flater, De braauwerèèj hôj ne flaoter geslaoge, ze hôn de verkiirde krûije gebrûkt. De brouwerij had een 'n blunder gemaakt, ze hadden de verkeerde kruiden gebruikt.
flats, flats, klap, Moet'te 'n flats teege’new órre hébbe, ge vraogt ur 'um is't nie, daolek kréd'der iin. Moet je 'n klap tegen je oren hebben, je vraagt erom is 't niet, dadelijk krijg je er een.
flauwigheid, flaoweghéij, flauwiteiten, Mi d'r flaoweghéij, ze weete van verveel nie wa ze ût zulle frèète. Met hun flauwiteiten, ze weten van verveeldheid niet wat ze zullen gaan doen.
fleer, flèèr, klap, Héd'de wél'les 'n flèèr teege’new órre gehad, dé zal nie lang duure és ge zóó durgô. Heb je wel eens 'n klap tegen je oren gehad, dat zal niet lang duren als je zo doorgaat.
fleren, flèère, slaan, Flèère, pèère, slaoge én slôn, dóffe én fómpe mér't bliif handwerk. Zes verschillende woorden om handtastelijk te zijn, maar het bleef wel handwerk.
flikflooien, flikvlóóje, vleien, Wa lig'de toch wir te flikvlóóje, héd'de iet spissjaols van me nóddeg messchien? Wat ben je toch weer aan het vleien, heb je iets speciaals van me nodig misschien?
flikker, flikker, bedrieger, falie, niets, Vur dieje flikker meug'de wél ûtkiike, héij hit'tew zóó èrges meej te pakke. Voor die bedrieger mag je wel uitkijken, hij heeft je zo ergens mee te pakken. Ik hôj niks verkiirds gedôn óp de school, ik kriig toch óp m'n flikker van de mister. Ik had niets fout gedaan op de school, toch kreeg ik op mijn falie van de meester. Meej maoger koej én 'n vét pérd, is hil't geboer gin flikker wérd. Met magere koeien en een vet paard, is heel het geboer niets waard. Als er niet gewerkt wordt, valt er niets te verdienen.
flobert, flambèèr, flobert, Hier liep'per inne meej ne flambèèr én die schóót zóó 'n mél krikdóód. Hier liep iemand met een flobert en die schoot zo een merel morsdood.
flodderboon, flodderbónne, tuinbonen, tenen, És ge flodderbónne moet poole, dan vuul'de in d’n baast 'n zôchte voejering. Als je tuinbonen moet doppen, dan voel je in de bast een zachte voering.
De flodderbónne begiene ût te komme. De tuinbonen beginnen uit te komen. Je sokken zijn stuk, je tenen steken er door.
fluit, flûit, wuft meisje, Dés 'n 'flûit' zègge ze wél'les van 'n méijd, mér dé's nie zó schón és'se dé van'new zègge. Dat is een ‘wuft meisje’ zeggen ze wel eens, maar dat is niet zo mooi als ze dat van je zeggen. Un kléén flûit noeme ze 'n flûtje, die môkte wéij vruuger van willege hout. Een kleine fluit noemen ze een fluitje, die maakten wij vroeger van wilgenhout.
fluiten, flûite, fluiten, Teege de manne zègge ze dés'se bróódkörsjes moete eete, um gaauw te kunne flûite. Tegen kinderen zegt men dat ze broodkorstjes moeten eten, om vlug te kunnen fluiten.
fluiten, fluutere, fluiten, Héij zit aalté wa te fluuttere, ik dènk mér dét'tie dan hiil goeje zin hi. Hij is altijd wat aan het fluiten, ik denk dat hij het dan heel goed naar de zin heeft.
foefelpot, foeffelpot, rommelpot, Meej vaastenaovend móche de schooljónges meej de foeffelpot néffe de déúr gôn. Met vasten avond mochten de schooljongens met de rommelpot langs de deur gaan.
foeteren, foettere, mopperen, Ge moet nie zó foettere, 't kan ók óp 'n plezierrege menier gezeed worre. Je moet niet zo mopperen, het kan ook op een prettige manier gezegd worden.
foezelen, foezzele, vals spelen, Ge moet nie zó foezzele daor haauw'wek nie van, ik zal'lew in de gaote haauwe. Je moet niet zo vals spelen daar houd ik niet van, ik zal je in het oog houden.
fok, fok, neus, Van iemes meej 'n gróóte neus zègge ze wél'les dét'tie 'n gróóte 'fok' hi. Van iemand met een grote neus zeggen ze wel eens dat hij een grote 'fok' heeft.
fompen, fómpe, slaan, Flèère, pèère, slaoge én slôn, dóffe én fómpe mér't bliif handwerk. Zes verschillende woorden om handtastelijk te zijn, maar het bleef wel handwerk.
fornuis, fernûis, fornuis, In't fernûis wier vruuger 't wôtter hiit gestókt, vur we in d’n téijl moesse. In 't fornuis werd vroeger het water heet gestookt, voordat we in de wastobbe moesten.
frak, frak, jas, Ut deej me dugd dé die van óns ne férme frak gekócht hôj óp Irselmért. Het deed me deugd dat mijn vrouw een mooie jas gekocht had op de markt in Eersel.
franje, frônnies, franjes, Ôn die nuuw pakke van de hérmenie daor hange me wa gaauwe frônnies ôn. Aan die nieuwe uniformen van de harmonie daar hangen me wat gouden franjes aan.
frikandel, friekendélle, frikadellen, D'r worre vórt wa friekedélle gegeete, zó hiil gezónd is dé toch nie dôcht ik. Er worden nogal wat frikadellen gegeten, zo heel gezond is dat toch niet dacht ik.
froezel, froezels, franjes, Ge héd nogal wa froezels gemôkt ôn dé kemuunie kliijke, t’is wél schón zèg. Je hebt nogal wat franjes gemaakt aan dat communiekleedje, het is wel mooi zeg.
frommel, frómmels, kreukels, Die frutkónt kan wa af friemele én és't klaor is zit'tet geliik in de frómmels. Die prutser kan wat af prutsen en als het klaar is zit het helemaal in de kreukels.
frommelen, frómmele, proppen, De frèètwólf was'ser wir wa in ôn't frómmele mér nouw lit'tie in't gaasthûis. De gulzigaard was er weer wat in aan het proppen maar nu ligt hij in het ziekenhuis.
frot, frot, prop, Ge moet in dé pépke 's ne frot dèùwe, dan bliive de mûis messchien vórt wèg. Je moet in dat gaatje eens een prop duwen, dan blijven de muizen misschien weg.
fruit, frûit, fruit, In't naojaor moet 't frûit geplukt worre, és't gi vrieze moet’tet binne zén. In het najaar moet het fruit geplukt worden, als het gaat vriezen moet het binnen zijn.
frut, frut, knoop, És ik éij was dan deej ik dé hiil anders, want dé schiet strak in de frut. Als ik jullie was dan deed ik dat heel anders, want dat schiet straks in de knoop.
frut, frut, woedend, Héij schóót me toch inins in zun'ne frut, ze hôn'nem dörrum ók 'n goej óór ôngenaojd. Hij werd me toch ineens woedend, ze hadden hem dan ook ontzettend bedonderd.
frutding, frutding, kleinigheidje, Wa'n frutding én ze maone dés'se hil wa wèggèève, de kakmaokers dé't zén. Wat 'n kleinigheidje en ze menen dat ze heel wat weggeven, het zijn branieschoppers.
frutkont, frutkónt, prutser, Ne frutkónt is dik mi iet beezeg, ge dènkt dan, haauwt toch óp meej'jew gefrot. Een prutser is dikwijls met iets bezig, je denkt dan, hou toch op met je gefriemel.
futselbroek, futselbroek, treuzelaar, Dieje mèns wit nójt wat'tie wul, dé's 'n futselbroek, héij zal'ler nog oover naodènke. Die man weet nooit wat hij wil, dat is een treuzelaar, hij zal er nog over nadenken.
gaaf, giif, gaaf, Die waoj lit'ter goed giif bè, dé's gedôn dur n'n boer die'ter ziecht óp hi. Die akker ligt er goed gaaf bij, dat is gedaan door een boer die er kijk op heeft.
gaan, gôn, gaan, Gôn de óóge hin én wiir, dan dèkt 't váéreke nog ne kiir. Gaan de ogen heen en weer, dan dekt het varken nog een keer. Let op hem want hij heeft je zo te grazen.
Ge zé nie goed zeeker, ge kèkt zó'mér wit, vat mér ne grog én gô mér trug tebèd. Je bent niet fit zeker, je kijkt zomaar pips, pak maar een borrel en ga terug naar bed.
Zit nie zó meej dé hundje te haffele, strak gee’get nog kepot. Zit niet zo met dat hondje te knuffelen, straks gaat het nog dood. Je moet dat hondje niet doodknuffelen.
Ut git’ter meej duuvel én gewèld óp. Het gaat er met duivel en geweld op. Er wordt ontzettend hard gewerkt.
Gôd’de géij 'n kiendje kóópe, daor hôj ik nog niks van gehurd, moete nog lang lóópe? Ben je in verwachting, dat had ik nog niet gehoord, hoe lang duurt het nog?
Verleden tijd góng. Héij góng mér vôst ôn, héij zi dét'tie nie zó rap mér ter biin is de lèsten tiid. Hij ging maar vast aan, hij zegt dat hij niet meer zo vlug ter been is de laatste tijd.
gaap, gaop, onnozel meisje, Dur're mónd hèngt oope én és ge iet ûtlègt snapt ze'r nog niks van, de gaop. Haar mond hangt open en als je iets uitlegt snapt ze er nog niets van, de onnozele meid.
gaapstok, gaopstok, nieuwsgierig iemand, Zóó'ne gaopstok hébbe we daor nie bè nóddeg, wél gaope mér meej héllepe hoow mér. Zo'n gaper hebben we daar niet bij nodig, wel kijken maar mee helpen ho maar.
gaar, gaor, gaar, Lôt ze toch in d’r aojgeste vét gaor kooke. Laat ze toch in haar eigen vet gaar koken. Die hoef je geen raad meer te geven, die weet toch zelf alles beter.
gaarne, gàèr, gàère, graag, Wa't vrouwke gàèr mag, it 't ménneke èlleken dag. Wat het vrouwtje graag mag, eet het mannetje elke dag. Als puntje bij paaltje komt, is de vrouw de baas.
Nog nie al hôd'det gàère. Nog niet al had je het graag. Daar komt niets van in.
gadeslaan, gôjslôn, verzorgen, behartigen, Zó'iet kun'de gerust ôn hum ooverlaote, dé zal'lie goed gôjslôn dé wit'te zeeker. Zoiets kun je gerust aan hem overlaten, dat zal hij goed verzorgen dat weet je zeker.
Wag’ge héd moet'te gôjslôn anders zul'de in'new lèève nog dik uwwe kop stóóte. Wat je hebt moet je behartigen anders zal je in je leven nog dikwijls je hoofd stoten.
gagel, gaogel, gagel, Gaogel lin ze vruuger tusse'net linnegoed, in de plak van motbolle. Gagel legden ze vroeger tussen het linnengoed, in de plaats van mottenballen.
galg, gallege, bretels, Èùw bruukske zakt af ménneke, 'w bûkske is te dik, duu mér gallegen ôn. Jou broekje zakt af jongen, je buikje is te dik, doe maar bretels aan.
galper, gallepert, jonge jongen, Zón’ne jónge gallepert, die ooveral dur dabbert. Zo’n jonge knaap, die overal doorheen loopt. Gezegd van een tienerjongen die zich nergens iets van aantrekt.
gans, kös, helemaal, Èùwe jas is kös versleete, ge zul'tes te véld moete um iet anders te kóópe. Je jas is helemaal versleten, je zal er eens op uit moeten om iets anders te kopen.
ganzentong, ganzetónge, paardenbloemen, Wa stôn'ner toch wa ganzetónge, stèkt'ter mér wa ût vur de kniin. Wat staan er toch veel paardenbloemen, steek er maar wat uit voor de konijnen.
gapen, gaope, gapen, Teege 'n pérd kun’de nie gaope. Tegen een paard kun je niet gapen. Als meerdere man komt moet mindere man wijken.
garanderen, garrendiire, garanderen, Ik kan niks garrendiire, mér és ik nie ziek zéij, kom ik éij'en tûin knippe. Ik kan niets garanderen, maar als ik niet ziek ben, kom ik de haag van jullie knippen.
garen, gôrre, garen, Ge moet dé gôrre 's ût de frut haole, ik wul korts wir ôn't braoje gôn. Je moet dat garen eens uit de war halen, ik wil binnenkort weer gaan breien.
garf, gáérf, schoof, És't graon gemaojd wier dan moes't nog tuuw ne gáérf gebónde worre. Als het graan gemaaid werd dan moest het nog tot een schoof gebonden worden.
garm, gérremkes, lammetjes, In't vurjaor zie'de in de waoj veul van die gérremkes lóópe, dé's 'n schón geziecht. In het voorjaar zie je in de wei veel van die lammetjes lopen, dat is een mooi gezicht.
gasconnademaker, késkenaojemaoker, opschepper, Ne késkenaojemaoker is iemes die hóóger schét és z'n kónt sti, dés'sie krék jé. Een opschepper is iemand die meent meer te zijn dan een ander, dat is hij precies ja.
gast, gaast, gast, Ne vis én ne gaast, stinken d'n dérden dag. Een vis en een gast stinken de derde dag. Bezoek moet niet te lang duren.
Meervoud gaaste. Héd'de gaaste oover de vloer hé'k gezien, dôr zul'det drukzat meej hébbe. Je hebt gasten in huis heb ik gezien, daar zal je het druk genoeg mee hebben.
gat, gaot, gaten, T’is’ser iin meej gaot in d'r hand. Het is er een met gaten in haar hand. Ze kan niet met geld omgaan.
Verkleinvorm meervoud gôtjes. Ge pist van hum cénte gin gôtjes in de grónd. Je plast van zijn centen geen gaatjes in de grond. Van hem krijg je geen geld los.
gat, gat, bips, Gô mér óp'pew gat zitte zègge ze dan én dan wit iederiin wat'tie te doen hi. Ga maar op je bips zitten zeggen ze dan en dan weet iedereen wat hij te doen heeft.
Verkleinvorm gétje. Kléén kénder die hébbe nog gin kónt, nii die pats'te teege d'r gétje. Kleine kinderen die hebben nog geen bips, nee die tik je tegen hun bipsje.
gauw, gaauw, vlug, Zörg’tes dég’ge wir gaauw d'n aauwe wordt. Zorg eens dat je weer vlug de oude wordt. Zorg dat je weer vlug de beter bent.
gauwigheid, gaauweghéij, handigheid, in een mum van tijd, Alles hi zunnen tiid, mér vlóóje vange is 'n gaauweghéij. Alles heeft zijn tijd, maar vlooien vangen is een handigheid. Handig zijn is in veel dingen meer waard dan kundigheid.
Ze hi dé zó'mér in de gaauweghéij in mekaor gedraojd, ik zoow zó'iet nie kunne. Ze heeft dat zomaar in de een mum van tijd in elkaar geflanst, ik zou zoiets niet kunnen.
gebeuren, gebéúre, gebeuren, Dieje mèns is bôs, mér wa z'n vrouw zi zal gebéúre. Die man is baas, maar wat zijn vrouw zegt zal gebeuren. Die man is de baas, maar zijn vrouw deelt de lakens uit.
gebint, gebónt, gebint, schuurdeel, Héij hi goed geboerd ónder 't vurste gebónt. Hij heeft goed geboerd onder het voorste gebint. Hij heeft veel kinderen.
We moesse gôn dorse én tuun hébbe we mér 'n hil gebónt inins gevat. We moesten gaan dorsen en toen hebben we maar een heel schuurdeel ineens genomen.
gebod, gebójje, geboden, Vruuger liirde we de tien gebójje, mér ók nouw nog zód'der nô moete lèève. Vroeger leerden we de tien geboden, maar ook nu nog zou je er naar moeten leven.
gebod, tiengebój, handen, Mi 'w tiengebój kun'de hil wa vaast haauwe, és ge die nie hôt kós'te niks begiene. Met je handen kun je heel wat vast houden, als je die niet had kon je niets beginnen.
geboorte, gebórte, geboorte, De gebórte van 'n kénd is aalté 'n hiil gróót wónder, we zén'ner dan ók blèèj meej. De geboorte van een kind is altijd een heel groot wonder, we zijn er dan ook blij mee.
geboren, gebórre, geboren, És ge és haon gebórre zé, moet'te ginne stier wulle zén. Als je als haan geboren bent, moet je geen stier willen zijn. Je moet je niet groter voordoen dan je bent.
Zéd’de in de kèrrek gebórre? Ben je in de kerk geboren? Zou je de deur niet dicht doen?
gebouw, gebaauw, gebouw, Ut gemintehûis dé wordt 'n hil gebaauw, daor moete strak vur alles én nog wa hènne. Het gemeentehuis dat wordt een flink gebouw, daar moeten we straks voor alles naar toe.
gebruik, gebrûik, gebruik, Ut gebrûik van óns taol, gi zó stillekesôn verlórre, de kénder sprèèke'net nie mér. Het gebruik van onze taal, gaat zo stilaan verloren, de kinderen spreken het niet meer.
gedaan, gedôn, gedaan, afgelopen, Dé wul nie gedôn zèn. Dat wil niet gedaan zijn. Dat geeft geen pas.
Ik zit daor óp ne schupstoel, 'r hoeft nog gin scheet verkiird te zitte èn t’is gedôn. Ik zit daar op een schopstoel, er hoeft maar iets verkeerd te gaan en het is afgelopen.
gedachte, gedaacht, gedachte, T’is mér 'n gedaacht zègge ze dan, mér impersant wulle ze 't zóó gedôn hébbe. Het is maar 'n gedachte zeggen ze dan, maar intussen willen ze het zo gedaan hebben.
gedoe, gedoentje, bedrijfje, Dé boerke hi zo mér 'n áéremoejeg gedoentje, héij zal'ter nie briid hébbe. Dat boertje heeft maar een armoedig bedrijfje, hij zal er niet rijk van kunnen leven.
geefachtig, gèèfáéchteg, vrijgevig, Ge moet dik gèève, mér nie iederiin is gèèfáéchteg, 'n gierpin gèft niks. Je moet dikwijls geven, maar niet iedereen is vrijgevig, een vrek geeft niets.
geel, gèèl, geel, Dé's zó gèèl és 'n booterbluumke, lék óns klómpe vruuger die wôrre ók gèèl. Dat is zo geel als een boterbloempje, net als onze klompen vroeger die waren ook geel.
geen, ginne, geen, De drûive wôrre nog nie riip én van 'n zoer drûif kun'de ginne goeje wiin maoke. De druiven waren nog niet rijp en van ‘n zure druif kun je geen goede wijn maken.
geen een, gin’iin, geen enkele, Héij hi gin'iin kiep mér, ze wôrre van de lèg af én tuun hit'tie ze mér ópgerûmd. Hij heeft geen enkele kip meer, ze waren van de leg en toen heeft hij ze maar verkocht.
Geertje, girtjes, geertjes, Ut góng’er óp és d’n duuvel óp Girtjes! Het ging er op als de duivel op Geertje. Men ging geweldig tekeer.
geestelijke, gisteleke, geestelijken, Ur is 'n tekort ôn pestóórs én kappelôns, de gisteleke zén zó'mér vórt dun gezaojd. Er is een tekort aan pastoors en kapelaans, de geestelijken zijn zeldzaam geworden.
geflikflooi, geflikvlóój, geflirt, Dé geflikvlóój bekömt die geuviej, wél ze kan'ner mér gin genóg van kriige. Dat geflirt bevalt die malle meid wel ze kan er maar geen genoeg van krijgen.
geheng, gehèngd, scharnieren, Vur die déúr moet'te 'n stéérk gehèngd gebrûike anders hèng'tie zóó schiif. Voor die deur moet je sterke scharnieren gebruiken anders hangt ze zo scheef.
geit, géijt, geit, T’is krék d'ûir, zeej Sjaok, anders is't héndeg zat, 'n géijt maoke. Het is net de uier, zei Sjaak, anders is het makkelijk genoeg, een geit maken. Mensen die doen alsof ze alles in een handomdraai kunnen maken, andere zijn daarbij vergeleken domoren.
Meervoud géijte. Ge moet gin drie géijte haauwe és ge mér vur iin hóój hét. Je moet geen drie geiten houden als je maar voor één hooi hebt. Je moet nooit teveel hooi op je vork nemen.
Verkleinvorm gétje. Wa is't toch schón die jóng bukskes én gétjes, dé springt én duu d'n hillen dag. Wat is het toch mooi die jonge bokjes en geitjes, dat springt en doet de hele dag.
gejengel, gejèngel, gezeur, Ge moet nie zó laasteg zén want dan kun'de tebèd, meej dé gejèngel ôn munne kop. Je moet niet zo lastig zijn want dan kun je naar bed, met dat gezeur aan m'n hoofd.
gek, gék, gek, Duu mér gewóón dan duu’de al gék genóg. Doe maar normaal dan doe je al gek genoeg. Stel je niet zo aan.
gekakel, gekaokel, gekakel, Veul gekaokel, mér wénneg aojer of veul geblèèr mér wénneg wól. Veel gekakel, maar weinig eieren of veel geblaat en weinig wol. Een hoop gedoe om niets. veel geschreeuw maar weinig wol.
gekloot, geklót, gecastreerd, bedrogen, Héij is nèt zó gelètterd, és nen os geklót. Hij is net zo geletterd, als een os gecastreerd. Hij is weinig ontwikkeld.
És ge iet héd gekocht én ze verkóópen ‘t, óngevraogd dur ôn 'n ander, vuul'dew aojge geklót. Als je iets hebt gekocht en ze verkopen het, ongevraagd door aan een ander, dan voel je, je bedrogen.
gekraai, gekraoj, gekraai, Dé gekraoj van diejen haon dôr wor'de toch staopel zot van, héij mônt dét'tie'tem is. Dat kraaien van die haan daar word je toch stapel gek van, hij is de baas in zijn hok.
geld, géld, geld, Mi géld kun'de veul kóópe, mér gezóndhéij is nie te kóóp én dé's veul vurnaomer. Met geld kun je veel kopen, maar gezondheid is niet te koop en dat is veel voornamer.
geldbuidel, géldbûil, portemonnee, Ne géldbûil, 'n flés sneevel én 'n jóng méijd kun’de nóójt alliin laote. Een portemonnee, een fles jenever en een jong meisje kan je nooit alleen laten. Niet achteloos omspringen met dierbare zaken.
geleden, geleeje, geleden, T’is nie zó lang geleeje dés'se hier wôrre, die komme korts nog wél'les néffe. Het is niet zo lang geleden dat ze hier waren, ze komen eerdaags nog wel eens langs.
gemak, gemékske, gemak, Ik zit hier mér óp m'n gemékske te kiike nôr de kléén manne hoe zuut dés'se zén. Ik zit hier maar op mijn gemak te kijken naar de kleuters hoe braaf ze zijn.
gemakkelijk, gemakker, makkelijker, Ik hoef nie mér te jaoge óp ménne lèèfté, nouw kriig ik 't ók wa gemakker. Ik hoef niet meer te haasten op mijn leeftijd, nu krijg ik het ook wat makkelijker.
gemakkelijk zat, gemakzat, makkelijk, Dé’s gemakzat ‘t gi vanaojges dé kunde gèèj ók, ge zét’ter zóó meej klaor. Dat is makkelijk het gaat vanzelf dat kan jij ook, je bent er zo mee klaar.
gemeenlijk, geménlek, meestal, Geménlek wit'tie'jer toch wél raod meej, mér mi dees geval wies'sie ginne raod. Meestal weet hij er toch wel raad mee, maar met dit geval wist hij geen raad.
gemeente, geminte, gemeente, De geminte Blaol is bekant ins zó gróót geworre meej de hèrindiiling. De gemeente Bladel is bijna dubbel zo groot geworden met de herindeling.
gemeentehuis, gemintehûis, gemeentehuis, És ge teege de kèrrek of’t gemintehûis pist dréú’get nójt mér óp. Als je tegen de kerk of het gemeenthuis plast droogt het nooit meer op. Je moet niet tegen het gezag ingaan, want dat vergeven ze je nooit meer.
gemeuk, geméúk, geploeter, Haauwt toch 's óp meej'jew geméúk, t’is lôt zat én méérege köm'ter nog nen dag. Hou toch eens op met je geploeter, het is laat genoeg en morgen komt er nog een dag.
gemieter, gemieter, gedonderjaag, Haauwt nouw's óp meej dé gemieter, t’is genóg geweest, gô anders nô hûis. Houd nu eens op met dat gedonderjaag, het is genoeg geweest, ga anders naar huis.
gemoed, gemoed, gemoed, M’n gemoed schóót ‘r vól af. Mijn gemoed schoot er vol van. Ik kreeg het te kwaad, ik kon mijn emoties niet meer de baas.
gene, geen kante, gindse kanten, Ze kömt van geen kante. Ze komt van gindse kanten. Ze komt van een eind verderop.
genegenheid, geneegenhéij, genegenheid, Iemes die in z'n lèève iet hiil érgs meejmôkt, die is blèèj meej wa geneegenhéij. Iemand die in zijn leven iets heel ergs meemaakt, die is blij met wat genegenheid.
generaal, ginneraol, generaal, Ne ginneraol die hi mistal 'n hil bérziej stripkes óp zunne frak gespit. Een generaal die heeft meestal een heleboel streepjes op zijn uniform gespeld.
generen, sjeniire, schamen, Ge hoef'tew aojge nèrges vur te sjeniire, 't li nie ôn èùw, trèk'ket'tew nie ôn. Je hoeft je zelf nergens voor te schamen, het ligt niet aan jou, trek het je niet aan.
genoeg, genóg, genoeg, Teegewórreg hi iederiin géld, mér ók al héd'det veul, t’is nójt genóg. Tegenwoordig heeft iedereen geld, maar ook al heb je het veel, het is nooit genoeg.
gepast, gepaast, gepast, Gepaast géld héd'de nie mér nóddeg, nouw gi alles mi zó'n kôrtje in't glufke. Gepast geld heb je niet meer nodig, nu gaat alles met zo'n kaartje in een gleufje.
geraas, geraos, geraas, Héij git'ter meej veul geraos én kebaol óp af, mér't liep mistal meej ne sisser af. Hij gaat er met veel geraas en kabaal op af, maar het liep meestal met een sisser af.
geravot, gerevot, gestoei, De brakke zén van de kaor gesoodemieterd meej d'r gerevot, dé gaf 'n hil geschreuw. De jongens zijn van de kar gevallen met hun gestoei, dat gaf een hoop gekrijs.
gereed, geriid, gereed, Lûij zwiit is gaauw geriid. Lui zweet is vlug gereed. Liever lui dan moe.
gerei, gerèèj, gereedschap, És ge óp kerwaoj gô moet'te hil'lew gerèèj meejnèmme, mistal héd'det geliik nóddeg. Als je op karwei gaat moet je al je gereedschap meenemen, meestal heb je alles nodig.
gericht, geriechtste, kortste, Wôr is hier de geriechtste wèg? Waar is hier de kortste weg?
gerij, gerèèj, rijtuig, Héd'det pérd vur't gerèèj gespanne, zéd'de van plan um wiit gôn te sjeeze? Heb je het paard voor het rijtuig gespannen, ben je van plan om ver te gaan rijden?
gerst, gaorst, gerst, Gaorst is graon wa ze gebrûike vur gortenpap én ók vur't maoke van bier. Gerst is graan wat ze gebruiken voor gortenpap en ook voor het maken van bier.
gerust, geruster, geruster, Nèèf én niecht vréijd liecht, bruujer én zuster vréijd geruster. Neef en nicht vrijt licht, broer en zuster vrijt geruster. Het zou heel wat zoektochten naar een meisje uitsparen, met een knipoog gezegd.
geschreeuw, geschreuw, geschreeuw, Veul geschreuw en wénneg wól, zeej d'n aop en schóór 't váéreke. Veel geschreeuw en weinig wol, zei de aap en schoor het varken. Het stelt niet zoveel voor als men pretendeert, veel heisa om niets.
gesnok, gesnuk, geruk, Dé pérd wordt hillemôl nie goed van dé gesnuk van èùw, strak kun'der niks mér meej. Dat paard wordt helemaal gek van dat geruk van jou, straks kun je er niets meer mee.
gespan, gespénneke, gespannetje, Zóó 't ménneke, zóó 't gespénneke. Zo het mannetje, zo het gespannetje. Zo de man is zo gaat hij om met zijn spullen.
gespel, gespél, diarree, Trèùwe kömt nie és geschéijt, mér és gespél. Trouwen komt niet als poepen, maar als diarree. Trouwen gebeurt dikwijls overhaast.
getrouwd, getrèùwd, getrouwd, Óns kénder zén ammel getrèùwd én nog bè mekaor ók, mér ge wit'tet mér nie. Onze kinderen zijn allemaal getrouwd en nog bij elkaar ook, maar je weet het maar nooit.
getuf, getuf, spugen, Ge meugd nie spierse, haauw óp meej dé getuf, ge moet'tew fesoen haauwe ménneke. Je mag niet spugen, houd op met dat spuwen, je moet je fatsoen houden jongetje.
getuig, getûg, tuig, Getûg is iet wór ge meej wèrkt mér 'r is ók pàèrdegetûg, dé's dus ander getûg. Gereedschap is iets waar je mee werkt maar er is ook paardentuig, dat is dus ander tuig.
getuige, getûige, getuigen, Bè de netôrres én ók és ge gô trèùwe moet'te 'n pôr getûige hébbe. Bij de notaris en ook als je gaat trouwen moet je een paar getuigen hebben.
gewarig, geworreg, waaks, Diejen hónd is goed geworreg, die lôt z'n aojge hurre és'ser vrimd vollek ônkömt. Die hond is goed waaks, die laat zich horen als er vreemde mensen aankomen.
gewormte, gewörmt, lastige insecten, Teege ónwiir is't gewörmt mistal kaod vur't vee, d’n bizwörm is d'n érgste. Bij onweer is het ongedierte meestal lastig voor het vee, de runderhorzel is 't ergste.
gewricht, gevriechte, gewrichten, M'n gevriechte begiene ziir te doen dés van't wéérek in d’n heufhof dènk ik. Mijn gewrichten beginnen pijn te doen dat is van het werk in de moestuin denk ik.
gezanik, gezônnek, gezanik, Nô dé gezônnek daor lûster ik nie mér nô, héij kan me toch wa ziivere, de klétskónt. Naar dat gezanik luister ik niet meer, hij kan me toch wat zeuren, de kletskous.
gezemel, gesémmel, gezanik, Gesémmel, geziiver én gekléts, t’is gin iin van alle iet um'mer meej zin nô te lûstere. Gezanik, gezeur en geklets, het is geen een van alle iets om er met aandacht naar te luisteren.
gezever, geziiver, gezanik, Klétse of lulle is zó'wa 't zélfde, geziiver zónder énd én urnô wit'te nog niks. Kletsen of 'lulle' is zowat hetzelfde, gezanik zonder einde en daarna weet je nog niets.
gezicht, geziecht, gezicht, Héij hi 'n geziecht van aauw lappe. Hij heeft een gezicht van oude lappen. Een heel droevig gezicht hebben.
gezwak, gezwak, lenig, Vur èùwe lèèfté zéd'de nog goed gezwak, dé hé'k wél gezien, ge zé nie zó wénneg. Voor jou leeftijd ben je nog lenig, dat heb ik wel gezien, je bent nog niet zo min.
giebelen, giebele, giechelen, Wa zén'ze wir druk ôn't giebele, zóó te hurre köm'ter nog veul kaoj wiir. Wat zijn ze weer druk aan het giechelen, zo te horen komt er nog veel slecht weer.
giebelkont, gieberkónt, giebelkónt, ginnegapster, Un gieberkónt of giebelkónt is 'n méijd die hôst aalté zit te giechele. Een ginnegapster is een meisje dat bijna altijd zit te giechelen.
gierpin, gierpin, gierigaard, Dé's me toch 'n gierpin die kan nójt iet misse al is't vur nog zóó'n goej doel. Dat is een gierigaard die kan nooit iets missen al is het voor nog zo'n goed doel.
gilde, guld, gilde, De guld gi èllek jaor schiete meej piil én boog um ne nuuwe kunneng te kriige. Het gilde gaat elk jaar schieten met pijl en boog om een nieuwe koning te krijgen.
ginder, giender, ginds, És ge goed kèkt zie'de giender nog krék de kèrrektórre, dé's dieje van Liige Mierd. Als je goed kijkt zie je ginds nog net de kerktoren, dat is die van Lage Mierde.
giroffel, snóffels, snuffelkes, anjers, Die snóffels die ge in'new'wen hof hét, die ruuke me toch lékker, óngeléúfelek. Die anjers die je in je tuin hebt die ruiken heel lekker, ongelooflijk.
Iederiin moes van die snuffelkes in d’n tûin hébbe, al was't mér vur de ruuk. Iedereen moest van die kleine anjers in de tuin hebben, al was het maar voor de reuk.
gist, gèst, gist, Gi komt meej de gèst, és de mik al in d’n oove zit. Jij komt met de gist, als het brood al in de oven zit. Je komt er wel veel te laat mee of als mosterd na de maaltijd.
gisteren, giestere, gisteren, Ut hi giestere gestaog gerèègend én dan kun'de ók nie d’n hillen dag bûite wèrreke. Het heeft gisteren aanhoudend geregend en dan kun je ook niet de hele dag buiten werken.
gladakker, gladdèkker, slimmerik, Ne gladdèkker, gladjônnes of gladvèèger is iemes die iederiin teglad af is. Een gewiekste, gehaaide of slimme vent, is iemand die iedereen te vlug af is.
gladdig, glatteg, glibberig, És't tenaacht iizelt moet'te mééregevruug ûtkiike dé't nie glatteg is óp de weeg. Als het vannacht ijzelt moet je morgenvroeg uitkijken dat het niet glibberig is op de wegen.
gladjanus, gladjônnes, slimmerik, Ne gladdèkker, gladjônnes of gladvèèger is iemes die iederiin teglad af is. Een gewiekste, gehaaide of slimme vent, is iemand die iedereen te vlug af is.
gladveger, gladvèèger, slimmerik, Ne gladdèkker, gladjônnes of gladvèèger is iemes die iederiin teglad af is. Een gewiekste, gehaaide of slimme vent, is iemand die iedereen te vlug af is.
glas, glaos, glazen, Die oobers die moete toch nogal wa glaos róndbrènge én óphaole meej de kèrmus. De obers die moeten toch nogal wat glazen wegbrengen en ophalen met de kermis.
glazen, glaozere, glazen, De kénder hébbe teegewórreg van die hiil gróóte glaozere schieters, dé zén bónke. De kinderen hebben nu van die heel grote glazen knikkers, dat zijn grote stuiters.
glazensnijder, glaozesnéijer, libel, Ne glaozesnéijer dé's 'n schón bisje, 't zén nèt hilliekopterkes, meej die vleugeltjes. Een libel dat is een mooi beestje, het zijn net helikoptertjes, met die vleugeltjes.
glazig, glaozeg, glazig, We hébbe kaoj érpel, ze zén zó glaozeg és wa, t’is alles bè'in niks wérd. We hebben slechte aardappelen, ze zijn erg glazig, het is alles bij elkaar niets waard.
glijer, gléijer, step, Dé méske kan al goed mi de gléijer ónder de voet ût, ze is'ser rap meej zèg. Dat meisje kan al goed met de step overweg, ze is er erg vlug mee zeg.
godverjuus, gôrdjuus, ontzettend, Wa is'sie toch gôrdjuus stéérek, héij vat iet óp wa iederiin moet laote ligge. Wat is hij toch ontzettend sterk, hij pakt iets op wat niemand kan dragen.
goed, tegoej, extra goed, We zulle d’n hof 's tegoej ónderhande vatte, 't groejt vórt dur mekaor hènne. We zullen de tuin eens een grote beurt geven, het groeit nu door elkaar heen.
gooi, góój, gooi, T’is ‘n hil énd ût de góój. Het is een heel eind uit de gooi. Het is niet bij de deur. het is nog lang niet opgelost.
gooien, góójt, gooit, Die góójt meej d'r gat miir um és dés’se meej d'r hand réécht zèt. Zij gooit met haar bips meer omver dan dat ze met haar handen recht zet. Onhandige vrouw, die nogal ruw omgaat met de inboedel.
Verleden tijd góójde. Dieje klééne die góójde meej 'n bölleke krék teege munne kop, héij deej't nie vurspréés. Dat kind dat gooide met een balletje precies tegen mijn hoofd, het deed het niet expres.
gordijn, gerdiine, gordijnen, Héij vlóóg meej in de gerdiine tuun we'm vur de zot hielle, héij wier raozend. Hij vloog meteen in de gordijnen toen we hem voor de gek hielden, hij werd razend.
gouden, gaauwe, gouden, Ge duu mér nie minder, ne gaauwe lózzie meej'jew kemuunie, of't nie óp kan. Je doet maar niet minder, een gouden horloge met je communie, of het niet op kan.
goudsmid, goudsmitse, goudsmid, Dé’s néffe de goudsmidse déúr gekomme, mér vergeete binne te gôn. Dat is langs de goudsmid zijn deur gekomen, maar vergeten binnen te gaan. Het lijkt erg veel op goud maar het is nep.
grasspier, grasspier, grashalm, Meej 'n grasspier tusse'new dûime kun'de flûite, zuukt mér'res 'n spierke. Met een grashalm tussen je duimen kun je fluiten, zoek maar eens een halmpje.
grauw, graow, grauw, ongewassen, És iemes 'n graow kléúr hi dan zègge ze, és dieje mèns mér niks ónder de leej hi. Als iemand een grauwe kleur heeft dan zeggen ze, als die man maar niet ziek is.
És iemes 'r graow ûtzie kan't ók zén dét'tie z'n aojge al lang nie mér gewaase hi. Als iemand er vies uitziet kan het ook zijn dat hij zichzelf al lang niet gewassen heeft.
graven, graove, graven, Mén hundje is aalté beezeg meej graove, héij dènkt dét'ter knéntjes ónder zitte. Mijn hondje is altijd bezig met graven, hij denkt dat er konijntjes onder zitten.
Voltooid deelwoord gegraove. De jóng zén ôn't speule in de zandbak ze hébbe'ner al 'n hil gat in gegraove. De kinderen zijn aan 't spelen in de zandbak ze hebben er al een hele kuil in gegraven.
grezen, grèèze, zeuren, Lig'ter nie te grèèze, zéd'de van'ne méérege meej'jew verkiirde biin ût bèd gekomme? Niet zo zeuren, ben je vanmorgen met het verkeerde been uit bed gestapt?
griezel, griessel, tuinhark, Meej 'n griessel van iizer, daor griesselde ze rond 't hûis meej óp. Met een tuinhark van ijzer, daar harkten ze het erf rondom het huis mee op.
griezelen, griessele, aanharken, harken, Griessele duun ze nie mér zóveul, mér zónder griessel kun'de wen hof nie schón bèhaauwe. Aanharken doen ze niet meer zoveel, maar zonder hark kun je de tuin niet netjes bijhouden.
Voltooid deelwoord gegriesselt. Zaoterdags moes'ser gegriesselt worre én wa din de jóng dan, 'r gauw ooverlóópe. Zaterdags moest er geharkt worden en wat deden de kinderen dan, er vlug overlopen.
grillig, grélleg, grillig, Ut zag'ger zó'mér grélleg ût bè dé óngeluk, k'weet nie wak'ker van moet dènke. Het zag er zomaar grillig uit bij dat ongeluk, ik weet niet wat ik er van denken moet.
grimassenmaker, grimmassemaoker, grappenmaker, D’n dieje dé's ne grimmassemaoker, die wul iederiin ôn't laage maoke. Die man dat is een grappenmaker, die wil iedereen aan het lachen maken.
grob, gröbke, handjevol, Gèft de kniin wa voejer, venant ze nog hébbe, 'n grob of 'n gröbke maïs. Geef de konijnen wat voeder, al naargelang ze nog hebben, 'n hand- of handjevol maïs.
groen, gruun, groen, verse, Kom mér óp, ik lus’sew gruun. Kom maar op, ik lust je groen. Kom maar op, ik ben van jou niet bang.
Gruun rómme komme réécht ût de koej. Verse melk komt recht uit de koe. Verser kan het niet.
groen, gruun, knolgroen, Gruun plukke was gin plezierreg wéérk, 't was dikkels hiil kaauw én nog nat ók. Knolgroen plukken was geen prettig werk, het was dikwijls heel koud en nog nat ook.
groente, gruuntes, groenten, Héd'de veul gruuntes van't jaor of héd'de nie geheufd, t’is ók 'n hil wéérk vur èùw. Heb je veel groenten dit jaar of heb je niet gezaaid, het is ook veel werk voor jou.
groenvink, gruunvink, groenling, Un gruunvink is 'n gruunáéchteg veugeltje én t’is iet grutter és 'n gewóón vink. Een groenling is een groenachtig vogeltje en het is iets groter dan een gewone vink.
groenvoer, gruunvoejer, groenvoeder, Knolgruun was gruunvoejer, van die lékker rôpkes moes'te scheete laote. Knolgroen was groenvoeder, van de lekkere raapjes moest je windjes laten.
grog, grog, hete borrel, És ge snotverkoud zé kun'de bèst ne goeje stééreke hiite grog vatte. Als je snipverkouden bent kun je best een goede sterke hete borrel nemen.
grommes, grómmes, standje, Héd'de grómmes gehad, dé was nie veul te vruug, ge moet ók nie zó vééchte. Heb je een standje gehad, dat was niet veel te vroeg, je moet ook niet zo vechten.
grond, grónd, grond, Héij hi nie miir grónd és dét’ter ónder z’n naogel zit. Hij heeft niet meer grond dan dat er onder zijn nagels zit. Hij heeft geen grond in eigendom.
groot, gróót, groot, Gróót bè gróót zeej de kat én ze góng bè d’n hónd zitte. Groot bij groot zei de kat en ze ging bij de hond zitten. Soort bij soort.
Vergrotende trap grutter. Uw óóge zén grutter és uwwen bûik. Jouw ogen zijn groter dan je buik. Je hebt meer opgeschept dan je op kan, dat hoort niet, dat is niet netjes.
Overtreffende trap grutste. Vur de kénder is Sintreklaos wél zówa 't grutste fist van't jaor. Voor de kinderen is Sint Nicolaas wel zo ongeveer het grootste feest van het jaar.
Dieje grutste van éij die groej'tew boove de kop, t’is nen hille klippel geworre. Die oudste van jullie die groeit je boven het hoofd, het is een hele kerel geworden.
groot geneuk, gróót geneuk, hoge heren, Hil't gróót geneuk waar’der. Al de hoge heren waren er. Alle bobo’s waren er.
groot zat, grutzat, groot genoeg, Ge zé grutzat, ge hoeft nie èllek hónsgezéijk ligge te griene, kienneke dég'ge zé. Je bent groot genoeg, je hoeft niet telkens te jammeren, watje dat je bent.
groots, gruts, verwaand, Aaventoe kan'nie gruts vur d’n dag komme, dan môn'tie zéllef dét'tie hil wa is. Soms kan hij verwaand voor de dag komen, dan meent hijzelf dat hij heel wat is.
grootskloot, grutsklóót, opschepper, De grutsklóót zat in de goejkaomer én spulde mér wa meej zun'ne grammefóón. De opschepper zat in de huiskamer en speelde maar wat met zijn grammofoon.
grootvader, grutvôdder, opa, Grutvôdder zén is schón, ge moet tiid maoke vur és de kléénkénder komme. Opa zijn is mooi, je moet tijd vrij maken voor de kleinkinderen als die komen.
grote, gróóte, oude man, Un kénd slôpt z'n aojge gróót én ne gróóte z'n aojge dóód. Een kind slaapt zich groot en een oude man zich dood. Wat voor de één goed is, kan voor de ander slecht zijn.
grotemensenachtig, gróóte mènsáéchteg, grote mensachtig, Wa deej toch gróóte mènsáéchteg, de snotaop dé't is, wór hit'tie dé toch van? Wat deed hij toch verwaand, de kwajongen, waar heeft hij dat toch van?
grutto, gruutoows, grutto’s, Gruutoows, kieviete, kölders én muwwe komme in de Nitterselse haoj nog vur. Grutto's, kieviten, wulpen en meeuwen komen in de Neterselse heide nog voor.
gruzelementen, gruuzelemènte, stuk, Ze hébbe dé bild óp de mért in gruuzelemènte geslaoge, t’is óngepérmetiird. Ze hebben dat beeld op de markt helemaal stuk geslagen, het is verschrikkelijk.
gulp, gölp, gulp, Wa'n gehaspel meej die gölp, de rits is kepot én toch zal'lie diecht moete. Wat een gedoe met die gulp, de ritssluiting is stuk en toch zal ze dicht moeten.
haak, hôkske, haakje, Ge zult ‘n fénder hôkske moete zuuke vur dé durke, deezen haok is veul te lómp. Je zal een fijner haakje moeten zoeken voor dat deurtje, deze haak is veel te groot.
haaks, hôks, haaks, Die déúr héd'de nie hôks afgehange, ze hèngt hillemôl schiif, dé's frotwéérk. Die deur heb je niet haaks afgehangen, ze hangt helemaal scheef, dat is prutswerk.
haam, haom, haam, Un pérd in de kaor kré nen haom ôn én daor kömt de réést van't getûg ôn te hange. Een paard in de kar krijgt een haam aan en daar komt de rest van het tuig aan te hangen.
haan, haon, haan, Ne goejen haon is nie vét. Een goeie haan is niet vet. Smoes van een magere getrouwde man.
Meervoud haone. Wa is’t toch iet, zeuve haone én gin tiet. Wat is het toch iets, zeven hanen en geen kip. Het is toch wat, zegt men uit verbazing.
haantje-de-voorste, hôntje, haantje, Hôntje de vurste is wir ôn't bralle, héij gléú'vet zéllef, d'n ônstèller. Haantje de voorste is weer aan het snoeven, hij gelooft het zelf, de aansteller.
haar, haar, linksaf, És'se 'haar' zin teege 't pérd dan góng ie linksaf, 'n pérd is nie zó stóm hörre. Als ze 'haar' zeiden tegen het paard dan ging hij linksaf, een paard is niet zo dom hoor.
haar, haor, haar, Dé méske hi schón lang haor, vénde géij dé gin uwwege zund 't af te knippe? Dat meisje heeft mooi lang haar, vinden jullie dat geen eeuwig zonde 't af te knippen?
haar, héúr, haar, És grutje meej de kléén manne gi wandele, moete ze héúr wél 'n héndje gèève. Als oma met de kleine kinderen gaat wandelen, moeten ze haar wel een handje geven.
haard, hérd, woonvertrek, vloer, Wa nouw de hûskaomer is dé waar vruuger zóó gezeed d’n hérd mér nie zó luuks. Wat nu de huiskamer is was vroeger zo gezegd het woonvertrek maar niet zo’n luxe.
We komme daor veul oover d’n hérd. We komen daar veel over de vloer. We lopen daar regelmatig binnen. Ze is wir óp d’n hérd. Ze is weer op de vloer. Ze is weer beter.
haarfijn, haorfiin, haarfijn, Ze hôn'tem haorfiin ûtgeleed, mér't vatte nie, héij was in de bónne. Ze hadden het hem haarfijn uitgelegd, maar hij begreep het niet, hij was in de war.
haas, haos, hazen, D'r zén nie zóveul haos mér in de haoj, de haoj is ók nie zó gróót mér és vruuger. Er zijn minder hazen in de hei, de heide is ook niet zo groot meer als vroeger.
haast, hôst, bijna, Ge héd hôst genóg gespaord, 'w dóós is bekant vol én dan haauw'der mér'res meej óp. Je hebt bijna genoeg gespaard, de doos is bijna vol en dan houd je er maar mee op.
haastig, hôsteg, haastig, Héij was nog hôsteg nô de kèrk gelóópe, mér’rie kwam toch nog veul telaot. Hij was nog haastig naar de kerk gelopen, maar hij kwam toch nog veel te laat.
haffelen, haffele, knuffelen, Ge zult die kétjes nog's dóód haffele, lôt ze's éfkes meej rust. Je zal die poesjes nog eens dood knuffelen, laat ze eens even met rust.
haffeltje, héffeltje, handjevol, Duu'ter nog mér 'n héffeltje bè. Doe er nog maar een handjevol bij. Doe er nog maar een beetje bij.
hagel, haogel, hagel, De wénd én d'n haogel die hoesde dur de béúm de blaor vlóóge'ner af. De wind en de hagel die brulden door de bomen de bladeren vlogen er vanaf.
hagelnieuw, haogel nuuw, gloednieuw, Blé meej dieje pléksteel van m'n pluusse stuul af jungske, ze zén paas haogel nuuw. Blijf met die lolly van mijn pluche stoelen af kindje, ze zijn pas gloednieuw.
hajassen, gehaajast, gejonast, In de stróóm gónge we zwèmme, dan wier'rer wél'les inne in't wôtter gehaajast. In de Beerze gingen we zwemmen, dan werd er wel eens iemand in het water gejonast.
hak, hakke, hakken, Ik zie’jem liever meej z’n hakke és meej z’n tiin. Ik zie hem liever met zijn hakken dan met zijn tenen. Ik zie hem liever gaan dan komen.
haktol, haktol, haktol, Meej'nen haktol moes'te perbiire um nen anderen tol in tweeje te hakke. Met een haktol moest je proberen om een andere tol in tweeën te hakken.
half, hallef, half, T’is bèèter 'n hallef aoj és ne leegen dop, zègge ze aalté, jé jé dé snap ik. Het is beter een half ei dan een lege dop, zeiden ze altijd, ja ja dat snap ik.
half zijn tijd, halfsenté, af en toe, dikwijls, Ze is'ser mér halfsenté. Ze is er maar af en toe. Ze is er bijna nooit.
Héij is halfsenté ziek, daor kun'de nie van óp ôn, t’is érg zat vur de mèns. Hij is dikwijls ziek, daar kun je niet van op aan, het is erg genoeg voor de man.
hals, hélske, sukkeltje, Wa is dé 'n hélske, kan niks, duu niks én wul niks, daor kun'de dus nie meej vrût. Wat is het een sukkeltje, kan niets, doet niets en wil niets, daar kun je dus niet mee vooruit.
halsoverkop, hals oover kop, met grote spoed, Ze wôrre nog mér amperkes thûis ût school of ze gónge al hals oover kop nôr 'n fist. Ze waren nog maar nauwelijks thuis uit school of ze gingen al met grote spoed naar 'n feest.
halster, hélster, halster, Un pérd dés'se ût de waoj gónge haole din ze 'n hélster ôn én 'n lénd. Een paard dat ze uit de wei gingen halen deden ze een halster aan en een teugel.
halve, halleve, niet fit, Ik zéij vendaog mér nen halleve, ik zéij zó slap és 'n vod, mér wa duu'der ôn? Ik ben vandaag niet fit, ik voel me verre van lekker, maar wat doe je eraan?
hamer, hômmer, hamer, Slô nie óp'pew fikke meej dieje gróóten hômmer, die is veul te lómp vur èùw. Sla niet op je vingers met die grote hamer, die is veel te groot voor jou.
handig, héndege, makkelijke, Dé zén héndege kénder, daor héd'de gin umkiike nô, die kunne goed alliin speule. Dat zijn makkelijke kinderen, je hebt er geen omkijken naar, die kunnen goed alleen spelen.
Vergrotende trap héndeger. Zóó gee'get héndeger, ge moet'tes kiike hoe d’n dieje dé duu, die kan'ner iet van. Zo gaat het makkelijker, je moet eens kijken hoe die man dat doet, die kan er iets van.
handvol, haffel, handvol, Un haffel is nie hillemôl zóveul és 'n grob, mér't schilt nie veul hörre. Een handvol is niet helemaal zoveel als een 'grob', maar het scheelt niet veel hoor.
handvol, handvól, handvol, D’r zén’ner gin handvól mér ‘n land vól. Er zijn er geen handvol maar een land vol. Bemoedigend gezegd tegen iemand wiens meisje hem de deur gewezen heeft.
hanenpoot, haonepóóte, koekoeksbloemen, Haonepóóte bloeje van maoj tuuw sèptèmber, ze hébbe liest nattege grond. Koekoeksbloemen bloeien van mei tot september, ze hebben het liefst vochtige grond.
hangen, hèngt, hangt, Goej geridschap hèngt ónder 'n afdak. Goed gereedschap hangt onder een afdak. Gezegd om de bierbuik te vergoelijken.
Verleden tijd hóng. Ut kot hóng vol bluumkes um te dréúge, dé's ammel vur dréúgstukskes. Het hok hing vol bloemen om te laten drogen, dat is allemaal voor droogboeketten.
hangijzer, hangiizer, laatkomer, Zulle we mér vôst begiene, 't hangiizer kömt strak wél, és we daor óp moete wochte. Zullen we maar alvast beginnen, de laatkomer komt straks wel, daar wachten we niet op.
hangkont, hangkónt, treuzelaar, Ôn 'n hangkónt héd'de gin haauwvaast, die blaos'de gin vuur in z'n broek. Aan een treuzelaar heb je geen houvast, die blaas je geen vuur in zijn broek.
hannekemaan, hannekemaon, maan, Ménnekes, és ge taovend laot meugd ópbliive kunde messchien hannekemaon nog zien. Kindjes, als je vanavond laat mag opblijven kunnen jullie misschien de maan nog zien.
haring, hérring, haring, Wa is't toch ne schraolen hérring, héij moet gruuwelek ûtkiike dét’tie nie ût z'n broek waojt. Wat is het toch een magere haring, hij moet gruwelijk uitkijken dat hij niet uit z’n broek waait. Wordt gezegd van iemand die wel heel mager is.
harmonie, hérmenie, harmonie, In 'n iet of wa dörp is 'n hérmenie, die bè zó'wa èllek fist kömt ópdraave. In een behoorlijk dorp is een harmonie, die bij zowat elk feest komt opdraven.
hart, ôn’t hart, aan het hart, És z’t nie ôn’t hart hébbe, dan hébbe z’t ôn durre start. Als ze het niet aan hun hart hebben, hebben ze het aan hun staart. Mensen die altijd ergens iets voelen wat niet goed is.
hartstikke, harstikke, heel erg, Ik zéij harstikke blèèj meej m'n verjaordagskedoow, dé kwam krék goed van paas. Ik ben heel erg blij met mijn verjaardagscadeau, dat kwam erg goed van pas.
haspelen, haspelde, struikelde, Ik zéij me daor toch nèrgekwakt, ik haspelde oover diejen horst ónder die bóóm. Ik ben me daar toch gevallen, ik struikelde over die verhoging onder die boom.
haver, haover, haver, Rog, haover én térrew (of térf) dé waar 't graon wat'ter vruuger veul gezaojd wier. Rogge, haver en tarwe dat waren de granen welke er vroeger veel gezaaid werden.
haveressenhout, haoverèssehout, lijsterbessenhout, Haoverèssenhout is gin goej stookhout, 't vlieg'ter dur, ge moet mér indèùwe. Lijsterbessenhout is geen goed brandhout, 't vliegt er door, je moet steeds bij stoken.
hazelnoot, haozelnoote, hazelnoten, Haozelnoote die groeje ôn d’n haozelàèr, die nutjes hébbe veul mènse wél gàère. Hazelnoten die groeien aan de hazelaar, die nootjes hebben veel mensen wel graag.
hebbelijk, hébbelek, inhalig, Ge moet nie zó hébbelek zén én iet vur d'ander oover laote, héd'de dé begreepe? Je moet niet zo inhalig zijn en iets voor de anderen overlaten, heb je dat begrepen?
hebben, hébbe, heb je wat, Zó ge’t môkt, zóó héd’det. Zo je het maakt, zo heb je het. Je moet je eigen lot bepalen.
Méérege hit'tie wir érdbeejzie zat zeej, és'ger wult hébbe dan gôt'ter mér hènne. Morgen heeft hij weer aardbeien genoeg zei hij, als je er wil hebben dan ga er maar heen.
Héd’de wa dan zéd’de wa, héd’de niks dan zéd’de niks. Heb je wat dan ben je wat, heb je niets dan ben je niets. Iemand zonder geld telt niet mee.
Héd’de niks vur ónze Jan... want die mag niks hébbe. Heb je niets voor onze Jan... want die mag niets hebben. Wat moet ik hem toch geven.
Hoe hôd'det gàère gehad wulle hébbe, dun, dik of dur 'n duukske? Hoe had je het graag gehad willen hebben, dun, dik of door een doekje? Vraag aan iemand met nogal wat noten op zijn zang.
heel, hiil, heel, Die krûik is ók nog hiil én dé's toch al 'n hiil aauw, és ge ze mér goed bewaord. Die kruik is ook nog gaaf en dat is toch al een heel oude, als je ze maar goed bewaard.
heel deel, hildèl, hele boel, Un hildèl is hil'wa, jé dé's ècht veul, wór haole ze dieje praot ammel vandôn. Een hele boel is heel wat, ja dat is echt veel, waar halen ze die taal toch vandaan.
heen, hènne, heen, Wór gôd'de hènne, vraoge ze dan, és'ger krék stiekem tussenût wón trèkke. Waar ga je heen, vragen ze dan, als je er net stiekem vandoor wilden gaan.
heeroom, hiirumke, heeroompje, Ut is allemôl nie zó schón és dé hiirumke prikt. Het is allemaal niet zo mooi als heeroompje preekt. Het is allemaal niet zo mooi als het wordt voorgesteld.
heertje, hirke, heertje, Iemes meej 'n schón pak én ne strikdaas, dôr zègge ze van dé't 'n hirke is. Iemand met een mooi kostuum en 'n stropdas, daar zegt men van dat het een heertje is.
heet, hiit, heet, Ge moet 't iizer smeeje és't hiit is anders köm'ter niks van teréécht. Je moet het ijzer smeden als het heet is anders komt er niets van terecht.
heet, hies, heet, És iet hiit is, dan zègge ze teege van die hiil kléén manne dé't hies is. Als iets heet is, dan zeggen ze tegen de kleinste kinderen dat het 'hies' (heet) is.
heffen, hèffe, heffen, Ze moete’nem hèffe én draoge. Ze moeten hem heffen en dragen. Die man is hulpbehoevend, anderen moeten hem verzorgen.
heg, hegge, hagen, Alle hègge schudde wénd. Alle hagen vangen wind. Alle beetjes helpen.
heide, haoj, heide, In de Nitterselse haoj wôrre'ner vruuger veul vènne, nouw stôn de miste al lang dréúg. In Netersel in de heide waren er vroeger veel vennen, nu zijn de meesten ontwaterd.
Heikant, hôjkant, heikant, D’n Hôjkant hiet 'n straot in Reusel, daor was vruuger de rand van de haoj. De Heikant heet een straat in Reusel, daar was vroeger de rand van de heide.
heilig, hélleg, heilig, T’is óp’t hélleg óóg gemôkt. Het is op het heilig oog gemaakt. Je moet er niet alles van verwachten, er is geen duimstok aan te pas gekomen.
heilige, héllege, heiligen, Vruuger wôrre'ner in de kèrk veul héllege bilde, mér ze hébbe'ner 'n dèl afgedankt. Vroeger waren er in de kerk veel beelden van heiligen, een deel hebben ze afgedankt.
heimwee, héijmweej, heimwee, Ik hôj zóó'n héijmweej, ik zoow wél óp m'n kniejes trug nôr hûis hébbe wulle krûipe. Ik had zo'n heimwee, ik zou wel op mijn knieën terug naar huis hebben willen kruipen.
heislender, hôjslénders, hagedissen, Hôjslénders kom'de nie dik mér teege, ze zén vórt zèldzaom én dé's zund van't bisje. Hagedissen zie je niet veel meer, ze zijn nu zeldzaam en dat is zonde van het beestje.
heksen, hékse, toveren, Hét mér geduld ik kan nie hékse én anders begien'der zéllef mér ôn. Heb maar geduld ik kan niet toveren en anders begint er zelf maar aan.
hel, hèl, rap, Héij is wir zó hèl és wa. Hij is weer zo rap als wat. Hij is weer goed opgeknapt.
helemaal, hillemôl, helemaal, Ik gôj nie hillemôl aachterum, ik vat de geriechtste wèg, réécht oover de ékkers. Ik ga niet helemaal achterom, ik neem de kortste weg, recht over de akkers.
hemd, hèm, hemd, Wie hóóger schét és z'n kónt sti, môkt z'n hèm vûil. Hij die hoger schijt als zijn kont staat, maakt zijn hemd vuil. Mensen die boven hun stand leven maken zich belachelijk.
hemdsslip, hèmslip, hemd, Tuun ik 'r kwam stón'nie nog in zun'nen hèmslip, mér tuun was ie nogal 's meej klaor. Toen ik er kwam stond hij nog in zijn hemd, maar toen was hij nogal vlug aangekleed.
hemel, heemel, hemel, És ge géld zat hét, kun’de d'n heemel kóópe, zitte zónder dan kun’de nôr d'n duuvel lóópe. Als je geld genoeg hebt, kun je de hemel kopen, zit je zonder dan kun je naar de duivel lopen. Met geld kun je alles bereiken.
Verkleinvorm himmeltje. Wie trèùwt um't gèlletje, hi 'n kort himmeltje, mér 'n lang hèlletje. Wie trouwt om het geld, heeft een kort hemeltje, maar een lange hel. Trouwen om het geld is geen garantie voor blijvend geluk.
hennenbroedsel, hènnebruudsel, niet lang, We bliive gin hènnebruudsel. We blijven geen hennenbroedsel. We blijven niet lang.
hennenkooi, hènnekóój, kippenhok, Un hènnekóój is 'n hok vur de kieppe én teege kieppe zègge ze ók ójt hènne. Een kippenhok is een hok voor de kippen en tegen kippen zegt men ook ooit hennen.
hennenprutter, hènneprutter, kippenhouder, És ge hènne haauwt vur ôn de kost te komme dan zéd'de nen hènneprutter. Als je kippen houdt voor je beroep dan ben je een kippenhouder.
hennenvlees, hènnevlis, kippenvlees, Hènnevlis zègge ze nie veul mér, dé's aauwerwèts, mér kieppevél is veul nuuwer. Kippenvlees zegge ze niet veel meer, dat is ouderwets, maar kippenvel is veel moderner.
her en ginds, hérs én gins, heen en weer, D'r wordt veul hérs én gins gelóópe, hier in de buurt én dé's wél plezierreg. Er wordt veel heen en weer gelopen, hier in de buurt en dat is wel plezierig.
hers, hérs, hierheen, Kom'mér hérs ménneke, dan zal ik 'r 'n plôster óp plékke, dan gee'get wél bèètere. Kom maar hierheen kind, dan zal ik er een pleister op plakken, dan geneest het wel.
hersenen, hérses, hersens, Urst meej'jew hérses wèrreke én dan paas meej'jew hand anders gee'get verkiird. Eerst met je hersens werken en dan pas met je handen anders gaat het mis.
heten, hiet, heet, Zi hiet van der aojge Fiers, mér ze is getrèùwd meej inne ût Nittersel. Ze heet met haar meisjesnaam Fiers, maar ze is getrouwd met een uit Netersel.
hevig, heevege, heel veel, De manne hôn heevege slaop ik héb ze mér vruug tebèd gedôn, ze ligge te snörreke. De kinderen hadden heel veel slaap ik heb ze maar vroeg in bed gestopt, ze slapen al.
hinken, hinke, hinken, Un pérd én n'n hónd die hinke um ne strónt. Een paard en een hond die hinken om een stront. Voor elk kwaaltje een hoop bombarie maken.
hit, hit, klein paardje, Un kléén pérdje daor zègge ze hier nen hit teege, die zén nie ècht vur't wéérk. Een klein paardje dat noemen ze hier 'n 'hit', die zijn niet echt voor het werk.
hitsen, hisse, ophitsen, És'se mén'nen hond nie hisse, is't wiidût de gemaksten hond ût de buurt. Als ze mijn hond niet ophitsen, is het veruit de liefste hond uit de buurt.
hitte, hit, hitte, Wa goed is vur de kaauw is ók goed vur de hit. Wat goed is tegen de kou is ook goed tegen de hitte. Wat hier goed voor is zal daar niet slecht voor zijn.
hittepetit, hittepetit, bedrijvig meisje, Héd'de géij'er ók zóónne hittepetit bè, ge hét'ter wa meej te stèlle. Hebben jullie er ook zo'n bedrijvig meisje bij, daar heb je wat mee te stellen.
hoeden, huuje, hoeden, Vruuger din ze de biste huuje, mér tuun hôn’zer nie zó veul és teegewórreg. Vroeger werd het vee gehoed, maar toen hadden ze er niet zoveel vee als tegenwoordig.
hoedje, huujke, hoedje, Die kakmedam hi slag oover kiir 'n ander huujke óp, ze hi huuj zat. Die aanstelster heeft geregeld een ander hoedje op, ze heeft hoedjes genoeg.
hoeperen, hoeppere, onrustig zitten, Wa zit'te toch te hoeppere, ik zoow mér'res nô de pleej gôn, dé hélpt messchien wél. Wat zit je toch onrustig, ik zou maar eens naar de wc gaan, dat helpt misschien wel.
hoeveel, hoeveul, hoeveel, Ut kömt nie zó naauw hoeveul dég'ge meejbrèngt, és dieje zak mér zó'wa vol is. Het komt niet zo precies hoeveel dat je meebrengt, als die baal maar ongeveer vol is.
hoeven, hoef’de, hoef je, Van zóó'n daggéld hoef’de gin spatse te maoke. Van zo’n daggeld hoef je geen uitspattingen te maken. Met zo’n karig loontje maak je geen bokkensprongen.
hol, hölleke, holletje, Un goej mûis hi miir dan iin hölleke. Een slimme muis heeft meer dan een holletje. Niet voor een gat te vangen zijn.
hol, hool, hol, Dieje bóóm is hiil oud, héij is hool én dé's goed vur veul veugeltjes én zó'iet. Die boom is heel oud, hij is hol en dat is goed voor veel vogeltjes en andere diertjes.
hollewaai, hollewaoj, domme boerse meid, Dé's me toch 'n hollewaoj, dôr hoef'de nie zó friit meej te zén és die kömt. Dat is me toch een flapuit, daar hoef je niet zo blij mee te zijn als die komt.
homme, hómme, ga opzij, És 'n koej ópzéij moes meej't mélleke zeej de boer hómme én dan kriig ie plak. Als een koe opzij moest met het melken zei de boer 'ga opzij' en dan kreeg hij ruimte.
hondenhok, hónshok, hondenhok, Héd’det hónshok óp? Heb je het hondenhok op? Gezegd tegen iemand met een hoed op.
hondje, hundje, hondje, Ne woef wordt 'n hundje és de kénder wa grutter worre, snap'tet? Een 'woef' (hond) wordt een hondje als de kinderen wat groter worden, begrijp je het?
Meervoud hundjes. És die hundjes biite kom ik nie aachterum, ze biite mén manne nie in d’r kûite. Als die hondjes bijten kom ik niet achterom, ze bijten mijn kinderen niet in de kuiten.
hondsgezeik, hónsgezojk, telkens, geregeld, Èlk hónsgezojk kom'de meej't iin of ander kerwaojke, zuuk 't zélf mér ût ónderhand. Telkens kom je met het een of ander akkefietje, zoek het zelf maar uit onderhand.
Daor moet’tew èllek hónsgezéijk hènne. Daar moeten we elk keer naar toe. Daar moeten we geregeld naar toe.
hondshout, hónshout, vuilboomhout, Hónshout dé stinkt wa és'get brèkt, ge kun'ter niks meej és ópstooke. Vuilboomhout dat stinkt wat als je het breekt, je kan er niets mee dan het opstoken.
hondsoud, hónsaauwer, behoorlijk oud, Diejen aauwe knoeper zie'get nie mér zitte, héij hi ók vórt nen hillen hónsaauwer. Die oude man ziet het niet meer zitten, hij is ook al behoorlijk oud.
hondsrib, hónsribbe, weegbree, Hónsribbe zie'de zat néffe de wèg stôn, de blaor liike iet óp de ribbe van nen hond. Weegbree zie je veel langs de weg staan, de bladeren lijken op de ribben van een hond.
hoognodig, hóógnóddeg, hoognodig, Héij moet hóógnóddeg ne nuuwe waoge ônschaffe, d’n deeze is 'n gevaor óp de wèg. Hij moet hoognodig een nieuwe auto aanschaffen, deze is een gevaar op de straat.
hoogstens, hógstes, hooguit, Ge moet'ter nie óp rèèkene dé'k aalté kan, hógstes halfsenté, dan val'let nog meej. Je moet er niet op rekenen dat ik altijd kan, hooguit af en toe, dan valt het nog mee.
hooi, hóój, hooi, Un geluk bè 'n óngeluk, zeej d’n boer, m'n koej is kepot mér m'n hóój is krék óp. Een geluk bij een ongeluk, zei de boer, mijn koe is dood, maar mijn hooi was juist op. De boer zijn geluk woog niet op tegen zijn pech.
hooien, hóóje, hooien, Ge moet hóóje és de zón schént. Je moet hooien als de zon schijnt. Het ijzer smeden als het heet is, je kans waarnemen.
hooitas, hóójtaas, hooistapel, Óngebónde bèst, zeej't kallef én stón ôn d'n hóójtaas. Ongebonden best, zei het kalf en stond aan de hooistapel. Antwoord van een vrijgezel op de vraag waarom hij niet getrouwd is, hij heeft het zo best naar zijn zin.
hooizaad, hóójzaod, hooizaad, Ut jukt me toch és ik hóój óp de schèlleft héb gedôn, dé kömt van dé hóójzaod. Het jeukt overal als ik hooi op de hooizolder heb gedaan, dat komt van het hooizaad.
hoop, hóóp, hoop, Teege 'n kléén bérregske stróój zègge ze hier ne stróój hóóp, dé's dus ne kwak stróój. Tegen een stapel stro zeggen ze hier een hoop stro, dat is dus een boel stro.
Verkleinvorm hupke. Ne kléénen hóóp is 'n hupke, dé moet dan wél nen hiile kléénen hóóp zén. Een kleine hoop is een hoopje, het moet dan wel een heel kleine hoop zijn.
Meervoud héúp. We gôn de molshéúp sliechte, duun we't meej de schup of meej de slaojp? We gaan de molshopen slichten, doen we het met de spade of met het sleep?
hoorn, hórre, doffer, Diejen dûivemélleker hi'ne goeje hórre, hil die dûive die'tie hi komme'ner vanaf. Die duivenhouder heeft een goede doffer, alle duiven die hij heeft stammen er vanaf.
hor, hor, hor, Ze hébbe daor ‘t hor. Ze hebben daar het hor. Ze zijn daar goed erg nors.
horen, hurd, hoort, Héij hurd al hiil lang nie goed, mér dé woow'wie nie gezeed hébbe. Hij hoort al heel lang niet goed, maar dat wou hij niet gezegd hebben.
Verleden tijd hurde. Ik hurde dé de hérmenie in't dörp was, ik dènk dé de guld iet te vieren hôj. Ik hoorde dat de harmonie in het dorp was, ik denk dat het gilde iets te vieren had.
Voltooid deelwoord gehurd. Ik héb gehurd dés'se de straot gôn vermaoke, dé zal nog wa inhébbe vur dé't klaor is. Ik heb gehoord dat ze de straat gaan renoveren, dat zal nog veel moeite kosten voor dat klaar is.
horenkelen, horènkeld, enkels bezeren, És ge horènkeld dan schup'te meej'jew klómpe ’w ènkels kepot én dé duu lang ziir. Als je 'horènkelt' dan schop je met je klompen je enkels stuk en dat doet lang pijn.
horloge, lózzie, horloge, Meej'jew plééchtege kemuunie kriig'de vruuger ne lózzie, dé was 'n kösselek kedoow. Met je plechtige communie kreeg je vroeger een horloge, dat was een duur cadeau.
hort, hortje, ogenblikje, Ik héb wél 'n hortje tiid, ik hoef aachtermekaor niks dé'k weet, schiet mér óp. Ik heb wel een ogenblikje tijd, ik hoef meteen niets zover ik weet, schiet maar op.
hot, hót, rechts, Hót of hóttum, haar of haorum, juu én hoow dé wies 'n pérd wa dé betiikende. Rechts of rechtsaf, links of linksaf, vooruit en stop dat wist 'n paard wat dat betekende.
hotteren, huttere, wiebelen, Piere vur te visse vang'de dur'ne riek in de grónd te stèèke én wa te huttere. Wormen om te vissen, vang je door een riek in de grond te steken en wat te wiebelen.
houdappel, haauwappel, bewaarappels, We hôn vruuger goej haauwappel, de goudrenètte kós'tet langst bewaore. We hadden vroeger goede bewaarappels, de goudrenetten kon je het langste bewaren.
houden, haauwe, houden, wonen, És 'n aauw schuur begient te brande, dan is'ser gin haauwe mér ôn. Als een oude schuur begint te branden, dan is er geen houden meer aan. Een late vrijster is niet tegen te houden.
Ik weet 'n schriiverke te haauwe in de bràème, mér we gôn'ner nie hènne. Ik weet een geelgors wonen in de bramen, maar we gaan er niet naar toe.
houten, houtere leepel, houten lepel, Nen houtere leepel kènde géij allemôl wél, mér 'r zén ók houtere hômmers, tange nie. Een houten lepel kent iedereen wel, maar er zijn ook houten hamers, tangen niet.
houten, houtere, houten, Héij kré nen houtere jas ôn. Hij krijgt een houten jas aan. Die man gaat dood.
houwmouw, haauwmaauw, wervelwind, Héd'de wél'les nen haauwmaauw gezien, dan wordt 'r stóbber de lócht in gezooge. Heb je wel eens een wervelwind gezien, dan wordt er stof de lucht in gezogen.
hoven, heuve, zaaien, Schón wiir um te heuve. Mooi weer om te zaaien. Het goede moment om toe te slaan.
Voltooid deelwoord geheufd. Ut gi nie goed, ze hébbe nog gin'ins geheufd én dé was anders d'r lust én d'r lèève. Het gaat niet goed, ze hebben niet eens gezaaid en dat was anders hun liefhebberij.
huid, hûid, huid, Ge kunt ginne kaoj de hûid afdoen. Je kunt een kei de huid niet afdoen. Er is niets meer te halen.
huid, hûid of start, huid noch staart, Iemes van hûid of start kènne. Iemand van huid noch staart kennen. Iemand helemaal niet kennen.
huis, hûis, huis, Gi héd nog mér 'n schón hûis gekocht, mér daor héd'de ók lang vur gespaord. Je hebt nog maar een mooi huis gekocht, maar daar heb je ook lang voor gespaard.
Ik haauw'wet mér óp hûis ôn. Ik houd het maar op huis aan. Ik ben van plan naar huis te gaan.
Ge kun’tem nog mi gin pérd en kaor van hûis af kriige. Je kan hem nog met geen paard en kar van huis af krijgen. Hij is nog met geen stok de deur uit te krijgen.
huishouden, hûshaauwe, gezin, Ik zéij van de wèèk meej’t hûshaauwe nog nôr de zeej geweest, mér't was te kaauw. Ik ben van de week met het gezin nog naar de zee geweest, maar het was te koud.
Meervoud hûshaauwes. Vruuger wôrre de hûshaauwes gróót, de aauwlûij hôn't druk meej al die kortórre. Vroeger waren de gezinnen groot, de ouders hadden het druk met al dat kroost.
huisje, hûske, toilet, Vruuger baauwde z'n kléén hûske óp 't éérf meej 'n pleej ur'in, dörrum is dé't hûske. Vroeger bouwden ze 'n klein huisje op 't erf met 'n poepdoos erin, dat was dan het toilet.
hukkem, hukkum, ja, ja, Hukkum zeej d’n boer, ze kunne me nog miir vertèlle, mér daor duu'wek nie ôn meej. Ja ja zei de boer, ze kunnen me nog meer vertellen, maar daar doe ik niet aan mee.
hulte, hult én bult, oneffen, Diejen ékker is klaor hult én bult. Die akker is oneffen. Die akker ligt er niet gaaf bij.
hurken, hukkes, hurken, Hoe aauwer dég'ge wordt hoe slééchter dég'ge óp'pew hukkes kunt gôn zitte. Hoe ouder dat je wordt hoe slechter dat je op je hurken kunt gaan zitten.
iek, éék, vies, És iet vûil is én de kléén manne zén in de buurt, dan zègge ze, blét’ter af dé’s éék. Als iets vies is en er zijn kleuters in de buurt, dan zegt men, blijf er af dat is vies
ijzel, hiizel, ijzel, Hiizel óp d'n tak, kórre in de zak. IJzel op de tak, graan in de zak. Vorst in het voorjaar voorspelt een goede graanoogst.
ijzelen, hiizelt, ijzelt, T’is mér goed dé't nie dikker hiizelt, t’is wél gevôrlek és ge'r dur moet mi de fiets. Gelukkig dat het niet vaker ijzelt, het is wel gevaarlijk voor fietsers.
ijzeren, iizere, ijzeren, Meej ne zwaore iizere hômmer, dôr duu'de al wa meej, mér zónder zwiit gee'get nójt. Met 'n zware ijzeren hamer, daar doe je al wat mee, maar zonder zweet gaat het nooit.
immers, ummers, immers, Héij hi ummers aalté wa, dé wies'te van te vurre, és ge die iet vraogt hit'tie wa. Hij heeft immers altijd wat, dat wist je van tevoren, als je die iets vraagt heeft hij iets.
inbrokken, intebrokke, te zeggen, Ge héd niks intebrokke, ander mènse die zègge daor hoe'wet moet, t’is nie ôngenaom. Je hebt niets te zeggen, andere mensen die zeggen daar hoe het moet, het is niet prettig.
ineens, inins, ineens, Dé hit'tie zó'mér inins gekreege én't was zóó'ne stééreke vènt zód'de gezeed hébbe. Dat heeft hij zo maar ineens gekregen en het was zo'n sterke kerel zou je denken.
informeren, infermiire, informeren, Ik zal vuraf 's goed infermiire, wan’ter zén teegewórreg zóveul wètte én reegeltjes. Ik zal van te voren eens goed informeren, want er zijn nu zoveel wetten en regeltjes.
inhalen, inhaole, inhalen, Wul'de hum nog inhaole, dan zul'de harder moete lóópe, anders zie'dem nie mér. Wil je hem nog inhalen, dan zal je harder moeten lopen, anders zie je hem niet meer.
innemen, innèmme, drinken, És ge inde frut zit moet'te nie meej nô de flés vatte, meej innèmme schiet'te niks óp. Als je overspannen bent moet je niet meteen aan de drank gaan, met drinken los je niets op.
inpiepen, inpiepe, insteken, Kléén kénder moete bè't ônkleeje d'r érmkes inpiepe in de mèùwe van der trûij. Kleine kinderen moeten bij 't aankleden de armpjes in de mouwen van hun trui steken.
inrichten, inriechte, inrichten, Ze gôn de straot oovernuuw inriechte zègge ze, dé zal nog 'n hil revôzzie worre. Ze gaan de straat opnieuw inrichten zegt men, dat zal nog een hele ravage worden.
inslaan, inslaoge, inkopen, Vur de vekansie gôn we nog van alles inslaoge, anders moet'te giender metiin te véld. Voor de vakantie gaan we nog van alles inkopen, anders moet je ginds meteen op pad.
instantané, insenté, te eniger tijd, Kunde gi insenté komme héllepe of héd'det te druk meej'jew ander beejzegheeje? Kun jij te eniger tijd komen helpen of heb je het te druk met je andere bezigheden?
interest, intréést, rente, Urdaogs gi d'n intréést umbliig, daor moet de wéérekgeleegenhéij meej umhóóg. Eerdaags gaat de rente omlaag, daar moet de werkgelegenheid mee omhoog.
intijds, intéts, bijtijds, Ge wor’ter intéts bè, anders hôd'de niks gehad, ge moet'ter ók aalté vruug bè zén. Je was er bijtijds bij, anders had je niets gehad, je moet er ook altijd vroeg bijzijn.
introuwen, intrèùwe, introuwen, Intrèùwe én ónwiir gèft aaltéij gedónder. Introuwen en onweer geeft altijd gedonder. Beiden geven dikwijls moeilijkheden.
ischias, iesias, heupjicht, T’is me in munne rug geschoote, ik dènk de'k iesias héb, daor zéij ik goed meej klaor. Het is me in de rug geschoten, ik denk dat ik heupjicht heb, daar ben ik nog niet vanaf.
ja ach, jaocht, ja zeker, Jaocht, daor meug’de wél wa kómpôssie meej hébbe, dieje méns hi in z’n lèève al veul te verhapzakke gehad. Ja zeker, daar mag je wel wat medelijden mee hebben, die man heeft in zijn leven veel te verwerken gehad.
jaar, jaor, jaar, Hoe aauwer ge word hoe gaauwer dét'ter 'n jaor um is, és't nie ópschiet is't nie goed. Hoe ouder je wordt hoe vlugger er 'n jaar voorbij is, als 't niet opschiet is 't niet goed.
jagen, jaoge, jagen, T’is nog gin wiir um’mer d’n hónd dur te jaoge. Het is nog geen weer om er de hond door te jagen. Het is erg slecht weer.
jager, jaogers, jagers, De jaogers moete de kniin in de hand zien te haauwe, anders moppere de boerre. De jagers moeten de konijnen onder controle houden, anders mopperen de boeren.
jaloers, sjeloers, jaloers, Ge moet nie zó sjeloers zén óp 'n ander, de mènse kunne bèèter sjeloers zén óp èùw. Je moet niet zo jaloers zijn op een ander, de mensen kunnen beter jaloers zijn op jou.
janken, janke, huilen, Ze is wél 'n zónde wérd, al sti de pestóór d'r néffe te janke. Ze is wel een zonde waard, al staat de pastoor er langs te huilen. Te mooi om te laten lopen.
jas, jéske, jasje, Zóó lék de wénd waojt, zóó waojt z'n jéske. Zoals de wind waait, zo waait mijn jasje. Hij waait met alle winden mee.
jenever, sneevel, jenever, Sneevel, dôr lus'tie wél pap van, dé's 'n zûipschûit, t’is zund van de mèns. Jenever, daar lust hij wel pap van, dat is een zuipschuit, het is jammer van die man.
jeuken, jukt, jeukt, D’r sti geschreeve én gedrukt dég’ge krabbe meugt wór’t jukt. Er staat geschreven en gedrukt dat je krabben mag waar het jeukt. Nood breekt wet.
jeuksel, uksel, jeuk, És ge uksel héd dan meug'de krabbe zègge ze dan, mér'tis wél nie zó plezierreg. Als je jeuk hebt dan mag je krabben zeggen ze dan, maar het is wel niet zo plezierig.
joekel, joekkel, hond, Haauw't dieje joekkel vaast, vur’tie mén in m'n biin bét, wan’tie zie'ter lullek ût. Houd jij die hond vast, voor hij mij in mijn been bijt, want hij ziet er gevaarlijk uit.
joekelen, joekkere, huilen, janken, Ge hoeft nie zó te joekkere, 't hi niks te betiikene, t’is 'n schrémke van niks. Je hoeft niet zo te huilen, 't heeft niets te betekenen, het is 'n schrammetje van niets.
Is dé hundje paas van d'n aauwen af umdét'tie zó joekkert of hit'tie hier d'n aord nie? Is dat hondje pas van de moeder af omdat hij zo jankt of moet hij hier nog aarden?
jong, jónk, kind, Zód'dew jónk nie'jes éfkes gôn tróóste, 't hee'get hillemôl nie nôr zun'ne zin. Zou je, je kind niet eens even gaan troosten, het heeft het helemaal niet naar de zin.
jongen, jónge, baren, Ge zul’ter nie af jónge. Je zal er niet van jongen. Gezegd tegen iemand die zit te klagen over het zware werk, wat er moet gebeuren.
Voltooid deelwoord gejóngd. Ik héb ne smaok in mun'ne mónd of'fer 'n kat in gejóngd hi. Ik heb een smaak in mijn mond of er een kat in gebaard heeft. Ik heb een ontzettend vieze smaak in mijn mond.
jongetje, jungske, jongetje, Kléén kénder hébbe alle sórte naome, mistal zègge ze dé't 'n schón jungske is. Kleine kinderen hebben veel soorten namen, meestal zeggen ze dat het een mooi jongetje is.
juist, sjuust, juist, Wanniir iet goed is zègge ze dé't sjuust is, dan kun'de meej'jew wéérk durgôn. Wanneer iets goed is zeggen ze dat het juist is, dan kun je met je werk doorgaan.
jullie, ûllieje, jullie, Hoe is't meej ûllieje grutvôdder vraoge de mènse ôn de kléénkénder. Hoe is het met die opa van jullie vragen de mensen aan de kleinkinderen.
jumper, jumper, vest, Die van óns hôj'ne wólle jumper ôn én daor kriig ze ammel uksel van ôn d'r áérm. Mijn vrouw had een wollen vest aan en daar kreeg ze steeds jeuk van aan haar armen.
juttepeer, juutepèère, juteperen, Juutepèère die hôn de kléúr van ne juute zak én't vélleke vuulde ók wa rèùw ôn. Juteperen die hadden de kleur van een jute zak en de schil voelde ook wat ruw aan.
kaal, kaol, kaal, Ze zègge dé'k kaol zéij, mér dé's nie waor, 'n paor hôrkes stôn'ner nog óp. Ze zeggen dat ik kaal ben, maar dat is niet waar, een paar haartjes staan er nog op.
kaan, kaojkes, kaantjes, Ge moet gin kaojkes wulle eete, vur't váéreke ôn de liir hèngt. Je moet geen kaantjes willen eten, voor het varken op de ladder hangt. Je moet je tijd afwachten.
kaars, kaors, kaars, Mén’nen hof li meej 'n kaors in de hand. Mijn tuin ligt met een kaars in de hand. De gewassen in mijn tuin staan er miserabel bij.
Verkleinvorm kaorske. Sómmege mènse stèèke 'n kaorske óp vur d’n héllege Antónnius és'se iet kwiit zén. Sommige mensen steken 'n kaarsje op voor de heilige Antonius als ze iets verloren zijn.
kaart, kaort, kaart, És ge gô fietse is 'n goej kaort héndeg, want 't sti nie aalté goed ôngegeeve. Als je gaat fietsen is 'n goede kaart handig, want 't staat niet altijd goed aangegeven.
kaarten, kaorte, kaarten, Meej't kaorte spulde ze vruuger um bónne want èlleke bón was'ser iin. Met het kaarten speelden ze vroeger om bonen want elke boon was er een.
kaas, kèès, kaas, Ge moet de kèès nie van'new bróód laote eete, ge zé niks minder és die ander. Je moet de kaas niet van je brood laten eten, je bent niets minder dan die anderen.
kachelbuis, kachelbûis, hoge hoed, Ik liep meej m'n kachelbûis óp mun'ne kaanes teegen't durgebónt ôn. Ik liep met mijn hoge hoed op mijn hoofd tegen het deurkozijn aan.
kadee, kedeej, jongen, Dé is potverdikke ne flinke kedeej geworre vur zun'ne lèèfté, dé kan nog iet worre. Dat is verdikkeme een flinke jongen geworden voor zijn leeftijd, dat kan nog wat worden.
kadetje, kedètjes, broodjes, Óp de koffietôffel meej de begrôffenes stónne’ner gesmèèrde én beleejde kedètjes klaor. Op de koffietafel met de begrafenis stonden er gesmeerde en belegde broodjes klaar.
kadukelijk, kedukkelek, stuntelig, Wa git'tie toch vórt kedukkelek, héij is nie mér bekwaom um óp de straot te komme. Wat gaat hij toch stuntelig, hij is niet meer bekwaam om op de straat te komen.
kaduuk, keduuk, stuk, Dé mooterke dé wèrkt nie mér, dé's keduuk, héij likt óllie, frot'ter mér nie ôn. Dat motortje dat werkt niet meer, dat is stuk, hij lekt olie, doe er maar niets aan.
kafkot, kafkot, kafkot, Héij vuult z’n aojge lék ne prins in ‘n kafkot. Hij voelt zich zoals een prins in een kafkot. Zich in zijn nopjes voelen.
kafmolen, kafmeules, kafmolens, Kafmeules zén ût d’n tiid, 't graon kömt vórt zûiver in de zak. Kafmolens zijn uit de tijd, het graan komt voortaan gereinigd in de zak.
kakelen, kaokele, kletsen, Die méijde die kaokele wa af zèg, m'n órre zón'ner van gôn toete. Die méiden die kletsen wat af zeg, mijn oren zouden ervan gaan tuiten.
kakken, kakke, kakken, Kakke gi vur’t bakke, al is d’n oove hiit. Kakken gaat voor het bakken, al is de oven heet. Acute zaken gaan altijd voor.
kakkenestje, kakkenèsje, benjamin, Un kakkenèsje is de lèste die'ter in 'n hûshaauwe is bè gekomme, de jóngste dus. Een benjamin is de laatste die er in een gezin is geboren, de jongste dus.
kale kop, kaole kop, kaal hoofd, Héij hi zón’ne kaole kop dét’ter de lûis óp kunne schôtse. Hij heeft zo’n kaal hoofd dat er de luizen op kunnen schaatsen. Hij heeft een hoofd als een biljartbal.
kalf, kallef, kalf, Ut kallef zal grutter worre és de koej. Het kalf zal groter worden als de koe. De kosten zullen groter zijn dan de opbrengsten.
Verkleinvorm kélfke. Die koej hi 'n kléén kélfke gekreege, zoow'wer messchien nog inne moete komme? Die koe heeft een klein kalfje gekregen, zou er misschien nog een moeten komen?
kalissehout, kluusiehout, zoethout, We kriige vruuger wél'les 'n stukske kluusiehout daor kós'te paas lékker óp zabbere. We kregen vroeger wel eens een stukje zoethout daar kon je pas lekker op zuigen.
kalm, kallem, kalm, Wa is't nen diechte mok, kèk mér ût, ge zie gin hand vur óóge duu mér kallem ôn. Wat is 't een dichte mist, kijk maar uit, je ziet geen hand voor ogen rustig aan dus.
kalmpjes, kélmkes, kalm, Ik duuw vórt mér kélmkes ôn, ik hoef me nie mér te hôste, ik hé vórt tédzat. Ik doe nu maar kalm aan, ik hoef me niet meer te haasten, ik heb nu tijd genoeg.
kamer, kaomer, kamer, Vruuger hôn’ze 'n 'goej' kaomer én ge móch'ter alliin mér in bè hóóge fistdaog. Vroeger hadden ze een 'goej' kamer en je mocht er alleen maar in bij hoge feestdagen.
kameraad, kammeraod, kameraad, Óp munne kammeraod daor kan ik óp ôn, die hi me nog nójt in de steek gelaote. Op mijn kameraad daar kan ik op aan, die heeft me nog nooit in de steek gelaten.
Meervoud kammerèùj. Ik zal'ler taachtemiddeg wa tiid ôn spèndiire, és’sew kammerèùj komme is't klaor. Ik zal er vanmiddag wat tijd aan besteden, als je kameraden komen is het af.
kampeerwagen, kampiirwaoge, camper, Meej zunne kampiirwaoge hit'tie ooveral róndgezwörreve, nouw hit'tie'jem ópgerûmd. Met zijn camper heeft hij overal rondgezworven, nu heeft hij hem verkocht.
kampioen, kampiejoen, kampioen, De méskes zén kampiejoen geworre meej't körfballe, dé's nie zó wénneg. De meisjes zijn kampioen geworden met het korfbal, dat is een hele prestatie.
kanarie, kenôrrie, gemene vrouw, Un kenôrrie van 'n vrouw dé's gin héndeg mèns, ze môkt hérrie meej jan én alleman. Een helleveeg dat is geen makkelijk mens, die maakt ruzie met iedereen.
kanariepiet, knôrriepietje, kanarie, Veul mènse hébbe 'n knôrriepietje in de kóój, ze kunne mistal schón flûite. Veel mensen hebben een kanarie in 'n vogelkooi, ze kunnen meestal mooi fluiten.
kanis, kônnes, hoofd, Héij stiet zun'ne kônnes toch ôn diejen balk, daor was'sie éfkes hillemôl wèg van. Hij stootte zijn hoofd toch aan die balk, daar was hij eventjes helemaal stil van.
kanis, kônnes, hoofd, Kônnes, knikker of tiest t’is ammel krék 't zélfde, um nog mér nie te praote van kop. Kanis, knikker of tiest het is één pot nat, om nog maar niet te praten van hoofd.
kanjer, kanjerd, forse man, Dé's ne kanjerd van ne mèns én stéérk dét'tie is, dôr gôd'de vur um stôn. Dat is een forse man en sterk dat hij is, daar heb je niet van terug.
kant, kante, kant, Die van ginne kant die deuge van gin kante. Die van de andere kant die deugen helemaal niet. De tegenoverstaande partij die deugd helemaal niet. Ze zulle dur're kant wél kiire. Ze zullen hunne kant wel keren. Ze zullen zich wel verdedigen.
kapelaan, kappelaon, kapelaan, De pestóór én de kappelaon lóópe aachter ‘t zéllefde vaon. De pastoor en de kapelaan lopen achter de zelfde vlag. Twee handen op één buik.
kapitaal, kappietaol, kapitaal, És ge ne nuuwe waoge moet kóópe dan héd'de vórt 'n kappietaol nóddeg. Als je een nieuwe auto moet kopen dan heb je nu een heleboel geld nodig.
kapitoor, kappetuunie, kaft, Un duur boek hi nen hiile schónne kappetuunie van lèèr én meej gaauwe lètters. Een duur boek heeft een heel mooie kaft van leer en met gouden letters.
kapot, kepot, dood, Van bedanke gôn de miste katte kepot. Van bedanken gaan de meeste katten dood. Men had iets meer verwacht voor bewezen diensten.
kaps, képs, blut, Dieje kammeraod die zit ônhaauwend képs, dan moete we'm wir éfkes vórthéllepe. Die kameraad die is geregeld blut, dan moeten we hem weer even vooruithelpen.
kapucijn, kappesien, kapucijnen, De kappesiene gónge vruuger in de kèrk preeke, dôrnao gónge ze in't dörp schóóje. De kapucijnen gingen vroeger in de kerk preken, daarna gingen ze in het dorp bedelen.
kar, kaor, kar, Bè 'n pérd hurde 'n kaor, want meej 'n pérd én gin kaor kós'te niks nie begiene. Bij een paard hoorde een kar, want met een paard en geen kar kon je niets beginnen.
Verkleinvorm kérke. On die gróóte winkels van nouw kun'de zóó'n kérke meejnèmme um alles in te laoje. In die supermarkten van nu kun je zo'n karretje meenemen om alles in te laden.
karbonade, kérmenaoj, karbonade, Kérmenaoj is't duurste vlis van't váéreke, de pestóór wies dôr vruuger al raod meej. Karbonade is 't duurste vlees van 'n varken, de pastoor wist daar vroeger al raad mee.
karhengst, karhèngst, lomperd, Ne karhèngst én 'n mölkkoej komme allebaoj lómp oover én dé zén'ze ók. Een lomperd en een dommerik komen beiden dom over en dat zijn ze ook.
karhond, kôrhónd, trekhond, Héij liep te hiige lék ne kôrhónd. Hij liep te hijgen als een trekhond. Hij was erg kortademig.
karrensmeer, kôrsmèèr, karvet, Kôrsmèèr din ze vruuger ôn de aas van de kaor, want die moes goed gesmèèrd worre. Karvet deden ze vroeger aan de as van de kar, want die moest goed gesmeerd worden.
karrenspoor, kôrspóór, karrenspoor, We reeje meej't ôngespanne oover nen hóbbel in't kôrspóór én tuun brak de aas. We reden met het rijtuig over een hobbel in het karrenspoor en toen brak de as.
karwei, kerwaoj, karwei, Vur diejen inrit kun'de bèèter ne kaojelègger vraoge, t’is un hil kerwaoj. Voor die inrit kun je beter een keienlegger vragen, het is een heel karwei.
Verkleinvorm meervoud kerwaojkes. Diejen aauwe van óns die knapt zóó links én rééchts nogal wa kerwaojkes óp. Die vader van ons die knapt zo links en rechts nogal wat karweitjes op.
kast, kaast, kast, D’n dieje li daor hóóg in de kaast. Die man ligt daar hoog in de kast. Hij wordt voorgetrokken, hij kan daar een potje breken.
kastanje, kestônnies, kastanjes, In't naojaor gôj ik aalté kestônnies raope, daor maoke ze middelciine van. In het najaar ga ik altijd kastanjes rapen, daar maken ze medicijnen van.
kastje, káéske, thermostaat, We hoeve de verwáérming nie mér ôn te zètte, 't gi vórt allemôl meej 'n káéske. We hoeven de verwarming niet meer aan te zetten, het gaat via de thermostaat.
kat, kétje, poesje, De manne zén hilsenté meej dé kétje ôn't haffele, dé wordt 'n haffelkétje. De kinderen zijn de hele tijd met dat poesje aan het spelen, dat wordt een knuffelkatje.
kater, kaoter, kater, D'r zén katte én kaoters, ge kunt ók ne kaoter hébbe umdég’ge teveul gezoopen hét. Er zijn katten en katers, je kunt ook 'n kater hebben omdat je teveel gedronken hebt.
katje, kétjes, wilgenkatjes, Vruug in't jaor zie'de de kétjes te vurschiin komme én dé's schón vur op tôffel. In het voorjaar zie je de wilgenkatjes te voorschijn komen en dat is mooi voor op tafel.
kattenkop, katteköpke, vlug kindje, Ge héd van die nèège kléén méskes, dôr zègge ze wél'les katteköpke teege. Je hebt van die vlugge kleine meisjes, daar zeggen ze wel eens kattenkopje tegen.
kattenpis, kattepis, kattenpis, Dé’s ginne kattepis. Dat is geen kattenpis. Dat is geen kleinigheidje.
kattenstaart, kattestarte, kattenstaarten, In de zómmer zie'de nèève de stróóm én in de sléúj de kattestarte bloeje. In de zomer zie je langs de beerze en in de sloten de kattenstaarten bloeien.
katuil, katûil, ransuil, Ze gôpte lék'ne katûil in't rónd, d'r moes héúr 's iet óntgôn. Ze gaapte net als een ransuil in de rondte, er moest haar eens iets ontgaan.
kauw, kaauwe, kauwen, D'r zén dees jaor wir veul kaauwe, ge zó't zègge wór komme ze ammel vandôn. Er zijn dit jaar weer veel kauwen, je zou zeggen waar komen ze allemaal vandaan.
keelgat, kèlsgat, keelholte, Héd'de wél'les 'n visgrôtje in'new kèlsgat gehad nouw dé's nie zóó'n lékker gevuul. Heb je wel eens een visgraatje in je keelholte gehad nou dat is niet zo'n lekker gevoel.
keeltjes, kiltjes, snijkool, Vruuger zaojde de mènse kiltjes én slaoj vur snéijgruuntes in d’n hof. Vroeger zaaiden de mensen snijkool en sla voor snijgroente in de moestuin.
keer, kiir, keer, We zulle’nem ‘s ne kiir óp de kaast jaoge. We zullen hem eens een keer op de kast jagen. Iemand kwaad maken, maar het is eigenlijk een grapje.
Meervoud kirre. Hoeveul kirre moet ik èùw dé nouw nog verbieje, gi zé dóóf of ge hurd nie alles mér. Hoe dikwijls moet ik je dat nu nog verbieden, je bent doof of je hoort niet alles meer.
kei, kaoje, keien, Meej kaoje din we d’n hofpad afzètte, d'r wôrre ècht gróóte knoepers bè. Met keien bakenen we het tuinpad af, er waren echt grote kanjers bij.
keienlegger, kaojelègger, stratenmaker, Ut git’ter in és sneevel in ne kaojelègger. Het gaat erin als jenever in een stratenmaker. Het valt goed in de smaak, ze lusten het graag.
keikapot, kaajkepot, uitgeput, Ik zéij hillemôl taone, ik kan ók zègge dé'k kaajkepot zéij of harstikke muug. Ik ben uitgeput, ik kan ook zeggen dat ik bekaf ben of ontzettend moe.
keitje, kaojkes, steentjes, Kléén stintjes dé zén kaojkes, die stréúje ze wél'les oover de pédjes in d'n hof. Kleine steentjes dat zijn kiezeltjes, die strooien ze wel eens over de tuinpaadjes.
kelder, kélder, kelder, Stit’ter wôtter in de kélder? Staat er water in de kelder? Gevraagd aan iemand wiens broekspijpen te kort zijn.
kelen, gekéld, geslacht, Ut váéreke wier vruuger dur de slachter gekéld, 't hôj nog mér amper gekweeke. Het varken werd vroeger door de slachter gekeeld, het had bijna niet gekrijst.
kennen, kèn’tie, kent hij, És niet kömt tuuw iet, kèn’tie z’n aojge nie. Als niet komt tot iet, kent hij zichzelf niet. Heeft men meer aanzien gekregen, dan moet men z’n afkomst niet verloochenen.
kerkhof, kèrkhof, kerkhof, Kan’nie li óp’t kèrkhof, wul’nie lit’ter néffe. Kan niet ligt op het kerkhof, wil niet ligt er langs. Geen smoesjes maar doen
kerkschaal, kèrrekschaol, kerkschaal, D'n dieje is van pinneke dun, die gójt nog liever ne knéúp és'ne cènt in de kèrrekschaol. Die man is gierig, die gooit nog liever een knoop als een cent in de kerkschaal.
kerkvolk, kèrrekvollek, kerkvolk, Vur’t óóg van’t kèrrekvollek. Voor het oog van het kerkvolk. Veel doen voor het oog van de mensen.
kermis, kèrmus, kermis, T’is nie alle daog kèrmus. Het is niet alle dagen kermis. Het is niet alle dagen feest.
kermiskaars, kèrmuskiirze, meidoorns, Vruuger môkte ze 'n pikkerhèg van kèrmuskiirze, dé was nèt zó goed és pikkeldraod. Vroeger maakten ze 'n doornhaag van meidoorn, dat was net zo goed als prikkeldraad.
kerstmis, korsmus, kerstmis, Korsmus én nuuwjaor zén de schónste fistdaog van't jaor, és't dan nog wul sneuwwe. Kerst en nieuwjaar zijn de mooiste feestdagen van 't jaar, als 't dan nog wil sneeuwen.
Keulen, Keule, Keulen, Wie kèn’ter nouw mén kónt in Keule. Wie herkent er nu mijn bips in Keulen. Ik trek me daarom nergens iets van aan, ze kennen me hier toch niet.
keus, kuus, varken, Kénder zègge teege 'n váéreke, kuus, dé hébbe ze van klénsaf geliird van d'aauw. Kinderen noemen een varken 'kuus', dat hebben ze van kind af geleerd van de ouders.
Verkleinwoord meervoud kuuskes ‘biggen’. Zó'n klócht kuuskes bè de zóg dé waar toch 'n schón geziecht, hil dé kléén grut. Zo'n klucht biggen bij de zeug dat was toch een mooi gezicht, heel dat klein grut.
keutel, keutels, keutels, Héij zit nèt zó vól streek, és nen bók meej keutels. Hij zit net zo vol streken als een bok met keutels. Hij zit vol streken.
keutelpeer, keutelpérkes, keutelpeertjes, Keutelpérkes zén kléén ronde pérkes, ze wiere meej steel én al gaor gestoofd. Keutelpeertjes zijn kleine ronde peertjes, ze werden met steel en al gaar gestoofd.
kiel, kiltje, kieltje, Ik hôj mér 'n aauw kiltje ôngetrokke tuun ik die poste moes gôn kléúve. Ik had maar een oud kieltje aangetrokken toen ik die boomstronk moest gaan klieven.
kierewiet, kierrewiet, tureluurs, Ge héd niks te moete, és ge braaf zé zulle we nog wél'les zien wag’ge meugd, van dees wor ik kierrewiet. Je hebt niets te moeten, als je braaf bent zullen we nog wel eens zien wat je mag, van dit word ik tureluurs.
kietelen, kietelt, kietelt, És g’ew aojge nie kietelt laach’de nie. Als je jezelf niet kittelt lach je niet. Je moet goed voor jezelf zorgen, anderen doen het niet.
kievit, kieviete, kieviten, És de kieviete wir in't land zén dan blé de zómmer nie hiil lang mér aachterweege. Als de kieviten weer in het land zijn dan blijft de zomer niet heel lang meer weg.
kijken, kiike, kijken, Kiike és ‘n kiep zónder kop. Kijken als een kip zonder kop. Wezenloos kijken.
Héij kèkt és nen hónd óp 'n zieke koej. Hij kijkt als een hond op een zieke koe. Iemand die niet weet wat hem overkomt.
kijker, kiikers, kijker, Kiikers genóg óp de klottermért, ge kón'ter oover de koppe lóópe, wa'n druktes toch. Kijkers genoeg op de rommelmarkt, je kon over de koppen lopen, wat een drukte toch.
kijven, kiive, mopperen, Veul kiive moet'te nie doen, want dan lûstere de manne toch nie mér. Veel mopperen moet je niet doen, want dan luisteren de kinderen toch niet meer.
kikvors, kikvors, kikker, Un slék köm’ter nèt zó goed, és ne kikvors. Een slak komt er net zo goed, als een kikker. Ze komen er beiden, de een wat eerder dan de andere.
killig, kèlleg, koud, T’is zómér kèlleg geworre, 't schilt nen borstrok. Het is zo maar koud geworden, het scheelt een borstrok. Het is akelig koud geworden, het scheelt stukken.
kilo, kieloow, kilo, Zeuve kieloow broek én 'n óns kónt. Zeven kilo broek en een ons kont. Iemand die een veel te grote broek draagt.
kilometer, kielemèèters, kilometers, Giestere hébbe we wiid gefietst, k'weet wél nie hoeveul kielemèèters, mér veul. Gisteren hebben we ver gefietst, ik weet wel niet hoeveel kilometers, maar veel.
kind, kénder, kinderen, Kénder hébbe nog ginne kop, mér 'n bölleke, dé klinkt liever én is nie zó grof. Kinderen hebben nog geen hoofd, maar 'n hoofdje, dat klinkt leuker en is niet zo grof.
Verkleinvorm meervoud kiendjes. Ut zén bedörve kiendjes die van drinke dorst kriige. Het zijn verwende kindjes die van drinken dorst krijgen. Verwende kinderen hebben nooit genoeg.
kind, kienneke, flauwerik, Wa is dé toch 'n kienneke, és't nie nô z'n zinneken is begien'tie ópslag te janke. Wat is dat toch een flauwerik, als het niet naar zijn zin is begint hij meteen te huilen.
kinds, kénds, dement, Ik vergèèt vórt alles, ik zéij ôn't kénds worre dènk ik, dé héd'de és ge aauwer wordt. Ik vergeet bijna alles, ik ben dement aan het worden denk ik, dat heb je als je ouder wordt.
kindskind, kéndskénder, kleinkinderen, De kéndskénder komme nog gàère bè óns slaope, dan is't fist vur die manne. De kleinkinderen komen nog graag bij ons logeren, dan is het feest voor die kinderen.
kip, kiep, kip, És nen boer kiep it, dan is d'n boer of de kiep ziek. Als een boer kip eet, dan is de boer of de kip ziek. Noodzakelijke zuinigheid.
Meervoud kieppe. De kieppe lègge dik verlórre én dan zie'de ópins 'n klók meej jóng. De kippen leggen vaak in verborgen nesten en dan zie je opeens een kloek met jongen.
kist, kieste, kisten, Vruuger hôd'de ooveral kieste vur, zóó és 'n haoverkiest vur 't pérd z'n haover. Vroeger had je overal kisten voor, zoals een haverkist voor de haver van het paard.
kistje, kiesjes, schoenen, Seldaote hôn kiesjes ôn mér ik beduul kiesjes um wa anders in te doen. Soldaten hadden kistjes aan maar ik bedoel kistjes om wat anders in te doen.
kitsen, kitse, overgeven, Dieje zatlap is ôn't kitse, héij hi ók ónbesnutst zitte te zûipe. Die dronkaard is aan het overgeven, hij heeft ook ongemanierd zitten te drinken.
klaar, klaor, gebeurd, Zéd'de al sun'bèst ôn't heuve of héd'det zaod 'r al in zitte, óó, zéd’de al klaor? Ben je al hevig aan het zaaien of heb je 't zaad al in de grond, oh, is het al gebeurd?
klaar, klaoren, zuivere, T’is wir klaoren blóm én dikke mik. Het is weer zuivere bloem en dikke mik. De verhoudingen kunnen niet beter.
klabots, klabóts, proppenschieter, Un klabóts wier gemôkt van flierenhout, dé hout is hool van binne. Een proppenschieter werd gemaakt van vlieren hout, dat hout is hol van binnen.
klad, klédje, kliekje, Meej't middegeete haauw'de wél'les iet oover, dé's 'n klédje, dé duun wéllie wèg. Met het middagmaal houd je wel eens iets over, dat is een kliekje, dat doen wij weg.
klagen, klaoge, klagen, Klaoge meej gezónde been. Klagen met gezonde benen. Klagen als men geen reden heeft.
klager, klaogers, klagers, Géij zit aalté te klaoge, mér klaogers hébbe ginne nóód, daor gôn we van ût. Hij zit altijd te klagen, maar klagers hebben geen nood, daar gaan we van uit.
klak, klak, pet, És't rèègent of sneuwt is 'n klak lékker wáérm, zeeker és ge'r glad boovenóp zé. Als het regent of sneeuwt is een pet lekker warm, zeker als je een kaal hoofd hebt.
klamp, klamp, dam, We hébbe ne klamp stróój in de schuur getaase, mér't kan'ner dees jaor nie in. We hebben een dam stro in de schuur getast, maar het kan er dit jaar niet in.
klamper, klamper, torenvalk, Ne klamper gi in de lócht hange én kèkt dan of ie gin mûis zie ritsele. Een torenvalk gaat in de lucht hangen en kijkt of hij een muis ziet ritselen.
klapblaas, klapblaos, varkensblaas, Wier'rer 'n váéreke geslacht dan wôrre de jóng urbè um de klapblaos te bemaachtege. Werd er 'n varken geslacht dan waren de jongens erbij om de varkensblaas te pakken.
klapzuur, klapzuur, maagzuur, Z’n aojge ‘t klapzuur wèrreke. Zichzelf het maagzuur werken. Zich uit de naad werken.
klassineren, klazieniire, redeneren, Héij hi dènk ik veul geliird wan’tie kan toch klazieniire, mér'tis goeje praot. Hij heeft denk ik veel geleerd want hij kan toch redeneren, maar het is verstandige taal.
klauw, klaauwe, handen, És ge veul meej'jew knûste moet wèrreke dan kréd’de wél ilt in'new klaauwe. Als je veel met je handen moet werken dan krijg je wel eelt in je handen.
klaver, klàèver, klaver, Van de klàèver nôr de haoj gôn. Van de klaver naar de heide gaan. Er op achteruit gaan..
klaveren, klàèveres, klaveren, Bè't rikke héd'de klàèveres, schuppes, hartes én rûites in 'n kaortspél zitte. Bij het rikken heb je klaveren, schoppen, harten en ruiten in een kaartspel zitten.
kleed, kliid, vloerkleed, jurk, Óp d’n hérd lin ze vruuger 'n kliid, mér m'n vrouw hi ók 'n kliid ôn. Op de vloer legden ze vroeger 'n vloerkleed, maar mijn vrouw heeft ook 'n japon aan.
És ge góngt trèùwe góngt vraauwvolk kiike wa vur kliid de brûid ôn'hôj. Bij 'n trouwpartij gingen de vrouwen kijken wat voor jurk de bruid aanhad.
kleiduif, klaojdûif, kleiduif, Ut vèlt nog nie meej um zó'n klaojdûif te raoke bè de guld, dés 'n muugmaokerèèj. Het valt nog niet mee om zo'n kleiduif te raken bij het gilde, dat is 'n moeizaam werk.
klein, kléén, klein, T’is ne gróóte óp ‘n kléén dörrep. Het is een grote in een klein dorp. Erg gezien in eigen kleine omgeving.
Vergrotende trap klénder. D’n dieje die blé klénder és de réést, die groeje hum allemôl vurbèèj. Dat kind blijft kleiner dan de anderen, die groeien hem allemaal voorbij.
Overtreffende trap klénste. Hoe is't meej dieje klééne van éij vroege ze én dan beduulde ze de klénste. Hoe is het met dat kindje van jullie vroegen ze en dan bedoelden ze de jongste.
kleine, klééne, kleine, T’is meej de klééne gekomme. Het is met de kleine gekomen. Het is geleidelijk gekomen.
kleinigheid, klénneghéij, kleinigheid, We nèmme vur de kléénkénder aalté 'n klénneghéij meej, daor stôn ze óp te kiike. We nemen voor de kleinkinderen altijd 'n kleinigheidje mee, daar staan ze op te kijken.
klep, klèp, mond, Haauw'dew klèp zin ze dan, mér dé was dan lómp gezeed, zó'wa rèùwe praot dus. Houd jij je bek zei men dan, maar dat was dan bot gezegd, ruwe praat dus.
klepbakkes, klèpbakkes, klikspaan, Zóó'n klèpbakkes kós'te nie goed ôn want dan klèpte'nie wir teege de mister. Zo'n klikspaan kon je niet goed de baas want dan klikte hij weer tegen de meester.
kleppen, klèppe, klikken, Klèppe óp school dé was nie schón, want de mister hôj dan aalté wél wa strafwéérk. Klikken op school dat was niet goed, want de leraar had altijd wel wat strafwerk.
klepper, klèpper, forse jongen, Diejen oudste van 'n pôr hûis wéijer dé's nen hille klèpper geworre. Het oudste kind van een paar huizen verder dat is een forse jongen geworden.
klepschuw, klèpschèùw, verlegen, Dé jungske is nog wa klèpschèùw, héij hi d’n aord nie nô de aauw. Dat jongetje is nog wat verlegen, hij heeft het karakter niet van zijn ouders.
klerage, klirôzzie, kleding, Héd'dew zómmerse klirôzzie al vur dn dag gehôld want de zómmer köm'ter ôn. Heb je, je zomerkleding al uit de kast gehaald want de zomer komt eraan.
kleren, kliir, kleding, Teegewórreg hébbe ze toch vórt wa kliir, vruuger kós't hil hûshaauwe 't urmeej doen. Tegenwoordig heeft men veel kleding, vroeger kon 't hele gezin ermee gekleed worden.
klets, kléts, verkoudheid, Zèt’tew’wen hoed dan ók óp és ge nô bûite gô, nouw héd'de wir 'n kléts te pakke. Zet je hoed dan ook op als je naar buiten gaat, nu heb je weer een verkoudheid.
T’is krék wiir um 'n goej kléts te vatte. Het is precies weer om een goede kou te pakken. Het is weer om een verkoudheid op te lopen.
kletsen, klétse, kletspraat, Van klétse wor'de nie veul wiizer, dé's zó'mér wa praot dé nèrges óp lékt. Van kletspraat word je niet veel wijzer, dat is zomaar wat onzin die nergens op lijkt.
kletskop, klétskop, kaal hoofd, Teege iemes meej ne kaole kop zègge ze wél'les ójt dét'tie ne klétskop hi. Van iemand met 'n hoofd zonder haren zeggen ze wel eens dat hij een kaal hoofd heeft.
kleur, kléúr, kleur, Ze hi un kléúr lék nen bèllefléúr. Ze heeft een kleur als een bellefleur. Ze heeft mooie blozende wangen.
klieren, kliere, vervelen, De kénder wôrre ôn't kliere, aaventoe zód'de ze aachter 't behang wulle plékke. De kinderen waren aan het vervelen, soms zou je ze achter het behang willen plakken.
klierig, klérreg, kregelig, Wa was'sie toch klérreg vanneméérege, dur d'n dag wier't wa bèèter. Wat was hij toch kregelig vanmorgen, in de loop van de dag werd het wat beter.
kloek, klók, kloek, D'r lupt 'n klók meej 'n stuk of twéllef kiepkes in d’n heufhof te schaore. Er loopt een kloek met een stuk of twaalf kuikentjes in de moestuin te scharrelen.
klomp, klómpen, klompen, Héij lupt de hakke ónder z’n klómpen ût. Hij loopt de hakken onder zijn klompen uit. Hij doet wat hij kan, hij loopt de benen onder zijn lijf uit.
klontje, kluntje, klontje, Un kluntje sûiker in de koffie én 'n goej zwats vorse rómme dé was paas lékker. Een klontje suiker in de koffie en een flinke scheut verse melk dat was pas lekker.
Meervoud kluntjes. Héij moet óp de kluntjes winkel paase. Hij moet op de klontjeswinkel passen. Werd gezegd van een vader die enkele mooie tienerdochters had.
klootachtig, klóótáéchteg, nietig, Moet'te nouw zóó'n ruzie maoke oover zó'n klóótáéchteg ding, t’is nog gróóte schand. Moet je nu zo'n ruzie maken over zo'n nietig iets, het is een grote schande.
klootveger, klótvèèger, klungel, Wa moet'te nouw toch begiene meej dieje klótvèèger en t’is ók nog ne veulpraot, héij zal’t wél vergallepiire. Wat moet je nu toch beginnen met die klungel en het is ook nog een brutaal iemand, hij zal het wel verknoeien.
klootzak, klótzak, klungel, Héij kan goed perleeje mér ge moet’tew aojge niej óp laote liere dur dieje klótzak. Hij kan goed praten maar je moet je zelf niets wijs laten maken door die klungel.
klopper, klöpper, flinke jongen, Ne klöpper dés't zélfde és ne kanjerd, dé moet wél iet bezunders zén. Een flinke jongen dat is hetzelfde als forse jongen, dat moet wel iets bijzonders zijn.
klos, klos, klos, dupe, Ur moet nouw ónderhand ’s gôrre óp de klos komme. Er moet nu eindelijk eens garen op de klos komen. Er moet nu eindelijk eens iets gebeuren.
Verkleinvorm meervoud klöskes. Van die houtere gôrre klöskes, dôr môkte we tuun we kléén wôrre, töllekes van. Van die houten garen klosjes, daar maakte we toen we klein waren, tollen van.
Aaventoe moet'ter 'n kerwaojke ópgelost worre én dan zéij ik nogal 's de klos. Soms moet er een karweitje opgelost worden en dan ben ik nogal eens de dupe.
klot, klot, brok, Ne klot is ne brok àèrd, die moesse we kepot griessele vur't zaod gezaojd wier. Een kluit is een brok zand, die moesten we stuk harken voor het zaad gezaaid werd.
kloten, klóóte, klungelen, Wa lig'de toch wir te klóóte, schiet mér'res wa óp, anders köm'met nójt klaor. Wat ben je toch weer aan 't klungelen, schiet maar eens op, anders komt het nooit af.
kloterij, klóóterèèj, kleinigheid, aardigheid, Héij hi wir iin of ander klóóterèèj gevónde um de zaak te besoodemietere. Hij heeft weer een of andere kleinigheid gevonden om de zaak te bedriegen.
Héij hôlt aalté wél iin of andere klóóterèèj ût és'sie kléén jóng oover de vloer hi. Hij haalt altijd wel een of andere aardigheid uit als hij kleine kinderen in huis heeft.
klotig, klóóteg, nietig, Un klóóteg ding dé was dus zó'mér in miezereg kléén frutseltje, iet van niks dus. Een nietig ding dat was dus zomaar een miezerig klein ding, iets zonder waarde dus.
klottermarkt, klottermért, rommelmarkt, Óp de klottermért kun'de toch nogal 's iet viine wat'tew ônsti én't kost zówa niks. Op de rommelmarkt kun je soms nogal eens wat vinden wat je bevalt en 't kost bijna niets.
klucht, klócht, klucht, toom, Un klócht petriis, dé wôrre de aauw meej de jóng, die zaag'de vruuger veul. Een klucht patrijzen, dat waren de ouders met de jongen, die zag je vroeger veel.
Ge moet wa in de kniep hébbe és ge óp de mért 'n klócht bagge wult kóópe. Je moet wat in de beurs hebben als je op de markt een toom biggen wilt kopen.
kluit, klûtje, klûtjen, kluitje, De schôpshérder die góójde meej z'n schèpke aaventoe 'n klûtje zand nôr de schaop, és’se de verkiirde kant óp gónge. De schaapherder die gooide met zijn schepje weleens een kluitje zand naar de schapen, als ze de verkeerde kant in gingen.
Ze góng van d’r klûtjen af. Ze ging van haar kluitje af. Ze viel flauw.
knapperig, knoepereg, knapperig, De spèkzwôrdjes kunne zó lékker knoepereg zén, goej ûtgebraoje spèk is lékker. De spekzwoerdjes kunnen zo lekker knapperig zijn, goed uitgebraden spek is lekker.
knauwen, geknaauwd, geknabbeld, D’r kömt méérege nog nen dag wór de mûis nie ôn geknaauwd hébbe. Er komt morgen nog een dag waar de muizen niet aan geknabbeld hebben. Het is genoeg voor vandaag, morgen gaan we verder.
knauwen, knaauwe, kauwen, Wa zit'te te knaauwe, is't vlis nie gaor messchien, vat dan mér iet anders. Wat ben je aan 't kauwen, is 't vlees niet gaar misschien, neem dan maar iets anders.
kneuter, knèùters, kneuen, Knèùters maoke d'r nèsje dikkels in 'n pikkerhèg én dan nog goed verbörge. Kneuen maken hun nestje dikwijls in een doornhaag en dan nog goed verborgen.
knie, kniejes, knieën, És ge aauwer wordt dan kun'de laast kriige van kaoj biin of kaoj kniejes. Als je ouder wordt dan kan je last krijgen van slechte benen of slechte knieën.
kniebankelen, kniebankele, in toom houden, De koej kniebankele. De koe in toom houden. Een touw aan de horens en de knie, voorkwam dat de koe uit het weiland sprong, iemand zijn bewegingsvrijheid beperken.
knikker, knikker, hoofd, Ut kan gebéúre dég'ge meej'jew'we knikker èrreges vernaakend hard teegenôn lóópt. Het kan gebeuren dat je met je hoofd ergens ontzettend hard tegenaan loopt.
knikker, knikker, hoofd, Kônnes, knikker of tiest t’is ammel krék 't zélfde, um nog mér nie te praote van kop. Kanis, knikker of tiest het is één pot nat, om nog maar niet te praten van hoofd.
knip, kniep, zakmes, És we vruuger nô de bósse gónge dan moes'ser aalté iemes 'n kniep bèhébbe. Als we vroeger naar de bossen gingen dan moest er altijd iemand een zakmes bij zich hebben.
knip, knip, beurs, És ge niks in de knip hét, blé dan mér thûis, ze zie’new ônkomme meej'jew áéremoej. Als je niets in de beurs hebt, blijf dan maar thuis, ze zien je aankomen met je armoede.
knip, knip, wrak, Die mènse woone in 'n aauw knip van 'n hûske, és't mér wôtterdiecht is meej dees wiir. Die mensen wonen in een oud, wrak van een huisje, als het maar waterdicht is met dit weer.
knobbel, knoebel, kraakbeen, D'r zit me teveul knoebel in de zult, dôr zéij ik nouw nie zó kepot van. Er zit me teveel kraakbeen in de hoofdkaas, daar ben ik nu niet zo weg van.
knoeper, knoeperd, sterke kerel, kanjer, Dé's ne knoeperd van ne vènt zèg, ge moet die gróóte hand 's zien, 't zén nèt kooleschuppe. Dat is een sterke kerel zeg, je moet die handen eens zien, het zijn net kolenscheppen.
Dé zén knoepers van érpel, daor kun'de friet van bakke, dôr zén't goej vur. Dat zijn kanjers van aardappelen, daar kun je patat van bakken, die zijn daar goed voor.
knoest, knoest, grompot, kwast, Wa is dé toch ne knoest van ne vènt, daor kun'de gin rééchte vóór meej ploege. Wat is dat toch een grompot van een kerel, daar kun je nooit geen rechte voor mee ploegen.
Meervoud knoesten. Die planke moet'te nie vatte, daor zitte veul te veul knoesten in, dé's niks wérd. Die planken die moet je niet nemen, daar zitten teveel warren in, dat is niets waard.
knook, knooke, botten, Ik góój meej èùw knooke de noote nog'ges ût d'n bóóm. Ik gooi met jouw botten de noten nog eens uit de boom. Ik zal veel ouder worden dan jij.
knoop, knéúp, knoop, Ge moet die knéúp tuuw booventoew diecht doen anders héd'det strak wir in'new kèèl. Je moet die knopen tot boven toe dicht doen anders heb je het straks weer in je keel.
knopspeld, knopspélle, knopspelden, Meej knopspélle kun'de nie naoje, mér ge moet ze wél hébbe és ge iet wult gôn naoje. Met knopspelden kun je niet naaien, maar je moet ze wel hebben als je iets wil naaien.
knuppel, klippel, stok, grote kerel, Mi zóó'n wiir is de waoj meej ginne klippel ónder d’n draod te haauwe. Met zulk weer is de wei met geen stok onder de draad te houden. Bij groeizaam weer is de groei van het gras niet bij te houden.
És ge n’n hónd zuukt dan héd’de gaauw ne klippel gevónde. Als je een hond zoekt, heb je vlug een stok gevonden. Als je iemand de schuld wil geven is er vlug een reden gevonden.
Wa is dieje van éij toch ne klippel geworre, daor stôj ik nouw van te kiike. Wat is die jongen van jullie toch een grote vent geworden, daar sta ik nu van te kijken.
knurft, knèùreft, lomperik, Wa is'sie toch ne knèùreft, ge kun'ter gin kante meej in, de knook dé't is. Wat is hij toch een lomperik, je kunt er geen kanten mee uit, 't chagrijn dat het is.
knurften, knèùrefte, werken, Héd'dew aojge wir'res ûtgekuurd, ge waard wir zó ôn't knèùrefte zag ik. Heb je, je zelf weer eens uitgeleefd, je was weer zo hard aan het werken zag ik.
koe, koej, koe, Ik vuulde me krék és 'n koej die getûird stón óp de kaoje. Ik voelde me precies als een koe die op de tuier stond op de stenen. Zich helemaal niet thuis voelen.
koek en ei, koek én aoj, vriendschap, T’is wir koek én aoj tusse die twii. Er is weer vriendschap tussen die twee. Ze zijn weer dikke vrienden.
koers, koers, rit, Héd'de ze ammel bè mekaore, we gôn wir fietse, we moete de koers nog afmaoke. Heb je ze allemaal bij elkaar, we gaan weer fietsen, we moeten de rit nog uitrijden.
koesmem, koesmémme, kamperfoelie, Koesmémme ruuke saoves lékker, ût zó'n bluumke kun'de lékkeren hónneg zûige. Kamperfoelie ruikt 's avonds lekker, uit zo'n bloempje kun je lekkere honing zuigen.
koffieleut, koffieleut, koffieliefhebber, Un koffieleut of koffielut die zûpt ônhaauwend 'n kumke leeg, wór lôt'tie't toch. Een koffieliefhebber die drinkt regelmatig een kopje leeg, waar laat hij het toch.
koffiezettertje, koffiezètterke, nakomertje, Ze hébbe nog 'n koffiezètterke ôngezèt bè de buurre, de vurrege is al zès jaor zeeker? Ze hebben nog een nakomertje gekregen bij de buren, de vorige is al zes jaar zeker?
koken, kókt, kookt, Ze kókt lékker, wór ze dé geliird hi dé weet ik nie. ik dènk liefhébberèèj. Ze kookt lekker, waar ze dat geleerd heeft dat weet ik niet, ik denk liefhebberij.
kolossaal, kóllessaol, kolossaal, Wa'n kóllessaol gebaauw dé nuuw gemintehûis in Blaol,'t kós nie óp. Wat een kolossaal gebouw dat nieuwe gemeentehuis in Bladel, 't kon niet op.
kom, kóm, kop, Un kóm koffie die git'ter liechelek bè, wé'jôt 't kömt toch nie óp 'n kumke ôn. Een kop koffie die gaat er makkelijk bij, welja het komt toch niet op een kopje aan.
komen, kant komme, ontroeren, Ut kan’new ójt lullek ôn’new’we kant komme. Het kan je ooit ontzettend ontroeren.
komen, kömt, komt, Ze kömt hier gereegeld néffe, ik dènk dés'se hier èrges in de buurt is komme woone. Ze komt hier regelmatig langs, ik denk dat ze hier ergens in de buurt is komen wonen.
kommetje, kumke, kopje, Vat mér 'n kumke teej, dé's goed vur'rew wôtterhûshaauwing zègge ze dan. Neem maar een kopje thee, dat is goed voor je urinewegen zeggen ze dan.
konijn, kniin, konijnen, De kniin hébbe de déúr kepot geknaauwd, dôr zul'de 'n nuuw vur moete maoke, anders trèkke ze’r ût. De konijnen hebben de deur stuk geknaagd, daar zal je 'n nieuwe voor moeten maken, anders lopen ze weg.
Verkleinvorm meervoud knéntjes. Die kléén knéntjes hoeve nieveul voejer te hébbe, 'n héffeltje is genóg. Die kleine konijntjes hoeven niet veel voeder te hebben, een handje vol is genoeg.
konijnenvel, kniinevéllekes, konijnenvelletjes, In blök wiere vruuger in de wénter, kniinevéllekes geleed vur de wérmte. In klompen werden vroeger in de winter, konijnenvellen gelegd voor de warmte.
koning, kunneng, koning, Bè de bieje héd'de ginne kunneng mér 'n kunnegin, és die ûtvliegt gi alles meej. Bij de bijen heb je geen koning maar 'n koningin, als die uitvliegt gaan alle bijen mee.
kontje, kuntje, kontje, Héij hi ‘n gróóte broek, mér ‘n kléén kuntje. Hij heeft een grote broek, maar een klein kontje. Hij doet alsof hij zich alles kan permitteren, maar de werkelijkheid is minder mooi.
kontkruiper, kóntekrûiper, vleier, Zé mér vurziechteg vur dieje kóntekrûiper, die hit'tew stiekem zóó 'n loer gedraojd. Ben maar voorzichtig voor die vleier, die heeft je onverwachts zo een hak gezet.
kooi, kéújke, hokje, Ge zul'tes 'n kéújke moete maoke vur és'ge dé knéntje thûis kré. Je zal eens een hokje moeten maken voor dat konijntje als je het thuis krijgt.
kool, kólle, kool, Iemes in de kólle gôn ligge. Iemand in de kool gaan liggen. Iemand beconcurreren of tegenwerken.
koolduif, kóldûive, houtduiven, Wa zén'ner veul kóldûive dees jaor, ze duun'ter goed van zód'de zègge, ze zén vét. Wat zijn er veel houtduiven dit jaar, ze zijn in goede doen zou je zeggen, ze zijn vet.
koop, kóóp, kavel, És de maast ûtgedund was môkte ze wa hupkes hout én dé noemde ze ne kóóp, daor kós iederiin óp bieje. Als de dennenbossen uitgedund waren maakten ze wat hoopjes hout en dat was dan een kavel, daar kon iedereen op bieden.
koor, kóór, koor, D’n duuvel kömt oover't kóór de kèrk binne. De duivel komt over het koor de kerk binnen. Koorleden gedragen zich niet altijd even eerbiedig.
koord, kurdje, touwtje, Héd'de gi 'n kurdje bè, ik moet dieje zak nog diecht biine, anders verlies'de nog wa. Heb jij een touwtje bij, ik moet die zak nog dichtbinden, anders verlies je nog wat.
koorts, kórts, koorts, Ge héd 'n hil dèl kórts, ge héd zónne róóje kop teminste, ge moet nô d’n dokter. Je hebt hoge koorts, je hebt zo'n rood gezicht tenminste, je moet naar de dokter gaan.
koosjer, kouster, legaal, Daor moet'te meej ûtkiike, ik weet nie of dé wél zó kouster is, zé mér vurziechteg. Daar moet je mee uitkijken, ik weet niet of dat wel zo legaal is, ben maar voorzichtig.
kop, kop, hoofd, Wat’tie in zunne kop hi, hit’tie nie in z’n kónt. Wat hij in zijn hoofd heeft, heeft hij niet in zijn kont. Wat hij in zijn hoofd heeft zal gebeuren, hoe dan ook.
kop, kop, hoofd, Kônnes, knikker of tiest t’is ammel krék 't zélfde, um nog mér nie te praote van kop. Kanis, knikker of tiest het is één pot nat, om nog maar niet te praten van hoofd.
kopkussen, kopkusse, hoofdkussen, Héij zat in de frut, héij woow meej z'n kopkusse de kachel ônmaoke. Hij was helemaal in de war, hij wilde met zijn hoofdkussen de kachel aanmaken.
koppijn, koppént, hoofdpijn, Biste hébbe ne kop, mér toch zègge de mènse hier dés'se koppént hébbe. Beesten hebben een kop, maar toch zeggen de mensen hier dat ze hoofdpijn hebben.
kopstulpen, kopstöllepe, kopjeduikelen, Ménneke wa kunde gi toch goed kopstöllepe, dé kan ik nie mér, dan brèkt munne nék. Jonge wat kun jij toch goed kopjeduikelen, dat kan ik niet meer, dan breekt mijn nek.
kordon, kerdóns, spitsroede, Dur de kerdóns lóópe. Door het kordon lopen. Spitsroede lopen, (tussen twee rijen kinderen doorlopen die klappen uitdelen, straf bij kinderspel)
koren, kórre, graan, rogge, Zó gaauw és't kórre van't véld was moesse de stoppels geploegd worre. Zo gauw als het graan van het veld was moesten de stoppels geploegd worden.
Kórre is graon, mér in de kèmpe zègge ze kórre én dan beduule ze'r rog meej. Koren is graan, maar in de kempen zeggen ze koren en dan bedoelen ze er rogge mee.
korenbloem, kórrebluumkes, korenbloemen, Vleejaor hôj ik vur éffeveul wa kórrebluumkes gezaojd ze stôn lék haor óp nen hónd. Vorig jaar had ik zomaar wat korenbloemen gezaaid ze groeien zoals haar op 'n hond.
korhoen, korhuunder, korhoenders, In de haoj hébbe ze hil de vliegers umgezaoge wór vruuger de korhuunder roeste. In de hei hebben ze alle vliegdennen omgezaagd waar vroeger de korhoenders sliepen.
korstje, körsje, korstje, Un vliegende kraoj vèngt aaltéij iet, mér 'n zittende nog gin dréúg körsje bróód. Een vliegende kraai vangt altijd iets, maar een zittende nog geen droog korstje brood. Wie er op uitgaat vindt wel ergens iets van zijn gading, maar thuis is het niet te halen.
kortoor, kortórre, kinderen, És'se vraoge hoeveul kortórre dég'ge héd dan beduule ze daor 'w kénder meej. Als ze vragen hoeveel kroost je hebt dan bedoelen ze daar je kinderen mee.
korts, korts, binnenkort, Ik kom korts éfkes néffe zègge ze dan én dan duur'et nie lang mér. Ik kom binnenkort even langs zeggen ze dan en dan duurt het niet lang meer.
kortstaart, kortstért, driftkikker, Wa is me dé ne kortstért, héij begient al hôst te snaauwe vuur ge iet gezeed hét. Wat is me dat een driftkikker, hij begint al bijna te snauwen voor je iets gezegd hebt.
kostelijk, kösselek, duur, Dé's 'n kösselek ôndènke wag’ge gekreege héd tuun ge ópgehaauwe zé meej'jew wéérk. Dat is een duur aandenken wat je gekregen hebt toen je gestopt bent met je werk.
koster, köster, koster, De köster die hee'get behurlek druk in zóó'n gróóte perochie és Blaol. De koster die heeft het behoorlijk druk in zo'n grote parochie als Bladel.
Héij hi iin toew, lék kösters koej, die mag óp 't kèrkhof waoje. Hij heeft een toe, zoals kosters koe, die mag op het kerkhof grazen. Hij heeft een streepje voor.
kot, kot, hok, huis, krot, Héij hi d’n hónd ût z'n kot gejaoge. Hij heeft de hond uit zijn hok gejaagd. Hij heeft de poppen aan het dansen gebracht.
D’n dieje kréd’de nog nie meej pérd én kaor ût z’n kot. Die man krijg je nog niet met paard en kar uit zijn huis. Die man krijg je nog met geen stok de deur uit.
És ge in 'n kot wónt dan is't nie goed, want dan héd'de ók niks te vertèère. Als je in een krot woont dan is het niet goed, want dan heb je ook niets te verteren.
kou, kèlt, kou, És'ser de kélt af is kunne we heuve. Als er de kou af is kunnen we zaaien. Als de kou uit de grond is kunnen we zaaien.
koud, kaauw, koud, Wa was't vanneméérege kaauw óp de fiets én ik was m'n handschoen nog kwiit ók. Wat was 't vanmorgen koud op de fiets en ik was mijn handschoenen nog verloren ook.
És de kaauwe smèd begient, kré dun hiite wéérek. Als de koude smid begint, krijgt de hete (smid) werk. Ieder zijn vak.
T’is mén nog ginne kaauwen érrepel wérd. Het is mij nog geen koude aardappel waard. Het is me helemaal niets waard.
Vergrotende trap kaauwer. T’is ne jas kaauwer geworre. Het is een jas kouder geworden. Het is een stuk kouder geworden.
koukrimper, kaauwkrimper, koukleum, Gi zé ècht ne kaauwkrimper is't nie, ge héd 't kieppevél óp'pew áérm zie ik. Jij bent echt een koukleum is het niet, je hebt kippenvel op je armen zie ik.
kraag, kraog, kraag, Ge kunt ne kraog hébbe óp’pew’we jas, mér ge kunt ók 'n stuk in'new'we kraog hébbe. Je kunt een kraag hebben op je jas, maar je kunt ook een stuk in je kraag hebben.
kraai, kraoj, kraai, Ge kunt aalté nog bèèter 'n kraoj vatte és 'n kaauw. Je kan altijd nog beter een kraai pakken als een kou. Je kunt beter een kraai pakken dan verkouden worden.
Kraoje nèstele hóóg in de béúm, daor zitte ze goed óp d'r plak zulle ze dènke. Kraaien nestelen hoog in de bomen, daar zitten ze op een veilige plaats zullen ze denken.
kraaien, kraoje, kraaien, D’r stôn’ner nog nen hóóp te kraoje. Er staan er nog een heleboel te kraaien. We moeten eerst nog een heleboel schuld aflossen.
Kraojt d'n haon 'saoves, dan is’sew lot: méérege mok of d'n haon kepot. Kraait de haan ‘s avonds, dan is je lot: morgen mist of de haan dood. Tegenslag op de boerderij of slecht weer.
kraakhout, kraokhout, kraakhout, Kraokhout is nog gin brèèkhout. Kraakhout is nog geen breekhout. Niet optimaal maar het kon slechter. Niet alle verwachtingen komen uit.
kraam, kraom, kraam, Ge schét nouw wél lullek in m'n kraom. Je poept nu wel lelijk in mijn kraam. Je zit me nu wel lelijk dwars.
De mért stôn vol kraome, 't was'ser ók wél wiir vur én druk dét'ter was. De markt stond vol kramen, het was er ook wel weer voor en druk dat het er was.
Verkleinvorm krômke. T’is aalté druk bè dieje mèns mi dé kléén krômke, ik dènk dé't goed draojt. Het is altijd druk bij die man met dat kleine kraampje, ik denk dat het goed floreert.
kraamarm, krómmenáérem, kraamcadeau, És ge nô ne paas gebórre klééne gô kiike dan moet'te ne krómmenáérem meejnèmme. Als je naar een pas geboren kind gaat kijken dan moet je een kraamcadeau meenemen.
kraan, kraon, kraan, És'ser gin wôtter mér ût de kraon kömt dan zul'de de lóódgieter moete laote komme. Als er geen water meer uit de kraan komt dan zal je de loodgieter moeten laten komen.
krabbeljacht, krabbeljaacht, kinderschaar, Óp de spulplôts lupt 'n hil krabbeljaacht, ze zullen’ter wél druk meej hébbe. Op de speelplaats loopt 'n hele kinderschaar, ze zullen het er wel druk mee hebben.
krabben, krabbe, krabben, Héij hi gin naogel um z'n kónt te krabbe. Hij heeft geen nagels om zijn bips te krabben. Hij is zeer arm.
Héij moet mér zien hoe dét'tie z'n kónt krabt. Hij moet maar zien hoe dat hij zijn kont krabt. Hij moet maar zien hoe hij het redt.
krabber, krabberke, scheermesje, Ge moet ûtkiike dég'ge gin kraase in'new geziecht kré van dé krabberke meej't schèère. Je moet uitkijken dat je geen krassen in je gezicht krijgt van dat scheermesje met het scheren.
kracht, kraacht, kracht, Dieje mooter hi veul peejkaas dé moet ók wél wan’tie moet nogal wa kraacht verzètte. Die motor heeft veel pk’s dat moet ook wel want hij moet nogal wat kracht maken.
kraken, gekrôkt, gekraakt, Ut zén schón noote, és’se gekrôkt zén. Het zijn mooie noten als ze gekraakt zijn. Het was een zware dobber, maar het is goed afgelopen.
kraken, kraokende, krakende, Kraokende waoges lóópe’net langst zègge ze dik, mér ik hur dé kraoke nie gàère. Krakende wagens lopen het langst zeggen ze dan, maar ik hoor dat kraken niet graag.
kramats, krematse, fouten, Ik begós vurziechteg meej’t réijèksaome én ik hôj gin gróóte krematse gemôkt. Ik begon voorzichtig met het rijexamen en ik had geen grote fouten gemaakt.
krans, krénske, kransje, Ge héd 'n krénske gemôkt um ôn de vurdéúr te hange, dé héd'de schón gemôkt. Je hebt een kransje gemaakt om aan de voordeur te hangen, dat heb je mooi gemaakt.
kransuil, kransûil, kerkuil, Lést saoves vlóóg 'r bekant unne kransûil teege me ôn, tuun'nek óp hûis ôn reej. Laatst 's avonds vloog er bijna een kerkuil tegen mij aan, toen ik naar huis reed.
kras, kras, vitaal, Van aauw mènse die nog goed vrût kunne, zègge ze, wa zéd'de toch nog goed kras. Van oude mensen die nog goed ter been zijn, zeggen ze, wat ben je toch nog vitaal.
krek, krèk, precies, Héij duu krék of ie géld zat hi, mér’rie hi zó mér amper 'n broek ôn z'n kónt. Hij doet precies of hij geld genoeg heeft, maar hij heeft amper een broek aan z'n lijf.
krengelkot, krèngelkot, kleine ruimte, Ze zitte daor meej twéllef man in zó'n krèngelkot, ge kun'ter'rew kónt nie kiire. Ze zitten daar met twaalf mensen in zo'n kleine ruimte, je kunt je er nauwelijks bewegen.
krent, krènt, bips, Meej ‘n batterèèj, brats, fiejóól, krènt of aachterwéérk beduule ze’w kónt. Met een batterij, brats, viool, krent of achterwerk bedoelen ze je bips.
krent, krènt, bips, Blé gi mér'res éfkes óp'pew krènt zitte, ge moet'tew aojge nie ooveral zó meej moeje. Blijf jij maar eens even zitten, je moet je niet overal zo mee bemoeien.
krentenbol, krèntebolle, krentenbollen, Van 'n diil van dé dig meuge de manne bréújkes én krèntebolle bakke. Van een deel van dat deeg mogen de kinderen broodjes en krentenbollen bakken.
kreupel, kreupel, kreupel, Un kreupel pérd is géld wérd, és ge zéllef de kaor moet trèkke. Een kreupel paard is geld waard, wanneer je zelf de kar moet trekken. Als je arm bent, leer je met gebrekkige middelen omgaan.
krielhen, krielhènnekes, krielkippen, Ge héd ne schón'nen haon bè de krielhènnekes lóópe, ik zéij benuuwd wa daor ût kömt. Je hebt een mooie haan bij de krielkippen lopen, ik ben nieuwsgierig wat dat wordt.
kriezelachtig, kriezeláéchteg, korrelachtig, Ze góóje kriezeláéchteg zand oover ne vors geleejde stoep, dé moet ur’in riize. Ze gooien korrelachtig zand over een pas gelegde stoep, dat moet ertussenin zakken.
krijgen, kriige, krijgen, Hébbe is hébbe én kriige de kunst. Hebben is hebben en krijgen de kunst. Je kunt het maar hebben, hoe is van minder belang.
És ge nog niks héd dan kréd'de wa van mén, dan diile we alles mér saome. Als je nog niets hebt dan krijg je wat van mij, dan delen we alles maar samen.
Vruuger krid'de óp’pew’we verjaordag gin kedoows lék nouw, dé was'ser tuun nie bè. Vroeger kreeg je op je verjaardag geen cadeau's zoals nu, dat was er toen niet bij.
Voltooid deelwoord gekreege. Héd'de gi dé spul gehaauwe wag’ge daor gekreegen héd, of héd'det wir truggegeeve? Heb jij dat spul gehouden wat je daar gekregen hebt, of heb je het weer teruggegeven?
krijt, kriit, krijt, Meej kriit schriive ze op't schoolbord mér teegewórreg is’ser ók vórt stoepkriit. Met krijt schrijven ze op het schoolbord maar tegenwoordig is er ook al stoepkrijt.
krikke, krikke, houtskool, Krikke die hôlde ze vruuger ût 't oope vuur, vur dét'tie wir ôngestókt wier, die bewaorde ze vur’t striikiizer. Houtskool die haalden ze vroeger uit het open vuur, voor die weer werd aangestookt, die bewaarden ze voor het strijkijzer.
krikkel, krikkel, erg droog, De waas is te krikkel geworre um ze te striike, ik zal meej wôtter moete sprènkele. De was is te droog geworden om ze te strijken, ik zal met water moeten sprenkelen.
krip, krép, snee, Ik héb me toch 'n krép in munne vinger, m'n mès schóót ût én't was al gebéúrd. Ik heb me toch een snee in mijn vinger, m'n mes schoot uit en het was al gebeurd.
kroefelen, kroeffele, kruipen, Dieje klééne kan nog nie lóópe, mér meej kroeffele dôr köm'tie ók meej vórt. Dat kind kan nog niet lopen, maar met kruipen daar komt het ook mee vooruit.
kroefelgat, kroeffelgat, kruiper, Wa is't toch 'n kroeffelgat, és ge'm lôt doen dan krûp'tie't hil hûis rond. Wat is het toch een kruiper, als je hem laat doen kruipt hij 't hele huis rond.
kroezel, knoesels, kruisbessen, Óns moeder die môkte van knoesels lékkere zjam, mér’rie was aalté te rap óp. Mijn moeder die maakte van kruisbessen lekkere jam, maar hij was altijd te vlug op.
kroezelbos, knoeselbós, kruisbessenstruik, Héij góng’er óp af és'nen haon óp ne knoesel bós, of és nen bók óp ‘n haoverkiest. Hij ging er op af als een haan op een kruisbessenstruik, of als een bok op een haverkist. Tuk zijn op, of stapel verliefd zijn.
krom, króm, krom, króm vóór, kromme vore; in 'n króm vóór groejt ók kórre. In een kromme vore groeit ook graan. Niet perfect maar wel meer opbrengst.
Overtreffende trap krómste. In de krómste vórre, groejt 't miste kórre. In de kromste voren groeit het meeste koren. Niet perfect maar wel meer opbrengst.
kroos, króós, appelklokhuis, De króós ût'nen appel moet'te nie ópeete, dôr kun'det van ôn d’n bléndendáérm kriige. Een appelklokhuis moet je niet opeten, daar kun je het van aan de blindedarm krijgen.
kroot, kroote, bieten, Ge moet de kwékske kroote nog ûtdoen én inkûile vur dé't begient te wéntere. Je moet dat beetje bieten nog rooien en inkuilen voor het begint te vriezen.
krop, krop, krop, Ge kèkt wél óp zun'ne kop, mér nie in zun'ne krop. Je kijkt wel op zijn hoofd, maar niet in zijn krop. Hij geeft zich niet bloot.
kruid, krûid, kruid, Zóóne zwèèr is 'n hil krûis én d'r is gin krûid teege gewaase zód'de zègge. Zo'n zweer is een hele ellende en er is geen kruid tegen gewassen zou je zeggen.
Meervoud krûije. Dónderbaord, géijtebaord, duuzendblad, duuvelskrûid zén ammel aauw krûije. Huislook, moerasspirea, duizendblad en doornappel zijn van ouds allemaal kruiden.
kruidnagel, krènaogel, seringen, Krènaogel dé zén m'n lievelingsbluumkes, die ruuke zó lékker in't vurjaor. Seringen dat zijn mijn lievelingsbloemen, die ruiken zo lekker in het voorjaar.
kruik, krûkske, kruikje, De sneevel zaot vruuger aalté in zó'n brûin stiine krûkske, wit'te dé nog? De jenever zat vroeger altijd in zo'n bruin stenen kruikje, weet je dat nog?
kruim, krûim, inspanning, Dé zal krûim koste. Dat zal veel inspanning kosten.
kruimelen, krûmmele, kruimelen, Zit'ter nouw toch nie zó te smorse meej'jew spiklôssiemop, zit'ter ammel te krûmmele. Zit er nu toch niet zo te knoeien met je speculaas, zit er allemaal te kruimelen.
kruipen, krûipe, kruipen, Ge hoef’tem nie in z’n kónt te krûipe. Je hoeft hem niet in zijn kont te kruipen. Je moet niet proberen hem te verleiden.
kruis, krûis, kruis, Die hi ‘t grutste krûis in de broek. Die heeft het grootste kruis in de broek. Die deelt de lakens uit.
Ge kré 'n gróót krûis nao. Je krijgt een groot kruis na. Je krijgt de zegen na, men is blij dat je weg gaat.
kruisje, krûske, kruisbeeldje, Boove de schaauw of de déúr hèngt aalté wél 'n krûske és ge nog katteliek zé. Boven de schouw of de deur hangt altijd wel een kruisbeeldje als je nog katholiek bent.
kruiwagen, kreuge, kruiwagen, És ge meej de kreuge moet wèrreke dan kréd'de lange áérem én gróóte neusgaot. Als je met de kruiwagen moet werken dan krijg je lange armen en grote neusgaten.
Piepende kreuges gôn dik nog hiil lang meej. Piepende kruiwagens gaan dikwijls nog heel lang mee. Ziekelijke mensen worden soms toch oud.
kuieren, kûire, wandelen, Dieje mèns die gi aalté alliin kûire, héij zi dét'tie dan alles bèèter kan bekiike. Die man die gaat altijd alleen wandelen, hij zegt dat hij dan alles beter kan bekijken.
kuiken, kieken, kuiken, És 'n aoj bli driive in't wôtter dan zit'ter veulkans 'n kieken in. Als een ei blijft drijven in het water dan zit er bijna zeker 'n kuikentje in.
Verkleinvorm meervoud kûikentjes. Goed geboerd zeej Knèlles, twéllef aojer én dértien kûikentjes. Goed geboerd zei Kees, twaalf eieren en dertien kuikentjes. Veel geluk gehad, dat was een meevallertje. Ne gróóte mèns, mér és'ser iet ôn de knikker was, was't 'n nog grutter kieke. Het is een stoere man, maar als er iets mis was, was het een nog grotere bangerik.
kuil, kûtjes, kuiltjes, Héij hi, wór bluumkes moete komme, vôst wa kûtjes gegraove dan zéd'de zóó klaor. Hij heeft, waar bloempjes moeten komen, alvast wat kuiltjes gegraven dan ben je zo klaar.
kuit, kûite, kuiten, Van dé fietse én dé gesport dôr héd'de gi die dikke kûite van gekreege. Van dat fietsen en dat sporten daar heb jij die dikke kuiten van gekregen.
kulder, kölder, wulp, Héd'de de kölder al hurre roepe, 't vurjaor is wir ônstônde és ge die hurd, hörre. Heb je de wulp al horen roepen, het voorjaar komt eraan als je die hoort, hoor.
kullen, kulle, bedriegen, foppen, Ze kósse'new ójt lullek kulle, t’is nie schón mér aaventoe hôn’zew te pakke. Men kon je ooit lelijk bedriegen, het is niet mooi maar soms hadden ze je te grazen.
Daor kunne ze'w toch kulle, dé zit daor in d’n aord dènk ik, dé duun ze gàère. Daar kunnen ze je toch foppen, dat zit daar in hun aard denk ik, dat doen ze graag.
kunnen, kunne, Daor kan’nek ginne kop ôn kriige. Daar kan ik geen hoofd aan krijgen. Daar kan ik geen wijs uit worden.
Wit’te wa ge kunt ? niks kun’de, dé kun’de én ók dé kun’de nie. Weet je wat je kan ? niets kan je, dat kan je en ook dat kan je niet. Je kan en mag helemaal niets.
Daor kun’det zout in de pap nie meej verdiene. Daar kun je het zout in de pap niet mee verdienen. Dat levert niets op.
Kós'sie nog mér fietse dan kós'sie nog van plak, mér nouw zit'tie goed vaast. Kon hij nog maar fietsen dan kon hij nog van huis, maar nu kan hij niet weg.
Ôn't strand hôn de manne 'n hil kot gegraove, we kósse'ner meej z'n alle in. Op het strand hadden de kinderen een grote kuil gegraven, we konden er allemaal in.
kurk, körk, kurk, Haauwt de körk mér goed óp de flés, want dé spul is nogal 's gaauw bedörreve. Houdt de kurk maar goed op de fles, want dat spul is nogal eens vlug bedorven.
kwaad, kaod, kwaad, moeilijk, Zó kaod és ne riek. Zo kwaad als een riek. Erg kwaad.
Ge kun'net óót te kaod kriige van ellénde, mér't kan ók bè intènse vreugde. Je kunt het ooit moeilijk krijgen van verdriet, maar het kan ook bij intense vreugde.
Overtreffende trap kaojste. Dieje kèèrel is de kaojste nie, héij is nie zó kaod és'sie'jer ûtzie, héij vèlt wél meej. Die kerel is de kwaadste niet, hij is niet zo slecht als hij er uitziet, hij valt wel mee.
kwaad, kaoj, slecht, D’n dieje kan niks és van goej bróód kaoj maoke. Hij kan niets dan van goed brood slecht maken. Hij is nergens goed in, behalve in goed eten.
Bèèter ne kaoje lóóp és ne kaoje kóóp. Beter een kwade loop dan een kwade koop. Beter een vergeefse reis dan een slechte koop.
kwaaiigheid, kôjjeghéij, boosheid, T’is gin kôjjeghéij van'nem mér zóó is'sie nouw immel, dé zit daor in d’n aord. Het is geen boosheid van hem maar zo is hij nu eenmaal, dat zit daar in de familie.
kwade, kaoj, kwaden, Ieder ’t ziin én de kaoj niks. Ieder het zijne en de kwaden niets. Ieder geven wat hem toekomt.
kwadigheid, kôtteghéij, kwaad, Dé’s nie zó slim méske, mér de kôtteghéij moet’ter urst ût. Dat is niet zo erg meisje, maar het kwaad moet er eerst uit. Maak je niet ongerust, het wordt wel beter, de jeugdpuistjes verdwijnen wel eens. werd ook gezegd als men zweren had.
kwajongen, kôjjóng, kwajongens, Die kôjjóng die zitte meej de klaone iet te verpééste és'se de kans kriige. Die kwajongens die zijn stilletjes iets aan het verpesten als ze de kans krijgen.
kwak, kwak, heleboel, Héij hi me toch unne kwak kiirze geplukt we zulle ze mér inmaoke, anders bedééreve ze. Hij heeft toch veel kersen geplukt we zullen ze maar wecken, anders bederven ze. Ik héb nog 'n kwékske érrepel meej gebrôcht, want ik dôcht dég'ger hôst dur wordt. Ik heb nog een beetje aardappelen mee gebracht, want ik dacht dat ze bijna op waren.
kwaken, kwaoke, kwaken, De kikvorse zén z'n bèst ôn't kwaoke, bèst schón mér't begient wél'les te verveele. De kikkers zijn veel aan het kwaken, best mooi maar het begint wel eens te vervelen.
kwansel, kwansel, biergeld, És ge góngt trèùwe moes'te kwansel gèève, anders kwam't jónkvolk meej de kafmeule. Als je ging trouwen moest je biergeld geven, anders kwam de jeugd met de kafmolen.
kwartier, ketier, kwartier, We zulle nog 'n ketier wochte, és'ser dan nog nie zén dan fietse we ôn. We zullen nog een kwartier wachten, als ze er dan nog niet zijn dan vertrekken we.
Verkleinvorm ketierke. Ut Braabants ketierke is vurbè, we kunne wél begiene. Het Brabants kwartiertje is voorbij, we kunnen wel beginnen. Een Brabander let niet zo op de juiste tijd.
kwats, kwats, plens, Góój'ter nog mér 'n kwats wôtter oover, dan kun'de de vloer bèèter schuure. Gooi er nog maar een plens water over, dan kun je de vloer beter schuren.
kwebbelen, kébbele, kwebbelen, Wa kan dieje klééne toch kébbele, ge zó't zègge wór hit'tie d’n aord nô. Wat kan dat kind toch kwebbelen, je zou zeggen waar heeft het de aard naar.
kwebbelen, kwébbele, babbelen, Wa kunne die ménnekes kwébbele, ge zó't zègge dés'ser ne kiir meej zó'n óphaauwe. Wat kunnen die kinderen babbelen, je zou zeggen dat ze er eens mee zouden ophouden.
kwek, kwèèk, smoel, Lómpe mènse praote nie van: 'haauw'dew mundje' die zin 'haauw'dew kwèèk diecht'. Lompe mensen praten niet van: 'houd jij je mond' die zeiden 'houd jij je grote smoel'.
kwekken, kwèèke, huilen, schreeuwen, Ge moet nie kwèèke, 'r is niks gebéúrd, ge zé alliin mér hiil érg verschoote. Je moet niet huilen, er is niets gebeurd, je bent alleen maar heel erg geschrokken.
Verleden tijd kwiik. Héij kwiik alle héllege ût d’n heemel. Hij schreeuwde alle heiligen uit de hemel. Hij ging vreselijk te keer.
kwetteren, kwéttere, ratelen, Wa kan die kaokel toch óntieggelek kwéttere, ge krét'ter iet van. Wat kan die kletskous toch ontzettend ratelen, je krijgt er iets van.
kwetteren, kéttere, kwetteren, Wa kan dé wéfke toch kéttere, és die begient naoj ik 'r taonemekaor tussenût. Wat kan dat vrouwtje toch druk praten, als die begint ga ik er direct van door.
kwezel, kweezel, kwezel, Méske, zeej de pestóór, ne kweezel óp de mért kun’de bèèter 'n strûif gèève és ne pattenoster. Meisje, zei de pastoor, een kwezel op de markt kun je beter een pannekoek geven als een rozenkrans. Men kan niet altijd met geestelijke zaken bezig zijn.
kwijt, kwiit, kwijt, verloren, Ik zéij al lang bléij, és ik m’n kónt mér kwiit kan. Ik ben al lang blij als ik mijn bips kwijt kan. Ik ben al heel blij, als ik maar een zitplaats heb.
Héd'de gi dé wir truggevónde, 't zoow zund geweest zén és'get vurgoed kwiit wordt. Heb jij dat weer gevonden, het zou zonde geweest zijn als je het voorgoed verloren was.
kwijtraken, kwiitgerôkt, verloren, Ik zéij m'n pet kwiitgerôkt meej dieje störm van tuu'lèst, ze vlóóg inins van mun'ne kop. Ik ben mijn pet verloren met die laatste storm, ze vloog ineens van m'n hoofd af.
kwikken, kwikke, gewicht schatten, Ik zal'les kwikke hoe zwaor dé't is, ik dènk dé't iet van 'n pond of aacht zal zén. Ik zal eens schatten hoe zwaar het is, ik denk iets van rond de acht pond.
kwikstaart, kwikstart, kwikstaart, Ne kwikstart zit aalté meej z'n stértje te wippe én daor zal'lie zun'ne naom van hébbe. Een kwikstaart zit altijd met zijn staartje te wippen en daarom zal hij zo heten.
laag, liig, laag, Dé vliegmesjien vlóóg toch liig oover d’n ékker, zoow't messchien ne spûiter zén? Dat vliegtuig vloog toch laag over de akker, zou het misschien een sproeivliegtuig zijn?
laars, làèrze, laarzen, Ge kun'ter wir teege, ge hét'ter spiksplinternuuw làèrze vur ôngezèt zie ik. Je kunt er weer tegen, je hebt er gloednieuwe aarzen voor aangeschaft zie ik.
laat, lôtter, later, Kèk nouw toch wie we daor hébbe, hoe lôtter óp d'n aovend hoe schónder volk, dé's lang geleeje. Kijk nu toch wie we daar hebben, hoe later op de avond hoe mooier volk, dat is lang geleden.
laatst, lèste, laatste, De lèste man de zak ópgèève. De laatste man de zak opgeven. Altijd als laatste van een feest naar huis gaan.
labboon, labbónne, tuinbonen, De labbónne zitte vol lûis, zó misselek érg hé'k dé nog nie meejgemôkt. De tuinbonen zitten vol luizen, zo ontzettend erg heb ik dat nog niet meegemaakt.
lach, laach haauwe, lach houden, Dan kun’de we laach wél haauwe. Dan kan je, je lach wel houden. Dan is het lachen afgelopen.
lachen, laage, lachen, Ge kun’ter bèèter meej laage és meej schreuwe. Je kan er beter om lachen dan om huilen. Je moet het maar van de optimistische kant bekijken.
Die laacht nog nie al zie'se ne strónt teege de muur umhóóg krûipe. Zij lacht nog niet al ziet ze een drol tegen de muur omhoog kruipen. Zij heeft helemaal geen gevoel voor humor.
lade, laoj, lade, Un laoj én 'n schûif is't zélfde, zóó'n ding hi dus twii naome. Een lade of 'schuif' is hetzelfde, zo'n ding heeft dus twee namen.
laden, laoje, laden, Zéd'de al ôn't laoje vur de vekansie, héd'det al geliik bè mekaore, t’is stillekes tiid. Ben je al aan 't laden voor de vakantie, heb je het al bij elkaar, het is stilaan tijd.
Voltooid deelwoord gelaoje. Ge zé zwaor gelaoje, is't nie rûimveul vur't pérd, héij zal ôn moete póóte. Je bent zwaar geladen, is het niet teveel voor het paard, hij zal hard moeten trekken.
laken, laoke, laken, Héij is van’t zéllefde laoke én pak. Hij is van het zelfde laken en pak. Hij is met hetzelfde sop overgoten.
lallen, lalle, loeien, D’r sti 'n koej te lalle, gô's kiike, messchien moet'ter wél iin kalleve. Er staat een koe te loeien, ga eens kijken, misschien moet er wel een kalveren.
lamenteren, lammentiire, zeuren, Nie lammentiire, ge hég'get zéllef verpeutert, hôd mér óp de rippetiesie gekomme. Niet zeuren, je hebt het zelf verprutst, had maar op de repetitie gekomen.
lamlul, lamlul, nietsnut, Van dieje lamlul hoef'de niks te verwôchte, die stèkt z'n hand nèrges nôr ût. Van die nietsnut hoef je niets te verwachten, die steekt zijn handen nergens naar uit.
lampje, lémpke, lampje, Ut lémpke van m'n fiets is kepot én meej die lange aovende zoow't moete brande. Het lampje van mijn fiets is stuk en met die lange avonden zou het moeten branden.
langzaam, langzaom, langzaam, Ut kömt bè hum zó langzaom, és bè d’n os de rómme. Het komt bij hem zo langzaam, als bij een os de melk. Hij is heel erg traag van begrip.
lantaarnpaal, lantàère paole, lantaarnpalen, Teegewórreg stôn'ner ooveral lantàère paole, vruuger zó hier én daor mér inne. Tegenwoordig staan er overal lantaarnpalen, vroeger zo hier en daar maar een.
lappen, lappe, maken, verstellen, Ik hur’rew nog nie al zat'te in mun'ne zak klómpe te lappe. Ik hoor je nog niet al zat je in mijn broekzak klompen te maken. Ik ben stokdoof.
Voltooid deelwoord gelapt. Ik héb ne winkelhaok in munne ooverall, die zal gelapt moete worre. Ik heb een winkelhaak in mijn overall, die zal versteld moeten worden.
lapzwans, lapzwans, nietsnut, Van d’n dieje kun'de niks óp ôn én'nie zûpt alles óp wat'tie hi, t’is ne lapzwans. Op die man kun je niet rekenen en hij drinkt alles op wat hij heeft, het is een nietsnut.
last, laast, last, Iemes ûtschèlle moet'te nie doen, daor kréd'de lôtter alliin mér laast of spiit af. Iemand uitschelden moet je niet doen, daar krijg je later alleen maar last of spijt van.
lastig, laasteg, lastig, Áéremoej is gin schand, mér wél laasteg. Armoede is geen schande, maar wel lastig. Armoede daar kun je niets aan doen maar het is wel lastig.
laten, laote, laten, Laote we's beginne zeej d'n haon teege de hinne. Laten we eens beginnen zei de haan tegen de kippen. Aansporing om aan het werk te gaan, (met een knipoog.)
latnagel, latnaogel, panlatspijkers, Ge moet'tes wa latnaogel bèkóópe, we zén hiermeej vórt zo ûtgetimmerd. Je moet eens wat panlat spijkers kopen, we zijn hiermee zo uit getimmerd.
lauw, laow, lauw, És ge ziir voet hét, moet'ter nen tiid meej in laow sóddawôtter gôn zitte. Als je pijnlijke voeten hebt, moet je er een tijdje mee in lauw sodawater gaan zitten.
lawaai, lewaot, lawaai, Wa kunne ze óp 'n brûlleft toch 'n lewaot maoke meej dieje kaojharde muziek. Wat kunnen ze op een bruiloft toch een lawaai maken met die keiharde muziek.
lazarus, laazerus, stomdronken, Héij hôj z'n aojge toch laazerus gedrónke meej dé fist, dé was nie lék't hurd. Hij had zich toch stomdronken gezopen op dat feest, dat was niet zoals het hoort.
lazerij, laazerèèj, donder, Ik héb van de wèèk óp m'n laazerèèj gehad, ik hôj't wir'res nie goed gedôn. Ik heb van de week op mijn donder gehad, ik had het weer eens niet goed gedaan.
leeg, leeg, leeg, És’of ge nen èmmer leeg schudt. Als of je een emmer leeg giet. Alsof het niets kost.
Leemskuilen, limskûile, leemskuilen, Óns vraauw die kömt ût Blaol, dés'ser iin van Harrie Fiers ût de Limskûile. Mijn vrouw die komt uit Bladel, zij is er een van Harrie Fiers uit de Leemskuilen.
leer, liir, ladder, De jehova's komme gereegeld néffe meej de liir van Christus, mér ik héb al 'n liir. De jehova's komen soms langs met de leer van Christus, maar ik heb al 'n ladder.
leeuwerik, luwwerik, leeuwerik, És ne luwwerik gàère wul zinge, dan git'tie al zingende réécht umhóóg. Als een leeuwerik graag wil zingen, dan vliegt hij al zingende recht omhoog.
leggen, lègge, leggen, T’is wa te zègge és de kieppe gin aojer lègge. Het is wat te zeggen als de kippen geen eieren leggen. Zegt men als men geen raad weet met ‘n probleem.
Voltooid deelwoord geleed. Ik gléúf dé'k dé ding in de kaast héb geleed, kèkt mér of dé't daor nie li. Ik geloof dat ik dat ding in de kast heb gelegd, kijk maar of dat het daar niet ligt.
lekker, lékkerst, lekkerste, Wa ge wiid hôlt is’t lékkerste. Wat je ver haalt is het lekkerst. Moeilijk bereikte dingen geven de meeste voldoening.
Dés't lékkerste van geliik. Dat is het lekkerste van alles. Dat is het allerlekkerste.
lekkers, lékkers, moeilijk, T’is wa lékkers, dé héd'de gèèj toch zóó gedôn, daor draojde gi 'w hand nie vur um. Het is niet moeilijk, dat heb jij toch zo gedaan, daar draai jij je hand niet voor om.
lelijk, lullek, lelijk, Wa is’sie toch lullek dur de mand gevalle. Wat is hij toch lelijk door de mand gevallen. Wat is hij toch mager geworden, het ziet er niet goed uit voor hem.
Overtreffende trap lullekste. De lullekste aauw hébbe dik de schónste jóng. De lelijkste ouders hebben dikwijls de mooiste kinderen. Het kan later nog meevallen.
lelijk, lullek doen, lelijk tekeer gaan, Wa deej lullek tuun ze zin dé z'n méijd meej iemes anders meejgóng. Wat ging hij te keer toen ze zeiden dat zijn verloofde met iemand anders uitging.
lenen, gelind, geleend, Vergèt nie dé buukske af te gèève, dé hé’k van dieje mèns gelind um’mer in te kiike. Vergeet niet dat boekje af te geven, dat heb ik van die man geleend om het door te kijken.
leren, liire, leren, Wa moete de manne vórt wa liire vurdés'se van de school afzén, dé's vórt hil wa. Wat moeten de kinderen veel leren voordat ze van de school af zijn, dat is heel wat.
letsen, létse, tikkertje, Óp school zén'ze teegewórreg wir ôn't létse, dé's nouw in én't knikkere ût. Op school zijn ze nu weer aan het tikkertje spelen, dat is nu in en het knikkeren uit.
letters eten, lètters gegeete, geleerd, D’n dieje hi veul lètters gegeete, dé kun'de wél hurre és'sie ôn't perleeje is. Die man heeft veel geleerd, dat kun je wel horen als hij aan het praten is.
leugenaar, leugenàèr, leugenaar, Ne leugenàèr hi veul naome, zóó'és liegbakkes, liegbist, liegkónt of liegklóót. Een leugenaar heeft veel namen, zoals liegmond, liegbeest, liegkont of liegkloot.
leuteren, leutere, zaniken, Lig’ter nie te leutere. Lig niet zo te zaniken. Hou op met dat gezanik.
leven, lèève, leven, Ge moet in't lèève zó lang meugelek bliive laage, meej veul janke schiet'te niks óp. Je moet in 't leven zo lang mogelijk blijven lachen, met veel huilen schiet je niet op.
Val dóód..., lèèf’de gi ók nog! Val dood...., leef jij nog! Gezegd tegen iemand die men lange tijd uit het oog verloren had, (komisch bedoeld).
lever, lèèver, lever, Gebakke lèèver dé's bèst lékker, mér nouw hi d’n dokter dé afgeraoje én dé's zund. Gebakken lever is best lekker, maar nu heeft de dokter dat afgeraden en dat is jammer.
lezen, lèèze, lezen, Lèèze is goed vur de manne én ze kunne lôtter ooveral oover meejpraote. Lezen is goed voor de kinderen en ze kunnen later overal over meepraten.
licht, lócht, licht, Dé spul is lócht, ik hôj gedôcht dé't veul zwôrder zoow zén mér't valt wél meej. Dat spul is licht, ik had gedacht dat het veel zwaarder zou zijn maar het valt wel mee.
lichtelijk, liechelek, waarschijnlijk, Ik héb 'r wél hoop óp dé, dé klaorkömt, jé, jé dé zal liechelek wél goed komme. Ik heb er wel hoop op dat dat klaarkomt, ja ja dat zal waarschijnlijk wel goed komen.
lichtjes, lóchjes, vluchtig, prutserig, Ge moet dé slaojzaod mér hiil lóchjes griessele, want anders köm'met nie ût. Je moet dat sla zaad maar heel vluchtig harken, want anders komt het niet uit.
T’is mér lóchjes in mekaore gedraojd. Het is maar prutserig in elkaar gedraaid. Het is zoal prutswerk.
lichtvaardig, lichvérreg, makkelijk, Ge moet daor nie lichvérreg oover doen, want dé zal'lew nie meejvalle. Je moet daar niet te makkelijk over doen, want dat zal je niet meevallen.
lied, liekes, liedjes, Óp die gaauwe brûlleft hébbe de kléénkénder veul schón liekes gezónge. Op de gouden bruiloft hebben de kleinkinderen veel mooie liedjes gezongen.
lieden, lûij, lieden, Die lûij van de kèrmus zén wir in't dörp, ze zén metiin druk in de wiir. Die lieden van de kermis zijn weer in het dorp, ze zijn meteen druk bezig.
liegbakkes, liegbakkes, leugenaar, T’is nie zón'ne nètte praot és'set oover 'n liegbakkes of liegkónt hébbe. Het is niet zo'n nette praat als ze het over 'n leugenaar hebben.
liegen, liege, liegen, Ge moet nie zó liege, want we komme toch wél ne kiir aachter de wôrhéij. Je moet niet zo liegen, want we komen toch wel een keer achter de waarheid.
Héij kan harder liege és 'n pérd lóópe. Hij kan harder liegen als een paard lopen. Hij liegt of het gedrukt staat.
Lieve-Heer, Lieven Hiir, Lieve Heer, T’is krék ónze Lieven Hiir in’t wuld. Het is precies onze Lieve Heer in het wild. Gezegd van een man met lange haren en een onverzorgd uiterlijk.
lieveheersbeestje, lievenhiirsbisje, lieveheersbeestjes, Un lievenhiirsbisje of lievevraauwbisje dé lèèft van de lûis, dus t’is 'n hiil nutteg bisje. Een lieveheersbeestje dat leeft van luizen, dus het is een heel nuttig beestje.
lievermannetje, lieveménnekes, duizendschonen, Bè óns in d’n hof hébbe we lieveménnekes én die gôn ók lang meej in de vaos. Bij ons in de tuin hebben we duizendschonen en die gaan ook lang mee in de vaas.
liflafje, lifléfkes, lekkere hapjes, Ze eete bekant niks, zègge ze, mér van die lifléfkes, daor worre ze dik van. Ze eten bijna niets, zeggen ze, maar van de lekkere hapjes, daar worden ze dik van.
liggen, ligge, liggen, zijn, De kénder van hiernéffe ligge gereegeld hier, t’is hier nèt de zuuten inval. De kinderen van hierlangs zijn regelmatig hier, het is hier net de zoeten inval.
Héij li hiil gemak in z'n nuuw bèd én slaope dét'tie duu, tuuw sméérges toew. Hij ligt heel makkelijk in zijn nieuwe bed en slapen dat hij doet, tot 's morgens toe.
lijden, léije, lijden, Ge moet dikkels veul léije um de lieve vreeje te bewaore, mér dés't wérd. Je moet dikwijls veel accepteren om de lieve vrede te bewaren, maar dat is het waard.
lijk, lék, als, Ut zie'ter ût lék 'n hôntje, mér ik dènk toch dé't 'n hènneke is. Het ziet er uit als een haantje, maar ik denk toch dat het een hennetje is.
lijken, lékt krék, lijkt precies, Héij lékt krék óp d’n aauwe. Hij lijkt precies op zijn vader. Sprekend zijn vader.
liksteel, lékstiltje, lékstökske, lolly, Un lékstiltje of lékstökske dôr zén de kénder allemôl zot óp, die lusse ze allemôl. Een lolly of lik stokje daar zijn de kinderen allemaal weg van, die lusten ze allemaal.
lindeboom, léndenbóóm, lindeboom, Ónder de léndenbóóm is't goed zitte én és'sie bloejt dan ruukt 't zó lékker. Onder de lindeboom is het goed zitten en als hij in bloei staat dan ruikt het zo lekker.
lint, lénd, leidsel, De lénd óp d’n haom hange. Het leidsel op de haam hangen. De vrije teugel laten.
lobbes, löbbes, hond, Héij gi gereegeld mi dieje löbbes van’nen hónd ‘n éijndje treeje dur de haoj. Hij gaat regelmatig met die lobbes van een hond een eindje wandelen door de heide.
loeder, loeter, lastig beest, Zé mér wa vurziechteg meej die koej, want die iin, dé's 'n loeter, kèk mér ût. Ben wat voorzichtig met die koe, want die ene, dat is een lastig beest, kijk maar uit.
loerie, loerrie, slappe koffie, Wa is dé vur loerrie, héd'der wél koffie in gedôn, of héd'dem wa ôngestierd? Dat is slappe koffie, heb je er koffie in gedaan, of heb je hem aangelengd?
lof, lof, lof, Ut lof is langer és de lèste mis. Het lof is langer als de laatste mis. De onderrok is langer dan de bovenkleding.
lomp, lómp, zware, Ik zéij kaajkepot van dé lómp wéérek, t’is niks gedôn vur nen aauwe mèns lék ik. Ik ben doodop van dat zware werk, het is niet goed voor een oude man als ik.
lomp, lómper, dommer, Hoe lómper d’n boer, hoe grutter z'n érrepel. Hoe dommer de boer, hoe groter zijn aardappelen. Het geluk is met de dommen.
loops, lups, loops, Lups of rits dés't zélfde, mér ge moet mi't bisje tevéld és'ger jóng van wult. Loops of rits is hetzelfde, maar je moet met 't beestje van huis als je er jongen van wil.
lopen, lóópe, lopen, trimmen, Gróóte mènse lóópe dikker meej der'ren bol èrreges teegenôn és kléén mènse. Grote mensen lopen vaker met hun hoofd ergens tegenaan dan kleine mensen.
Veul mènse zie'de teegewórreg lóópe, dé duun ze dan um in kóndiesie te bliive. Veel mensen zie je tegenwoordig trimmen, dat doen ze dan om in conditie te blijven.
Nouw lupt ‘t kallef de haoj in. Nu loopt het kalf de heide in. Nu zitten we in de ellende.
Tuun liep’te gi nog in de waoj. Toen liep jij nog in de wei. Toen kwam jij nog maar pas gekeken.
lopense, léúpese, lopense, Un léúpese is 'n stuk grond wa umtrènt 'n zèsde stuk is van 'n hèctaare. Een lopense is een stuk grond wat omtrent een zesde deel is van een hectare.
losschieten, losgeschoote, losgeschoten, És'ser iemes losgeschoote moes worre dan moes'te 'n rómkiep én kerbiet hébbe. Als er iemand losgeschoten moest worden dan moest je een melkkan en carbid hebben.
lucht, lócht, lucht, Ge moet 's nôr de lócht kiike, ik dènk dét'ter zwaor wiir óp kömst is. Je moet eens naar de lucht kijken, ik denk dat er zwaar weer op til is.
luchtig, lóchte, luchtige, Meej dees hiit wiir duu'wek de manne wa lóchte kliir ôn, ze zwiite toch al zó. Met dit warm weer doe ik de kinderen wat luchtige kleding aan, ze zweten toch al zo.
lucifersdoos, luucieférduskes, luciferdoosjes, Luucieférduskes die hôj tuun iederiin, van die duskes meej 'n zwôllew eróp. Luciferdoosjes die had toen iedereen, van die doosjes met een zwaluw erop.
luiden, lûije, luiden, Bónne moet’te nie dieper zètte és dés’se de klok hurre lûije. Bonen moet je niet dieper zetten als dat ze de klok horen luiden. Bonen moet je heel ondiep zetten.
luieren, lûijere, luieren, Héij li hil d’n dag mér wa te lûijere, ge zó't zègge héij zal toch iet ônvatte. Hij ligt de hele dag maar wat te luieren, je zou zeggen hij zal toch iets ondernemen.
luis, lûis, luizen, Zit nie ammel in'new haor te dabbe, ze zulle wél dènke dég'ge lûis héd. Zit niet steeds in je haar te krabben, ze zullen wel denken dat je luizen hebt.
luisteren, lûstere, luisteren, Veul mènse kun'de al héllepe dur te lûstere nôr wa ze te zègge hébbe. Veel mensen kun je al helpen door te luisteren naar wat ze te zeggen hebben.
lul, lul, kul, T’is lul mér’t prôt toch. Het is kul maar het praat toch. Het is onzin, maar men kan toch weer wat kletsen.
lulkoek, lulkoek, kletspraat, Klétspraot én lulpraot, aauwmeute, aauwhoere, lulle én aauwbètte t’is ammel lulkoek. Lulkoek heeft vele namen zoals je hierboven kunt lezen, allemaal onnozel gebazel.
lullen, lulle, kletsen, És lulle worst was hôd’de gi 'n hil énd. Als kletsen worst was had jij een heel eind. Wat kun jij een eind weg kletsen zeg.
lulmuts, lulmuts, kletskous, Un klétskónt of lulmuts zègge ze van iemes die hil d’n aovend ôn de gang bleeft. Een kletskous of 'lulmuts' zeggen ze van iemand die de hele avond het woord heeft.
lus, litse, buurt, Ge moet ût de litse bliive. Je moet uit de buurt blijven. Je moet zorgen dat je er niet bij betrokken raakt.
lusten, lusse, lusten, Ge kunt 't iin of ander nie lusse, mér 'r moet óp z'n tiid wél gegeete worre. Je kan het een of ander niet lusten, maar er moet op z'n tijd wel gegeten worden.
lutje, lutske, tijdje, Komt oover 'n lutske mér trug dan kun'dew kérke wir meejnèmme, dan is't klaor. Kom over 'n tijdje maar terug dan kun je, je wagentje weer meenemen, dan is het klaar.
maag, maog, maag, Zand schuurt de maog. Zand schuurt de maag. Werd gezegd tegen iemand die zand in zijn eten had en daar over zijn beklag deed.
maaien, maoje, maaien, Déijstels maoje is déijstels zaoje, mér déijstels stèèke is ze de nék brèèke. Distels maaien is distels zaaien, maar distels steken is ze de nek breken. Met het maaien vloog het zaad weg, het steken gebeurde voor ze in het zaad stonden. rigoureuze maatregelen treffen.
maaltijd, môlté, maaltijd, Hôd'de daor ne goeje môlté gehad, of moes'te nôdderhand nog nô de frietkraom. Had je daar een goede maaltijd gehad, of moest je nadien nog naar de patatkraam.
maan, maon, maan, És de maon drie toote hi dan gèf’tie 'n fist, mér dan zal't nog lang duure. Als de maan drie punten heeft dan geeft hij een feest, maar dan zal 't nog lang duren.
maand, mônd, maand, In dees mônd moet'ter nog veul gebéúre, want dan moet 't nuuw hûis klaor zén. In deze maand moet er nog veel gebeuren, want dan moet het nieuwe huis af zijn.
maandag, môndag, maandag, Moete we de môndag nie nô d’n tandarts, dan zoow'wie'jer toch 'n paor trèkke. Moeten we maandag niet naar de tandarts, dan zou hij er toch een paar trekken.
maart, mért, maart, Mért ruurt zun'ne stért is 't sprèèkwóórd, ge zé dus lang nie zó zeeker van't wiir. Maart roert zijn staart is het spreekwoord, je bent dus lang niet zeker van het weer.
maat, maot, maat, Ge moet aalté maot weete te haauwe, és ge gin maot kènt zal't dik fout gôn. Je moet altijd maat weten te houden, als je geen maat kent zal het dikwijls fout gaan.
mager, maoger, mager, Ze zègge wél'les van iemes dét'tie zó maoger is és 'n lat én dé's paas ècht maoger. Ze zeggen wel eens van iemand dat hij zo mager is als 'n lat en dat is wel heel mager.
mais, majs, maïs, De majs is wir meej gewèld ût de grond geschoote dees jaor, héij hee'get goed gedôn. De maïs is weer ontzettend vlug gegroeid dit jaar, hij is van goede kwaliteit.
maken, maoke, maken, repareren, stoppen, Ge kunt bèèter van 'n boerin 'n juffrouw maoke és van 'n juffrouw 'n boerin. Je kan beter van een boerin een juffrouw maken als van een juffrouw een boerin. Een goede boerin moet in een boerengezin zijn grootgebracht.
Un koej alliin môkt nog gin kallef. Een koe alleen maakt nog geen kalf. Sommige dingen moet je samen doen.
Ge héd 'n hil gat in'new sokke, dé's de moejte nie mér um die nog te maoke. Je hebt een groot gat in je sokken, het is de moeite niet meer om die nog te stoppen.
Dé's nen héndege mèns die môkt nouw lètterlek alles, zó gék kun'det nie bedènke. Dat is een handige man die repareert letterlijk alles, zo gek kun je het niet bedenken.
Voltooid deelwoord gemôkt. Ge zul'let nie gléúve, mér ik héb dé zéllef gemôkt, dé gléúf'de gi wir nie zeeker? Je zal het niet geloven, maar ik heb dat zelf gemaakt, dat geloof je weer niet zeker?
malen, môlt, maalt, Munne meule môlt nie mér. Mijn molen maalt niet meer. Iemand met een slecht gebit.
malheur, meléúr, moeilijkheden, pech, Dét'tie dé mér nie duu, dór zoow'wie wél'les gróóte meléúr meej kunne kriige. Dat hij dat maar niet doet, daar zou hij wel eens grote moeilijkheden door kunnen krijgen.
Héd'de meléúr meej'de waoge, dé's mér verveelend nouw ge'm krék zó nóddeg hét. Heb je pech met je auto, dat is maar vervelend nu je hem precies zo nodig hebt.
mallemolen, mallemeule, draaimolen, Vruuger was'ser óp èlleke kèrmus wél ne mallemeule vur de klénste manne. Vroeger was er op elke kermis wel een draaimolen voor de kleinste kinderen.
man, giman, niemand, Ik héb giman gezien, t’is hiil rusteg geweest, méérege zal'ter wél druk worre. Ik heb niemand gezien, het is heel rustig geweest, morgen zal het er wel druk worden.
mand, mand, mand, Die zal nog’ges mi d'aauw hènne de mand ingôn. Die zal nog eens met de oude kippen de mand ingaan. Zij zal geen man meer vinden.
Verkleinvorm méndje. Un kléén mand is 'n méndje, nèt lék 'n schèlkörfke, dé's ók 'n méndje. Een kleine mand is een mandje, zoals een schilmandje, dat is ook een mandje.
mangelpeen, mangelpeeje, mangelwortelen, Mangelpeeje kriige de koej, wél gesneeje, kniin die knaauwde ze zóó wél óp. Mangelwortelen kregen de koeien, wel gesneden, konijnen die knabbelden ze zo wel op.
manier, meniere, manieren, Ge héd mènse die gin meniere hébbe, die doen krék és'of zéij alles te vertèlle hébbe. Je hebt mensen zonder manieren, die doen precies alsof zij alles te vertellen hebben.
mankement, mankemènte, tegenslagen, Héij hi al veul mankemènte gehad in z'n lèève, ik zéij blèèj dét'tem nouw wa bèèter gi. Hij heeft veel tegenslag gehad in zijn leven, ik ben blij dat het hem nu beter gaat.
mankeren, mekiire, mankeren, És ge pént héd in'new lijf, dan zul'de iet mekiire, lôt'ter mér'res nô kiike. Als je pijn hebt in je lichaam, dan zal je iets mankeren, laat er maar eens naar kijken.
mannetje, ménneke, mannetje, kind, Ne mèns die iet ôn de klééne kant is ûtgevalle, dôr zègge ze ménneke teege. Iemand die iets aan de kleine kant is uitgevallen, die noemen ze een mannetje.
Ocháérm, hi dé ménneke z'n vuutje gebrooke, hit'tie'jer meej tusse de spiike gezeete? Ach, heeft dat kind zijn voetje gebroken, heeft 't er mee tussen de spaken gezeten?
markt, mért, markt, És gróóte jóng aalté mér thûis zén, dan zègge ze 'ge zul'ter meej nô de mért moete'. Als grote kinderen steeds thuis zijn, dan zeggen ze 'je zal er mee naar de markt moeten'.
mars, mars, korf, Héij hi gin lûis in de mars. Hij heeft geen luis in de korf. Hij heeft geen stuiver te verteren.
mastbol, maasteböllekes, dennenappels, In de maast kun'de maasteböllekes viine, zo hi èlleken bóóm wél wir iet anders. In het dennenbos kun je dennenappels vinden, zo heeft elke boom wel weer iets anders.
mastboom, maastebéúm, dennenbomen, Die maastebéúm moete in de wénter geblèkt worre, anders köm'ter óngediert in. Die dennenbomen moeten in de winter geschild worden, anders komt er ongedierte in.
mastspeld, maastespélle, dennennaalden, Maastespélle héd'de ók in alderhande lengtes, èllek sórt hi z'n aojgeste spélle. Dennennaalden heb je ook in verschillende lengten, elk soort heeft zijn eigen naalden.
matrozenpak, metróózepékske, matrozenpakje, Jónges kriige vruuger meej de kemuunie wél'les ójt 'n metróózepékske ôn. Jongens kregen vroeger met de communie soms wel eens een matrozenpakje aan.
mauwen, maauwe, zeuren, Lig'ter toch nie zó te maauwe, munne kop stit'ter vendaog hillemôl nie nôr. Doe toch niet zo te zeuren, mijn hoofd staat er vandaag helemaal niet naar.
mazelen, maozele, mazelen, Blé mér thûis meej éij manne, want bè óns hébbe ze de maozele. Blijf maar thuis met jullie kinderen, want onze kinderen hebben de mazelen. Ik mag de maozele kriige és't nie waor is. Ik mag de mazelen krijgen als het niet waar is. Het is zo waar als ik hier sta.
mazen, maoze, mazen, Óp 'n éffenaffe gebraojde trûij din ze wél'les wa óp maoze, vur de schónneghéij begrép'te? Op een egaal gebreide trui maasden ze een patroon, voor de sier begrijp je?
medelijden, meejléije, medelijden, Meejléije moet nie ût’tew’we mónd komme mér réécht ût'tew hart, anders deu'get nie. Medelijden moet niet uit je mond komen maar recht uit je hart, anders deugt het niet.
medicijn, middelciine, medicijnen, Gebrûkte gi zóveul middelciine, dé wies ik nie hurre, dan hang'der van ônmekaore. Gebruik jij zoveel medicijnen, dat wist ik niet hoor, dan hang je ervan aan elkaar.
mee-eten, meejeete, mee eten, És ge néffe komt, dan kunde géij bè óns ammôl meejeete és ge dé wult. Als je langs komt, dan kunnen jullie bij ons allemaal mee eten als je dat wil.
meeganger, meejgènger, partner, Rikke is 'n hiil schón spél, mér ge moet wél ne goeje meejgènger tréffe. Rikken is een heel mooi spel, maar je moet wel een goede partner treffen.
meegeven, meejgèève, meegeven, Iemes vur viif cénte meejgèève. Iemand voor vijf cent mee geven. Iemand goed de waarheid zeggen.
meel, mèèl, meel, Mèèl én blóm dés't zélfde, van witte blóm daor bakte ze vruuger mik van. Meel en bloem dat is hetzelfde, van wit meel daar bakten ze vroeger witbrood van.
meelworm, mèèlwörm, meelwormen, In mèèl zaote vruuger al gaauw mèèlwörm, dan wier't meej ôn de váérekes gegeeve. In meel zaten vroeger wel eens meelwormen, dan werd het meteen aan de varkens gevoerd.
meemaken, meejmaoke, meemaken, Kénder die wulle alles meejmaoke, vur hun is alles 'n nuuwke én daor wulle ze bè zén. Kinderen die willen alles meemaken, voor hen is alles een nieuwtje en daar willen ze bij zijn.
meenemen, meejnèmme, meenemen, És ge de waoj af gô maoke moet'te 'n trèktang, nen hômmer én pikdraod meejnèmme. Als je de wei gaat afrasteren moet je 'n knijptang, hamer en prikkeldraad meenemen.
meer, miir, meer, T’is miir broek és kónt. Het is meer broek dan kont. Doet zich mooier voor dan de werkelijkheid is.
meest, miste, meeste, De miste fietsers hébbe saoves gin liecht mér óp én dé's gevôrlek, ók vur d'r aojge. De meeste fietsers hebben 's avonds geen licht en dat is gevaarlijk, ook voor zichzelf.
meestal, mistal, meestal, Mistal is'sie d'n urste meej die koers, mér dees jaor hit'tie hillemôl gin kóndiesie. Meestal is hij de eerste bij die race, maar dit jaar heeft hij helemaal geen conditie.
meestentijds, mistenté, meestal, Mistenté hébbe we nog 'n stróójmiit óp d'n ékker stôn, vur ést nie geliik binne kan. Meestal hebben we nog een stromijt op de akker staan, voor als niet alles binnen kan.
meester, mister, meester, De mister van vruuger hiet nouw vórt meniir, ze hébbe nouw miir stèlles meej de jóng. De meester van vroeger heet nu meneer, ze hebben nu meer moeite met de kinderen.
meet, meet, grens, We wôrre oover de meet gereeje meej de fiets én tuun kwamme we nog bè de vôrt. We waren over de grens gereden met de fiets en daarna kwamen we nog bij het kanaal.
mei, maoj, mei, Natte maoj, booter in de waoj. Natte mei, boter in de wei. Natte mei, veel gras in de wei.
meibloem, maojbluumkes, madeliefjes, Maojbluumkes die begiene mist te bloeje in maoj netuurlek dé's nogal wiedes. Madeliefjes die beginnen meestal te bloeien in mei natuurlijk dat is nogal begrijpelijk.
meid, médjes, meisjes, De médjes hébbe al vruug ne jónge teegewórreg, ze kunne'ner ôn én af komme. De meisjes hebben al vroeg 'n jongen tegenwoordig, ze kunnen eraan en vanaf komen.
meiregen, maojrèègen, meiregen, Ne maojrèègen is vur d’n boer ne zeege. Een meiregen is voor de boer een zegen. Een meiregen is goed voor het gewas.
meis, maojsen, mei, Aprilse poot, is maojsen dóód. Aprilse teelt, is in mei dood. Op tijd met iets beginnen, anders is het daarvoor te laat.
meisje, méskes, meisjes, Flûitende méskes én brullende koej zén zèlde goej. Fluitende meisjes en brullende koeien zijn zelden goed. De degelijkheid wordt niet hoog ingeschat.
mekaar, mekandere, elkaar, Die kénder kunne 't goed meej mekandere viine, t’is plezierreg dés'se zó schón speule. Die kinderen kunnen het goed met elkaar vinden, het is prettig dat ze zo mooi spelen.
melk, mölk, karnemelk, Mölk réécht van't stóóm dé was veul lékkerder és teegewórreg ût zóó'n pepiere pak. Karnemelk recht van de zuivelfabriek was veel lekkerder als nu uit zo'n papieren pak.
melkei, mölkaojer, onbevruchte eieren, Ge moet nie teveul aojer ónder de klók lègge, dan komme'ner mölkaojer van. Je moet niet teveel eieren onder de kloek leggen, dan komen er onbevruchte eieren van.
melken, mélleke, melken, zeuren, Moet'te nouw de koej nog mélleke, héd'dew aojge verslaope, jé dé kan'nes vurkomme. Moet je nu de koeien nog melken, heb je, je verslapen, ja dat kan eens gebeuren.
Lig'ter toch nie zó te mélleke, dé geziiver hébbe we al dikzat gehurd. Ligt er toch niet zo te zeuren, dat gezeur hebben we al dikwijls genoeg gehoord.
mem, mém, tepel, Dé kléén kuuske hèngt zeeker ôn de lèste mém, die zal nog wa in moete haole. Die kleine big drinkt zeker van de laatste tepel, die zal nog wat in moeten halen.
Ôn de vurste mém ligge. Aan de voorste tepel liggen. Bevoordeeld worden.
memorie, mimmórrie, geest, Ge zé paas riik és ge gezónd zé van lijf én leeje én'new mimmórrie nog goed is. Je bent pas rijk als je gezond bent van lijf en leden en je geest nog helder is.
menen, maone, menen, Ge héd van die mènse die maone dés'set um zén, ander mènse maone van nie. Je hebt van die mensen die menen dat zij heel wat zijn, anderen denken er anders over.
Héij mônt dét'tie aalté alles veul bèèter wit, dé zén van die ónhébbelekke wiisneuze. Hij meent dat hij altijd alles veel beter weet, dat zijn van die onhebbelijke betweters.
Verleden tijd mônde. Ik mônde iir nô hûis te gôn, mér nouw begient 't fist paas vurgoed én’t gi mér van de naacht af. Ik meende eerder naar huis te gaan, maar nu begint het feest pas voorgoed en het gaat maar van de nacht af.
Voltooid deelwoord gemônd. Héij hi gemônd dét'tie de gemônt wél 'n óór ôn kós naoje mér dé viel teege. Hij heeft gemeend dat hij de gemeente wel ‘n óór aan kon naaien, maar dat viel tegen.
mens, mèns, man, Die van óns die zi aalté 'dé zal ik 's ôn munne mèns vraoge' én dé zéij ik. Mijn vrouw die zegt altijd 'dat zal ik eens aan mijn man vragen' en dat ben ik.
mensenpraat, mènsepraot, roddels, És’t waor is, is’t ‘n gróót schandaol, mér goejkans is’t mér mènsepraot. Als het waar is, is het een groot schandaal, maar waarschijnlijk zijn het maar roddels.
merel, mél, merel, Un mél die flût zó'wa 't hil jaor dur, behalleve és'sie bè óns ôn de kiirze zit. Een merel die fluit zowat het hele jaar door, behalve als hij bij ons aan de kersen zit.
merkaton, pérketónze, perziken, Pérketónze zén ût de módde, gèèl piirzekes zie'de nie mér nèt zó min és stérappel. Gele perziken zijn uit de mode, die perziken zie je niet meer net zo min als sterappels.
mes, mèske, mesje, Vergét gin mèske meej te nèmme, és we ónderweege nen appel af wulle schèlle. Vergeet geen mesje mee te nemen, als we onderweg een appel willen schillen.
mest, méés, mest, Vruuger hôn’ze méés tekort, nouw weete ze nie wa ze meej al dé méés ôn moete. Vroeger hadden ze mest tekort, nu weten ze niet waar ze met al die mest heen moeten.
Ik hôj'jem liever vur't méés, és in de kost. Ik had hem liever voor de mest, als in de kost. Hij eet meer op dan hij voor je verdient.
mestkar, mééskaor, mestkar, De mééskaor is afgedankt, gelukkeg mér, die moes nog meej de riek gelaoje worre. De mestkar is afgedankt, gelukkig maar, die moest nog met de riek geladen worden.e
met, meej’jew, met je, Ik zal’t schón meej’jew maoke. Ik zal het mooi met je maken. Ik zal een deal met je sluiten.
meteen, bedinne, dadelijk, Ik kom bedinne, ik moet urst nog 'n kerwaojke ópknappe, dan kom ik’ker ôn hörre. Ik kom dadelijk, ik moet eerst nog een akkefietje opknappen, dan kom ik er aan hoor.
metselaar, métselàèr, métser, metselaar, Métselàèr of métser dés't zélfde, héij moet goed meej stiin ónder de voet ût kunne. Metselaar of metser dat is hetzelfde, hij moet goed met stenen overweg kunnen.
metterhaast, midderhôst, inderhaast, We moesse midderhôst nô hûis want 't begós te rèègene, mér we wôrre klétsnat. We moesten inderhaast naar huis want het begon te regenen, maar we waren doornat.
meug, meug, zin, Ieder zunne meug zeej d’n boer én’nie frat pàèrdevèège. Ieder zijn zin zei de boer en hij at paardenvijgen. Tegen je zin iets doen wordt geen succes.
meuk, méúk, maag, De méúk van't váéreke wier'rer dur de slachter ûtgehôld, ik héd zélf gezien. De varkensmaag werd er door de slachter uit gehaald, ik heb 't zelf gezien.
meuken, méúke, rommelen, Wa zéd'de toch ammel ôn't méúke, ge moet strak wél alles óprûime. Wat ben je toch allemaal aan het rommelen, je moet straks wel alles opruimen.
meutel, meutel, houtworm, Van die kléén ronde gôtjes in 'n aauw kaast, dé zén gôtjes van de meutel. Van die kleine ronde gaatjes in een oude kast, dat zijn gaatjes van de houtworm.
middageten, middegeete, middageten, Wan'nen tiid teegewórreg, veul mènse die wèrreke, eete saoves paas middegeete. Wat een tijd tegenwoordig, veel mensen die werken, eten 's avonds pas middageten.
miemauwen, miemaauwe, zeuren, Zit'ter nie te miemaauwe, daor zul'de zélf iet ôn moete doen és'get wuld verandere. Zit er niet te zeuren, daar zal je zelf iets aan moeten doen als je het wil veranderen.
mierzeiker, moerzaojkes, mieren, Ge kunt hier de moerzaojkes in de grónd hurre nieze. Je kan hier de mieren in de grond horen niezen. Wat is het hier toch stil.
mieteren, mieterde, viel, Ik mieterde meej de kreuge bekant van de steiger af, ik zoow hard gevalle zén. Ik viel met de kruiwagen bijna van de steiger af, ik zou hard gevallen zijn.
mijn, ménne, van mij, Is dieje jas van mén of van èùw, ik dôcht dé't de ménne was, anders kiik ik 'r néffe. Is die jas van mij of van jou, ik dacht dat het die van mij was, anders kijk ik niet goed.
mijn, munne, mijn, Géij it de órre van munne kop. Jullie eten de oren van mijn hoofd. Wat kunnen jullie toch eten zeg.
mik, mik, witbrood, Wie hier bróód hi moet nie óp ‘n ander gôn vur de mik. Wie hier bruinbrood heeft moet niet op een ander gaan voor witbrood. Het is hier zo slecht nog niet.
mikje, mikske, broodje, T’is gin döbbeltjes mikske. Het is geen dubbeltjesbroodje. Het is niet van die goedkope rommel.
milieu, muljeuj, milieu, Iederiin wit wa't muljeuj voor óns betiikent, mér we moette'ner wél nô lèève. Iedereen weet wat het milieu voor ons betekent, maar we moeten er wel naar leven.
mirakels, mieraokels, ontzettend, D’n óptocht meej de carnaval was mieraokels schón meej veul van die gróóte waoges. De optocht met de carnaval was ontzettend mooi met veel van die grote wagens.
mis, misse, kerkdiensten, D'r zén alderhande misse, 'n vruuge, laote, stille, gezónge of 'n hógmis. Er zijn verschillende kerkdiensten, een vroege, late, stille, gezongen of een hoogmis.
misère, mieziirie, ellende, Sómmege e liike wél gebórre vur mieziirie, die hébbe nouw uwweg én aalté wa. Sommige mensen lijken wel geboren voor ellende, die hebben nu eeuwig en altijd wat.
moe, muug, moe, beu, We hébbe wiit gefietst én nouw zén we muug, ge kunt wél zègge déw'we kaajkepot zén. We hebben ver gefietst en nu zijn we moe, je kunt wel zeggen dat we doodmoe zijn.
Ik zéij dé gezônnek oover't voetballe harstikke muug, 't gi nèrges anders mér oover. Ik ben dat gezeur over 't voetballen helemaal beu, het gaat nergens anders meer over.
moeder, moen, moeder, Moen dé zègge de mènse nie mér, nouw hébbe ze naome lék mam of moeke. 'Moen' dat zegt niemand meer, nu hebben ze namen zoals mam of moeder.
moederziel, moejerziel, helemaal, De miste mènse zén nie gàère moejerziel alliin mér andere zuuke dé nouw krék óp. De meeste mensen zijn niet graag helemaal alleen maar anderen zoeken 't nu juist op.
moeien, gemoejd, gemoeid, És d'n dóód 'r meej gemoeid is, is't lèève 'n kunst. Als de dood er mee gemoeid is, is het leven een kunst. Ook in moeilijke zaken moet je het leven leefwaardig proberen te houden.
moeilijk, moejlek, moeilijk, Wurrum duu'de zó moejlek és't ók gemak kan, ge kunt wa klaormaoke meej'jew fratse. Waarom doe je zo moeilijk als het ook makkelijk kan, je kunt wat doen met je kunsten.
moeite, moete, moeite, Wag’ge nog oover héd is ók mér ‘n bitje. t’is nie de moete umdé nog te zaoje. Wat je nog over hebt is ook maar een beetje, het is de moeite niet om dat nog te zaaien.
moeten, ônmoet, aan moet vangen, Ik weet nie wa'k dôrmeej ônmoet, mér és't nie verandert zie'jek 't nô de klóóte gôn. Ik weet niet wat ik daar mee aan moet vangen, maar als het niet verandert zie ik het mislukken.
moeten, moet’te, moet je, Moet'te mén nie mér dan zéij ik al wèg, daor duu'wek nie moejlek oover. Moet je mij niet meer dan ben ik al weg, daar doe ik niet moeilijk over.
Ge moet’tew aojge vuuge. Je moet jezelf aanpassen. Je moet je goed gedragen.
Verleden tijd moes. Héij moes zó én zó laot hier zén mér wa dènkte, vergeete zègge ze én dan zén z'r af. Hij moest zo en zo laat hier zijn maar wat denk je, vergeten zeggen ze en dan gaan ze verder.
We moesse giestere meej gewèld de panne óp't hûis lègge, want 't begós te rèègene. We moesten gisteren inderhaast de pannen op het huis leggen, want het begon te regenen.
mogelijk, meugelek, mogelijk, Ge haauw'wet nie vur meugelek, mér't gebéúrt, dé zie'de wél zeeker? Je houd het niet voor mogelijk, maar het gebeurt dat zie je wel zeker?
mogen, meuge, mogen, De kléén manne meuge van de oopa's én ooma's veul miir és van d'aauwlûij. De kleine kinderen mogen van opa en oma veel meer dan van de ouders.
És ge gegeete hét én gebid meug’de schéijte wór ge zit. Als je gegeten hebt en gebeden mag je poepen waar je zit. Na het eten is (was) boeren en winden laten niet ongepast.
Zal ik 'n zjats koffie inschudde of meug'dem nie mér hébbe van d’n dokter? Zal ik een kop koffie inschenken of mag je hem niet meer hebben van de dokter?
Verleden tijd meervoud móche. Óp de gróóte schoole móche jónges én méskes vruuger nie ónderin komme, in Nittersel wél. Op de lagere scholen mochten jongens en meisjes vroeger niet bij elkaar komen, in Netersel wel.
mok, mok, mist, Mok is de moejer van alle wiir. Mist is de moeder van alle weer. Na de mist kunnen er allerlei weertypen komen.
mokachtig, mokáéchteg, mistig, We bliive nie laot taovend, 't begient mokáéchteg te worre, daor zéij'jek nie friit meej. Ee blijven niet laat vanavond, het begint mistig te worden, daar ben ik niet blij mee.
molen, meule, molen, Dé’s wénd óp zunne meule. Dat is wind op zijn molen. Dat is koren op molen, dat komt hem goed uit.
molenaar, meulenàèr, molenaar, Meulenàèr of mölder dé's 'n aauw beroep, de miste meules maole nouw nie mér. Molenaar of mulder dat is een oud beroep, de meeste molens malen nu niet meer.
molensteen, meulestiin, molenstenen, Héij kan niks laote ligge, és hiit iizer én ne meulestiin. Hij kan niets laten liggen, als heet ijzer en een molensteen. Alles wat los en vastzit kan hij gebruiken.
mond, mundje, mondje, Ut viel nie meej um kléén kénder d'r mundje te laote haauwe ónder 'n lange mis. Het viel niet mee om kleine kinderen hun mondje te laten houden onder een lange mis.
mondfiat, móndfiat, snelle babbel, Dé méske is móndfiat, die môk'te niks wéijs, die prôt'te nie gemak verlórre. Dat meisje heeft een snelle babbel, die maak je niets wijs, die praat je niet onder de tafel.
mondmuziekje, móndmeziekske, mondharmonica, Vruuger hôn veul jóng manne 'n móndmeziekske bè um de zaak wa óp te fléúre. Vroeger hadden veel jongelui een mondharmonica bij zich voor de gezelligheid.
montel, muntel, halster, Un koej die nôr de waoj moes kriig ne muntel ôn, die môkte ze van stroojtouwkes. Een koe die naar de wei moest kreeg een halster aan, die maakte ze van strotouwtjes.
moor, moor, waterketel, De móór is nie mér, hógstes nog ne flûitkeetel, bè ne móór hurd 'n kachel. De waterketel is niet meer, hoogstens nog een fluitketel, bij een moor hoort 'n kachel.
Verkleinvorm meervoud murkes. Ge hôt van die murkes die hillemôl in't vuur zakte, dur de ringdèksel hènne. Je had van die waterketeltjes die helemaal in het vuur zakten, door de ringdeksel heen.
mooskot, mooskot, bijkeuken, De rûmte tusse d’n hérd én de stal dé noemde ze vruuger 't mooskot. De ruimte tussen de woonkeuken en de stal dat noemden ze vroeger de bijkeuken.
morgen, méérege, morgen, Ne zieke méérege is ne gezónden dag. Een zieke morgen is een gezonde dag. Een mistige morgen kan een zonnige dag brengen.
morgen, smééreges, ‘s morgens, Smééreges is't kèlleg, dé héd'de deezen tiid van't jaor, 't blé gin zómmer. ‘s Morgens is het kil, dat heb je in deze tijd van het jaar, het blijft geen zomer.
morsen, smorse, morsen, verbrassen, Meej wôtter smorse dés't liest wat'tie duu, és'sie wôtter zie is'sie ôn de gang. Met water morsen dat is het liefste wat hij doet, als hij water ziet is hij aan 't spelen.
Iemes die meej z'n géld gójt, daor zègge de mènse van dét'tie'jer meej smorst. Iemand die met zijn geld smijt, daar zegt men van dat hij het verbrast.
Voltooid deelwoord gesmorst. Vat d’n dwaol 's wan’ter is hier meej iet gesmorst, anders gee'get strak plékke. Pak de dweil eens want er is hier met iets gemorst, anders gaat het plakken.
morskont, morskónt, knoeier, Iemes die dik li te morse, dé's 'n morskónt, dé zègge ze dan teminste. Iemand die altijd aan het knoeien is, dat is een knoeier, dat zeggen ze dan tenminste.
mortel, mortel, metselspecie, Is de mortel al klaor, dan kunne we begiene, d’n tiid is wir zó um. Is de metselspecie al klaar, dan kunnen we beginnen, de tijd is weer zo voorbij.
mot, mötte, jong kalf, kwajongen, Un jóng kalf is ne mötte, mér ze zègge'net ók ójt van jóngens wa nog kalver zén. Een 'mötte' is een jong kalf, maar ze zeggen het ook ooit van kwajongens.
Is'sie al zó oud én dan nog zóó'ne mötte, wa moet dé toch worre meej dieje klöpper. Is hij al zo oud en dan nog zo'n kwajongen, wat moet dat toch worden die forse knaap.
motregen, motrèègen, stiefregen, Mok en motrèègen zén nie plezierreg,'t gèft 'n mistrósteg gevuul, niks nie lékker. Mist en stiefregen zijn niet prettig, het geeft een mistroostig gevoel, niet echt lekker.
mouw, mèùwe, mouwen, Héd'dew mèùwe al ópgestrupt, 't zal nóddeg zén, d'r moet nog veul gedôn worre. Heb je, je mouwen al opgestroopt, het zal nodig zijn, er moet nog veel gewerkt worden.
muilband, mûlband, muilband, Biitende hónd moete ne mûlband ôn, anders kun'de 'n perséés kriige. Bijtende honden moeten een muilband om, anders kun je een proces verbaal krijgen.
muilezel, mûileezels, muilezels, In de áérm lande hébbe ze nog mûileezels, hier nog alliin in de kénder boerderèèj. In de arme landen hebben ze nog muilezels, hier nog alleen in de kinderboerderij.
muis, mûis, muis, Un mûis in hûis is nie plezierreg want ze knaauwe alles kepot um ne nèst te maoke. Een muis in huis is niet prettig want ze knagen alles stuk om een nest te maken.
Verkleinvorm mûske. Dé mûske hi nog 'n stértje. Dat muisje heeft nog een staartje. Daar zijn we nog niet vanaf.
muizen, mûize, muizen vangen, Die kat van óns die kan toch mûize, sénds we die hébbe zén'ze geliik ópgerûmd. De poes van ons die kan toch muizen vangen, sinds we die hebben zijn ze allemaal verdwenen.
De kat mûist 't bèst, és ze jóng hi. De kat muist het beste, als ze jongen heeft. Een moeder met kinderen is erg zorgzaam.
muizen, ûtgemûisd, onverwachts vertrokken, Héij is'ser giesterenaovend stiekem tussen ûtgemûisd, we wôrre'nem inins kwiit. Hij is er gisteravond onverwachts vertrokken, we waren hem ineens kwijt.
mulder, mölder, molenaar, Ók ne mölder kan van de wénd alliin nie lèève. Ook een molenaar kan van de wind alleen niet leven. Wind alleen is niet genoeg, kennis van zaken en een molen zijn vereist.
Meervoud mölders. De mölders zén bekant ûtgestörreve, de paor die'ter zén haauwe de meules draojende. De molenaars zijn bijna uitgestorven, de paar die er zijn houden de molens draaiende.
mulder, mölder, meikever, In buuketûine zitte in't vurjaor de mölders, mér hèg én mölder is teegewórreg minder. In beukenhagen zitten in de lente meikevers, maar hagen en meikever zijn er nu minder.
mummelen, mummele, mummelen, Aauw mènse zónder tand kunne dik wa zitte te mummele, dé's 'n ôrreg geziecht. Oude mensen zonder tanden zijn dikwijls aan het mummelen dat is een raar gezicht.
murw, mörrew, gaar, De érrepel zén mörrew, we kunne zóó begiene meej't eete, zèt de tôffel mér vôst óp. De aardappelen zijn gaar, we kunnen zo beginnen met eten, maak de tafel maar klaar.
mus, musse, mussen, Ut stik'ter van de musse, ge wordt smééreges wakker van't gesjierp ónder de panne. Het barst er van de mussen, je wordt 's morgens wakker van 't getjilp onder de pannen.
mutsaard, mutserd, takkenbos, Meej mutserd wier d’n oove hiit gestókt és'ser bróód gebakke moes worre. Met takkenbossen werd de oven heet gestookt als er brood gebakken moest worden.
mysterie, mystiirie, mysterie, Sómmege dinger die snap'te gewóón nie én ze zulle wél 'n mystiirie bliive. Sommige dingen die begrijp je gewoon niet en ze zullen wel een mysterie blijven.
naad, naod, naad, De naod van’new’we jas is los ik kiik zóó teege de voejering ôn, dé moet'tes maoke. De naad van je jas is los ik zie zo de voering, dat moet je eens verstellen.
Verkleinvorm nôdje. T’is mér dég'get wit, mér ók dé wul nie zègge dég'ge dan 't nôdje van de kous wit. Het is maar dat je het weet, maar ook dat wil niet zeggen dat je er het fijne van weet.
naaien, naoje, naaien, afzetten, slaan, Óns kénder naoje veul kliir vur de kléén manne, dé's vurdèlleger és gemôkt iet kóópe. Onze kinderen naaien veel kleding voor hun kinderen, dat is voordeliger als confectie.
Lôt'tew nie naoje, van dn dieje kun'de zó'iet verwôchte, héij is nie te vertrèùwe. Laat je niet afzetten, van die man kun je zo iets verwachten, hij is niet te vertrouwen.
Zéij naoje 'r meej óp és't nie gi zóó'és zéij't wulle, die kooleschuppe zitte'ner los ôn. Zij slaan er meteen op als het niet gaat zoals zij het willen, d'r knuisten zitten los.
Voltooid deelwoord genaojd. Ut hi hil wa in, vur ne zak meej zéij genaojd is. Het heeft heel wat in, voor een zak met zijde genaaid is. Het werk schiet niet erg op.
naakt, nôks, naakt, Vruuger was nôks verbójje, mér teegewórreg lóópe ze hillemôl nôks oover't strand. Vroeger was naakt verboden, maar nu loopt men helemaal naakt over het strand.
naald, nôld, naald, Zéd'dew nôld kwiit, dan zul'de moete zuuke anders gôd'der strak nog inzitte. Ben je, je naald verloren, dan zal je moeten zoeken anders ga je er straks nog inzitten.
naar, nôr, naar, We gôn nôr d’n dierentûin, daor zie'de nog 's wa van die èchte wulde biste. We gaan naar de dierentuin, daar zie je nog eens wat van die echte wilde beesten.
naar het, nô’t, na het, Ge zult daor toch nô't fist moete, daor kom'de nie néffe dé weet ik zeeker. Je zal daar toch naar het feest moeten, daar kom je niet omheen dat weet ik zeker.
nacht, snaachts, ‘s nachts, Snaachs moet'te slaope anders is't nie goed, dan lig'de ammel mér te draoje. 's Nachts moet je slapen anders is het niet goed, dan lig je almaar te woelen.
nadat, nô’dét, nadat, We zén paas gôn fietse nô'dét wiir umsloeg, meej zónne wénd hoe'vet nie. We zijn pas gaan fietsen nadat het weer veranderde, met zo'n wind hoeft het niet.
nagel, naogels, nagels, Èùw naogels moete geknipt worre, strak schéúre ze in én dé's nie zó plezierreg hörre. Je nagels moeten geknipt worden, straks scheuren ze in en dat is niet prettig hoor.
nagelbuik, naogelbûik, navel, Bè die méijdekliir van teegewórreg kun'de nog mér'res dik dur're naogelbûik zien. Met die meisjeskleding van tegenwoordig kun je nog maar dikwijls hun navel zien.
najaar, naojaor, najaar, In't bós is in't naojaor van alles te viine um dréúgstukskes van te maoke. In het bos is in het najaar van alles te vinden om droogboeketten te maken.
nalopen, naolupt, graag hebt, Iet wag’ge naolupt kun'de mistal nie kriige, ge moet gewóón uwwen aojge gang gôn. Iets wat je graag hebt kun je meestal niet krijgen, je moet gewoon je eigen weg gaan.
nameten, naomèète, braken, Die manne kunne veul innèmme mér lék ik hur duun ze ók veul ôn naomèète. De jongelui kunnen veel drinken maar zoals ik hoor geven ze ook veel over.
nat, toch nat, toch nat, Nie gepist én toch nat. Niet geplast en toch nat. De schuld krijgen en toch de dader niet zijn.
natnek, natnék, arrogante man, Dieje natnék kan me toch wa ópschèppe oover z'n aojge, de lulbroek dé't is. Die arrogante man kan wat opscheppen over zichzelf, de kletskous die het is.
natuurlijk, netuurlek, natuurlijk, Netuurlek duu'wek dé nie, dé wit'te toch wél bèèter, ge kènt me ónderhand toch wél. Natuurlijk doe ik dat niet, dat weet je toch wel beter, je kent me intussen toch wel.
nauwen, naauwe, spannen, Ut zal'ler wél'les naauwe meej zóó'n gróót hûshaauwe, 'r kömt nogal wa bè kiike. Het zal er wel eens spannen, met zo'n groot gezin, er komt heel wat bij kijken.
navenant, nôvenant, venant, navenant, Alles was daor nôvenant, 'és'get briid héd, dan lôt'tet ók briid hange'. Alles is daar navenant, 'als je het breed hebt, dan laat je het ook breed hangen'.
Héij hi venant nie bègedraoge ôn't dörpsfist én gin man kan't bèèter doen és héij. Hij heeft navenant te weinig bijgedragen aan 't dorpsfeest en niemand heeft meer geld als hij.
navertellen, naovertèlle, uitleggen, Óp diejen draoj vlóóg ie meej zun'ne mooter in de slóót mér’rie kan't nog naovertèlle, héij is’ser nog. In die bocht vloog hij met zijn motor in de sloot maar hij kan het nog uitleggen, hij leeft nog.
nee, nii héd’de, nee heb je, Nii héd’de én jao kun’de kriige. Nee heb je en ja kun je krijgen. Wordt gezegd als men een kleine kans hebt het beoogde te bemachtigen.
nee, nint, nee, Ik gój nie róndhurre, nint dé duu'wek nie, nouw nie én nójt nie héd'de dé begreepe. Ik ga niet informeren, nee dat doe ik niet, nu niet en nooit niet heb je dat begrepen.
nee niet, ninnie, in geen geval, Ninnie dé duu'wek nie, dé wit'te toch wél, zóó zéij ik nie, 't zoow wa zén. Dat doe ik in geen geval, dat weet je toch wel, zo ben ik niet, het zou wat zijn.
neerkletteren, nèrgeklotterd, gevallen, Ik zéij me daor toch nèrgeklotterd, ik hôj m'n schènke goed gestóóte dé weet ik wél. Ik ben me daar toch gevallen, ik had mijn botten goed bezeerd dat weet ik wel.
neerpassen, nèrgepaase, neergelegd, Héij hit'ter krék zóveul géld nèrgepaase és't moes zén, 't klopt krék. Hij heeft er precies zoveel geld neergelegd als het moest zijn, het klopt precies.
negenoog, neegenéúger, steenpuist, Dieje neegenéúger kömt nouw nie van paas, we zó'n krék virtiendaog gôn fietse. Die steenpuist komt nu niet gelegen, we zouden net veertien dagen gaan fietsen.
nergens, nèrreges, nergens, Ge hoef’tew aojge nèrreges vur te sjeniire, ge hét’tew aojge goed gehaauwe. Je hoeft je zelf nergens voor te schamen, je hebt je netjes gedragen.
nest, nèst, nest, bedje, Ze kömt ût ne goeje nèst. Ze komt uit een goed nest. Ze komt uit een degelijk gezin.
Verkleinvorm nèsje. Ik zal èùw nô 'w nèsje brènge, ge valt um van de slaop, dan kunde gôn dróóme. Ik zal je naar je bedje brengen, je valt om van de slaap, dan kun je gaan dromen.
Netersel, Nittersel, Netersel, Ik zéij in maoj 1929 in Nittersel gebórre én in Blaol zéij ik getrèùwd meej óns Miet. Ik ben in mei 1929 in Netersel geboren en in Bladel ben ik getrouwd met ons Miet.
netsen, nétse, slaan, Zit mekaor nie zó te verveele, zit'ter ammel te nétse, verveelórre dé ge zé. Zit elkaar niet zo te vervelen, zit er allemaal te slaan, lastige kinderen die je bent.
neus, neus, neus, Ge hoef’ter nie miir van te vatte és ‘w neus vól. Je hoeft er niet neer van te nemen als je neus vol. Antwoord op de vraag “wat stinkt het hier toch”
neuster, nöster, neus, Gi wult iederiin nôr èùw piipe laote danse mér ge zult uwwe nöster nog wél'les stóóte. Je wil iedereen naar jouw pijpen laten dansen maar je zal je neus nog wel eens stoten.
neutelig, néútelek, knorrig, Héij is zó néútelek és nen bók vol keutels. Hij is zo knorrig als een bok vol keutels. Hij is heel erg knorrig.
nevens, nèève, néffe, naast, neven, Die mènse kènne mekaor goed, want die woone nèève mekaor, t’is ók nog's femielie. Die mensen kennen elkaar goed, want die wonen naast elkaar, het is ook nog familie.
T’is mén't zéllefde of ik'ker néffe lig of 'r nèève. Het is mij hetzelfde of ik ernaast lig of erneven. Ik vind alles best, maar het deugt geen van twee.
Ik héb in de kèrk diejen óóme gezien, is dé waor, jao ik weet 't zeeker ik zat'ter néffe. Ik heb in de kerk die oom gezien, is dat waar, ja ik weet het zeker ik zat er naast.
nicht, niecht, nicht, Un niecht wul de hil femielie regiire én die schiinen 't nog te léijen ók. Een nicht wil de hele familie regeren en die schijnen het nog te accepteren ook.
niemand, niemes, niemand, Ur was niemes te zien giestere, de miste mènse zén iir nô hûis gegôn. Er was niemand te zien gisteren, de meeste mensen zijn eerder naar huis gegaan.
niet veel, nieveul, nietveel, Ge kunt daor nieveul gôn doen, bé dieje riiperd daor hur’de gi hillemôl nie thûis. Je kunt daar niet veel gaan doen, bij die rokkenjager daar hoor jij helemaal niet thuis.
nieuwsgierig, nuuwschiereg, nieuwgierig, Zé nie zó nuuwschiereg, ge meugd dé pékske paas oope maoke és ge verjaord. Ben niet zo nieuwsgierig, je mag dat pakje pas open maken als je jarig bent.
nijdig, nèèg, nijdig, driftig, És'tew nie ônsti hoef'de nie zó nèèg te doen, ik vroeg wa gèèj daor van dôcht. Als het je niet bevalt hoef je niet zo nijdig te worden, ik vroeg wat jij ervan dacht.
Wa was'sie nèèg vendaog, ik dènk dét'tie mi z'n verkiird biin ût bèd is gekomme. Wat was hij driftig vandaag, ik denk dat hij met z'n verkeerde been uit bed is gestapt.
nijpen, niipe, knijpen, De mister kós'sew zó gemiin in'new'wen áérm niipe, és ge nie krék di't wat'tie woow. De meester kon je zo gemeen in je arm knijpen, als je niet precies deed wat hij wou.
És d’n dieje iet teege'new hi dan nép'tie aalté mér én dé's nie schón van hum. Als die jongen iets tegen je heeft dan knijpt hij altijd en dat is niet mooi van hem.
nijper, niipert, vrek, Ut môkt nie ût hoelang we kaorte zeej de niipert, ik speul zólang dé'k wir kiet zéij. Het maakt niet uit hoelang we kaarten zei de vrek, ik speel zolang ik weer quitte ben. In zunne niipert zitte. In zijne knijper zitten. In zijn rats zitten, bang zijn.
nijver, nuuver, ijverig, Wa is'sie toch nuuver beezeg, ge hét'tem zeeker iet beloofd és'sie dé vendaog duu? Wat is hij toch ijverig bezig, je hebt hem zeker iets beloofd als hij dat vandaag doet?
nijveren, nuuvert, spoort, Het nuuvert nie ôn um daor óp te rûime, méérege lee’get wir geliik ooverhóóp. Het spoort niet aan om daar op te ruimen, morgen ligt het er weer allemaal door elkaar.
nikkermannetje, nékkerménneke, watergeest, In èlleke put zat vruuger 'n nékkerménneke, nie in de put kiike, nójt gezien dus. In elke waterput zat vroeger een watergeest, niet in de put kijken, nooit gezien dus.
niks, niks, niets, Vur niks gi de zon óp, zónder géld kun'de nie veul klaormaoke dé weet ik wél. Voor niets gaat de zon op, zonder geld kun je niets voor elkaar krijgen dat weet ik wel.
nirken, èrreke, herkauwen, De koej li wir te èrreke, dan zal der bûkpént wél oover zén zóó te zien. De koe ligt weer te herkauwen, dan zal haar koliek wel over zijn zo te zien.
nonnetje, nunnekes, huiszwaluwen, Nunnekes baauwe d'r nèsje boove teege 't hûis, ónder d'n ooverstèk van de gèèvel. Huiszwaluwen maken hun nestje boven tegen het huis, onder de oversteek van de gevel.
nooit, nóójt, nójt, nooit, Dieje griep van ónze Jan kriig ik nie, zeej Drika, ik héb van hum nog nóójt niks gehad. Die griep van onze Jan krijg ik niet, zei Drika, ik heb van hem nog nooit iets gehad. Jan is erg gierig die geeft niets weg, nog geen griep.
Zèg nójt'nie nójt, 'r kan nen tiid komme dég'ger messchien anders oover gôt dènke. Zeg nooit ‘nooit’, er kan een tijd komen dat je er misschien anders over gaat denken.
nooit, nóój, niet graag, Nóój hi ók ‘n gat. Niet graag heeft ook een uitweg. Iets wat je niet graag doet moet toch gebeuren.
nop, nöpkes, nopjes, Die nöpkes ónder 'w voetbalschoen zén ôn't versliite, dór moet'te 's nô laote kiike. Die nopjes onder je voetbalschoenen zijn aan het verslijten, daar moet je iets aan doen.
nopjes, nöpkes, blij, Wa is'sie in z'n nöpkes meej dieje vlieger, die'tie gekreege hi meej zun'ne verjaordag. Wat was hij blij met die vlieger, die hij gekregen heeft met zijn verjaardag.
nutterik, nutterikke, viezeriken, Die straotzéijkers van teegewórreg dé wiere vruuger nutterikke genoemd. Die wildplassers van tegenwoordig die werden vroeger viezeriken genoemd.
nuttigheid, nutteghéij, viezigheid, De vûllek hit'ter 'n nutteghéij van gemôkt, wa is’t toch ne plékkees. De smeerpoets heeft er een viezigheid van gemaakt, wat is het toch een sloddervos.
och god toch, ochgodtoch, allemachtig, Ochgodtoch, wa is't toch iet én nog zó jóng én wa moet'te daor nouw meej ônvange? Allemachtig, wat is het verschrikkelijk en nog zo jong en wat moet je daar mee aanvangen?
ocharm, ocháérm, och arme, Óns jónges hébbe goej lulle, mér ons méskes, ocháérem. Onze jongens hebben goed praten, maar onze dochters, och arme. Dubbelzinnige uitspraak over lullen, wat praten of penis betekende.
olie, óllie, olie, Ik héb hum liever és d’n héllegen óllie. Ik heb hem liever dan de heiligen olie. Antwoord op de vraag of je nog een borrel wil.
oliemaat, ólliemaot, oliemaat, Dé’s ólliemaot. Dat is oliemaat. Dat is een overvol kopje of glaasje.
olienoot, óllienutjes, olienootjes, Óllienutjes daor maoke ze pindakèès van én dé's bèst lékker vur óp d’n bóttram. Olienootjes daar maken ze pindakaas van en dat is best lekker voor op de boterham.
om, um, om, Ge moet meej die pàèrd goed weete um te springe, anders springe ze èùw strak um. Je moet met die paarden goed weten om te gaan, anders springen ze je straks nog om.
omdat, umdét’ter, omdat er, T’is nie umdét'ter gin wéérk is, mér vur èùw zal ik 'n ûtzundering maoke. Het is niet omdat er geen werk is, maar voor jou zal ik een uitzondering maken.
Umdég'ge zó bolstuurreg zé, kun’de niks vurmekaor kriige, daor haauwt niemes van. Omdat je zo halsstarrig bent, kun je niets gedaan krijgen, daar houdt niemand van.
omdraaien, umdraoje, omdraaien, Meziekplôtjes van vruuger die moes'te èllek hónsgezójk umdraoje, die wôrre zóó óp. Singeltjes van vroeger die moest je telkens omdraaien, die waren zo uitgespeeld.
omhebben, umhébbe, om hebben, dronken zijn, Ge moet saoves vórt iet umhébbe, t’is kaauw vur d’n tiid van't jaor, viin ik. Je moet 's avonds voort iets om hebben, het is koud voor de tijd van het jaar, vind ik.
És ge zóó dur gô meej drinke, zul'dem taovend vruug umhébbe, duu mér stillekesôn. Als je zo blijft drinken, zal je vanavond vlug dronken zijn, doe maar kalm aan.
omhoog, umhóóg, umhóg, omhoog, Ge zult meej diejen balk umhóóg moete, anders réij'der meej'de waoge teegenôn. Je zal met die balk omhoog moeten, anders rijd je er met je wagen tegenaan.
És'ser iin koej gi bizze, dan stèèke’ner veul durre start umhóg. Als één koe gaat hollen, dan steken er vele hun staart omhoog. Als er één schaap over de dam is volgen de anderen vanzelf.
omkijken, umkiike, omkijken, És ge aachter de kiest lóópt, meug’de nie umkiike. Als je achter de kist loopt, mag je niet omkijken. De zaak waarover het gaat moet je in het oog houden.
omlaag, umbliig, omlaag, Lôt die schilderèèj mér wa zakke, ze moet nog zeeker nen halve mèèter nôr umbliig. Laat die schilderij maar wat zakken, ze moet nog zeker een halve meter naar omlaag.
omtrent, umtrènt, ongeveer, Daor of daor umtrènt zeej de landmèèter, én'nie lee'jer de lat nog mér'res néffe. Ongeveer daar of daar zei de landmeter, en hij legde er de lat nog maar eens langs.
onbesnutst, ónbesnutst, onbeschaafd, Zó ónbesnutst lék héij kan praote, dé hur'de toch nie mér, dé kan ók wél anders. Zo onbeschaafd zoals hij praat, dat hoor je toch niet meer, dat kan ook wel anders.
onbezorgd, ónbezörgde, onbezorgd, Ut zal héúr 'n zörg zén, dé's 'n ónbezörgde méijd, lôtter wordt dé wél bèèter. Het zal haar een zorg zijn, dat is een onbezorgd meisje, later wordt dat wel beter.
onderhand, ónderhand, binnenkort, Ik zoow ónderhand 's iet ônvatte, aalté mi dé geniks, dé wul nie gedôn zén. Ik zou binnenkort eens iets aanpakken, altijd met dat niets doen, dat is niet goed.
onderkomen, ónderkomme, vervallen, Dé hûis is hillemôl ónderkomme, daor moet hóógnóddeg iet ôn gedôn worre. Dat huis is helemaal vervallen, daar moet hoognodig iets aan gedaan worden.
onderst, ónderste, onderste, Gi zé d’n boovenste bèste, van de ónderste plank. Jij bent de bovenste beste, van de onderste plank. Jij bent een goede, maar.. (er zijn betere)
onderstrepen, ónderstript, onderstreept, Héij hi de vurnômste dinger ónderstript óp dé pepier, lèè'zet mér'res nao. Hij heeft de voornaamste dingen onderstreept op dat papier, lees het maar eens na.
ongedierte, óngediert, ongedierte, De naacht is vur't óngediert. De nacht is voor het ongedierte. ‘s Nachts gebeurt er niet veel goeds.
ongedoopt, óngedópte, ongedoopte, T’is nog nen óngedóópte. Het is nog een nieuweling. Iemand die alles nog moet leren.
ongegeneerd, óngesjieniird, ongemanierd, Zit'te óp'pew gemak te eete én dan kömt dieje klippel zó'mér óngesjieniird bè'w zitte. Zit je op je gemak te eten en dan komt die lummel zomaar ongemanierd bij je zitten
ongelooflijk, óngeléúfelek, ongelooflijk, Ut ’is óngeléúfelek mér tuun'nie ziek wier liet'tie z'n aojge dur 'n wéfke ooverlèèze. Het is ongelooflijk maar toen hij ziek werd liet hij zich door 'n vrouwtje overlezen.
ongeluk, óngeluk, ongeluk, Dieje mèns was heeveg ôngedôn tuun'nie dé óngeluk môkte, de waoge was geliik kepot. Die man was erg ontdaan toen hij dat ongeluk veroorzaakte, de auto was total loss.
ongemak, óngemak, niet leuk, D’n dieje die hee'get ôn z'n blaos, dörrum mag ie nie alles drinke, dé's óngemak. Die man heeft het aan zijn blaas, daarom mag hij niet alles drinken, dat is niet leuk.
ongepermitteerd, óngepérmetiird, ongehoord, T’is óngepérmetiird lék ze meej die biste umgôn, de pliessie moes'ser nô kiike. Het is ongehoord zoals ze met die beesten omgaan, de politie moest er naar kijken.
ongevaarlijk, óngevôrlek, ongevaarlijk, Dé kun'de de kénder gerust gèève, ze kunne'ner meej speule én t’is óngevôrlek. Dat kun je kinderen gerust geven, ze kunnen er mee spelen en het is ongevaarlijk.
onnozel, ónnéúzel, onnozel, De die is nie zó ónnéúzel és'ser ût zie, mér dan was't ók wél hiil érg meej héúr. Die vrouw is niet zo onnozel als ze er uit ziet, maar dan was 't wel heel erg met haar.
onnut, ónnut, enorm groot, Die mènse hébbe 'n ander hûis gekocht mér'tis ónnut gróót, 'n kiest van 'n hûis. Die mensen hebben 'n ander huis gekocht maar het is enorm groot, 'n kast van 'n huis.
onthouden, ónthaauwe, onthouden, Iet ónthaauwe kan ik nie goed mér én dörrum schriif ik alles mér zó veul meugelek óp. Iets onthouden kan ik niet meer en daarom schrijf ik alles maar zo veel mogelijk op.
ontschieten, óntschoote, ontgaan, M'n mimmórrie gi hard aachterût, t’is me dur de kop geschoote, oftewèl óntschoote, wa is't toch iet. M'n geheugen gaat hard achteruit, het is me door het hoofd geschoten, ofwel ontgaan, wat is het toch erg.
onvernakend, ónvernaakend, buitengewoon, ontzettend, D'r wôrre dees jaor veul gróóte én ónvernaakend schón waoges in de carnavalsstoet. Er waren dit jaar veel grote en buitengewoon mooie wagens in de carnavalsoptocht.
Héij kriig ónvernaakend óp z’n duuvel. Hij kreeg ontzettend op zijn donder. Hem werd onverbloemd de waarheid gezegd.
onverschillig, ónverschilleg, wisselend, Wa moet'te daor vur wéérk doen, dé's ónverschilleg, dan'nes poetse, dan'nes óprûime. Wat doe je daar voor werk, dat is wisselend, dan eens poetsen, dan eens opruimen.
Onze-Lieve-Vrouw, lievraauw, Onze-Lieve-Vrouw, Ge kunt teegen óns Lievraauw nie meutele én teege nen bók nie keutele. Je kan tegen Onze-Lieve-Vrouw niet mopperen en tegen een bok niet keutelen. Altijd baas boven baas.
oog, gin óóg, geen oog, We hébbe tenaacht gin óóg diecht gedôn. We hebben vannacht geen oog dicht gedaan. We hebben vannacht zeer slecht geslapen.
oog, óóg, oog, Meej'jew óóge kun'de ók nog èrges 't óóg óp hébbe, mér dé's toch nie krék 't zélfde. Met je ogen kun je nog ergens het oog op hebben, maar dat is niet precies hetzelfde.
Meervoud óóge. Héd’de strónt in’new óóge? Heb je poep in je ogen? Hij is ziende blind.
Verkleinvorm meervoud éúgskes. Wa hébbe die manne van éij schón blaow éúgskes, die hébbe ze van moejers. Wat hebben die kinderen van jullie mooie blauwe oogjes, die hebben ze van moeders.
oogst, ókst, oogst, We hébbe’net druk meej d’n ókst, nouw't goej wiir is moet'ter zóveul meugelek binne. We hebben het druk met de oogst, bij goed weer moet er zoveel mogelijk naar binnen.
oogstappel, ókstappel, vroege appel, Ókstappel wôrre de urste appel die hónge te riipe. Oogstappels (yellow transparant) waren de eerste appels die hingen te rijpen.
ooi, óój, ooi, Un jóng óój én nen aauwe ram, gèft binne 't jaor 'n lam. Een jonge schaap en een oude ram, geeft binnen het jaar een lam. Trouwt een jonge meid met een oudere man dan is er zo een kind.
oom, umke, oompje, Umke is in't lèève mér alliin gebleeve èn toch zi iederiin umke teege'nem. Oompje is in het leven maar alleen gebleven en toch zegt iedereen oompje tegen hem.
oor, órre, oren, Zal’lek'kew 's teege’new órre flèère? Zal ik jou eens tegen je oren tikken.
oorbel, órbélle, oorbellen, Mér méske zéd'dew órbélle kwiit, ze zén nog wél van'new plééchtege kemuunie. Maar meisje ben je, je oorbellen verloren, ze zijn nog wel van je plechtige communie.
oordeel, órdiil, oordeel, Ut spien’ner és ‘n órdiil. Het spande er als een oordeel. Er was een hoop ruzie in de tent.
opa, oopa, opa, Oopa vraogt of de kiendjes ók thûis zén want dan kömt ooma ók meej nôr éij. Opa vraagt of de kindjes ook thuis zijn want dan komt oma ook mee naar jullie.
opbergen, ópbéérge, opbergen, Ge moet nie alles laote slingere mér tegoej ópbéérge, dan kun'det wir trugviine. Je moet niet alles laten slingeren maar goed opbergen, dan kun je 't weer terugvinden.
opeens, ópins, opeens, De kieppe liepe ópins ammel 't kóój in umdét'ter ne bûizerd in de lócht hóng. De kippen liepen opeens allemaal het hok in omdat er een buizerd in de lucht vloog.
opgeven, ópgèève, opgeven, De moed moet'te nójt nie ópgèève, d’n ônhaauwer wint, zègge ze toch aalté. De moed moet je nooit opgeven, de aanhouder wint, zeggen ze toch altijd.
Voltooid deelwoord ópgegeeve. Ik héb'bet mér ópgegeeve um meej hum oover te fietse, héij is veul rapper és ik. Ik heb het maar opgegeven om met hem over te fietsen, hij is veel vlugger dan ik.
opgraven, ópgraove, opgraven, Ge moet de érpel 's ópgraove ût de kûil, ze moete wir gezèt worre. Je moet de aardappelen eens opgraven uit de kuil, ze moeten weer gepoot worden.
ophogen, ópgehéúgt, opgehoogd, We hébbe d’n hof wa ópgehéúgt, 't was vórt fienaol 'n gat, nouw nog wa sliechte. We hebben de tuin wat opgehoogd, het was compleet een kuil, nu nog wat egaliseren.
opkeren, ópkèère, aanvegen, Ge moet d’n hérd mér'res ópkèère want és méérege al dé volk kömt is't wir schón. Je moet de vloer aanvegen want als morgen al die mensen komen is het weer netjes.
opkeren, ópkiire, opvangen, We zulle de kénder wél ópkiire és'se ût school komme, we zulle’ner óp tiid zén. We zullen de kinderen wel opvangen als ze uit school komen, we zullen er op tijd zijn.
opkloten, ópklóóte, wijsmaken, Ge moet'tew aojge nie óp laote klóóte want daor zén'ze meej beezeg, dé hur ik wél. Je moet je zelf niets laten wijsmaken want daar zijn ze mee bezig, dat hoor ik wel.
opladen, óplaoje, opladen, Wa zut'tie doen, zoow'wie gôn verhûize, umdét'tie alles ôn't óplaoje is? Wat zou hij doen, zou hij gaan verhuizen, omdat hij alles aan het opladen is?
oplappen, óplappe, repareren, Ze zén de wèg ôn't óplappe, hier èn daor hébbe ze meej taor de gaote gediecht. Ze zijn de straat aan het repareren, hier en daar hebben ze met pek de gaten gedicht.
opnaaien, ópnaoje, wijsmaken, Ze perbiire'new wél'les wa óp te naoje, mér ge moet’tew daor niks van ôntrèkke. Ze proberen je wel eens wat wijs te maken, maar je moet je daar niets van aantrekken.
opneuker, ópneuker, oplawaai, Dieje klöpper is nie zó wénneg, mér dees wèèk hit'tie toch ne flinken ópneuker gehad. Die kerel is niet zo weinig, maar deze week heeft hij toch een flinke oplawaai gehad.
oppassen, óppaase, oppassen, Wulde gi 'n pats teege'new bille, of zul'de vórt bèèter óppaase ménneke? Wil je een klets tegen je billen, of zal je voortaan beter oppassen jongetje?
opper, óppers, hoopjes, Hóój wa bekant dréúg is wier nog éfkes óp óppers gezèt um wéijer te dréúge. Hooi wat bijna droog is werd nog een tijdje op hoopjes gestapeld om verder te drogen.
oprapen, ópraope, oprapen, Valt dég’ge goud wordt, dan zéd’det ópraope wérd. Val dat je goud wordt, dan ben je het oprapen waard. Gezegd door iemand die iets stuk laat vallen.
opruimen, óprûime, opruimen, Ge moet dé ziil 's ût de frut haole, want anders kun'det wél óprûime. Je moet dat dik touw eens uit de knoop halen, want anders kun je het wel opruimen.
opscharen, ópschaore, opharken, Dé stróój bè de staldéúr moet'te nog éfkes ópschaore vur’dét wègvliegt meej de wénd. Dat stro bij de staldeur moet je nog even opharken voordat het wegvliegt met de wind.
opschrijven, ópschriive, opschrijven, Die aauw kèmpische wórdjes moet'te ópschriive én ôn mén gèève dan bewaor ik die. Die oude kempische woordjes moet je opschrijven en aan mij geven dan bewaar ik die.
opschuiven, ópschûive, opschuiven, Kunde géij nie 'n kléén éndje ópschûive, dan kunne wéij'jer ók nog bè. Kunnen jullie niet een klein beetje opschuiven, dan kunnen wij er ook nog bij.
opslag, ópslag, meteen, Ik zal dé ópslag doen, dan kun'der óp wochte, anders moet'te nog's trugkomme. Ik zal dat meteen doen dan kan je er op wachten, anders moet je nog eens terugkomen.
opspeten, ópspeete, opspelden, D’n dieje meuge ze wél'les 'n medôllie ópspeete vur al dé wàèrdevól wéérek. Die man mogen ze wel eens een medaille opspelden voor al zijn waardevol werk.
opstaan, ópstôn, opstaan, Van vruug ópstôn én laot trèùwe duu ginne mèns zunne kop óót ziir. Van vroeg opstaan en laat trouwen doet van niemand zijn hoofd zeer. Van verstandige dingen doen krijg je geen hoofdpijn.
opstoken, ópsteuke, ophitsen, ongerust maken, Ge moet die manne nie ópsteuke, ge liirt ze kaoj meniere, zé toch wiizer. Je moet die kinderen niet ophitsen, je leert ze slechte manieren, ben toch wijzer.
Wa kun'dew aojge toch ópsteuke és de kénder veul telaot thûis komme. Wat kun je, je zelf toch ongerust maken als de kinderen veel te laat thuiskomen.
opvreten, ópfrèète, opvreten, Hiksters zén schón voogels, t’is zund dés'se ander veugeltjes ópfrèète. Vlaamse gaaien zijn mooie vogels, het is jammer dat ze andere vogeltjes opvreten.
opwassen, ópwaase, omwassen, Is't brèèkwaor al ópgewaase of héd'de nen tiid zitte te slaope tuun ik wèg was. Is de vaat al omgewassen of heb je een tijdje zitten slapen toen ik weg was.
opzetten, ópzètte, opzetten, És't graon gemaojd én gebónde was moes't ók nog óp héúp gezèt worre. Als het graan gemaaid en opgebonden was moest het ook nog op hopen gezet worden.
ossenzeik, ossezéijk, ossenzeik, Ploege lék nen ossezéijk. Ploegen zoals een ossenzeik. Kromme voren ploegen.
oud, aauw, oude, Lôt die aauw sokke mér ligge, die zén kepot, vat mér 'n pôr nuuw ût de kaast. Laat die oude sokken maar liggen, die zijn versleten, neem maar 'n paar nieuwe uit de kast.
Diejen aauwen boek hi veul wàèrde, die zóó'n ze nog wél wulle in't muuzeejem. Dat oude boek heeft veel waarde, dat zouden ze nog wel willen in het museum.
Vergrotende trap: aauwer. Aauwer worre is nie érg és’ge gezónd blé én goed van plak blé kunne, dé's veul wérd. Ouder worden is niet erg als je gezond en goed ter been blijft, dat is veel waard.
oude dabber, aauw débbers, oude mensen, Diejen dörpel li vur die aauw débbers ‘n bitje te hóóg, duu’de gi die liiger maoke? Die dorpel ligt voor die oude mensen een beetje te hoog, wil jij die lager maken?
oudelui, aauwlûij, ouders, T’is schón és ge'w aauwlûij hiil oud zie worre és'se mér nie ôn de sukkel geraoke. Het is mooi als je, je ouders heel oud ziet worden en als ze maar niet gaan sukkelen.
ouder, aauwers, ouders, Aauwers liire d’r jóng praote, jóng liire d’aauw zwiige. Ouders leren de kinderen praten, kinderen leren de ouders zwijgen. In de loop der tijd worden de rollen omgedraaid.
ouderdom, aauwerdóm, ouderdom, Dé’s ‘n lómp kallef, die moet nog veul liire vurdét’tie van aauwerdóm dóód gi. Dat is een domme vent, die moet nog veel leren voordat hij van ouderdom dood gaat.
ouderwets, aauwerwèts, aauwverwètst, ouderwets, Teegewórreg zén grutjes vórt ooma’s, grut is ók aauwerwèts vénde géij dé ók nie? Tegenwoordig zijn grootjes oma’s, grootje is ook ouderwets, vinden jullie dat ook niet?
Ge moet meej d’n tiid meejgôn, want wag’ge nouw duu dé's vórt hiil aauwverwètst. Je moet met de tijd meegaan, want wat je nu doet dat is helemaal uit de tijd.
ouwebet, aauwbèt, zaniker, zeurder, És die aauwbèt wir kömt gôj ik nôr hûis, ik kan dé geziiver nie mér ônhurre. Als die zaniker weer komt ga ik naar huis, ik kan dat geklets niet meer aanhoren.
ouwebetten, aauwbètte, zaniken, zeuren, Héij zat me dôr wir te aauwbètte, nie nôrmaol, wór zoow’wie dé geliird hébbe? Hij zat me daar weer te zeuren, niet normaal, waar zou hij dat geleerd hebben?
ouwefiep, aauwfiep, zaniker, zeurder, Die aauwfiep kan me toch wa afzônneke, t’is te flaow um nô dieje ziiver te lûstere. Die zaniker kan toch wat zeuren, het is te flauw om naar die onzin te luisteren.
ouwefiepen, aauwfiepe, zaniken, zeuren, Wa kan d’n dieje toch aauwfiepe, d'n hillen aovend kan'nie ôn de gang bliive. Wat kan die man toch zeuren, heel de avond heeft hij het grootste woord.
ouwehoer, aauwoer, zaniker, zeurder, Héd'de óót zóó'n aauwoer gehurd, héij klétst én lult, ge zó't zègge hoe köm'tie'jer ôn. Heb je ooit zo'n zaniker gehoord, hij praat en kletst, hoe verzint hij het zou je zeggen.
ouwehoeren, aauwhoere, zaniken, zeuren, Héij kan me toch wa aauwhoere én dé’s we rèùwere praot és aauwbètte, snap’te dé? Hij kan toch een taal gebruiken en dat is een ruwere taal als gewoon zaniken, begrijp je dat?
ouwemeut, aauwmeut, zaniker, zeurder, De aauwmeut is wir ôn de gang, héij lul'tew de gaot in'new sokke és ge nie ûtkèkt. De zaniker begint weer, hij kletst je de gaten in je sokken als je niet uitkijkt.
ouwemeuten, aauwmeute, zaniken, zeuren, Veul mènse haauwe nie van dé aauwmeute, d’n dieje dènkt dé iederiin 't schón vénd. Veel mensen houden niet van dat gezanik, hij denkt dat iedereen het mooi vind.
oven, oove, oven, Ne kop lék nen oove. Een hoofd als een oven. Een rood hoofd hebben, van kwaadheid of ziekte.
over en weer, ooveréntwiir, over en weer, Die mènse van hiernéffe komme veul ooveréntwiir, ze ligge gereegeld oover de vloer. Die mensen van hierlangs komen veel over en weer, ze zijn regelmatig bij ons.
overdrijven, ooverdriive, overdrijven, És ge 'n stripke vur héd dan moet'te ók wir nie teveul ooverdriive. Als je een streepje voor hebt dan moet je ook weer niet teveel overdrijven.
overeind, ooverénd, rechtop, És ge pént in'new'we rug hét, dan héd'de dik veul moete um ooverénd te komme. Als je pijn in je rug hebt, dan heb je dikwijls moeite om rechtop te komen.
overentie, ooverènsie, teveel, Ik moet nog wa bónne hébbe, de mén zén afgevrórre, héd'de gi nog iet in ooverènsie? Ik moet nog wat bonen hebben, de mijne zijn afgevroren, heb jij nog wat teveel?
overheen, ooverhènne, overheen, Oover dé liid zul'de ooverhènne moete, anders gi èùw aojge lèève ók kepot. Over dat leed zal je overheen moeten, anders gaat je eigen leven er onderdoor.
overhoop, ooverhóóp, overhoop, onenigheid, Wa kunde gi de zaak ooverhóóp zètte, ik zoow ónderhand gróóte óprûiming haauwe. Wat kun jij de zaak overhoop zetten, ik zou onderhand een grote opruiming houden.
Wa hit'tie dé nóój dét'tie meej z'n femielie ooverhóóp li, t’is gekomme meej’t ééreve. Hij heeft niet graag dat hij met zijn familie onenigheid heeft, het is gekomen met het erven.
overhouden, ooverhaauwe, overhouden, Héd'de iet oovergehaauwe meej de klottermért of was't venant al de moete nie wérd. Heb je iets overgehouden op de rommelmarkt of was het navenant alle moeite niet waard.
overlaten, ooverlaote, overlaten, És ge gô fietse moet'te iederiin meej ooverlaote, sómmege kunne nie bèhaauwe. Als je gaat fietsen moet je iedereen mee overlaten, sommigen kunnen niet bijhouden.
overlopen, ooverlóópe, overlopen, Ge moet ‘t spóór nie ooverlóópe. Je moet het spoor niet overlopen. Om de goede verstandhouding te bewaren, moet je ook weer niet te dikwijls een bezoek afleggen.
overnieuw, oovernuuw, opnieuw, Dé wéérek kun'de gerust oovernuuw maoke want dé lékt nèrges óp, dé kéúre ze af. Dat werk kun je gerust opnieuw maken want dat lijkt nergens op, dat keuren ze af.
overslaan, oovergeslaoge, overgeslagen, Kiendjes die vraog worre oovergeslaoge, kiendjes die zwiige kunnen alles kriige. Kindjes die vragen worden overgeslagen, kindjes die zwijgen kunnen alles krijgen. Gezegd tegen kinderen die herhaaldelijk bedelen om snoep.
overstaart, ooverstart, failliet, teruguit, Teegewórreg zén'der hil wa boerre die ooverstart af gôn, meej dieje váérekes péést. Tegenwoordig zijn er heel wat boeren die failliet gaan, met die varkenspest.
Héij is ooverstart af geboerd. Hij is teruguit geboerd. Hij heeft het financieel niet kunnen bolwerken.
overstuur, ooverstuur, overstuur, Ze was ôlleng ooverstuur. Ze was helemaal overstuur. Hij was totaal overstuur.
paal, pôltjes, paaltjes, De baauwplak moet worre ûtgepôld, zuuk’tes 'n dèl kléén pôltjes dan begiene we. De fundering moet worden uitgezet, zoek eens wat piketpaaltjes dan beginnen we.
paard, pérd, paard, Dé pérd van éij dé's 'n stéérek bist, die trèkt de burries zó'wa van de kaor af. Dat paard van jullie dat is een sterk beest, die trekt de berries zowat van de kar af.
Ziektes komme te pérd en gôn te voet. Ziekten komen te paard en vertrekken te voet. Ziekten zijn er zo, maar het duurt lang voor ze weg zijn.
Meervoud pàèrd. Die bèlze knolle zén schón zwaor pàèrd én ze zén ónnoemelek stéérk in't getûg. Die Belgische paarden zijn mooie zware paarden, ze zijn ontzettend sterk in het tuig.
paardentand, pàèrdentand, paardentand, Un vrouwehand én ne pàèrdentand meugen nie stilstôn. Een vrouwenhand en een paardentand mogen nooit stilstaan. Vrouwen moeten werken en paarden moeten eten om de zaak draaiende te houden.
paars, pàèrs, paars, Pàèrs zien van de kaauw, héd'de és ge'n énd teege diejen dunne kaauwe wénd in moet. Paars zien van de kou, heb je als je een eind tegen die schrale koude wind in moet. Ik was me daor bè de straot toch nèrgeklotterd ik zie hier én daor pérs én blaow. Ik was me daar bij de straat toch gevallen ik zie hier en daar nog bont en blauw.
pad, pédje, pèèjke, paadje, weggetje, Un pédje is 'n smal zandwègske, wat'ter gekomme is dur't lóópe van mènse of biste. Een paadje is 'n smal zandweggetje, wat er gekomen is door 't lopen van mens of dier.
Aauw mènse zègge nie pédje mér pèèjke teege 'n hiil smal zandwègske. Oude mensen zeggen niet 'pédje' maar paadje tegen een heel smal zandweggetje.
paddennaakt, paddenôkse, poedelnaakte, De manne hébbe ne nèst van ne mérrel gevónde, héij hôj al paddenôkse jóng. De kinderen hebben een nest van een merel gevonden, hij had al poedelnaakte jongen.
paddenscheet, padscheet, ontstoken ooglid, Héd'de 'n padscheet ôn'new óóg, dé's nie plezierreg zó vlak vur de brûlleft. Heb je een ontstoken ooglid, dat is niet prettig zo kort voor de bruiloft.
pagadder, pegatter, vlug kindje, T’is ne rappe pegatter zin ze van 'n rap kiendje, ze hôn veul naome vur die ménnekes. Het is een vlug kindje zeiden ze van watervlugge kinderen, men had veel van die namen voor die kinderen.
pakkendrager, pakkendraoger, bagagedrager, Duu dieje jas goed ónder de pakkendraoger, ge zét'ter al dikker inne verlórre. Doe je jas goed onder de bagagedrager, je hebt er al meermaals een verloren.
paling, pôlleng, paling, Meej de kèrmus hi óns vraauw gàère dé'k vur héúr 'n buske pôlleng gôj haole. Met de kermis heeft mijn vrouw graag dat ik voor haar een bosje paling ga halen.
pan, panne, pannen, Héij hit’ter de panne ópgeleed. Hij heeft er de pannen opgelegd. Hij is met werken gestopt.
Verkleinvorm meervoud pénnekes. Um strûfkes te bakke hébbe we van die kléén lóchte pénnekes in't gebrûik. Om pannenkoekjes te bakken gebruiken we van die kleine lichte pannetjes.
paniek, peniek, paniek, Ge moet nie te gaauw in peniek geraoke, ge moet'ter 'w hérses bèhaauwe. Je moet niet te vlug in paniek geraken, je moet je verstand gebruiken.
papier, pepier, papier, Alles moet én zal óp pepier teegewórreg, we zén ók ônhaauwend meej pepier beezeg. Alles moet en zal op papier tegenwoordig, we zijn ook geregeld met papier bezig.
paraplu, pérrepluuj, paraplu, We zulle ne pérrepluuj meejnèmme, 't kós wél'les gôn rèègene vur we trug zén. We zullen een paraplu meenemen, het kon wel eens gaan regenen voor we terug zijn.
pardoes, perdoes, pardoes, plotseling, Vèlt dieje klééne toch perdoes in dieje slóót, we zaage’net meej z'n allen gebéúre. Valt die kleine toch pardoes in die sloot, we zagen het met zijn alle gebeuren.
Héij köm'ter perdoes binnegevalle én schûift meej ôn de tôffel, krék of't zóó hurd. Hij komt er plotseling binnengevallen en schuift meteen aan tafel, net of het zo hoort.
parleën, perleeje, redeneren, Dieje mèns kan perleeje, ja die kan't gezeed kriige, t’is ne goeje vur de pólletiek. Die man kan redeneren, ja die kan het gezegd krijgen, het is een goede voor politiek.
partij, pertèèj, heleboel, D'r ligge nog 'n hil pertèèj van die majskolleve óp d’n ékker, is dé iet vur èùw dûive? Er liggen nog een heleboel maïskolven op de akker, is dat goed voer voor je duiven?
pas, paas, pas, Nouw köm’met áérem lèève paas ôn. Nu komt het arme leven pas aan. Nu komt het moeilijke werk, we zijn er nog niet mee klaar.
Pasen, pôsse, pasen, Meej pôsse zén de manne smééreges al vruug wakker, ze wulle pôsaojer gôn zuuke. Met Pasen zijn de kinderen al vroeg wakker, ze willen paaseieren gaan zoeken.
passen, paase, passen, Ge moet urst 's paase, want és't nie paast lóp'te jaore meej iet wa nie moet. Je moet eerst eens passen, want als het niet past loop je jaren met iets, wat niet past.
Dé ding dé paast krék, dé héd'de gi nog mér goed geweete, ik zéij'jer hiil blèèj meej. Dat ding dat past precies, dat heb jij nog maar goed geweten, ik ben er heel blij mee.
pastoor, pestóórs, pastoors, De pestóórs zén vórt dun gezaojd, ge héd geluk és'ser nog inne in't dörp is. De pastoors zijn voort schaars, je hebt geluk als er nog een in het dorp is.
paternoster, pattenoster, rozenkrans, Vruuger wier'rer saoves wél'les de pattenoster gebid mér vlak urnô moes'te tebèd. Vroeger werd er 's avonds wel eens de rozenkrans gebeden en dan vlug naar bed.
Ik waar liever zunne patternoster és z'n pérd. Ik was liever zijn rozenkrans dan zijn paard. Met een rozenkrans ga je wat zachter om dan met het paard, vandaar.
patrijs, petriis, patrijzen, De petriis zén wir ûtgevlooge want ik zie gereegeld 'n paor klóchte vliege. De patrijzen zijn weer uitgevlogen want ik zie regelmatig een paar kluchten vliegen.
patroon, petróón, patroon, Héd'de 'n goej petróón vur dé kliid, anders is't me 'n te gróót gehaspel. Heb je een goed patroon voor die jurk, anders is het me een te groot gedoe.
peekoffie, peejkoffie, surrogaatkoffie, Peejkoffie noemde ze bûisman, mér zo hiette de febriek die de peejkoffie môkte. Koffie extract noemden ze buisman, maar zo heette de fabriek die het extract maakte.
peen, peeje, wortelen, We kiike nie óp nen bós peeje, és we’t lóf mér hébbe. We kijken niet op een bos wortelen, als we het loof maar hebben. We zijn vlug tevreden.
Verkleinvorm meervoud peejkes. Vélde vol peejkes zie'de én die worre meej van die hiil gróóte mesjienes ûtgedôn. Velden vol worteltjes zie je en die worden met van die heel grote machines gerooid.
peer, pèèr, klap, Wul'de 'n pèèr hébbe, of haauw'de óp meej dé geverveel, zé toch's wiizer. Wil je een klap hebben, of houd je op met dat geruzie, ben toch eens wijzer.
peer, piir, peer, D’n bónte piir draoje. De bonte peer draaien. De beest uithangen.
pelerine, példerien, schoudermantel, Ne példerien die zie'de nie mér teegewórreg, die klirôzzie is vurgoed ût d’n tiid. Een schoudermantel die zie je nu niet meer, die kleding is voorgoed uit de tijd.
pens, péns, dikke buik, Ge kunt bèèter ne péns hébbe van’t zûipe, és nen bult van’t wèrreke. Je kan beter een dikke buik hebben van het zuipen, als een kromme rug van het werken. Liever lui dan moe.
per se, perseej, zeker, We moete perseej nô de verjaordaog van óns kléénkénder, dé haauwe we in iire. We moeten zeker naar de verjaardagen van onze kleinkinderen, dat houden we in ere.
peren, pèère, peren, Dé’s goed um meej dur de pèère mölk te baoje. Dat is goed om mee door de perenpap te lopen. Ze heeft een korte jurk aan.
peren, pèère, slaan, Flèère, pèère, slaoge én slôn, dóffe én fómpe mér't bliif handwerk. Zes verschillende woorden om handtastelijk te zijn, maar het bleef wel handwerk.
permitteren, pérmetiire, veroorloven, De mènse kunne d'r aojge vórt veul pérmetiire, ge kunt niks mér bedènke dét'ter nie is. De mensen kunnen zich veel veroorloven, je kunt niets meer bedenken wat er niet is. Lig'ter nie zó te pérmetiire, 'r is niks ôn de hand, ge moet'tew aojge nie zó ônstèlle. Lig toch niet zo te klagen, er is niets aan de hand, je moet je zelf niet zo aanstellen.
persecutie, pérsekuusie, gedoe, Dé's 'n hil pérsekuusie, ik weet nie hoe ik 'r ût moet komme, ik moet'ter urst inkomme. Dat is 'n heel gedoe, ik weet niet hoe ik dat moet oplossen, ik moet er eerst inkomen.
perzik, piirzekes, perziken, Piirzekes die wulle nog wél'les afvrieze umdés'se vruug in't jaor bloeje. Perziken die willen nog wel eens bevriezen omdat ze vroeg in het jaar bloeien.
pesjonkelen, pesjónkele, aflaat verdienen, Pesjónkele did'de meej allerziele dur viif weesgegroete én viif ónzevôdders te bidde. Een aflaat verdienen deed je met allerzielen door vijf weesgegroeten en vijf onzevaders te bidden.
pestig, péésteg, jammer, vervelend, T’is péésteg dé't in de vekansie ammel li te rèègene, zeeker vur die kléén ménnekes. Het is jammer dat het in de vakantie geregeld regent, zeker voor die kleine kinderen.
Dé's nouw péésteg, krék nouw ge óp vekantie wult is uwwe waoge in de fik gevlooge. Dat is nu vervelend, precies nu je op vakantie wil is je auto in brand gevlogen.
peulen, poole, doppen, We moete vendaog nog veul érte poole, ze moete zó rap meugelek in de flés. We moeten vandaag nog veel erwten doppen, ze moeten zo vlug mogelijk in de weckfles.
pezerik, peezerik, bullepees, gierigaard, És de zaog nie dur't hout woow dan din ze'r vruuger meej ne peezerik oover. Als de zaag niet door het hout wou dan gingen ze er vroeger met een bullepees over.
Ne peezerik of 'n gierpin is't zélfde, ze kunne gin van baoje nójt niks misse. Een gierigaard of een vrek is hetzelfde, ze kunnen geen van beiden ooit iets missen.
piel, pielekes, kuikentjes, Die klók hi nog mér veul pielekes róndlóópe 't lékt wél of'ter ût twii nèsjes zén. De kloek heeft veel kuikentjes rondlopen het lijkt wel of het er uit twee nesten zijn.
piepelenbergen, piepelenbéérge, verstoppertje spelen, Wie git'ter meej piepelenbéérge aachter 't hûis, meej z'n alle is't wél schón. Wie gaat er mee verstoppertje spelen achter het huis, met z'n allen is het wel leuk.
pier, piere, wormen, regenwormen, T’is'ser zó vól és 'n pötje meej piere. Het is er zo vol als een potje met wormen. Het is er ontzettend vol.
És we gónge visse, dan moesse we zéllef meej unne riek piere gôn vange. Als we gingen vissen, dan moesten we zelf met een riek regenwormen gaan vangen.
pijn, pént, pijn, És ge koppént héd kun'de mér bèst tebèd gôn, van liire kréd'de gi pént is't nie? Als je hoofdpijn hebt kun je beter naar bed gaan, van studeren krijg jij pijn is het niet.
pijp, piip, pijp, deur, Ik gééf ‘r nog gin piip tebak vur. Ik geef er nog geen pijp tabak voor. Het is een waardeloos geval.
Duu die kaauw piip diecht. Doe die koude pijp dicht. Doe de deur achter je dicht, het is koud buiten.
pik en pook, pik én pook, haat en nijd, Dé's gin gehiim, tusse die twii is't aaltè pik én pook ze kunne mekaor wél ópfrèète. Dat is geen geheim, tussen die twee is het altijd haat en nijd ze kunnen elkaar wel vermoorden
pikdonker, pikdónker, stikdonker, És ge stèrre wult zien moet'tet pikdónker zén, meej die straotlantàères is't dé nie. Als je sterren wil zien moet het stikdonker zijn, met die straatlampen is het dat niet.
pikkerbaard, pikkerbaorde, stoppelbaarden, Vruuger hôd'de unne baord of ge hôt'ter ginne, nouw zén'der veul pikkerbaorde. Vroeger had je een baard of je had er geen, nu zijn er veel stoppelbaarden.
pin, pin, pin, pennetje, Héij lul’ter ‘n pin ôn. Hij kletst er een pin aan. Hij kletst uit zijn nek.
Verkleinvorm pinneke. Ge moet in de klink van de déúr ‘s ‘n pinneke stèèke want die git'ter gereegeld af. Je moet in de klink van de deur eens een pennetje steken want die gaat er geregeld af.
pinachtig, pináéchteg, zuinig, Ge moet nie zó pináéchteg zén, és ge nójt iet gèft kréd'de ók nójt niks trug. Je moet niet zo zuinig zijn, als je nooit iets geeft krijg je ook nooit niets terug.
pinegel, pineegel, egels, Pineegels zén nuttege bisjes, ze lèève van insèkte én die meuge ze van mén hébbe. Egels zijn nuttige beestjes, ze leven van insecten en die mogen ze van mij hebben.
pinksterbloem, pinksterbloem, waterkers, De pinksterbloeme zén diksenté meej pinkstere al zó goed és ûtgebloejd. De waterkers is dikwijls met pinksteren al bijna uitgebloeid.
Pinksteren, pinkstere, pinksteren, Ge kriig’get zó gaauw és pôsse én pinkstere óp innen dag valle. Je krijgt het zo vlug als pasen en pinksteren op één dag vallen. Je krijgt het nooit dus.
pinnenklover, pinnekléúvers, gierigaards, Dé zén me daor 'n paor pinnekléúvers, die trèk'te zómér nie d’r hemd van d'r kónt af. Dat zijn me daar een paar gierigaards, die kleed je niet zomaar uit.
pinnetje dun, van pinneke dun, gierig, T’is'ser inne van pinneke dun. Het is er een van pinnetje dun. Hij is erg gierig.
pispot, pispotte, po’s, Pispotte worre ók al nie zóveul mér gebrûkt, ze hébbe nouw ók 'n pleej boove. Po's worden ook al niet zoveel meer gebruikt, ze hebben nu ook een wc boven.
pispotjes, pispötjes, haagwinde, Pispötjes zie'de in de slótkante groeje, ók in hègge zie'de ze dik bloeje. Haagwinde zie je in de slootkanten groeien, ook in heggen zie je ze dikwijls bloeien.
pissen, piesse, plassen, Vur ge nô bèd gô moet'te ammel gôn piesse, anders bléd'de d’n hillen aovend lóópe. Voor je naar bed gaat moet je gaan plassen, anders blijven jullie de hele avond lopen.
pitsen, pitse, tegenzin in eten, Ge moet nouw ónderhand mér'res dur eete, ge zit ammel mér te pitse, it mér'res dur. Je moet nu onderhand maar eens eten, je zit maar te treuzelen, eet maar eens door.
pitten, pitte, slapen, Zit'ter nie te pitte, gô tebèd és ge slaop hét, strak kun'de nie mér ôn de gang komme. Zit niet te slapen, ga naar bed als je slaap hebt, straks kun je niet in slaap komen.
plaag, plaog, plaa0067, Die moerzaojkes dé's dees jaor 'n plaog, ze zitte ooveral wór iet te haolen is. De mieren dat is dit jaar een plaag, ze zitten overal waar iets te halen is.
plaats, plôts, plaats, Un dörpke is 'n plôts want ze zègge, zéd'de ók dur die plôts gekomme. Een dorpje is een plaats want ze zeggen, ben je ook door die plaats gekomen.
plafond, plefón, plafond, Ut plefón moet oovernuuw geschilderd worre, 'r zitte van die gèèl plakke óp. Het plafond moet opnieuw geschilderd worden, er zitten van die gele plekken op.
plagen, plaoge, plagen, Wa kunde gi toch iemes plaoge, wa héd'de daor nouw toch ôn, gebrûk'tew verstand. Wat kun jij toch iemand plagen, wat heb je daar nu toch aan, gebruik je verstand.
plakbroek, plékbroek, treuzelaar, És't èrregend plezierreg is dan kan'nie nie wègkomme dan is't me toch un plékbroek. Als het ergens prettig is dan kan hij niet wegkomen dan is het me toch een treuzelaar.
plakkaat, plekaote, posters, Meej van die gróóte plekaote néffe de weeg próppegiire ze van alles én nog wa. Met van die grote posters langs de wegen maken ze propaganda voor allerlei dingen.
plakken, plékke, plakken, Duu vur m'n verjaordag mér'res iet in mekaor plékke, dé vénd oopa hiil schón. Plak voor mijn verjaardag maar eens iets in elkaar, dat vindt opa heel mooi.
plank, planke, planken, Daor is de wirreld meej planke diecht getimmerd. Daar is de wereld met planken dichtgetimmerd. Daar is het einde van de bewoonde wereld.
planter, planterke, plantertje, Bumke gróót, planterke dóód. Boompje groot, plantertje dood. Bomen worden meestal ouder dan mensen.
plas, plaas, plas, Zéd'de wir dur dieje plaas ôn't lóópe geweest, ge zé róntelum nat dé zie ik wél. Ben je weer door die plas aan het lopen geweest, je bent rondom nat dat zie ik wel.
plattebuiskachel, plattebûiskachel, plattebuiskachel, De plattebûiskachel zie'de alliin mér vórt in't muuzeejum alle kachels zén trèùwes wèg. De plattebuiskachel zie je alleen nog in het museum alle kachels zijn trouwens weg.
plavuis, plevûize, tegels, Dé aauw naojkiesje viel in gruuzelemènte óp de plevûize van de goejkaomer. Dat oude naaikistje viel in diggelen op de tegels van de huiskamer.
plek, plak, plek, plaats, vlek, Héd'de in d’n hof die kaol plak al ingezaojd of wul'der iet anders zètte? Heb je in de tuin die kale plek al ingezaaid of wil je er iets anders planten?
Ur zén 'n ôntal waojpaole kepot, ge meugd daor nuuw vur in de plak zètte. Er zijn 'n aantal afrastering palen stuk, je mag er nieuwe voor in de plaats zetten.
Verkleinvorm plékske. De kieppe lègge gereegeld óp 'n ander plékske, de lègnèst zal wél nie bevalle. De kippen leggen regelmatig op een ander plekje, de legnest zal wel niet bevallen.
Meervoud plakke. Ur zitte ammel van die natte plakke in'new kliir, wór héd'de wir ingezeete? Eer zitten allemaal van die natte vlekken in je kleding, waar heb je weer ingezeten?
pleuris, plurres, uit de naad, Héij wèrkt z'n aojge de plurres. Hij werkt zich uit de naad. Hij werkt zich een ongeluk.
plezant, plezant, plezierig, Plezant én plezierreg is krék 't zéllefde, és we mér weete wa't allemôl betiikent. Plezant en plezierig is precies hetzelfde, als we maar weten wat het allemaal betekent.
plezier, plezier, plezier, Ut iin plezier is’t ander wérd. Het ene plezier is het andere waard. Elkaar helpen.
plezierig, plezierreg, plezierig, Meej't fietse is't plezierreg és de weeg nie ammel éffe réécht zén, bèèter wa bóchjes. Als je gaat fietsen is het prettig als de wegen die niet allemaal even recht zijn, beter wat bochtjes.
plicht, pliecht, plicht, És ge aalté 'w pliecht duu, dan moet'te nie zitte te prakkeziire of ge't wél goed duu. Als je altijd je plicht doet, dan moet je niet zitten te denken of je het wel goed doet.
plimper, plimpers, wimpers, Iin van de zeuve schónnegheeje zén lange plimpers wies'te dé, nouw héd'de ók'kes iet. Een van de zeven schoonheden zijn lange wimpers wist je dat, nu heb je ook eens wat.
plimperen, plimpert, knippert, Wa is't toch 'n többerke, héij plimpert hilsenté meej z'n siepéúgskes. Wat is het toch een sukkelaar, hij knippert de hele tijd met z'n traanoogjes.
plodder, plödderke, slons, Un plödderke dé zie'ter van smééreges vruug toe saoves laot nie ût, aalté vûil. Een slons die ziet er van 's morgens vroeg tot 's avonds laat niet uit, altijd vies.
plodderen, plöddere, stofbad nemen, De kieppe zitten te plöddere in't zand, ze zitte van ónder tuuw boove ónder de stóbber. De kippen nemen graag een zandbad, ze zitten van onder tot boven onder het stof.
ploegen, ploege, ploegen, Daor is gin rééchte vóór meej te ploege. Daar is geen rechte vore mee te ploegen. Daar is geen land mee te bezeilen.
pluim, plûime, veren, Diejen haon die hi schón plûime zèg, daor kun'de meej nô de tèntóónstèlling. Die haan die heeft mooie veren zeg, daar kun je mee naar de tentoonstelling.
plukken, plukke, plukken, Ge kunt van 'n kaol kiep gin vèère plukke. Je kan van een kale kip geen veren plukken. Daar is niets meer te halen.
poeder, poejer, talk, És ge hiil wiit moet lóópe moet'te wa poejer ôn'new voet doen, dé hélpt toch wél wa. Als je heel ver moet lopen moet je talkpoeder aan je voeten doen, dat helpt toch wel wat.
poelepetaat, poellepetaat, parelhoen, Daor kun'de nie um hènne, dé gelûid van ‘n poellepetaat dé dreugt wiit, hil schón voogels daor nie van. Daar kun je niet om heen, dat geluid van een parelhoen dat klinkt ver, heel mooie vogels overigens.
poeliën, poelieje, poedelen, Die kléén kiendjes zén al d’n hillen dag in dé wôtter ôn't poelieje. Die kleine kindjes zijn al de hele dag in dat water aan het poedelen.
poepdoos, poepdóós, toilet, Óp de houtere poepdóós meej 'n rond gat in't midde daor kós'tet nóddege laote valle. Het toilet was van hout, met een ronde opening, daar kon je het nodige laten vallen.
poes, poeskes, wilgenkatjes, Zówa 't urste wag’ge zie ûtschiete in't vurjaor zén de poeskes. Zowat het eerste wat je ziet uitbotten in het voorjaar zijn de wilgenkatjes.
pokken, pokke, pokken, Teege pokke wier'de ingeënt én dé begós te zwèère, die littiikes bliif'de aalté zien. Tegen pokken werd je ingeënt en dat begon te zweren, die littekens blijf je altijd zien.
politie, pliessie, politie, Zéd'de nie bang dé de pliessie kömt, ge héd toch gin pepierke dég'ge meugd stooke. Ben je niet bang dat de politie komt, je hebt toch geen papieren dat je mag stoken.
pontificaal, póntiefiekaol, pontificaal, Héij hôj alles hiil póntiefiekaol ûtgeleed én dan is’t heekeláéchteg és’ser niemes lûstert. Hij had alles heel pontificaal uitgelegd en dan is het vervelend als er niemand luistert.
pook, pook, rakel, Wa hee’get toch hard gevrórre, de pook hóng stéijf ôn de kachel. Wat heeft het toch hard gevroren, de rakel hing stijf aan de kachel. Gezegd wanneer het hard gevroren had.
pop, pupke, popje, Dé pupke gi és urtste meej nô bèd, ze laot 't nie mér los vur mééregevruug. Dat popje gaat als eerste mee naar bed, ze laat het niet meer los voor morgen vroeg.
portefeuille, portefoellie, portefeuille, Die portefoellie is van lèèr, daor héb ik veul vur betôld, mér't géld blét'ter nie in. Die portefeuille is van leder, het was een dure, maar het geld blijft er niet in.
portelen, pórtele, windjes laten, Wa hur ik daor ménneke zéd'de gi ôn't pórtele, héd'de veul jûin gegeete? Wat hoor ik daar jongen ben jij aan het windjes laten, heb je veel ui gegeten?
portemonnee, portemeneej, portemonnee, Héij hi 'n dikke portefoellie bè, of ze dik is van't géld, gléú'vet mér nie. Hij heeft een dikke portemonnee bij zich, of ze dik is van het geld, geloof het maar niet.
portie, pôrsie, portie, Ge moet alle koej 'n pôrsie voejer gèève, anders raoke ze ût dur'ren doen. Je moet alle koeien een portie voeder geven, anders geraken ze van streek.
portret, pertrèt, portret, Héd'de 'n pertrèt laote vérreve, és gi dé moet zén dan trèk'ter wél iet óp. Heb je een portret laten schilderen, als jij dat moet zijn dan lijk je er wel iets op.
postbode, postbój, postbode, De postbój moet nogal wa plak aflègge vur dét'tie alles gehad hi. De postbode moet nogal grote afstanden afleggen voor dat hij overal geweest is.
potage, petôzzie, stamppot, Stamp of petôzzie dés't zélfde, ge héd stamp van peeje, boerrekólle, of spienôzzie. 'Stamp' of stamppot is hetzelfde, je hebt stamppot van wortels, boerenkool of spinazie
pothillen, pothille, samenwonen, Vruuger din óngetrèùwde zómér wa pothille nouw is't in de plak gekomme van trèùwe. Vroeger gingen ongetrouwden samenwonen nu is 't in de plaats gekomen van trouwen.
potlood, potléúj, potloden, Ge moet dé potlóód ônpunte, duu trèùwes alle potléúj mér, ze zén allemôl bot. Je moet dat potlood aanpunten, slijp trouwens alle potloden maar, ze zijn allemaal bot.
praam, praom, praam, Iemes de praom óp z’n neus zètte. Iemand een klem op de neus zetten. Iemand de mond snoeren.
praat, praot, praat, Goeje praot kost niks, goeje raod is géld wérd. Goede praat kost niet, goed raad is geld waard. Van mooie praatjes wordt men niet wijzer, goede raad is nooit weg.
praatje, prôtjes, praatjes, Strak zul'de dur de kerdóns moete, dan zul'dew prôtjes waor moete maoke. Straks zal je door het cordon moeten dan zal je, je praatjes waar moeten maken.
praten, praote, spreken, Ik zéij nouw beezeg meej m'n aojge taol, mér't schriive is moejleker és't praote. Ik ben nu bezig met m'n eigen taal, maar het schrijven is moeilijker dan het spreken.
Héij prôt of’fie gin vél vur z'n kónt hi. Hij praat alsof hij geen vel voor zijn kont heeft. Hij praat, maar hij weet van toeten nog blazen.
precies, persies, precies, Wag’ge daor ôn’t maoke zé kömt hiil persies anders zal't strak nie goed wèrreke. Wat je daar aan 't maken bent komt heel precies anders zal 't straks niet goed werken.
pree, preej, zakgeld, Héd'dew’we preej nog nie gehad of zéd'der al durhènne, gi kun'ter wa van zèg. Heb je, je zakgeld nog niet gehad of ben je er al doorheen, jij kunt er wat van zeg.
preekstoel, prikstuul, preekstoelen, De prikstuul zén ût de kèrreke verdweene, nouw praote ze dur ne lûidsprèèker. De preekstoelen zijn uit de kerken verdwenen, nu praten ze door een luidspreker.
prei, praoj, prei, Héd'de al praoj geplant want dé's hóóg tiid of slôd'de 'n jaor oover? Heb je al prei geplant want dat is hoog tijd of houd je het voor gezien dit jaar.
preken, prikt, preekt, gepraat, Bè óns prikt de paoter bèèter és de pestóór én dan val'de ók nie zó gaauw in slaop. Bij ons preekt de pater beter dan de pastoor en dan val je ook niet zo vlug in slaap.
Voltooid deelwoord geprikt. D'r moet bè die slaojdóós nogal wa geprikt worre vur bè héúr de frang vèlt. Er moet bij die slome vrouw nogal wat gepraat worden voor ze het snapt.
prent, prèntje, verbaal, Van de pliessie hé'k wél'les 'n prèntje gekreege, mér dé kost nouw toch aalté géld hè? Van de politie heb ik wel een verbaal gekregen, maar dat kost nu toch altijd geld hè?
prikkeldraad, pikkeldraod, prikkeldraad, Koej hébbe al hiil veul jaore aachter de pikkeldraod gelóópe, nouw is't 'n pikdrôdje. Koeien hebben heel wat jaren achter prikkeldraad gelopen, nu is het een schrikdraadje.
proces, perséés, proces, Héd'de nouw al wir 'n perséés vur te hard réije, ge zul'let ók nójt liire. Heb je nu al weer een proces verbaal voor te hard rijden, je zal het ook nooit leren.
processie, perséésie, processie, Ge kunt gin klokke lûije én meej de perséésie meejlóópe. Je kan geen klokken luiden en met de processie meelopen. Je kunt geen twee dingen tegelijk doen, of niet van twee walletjes eten.
proeven, pruuve, proeven, In dé kefeejke dôr zat aalté 'n aauw ménneke, die'ter zó lékker van zat te pruuve. In dat cafeetje daar zat altijd een oud mannetje, die er zo lekker van zat te proeven.
Voltooid deelwoord gepruufd. És ge dé inne kiir gepruufd hét, dan drink'te nójt iet anders mér zó lékker is't. Als je dat een keer geproefd hebt, dan drink je nooit iets anders meer zo lekker is het.
profijt, perfiit, profijt, És'ger gin perfiit van héd dan gi de nuuver oover, t’is gin liefdaodeghéij. Als je er geen profijt van hebt dan gaat de ijver over, het is geen liefdadigheid.
pronkappel, prónkappel, kalebassen, De prónkappel kunne we wél wèggóóje want ze zén tenaacht geliik bevrórre. De kalebassen kunnen we wel weggooien want ze zijn vannacht helemaal bevroren.
pront, prónt, parmantig, precies, Dé's 'n prónt vrouwke lék ze dé zègge, goed verzörgd én aalté goeje zin. Dat is een parmantig vrouwtje zoals ze dan zeggen, goed verzorgd en altijd goeie zin.
We hôn ne bepôlden tiid afgesprooke, ik moet zègge dét'tie prónt óp tiid was. We hadden 'n bepaalde tijd afgesproken, ik moet zeggen dat hij precies op tijd was.
propje, pröpkes, propjes, Óp school schóóte we meej 'n èllestiekske pröpkes nô de mister és'sie't nie zag. Op school schoten we met een elastiekje propjes naar de meester als hij het niet zag.
prossen, prosse, kliederen, Wa zéd'de toch lékker ôn't prosse meej dé sliik, bakt mér 'n möpke vur mén. Wat ben je toch lekker aan het kliederen met dat slijk, bak eens een koekje voor mij.
pruim, prûim, pruim, T’is mén nog gin prûim tebak wérd. Het is me nog geen pruim tabak waard. Het is me geen cent waard.
Meervoud prûime. Prûime zén goed vur’rew’wen afgang, mér ge moet'ter ók nie alteveul van eete. Pruimen zijn goed voor je stoelgang, maar je moet er ook niet al te veel van eten.
prulachtig, pruláéchteg, slecht, D'n dieje hi z'n wéérek zómér pruláéchteg afgeleeverd, dé hôj ik nie van hum gedócht. Die man heeft zijn werk zomaar slecht afgeleverd, dat had ik niet van hem verwacht.
prullerij, prulderèèj, prullen, Dés ne sjachelàèr, héij hi aalté wél iet van die prulderèèj bè és’sie in’t dörp kömt. Dat is een sjacheraar, hij heeft altijd wel iets van die prullen bij als hij in het dorp komt.
prut, prut, viezigheid, Zit'ter nie in dieje prut te fruute, wa moet'te dôr nouw nog ûthaole, lôt toch zitte. Zit er niet in die viezigheid te wroeten, wat moet je daar nog uithalen, laat toch zitten.
puf, puf, zin, Ik héb ginne puf um daor nog ôn te begiene, we hébbe vendaog al zat gedôn. Ik heb geen zin om daar nog aan te beginnen, we hebben vandaag al genoeg gedaan.
puimsteen, pûmstiin, puimsteen, És ge vruuger smérrege hand hôd, dan kriig’de ne pûmstiin um ze zûiver te schuure. Als je vroeger smerige handen had dan kreeg je een puimsteen om ze zuiver te schuren.
puin, paone, kweekgras, Paone in'new'wen hof dé's nie goed, paone dé's kortenbè 't érgste ónkrûid. Kweekgras in je tuin dat is niet goed, kweekgras dat is zowat het ergste onkruid.
puitoor, pûitóór, etterbuil, In èlleke klas zit wél iin of andere pûitóór, die zitte'ner aalté wél'les tussen. In elke klas zit wel een of andere etterbuil, die zitten er altijd wel eens tussen.
pul, pul, jonge kip, tienermeisje, És zóó'n schón pul in de straot kömt, kiike de jóng manne d'r óógen ût. Als zo'n mooi meisje de straat in komt, kijken de jongens hun ogen uit.
Meervoud pulle. De pulle zén bekant ôn de lèg, daor kun'de nog hil wa aojer van raope. De jonge kippen zijn bijna aan de leg, daar kun je nog heel wat eieren van rapen.
pulken, pölleke, peuteren, Ge moet nie in'new neus zitte te pölleke, dé's nie schón, vat’tew’we snotlap mér'res. Je moet niet in je neus zitten te peuteren, dat is niet netjes, neem je zakdoek maar eens.
putterbol, putterbolle, stuiters, Meej iizere putterbolle din we naogóóje dur't kôrspóór, nou is'ser gin van twii nog. Met ijzeren stuiters deden we nagooien door 't karrenspoor, nu is er geen van beiden nog.
quidam, kwiedam, grapjas, Wa zéd'de ne kwiedam, gi zé nie tevreeje és ge de mènse nie op de kaast kunt jaoge. Wat ben je een grapjas, je bent niet tevreden voor je de mensen op de kast kunt jagen.
raad, ginne raod, geen raad, És ge meej’jew áéremoej ginne raod wit, dan zéd’de nie wérd, dé ge ze hét. Als je met je armoede geen raad weet, dan ben je niet waard, dat je ze hebt. Leren leven met het weinige dat er is.
raadsel, rôdseltje, raadseltje, Oopa moet dik nô de kléénkénder lûstere want dan hôn ze wir 'n rôdseltje. Opa moet dikwijls naar de kleinkinderen luisteren want dan hadden ze weer een raadseltje.
raam, rômke, raampje, Saatemiddegs moes ik dé rômke van vurre én vanaachtere vérreve dan kóst dréúge. Na de middag moest ik dat raampje van voor en vanachter schilderen dan kon het drogen.
rafel, réffel, spillebeen, Van die lange maoger kénder daor zègge ze van, wa is dé toch 'n lange réffel. Van die lange magere kinderen daar zeggen ze van, wat is dat toch een lange spillebeen.
raken, raoke, belanden, Van't bèd óp't stróój raoke. Van het bed op het stro belanden. Je komt van de regen in de drup.
rapen, raope, rapen, Raope doen't gat gaope. Rapen doen het gat openen. Het eten van rapen bevordert de winderigheid.
rapplement, rapplemènt, berisping, Ik weet nie wa'k verkiird gedôn héb, mér ik kriig me toch 'n rapplemènt. Ik weet niet wat ik verkeerd gedaan heb, ik kreeg me toch een berisping.
ravage, revôzzie, ravage, Wa was dé 'n revôzzie meej dé óngeluk, gelukkeg gin dóój mér dé hôj ók nog gekund. Het was 'n ravage bij dat ongeluk, gelukkig geen doden maar dat had ook nog gekund.
ravotten, revotte, stoeien, Die jónges die kunne wa revotte én dé's nie érg és'se mér nie gôn ligge te vééchte. Die jongens die kunnen wat stoeien en dat is niet erg als ze maar niet gaan vechten.
rechtsomkeert, rééchtsumkiir, rechtsomkeer, We wôrre ôn't wandele én't begós me toch te wirliechte, wéij meej rééchtsumkiir. We waren aan de wandel en toen begon het te bliksemen, wij meteen rechtsomkeer.
redelijk, rillek, redelijk, Ze zin taonemekaor dét’ter sléécht ûtzag, ók al was't rillek, ge zé ûtgeschaokeld. Ze zeiden meteen dat het er slecht uitzag, ook al was het redelijk, je bent uitgeschakeld.
reden, reeje, reden, És ge'n goej reeje héd dan zal ik wél'les éfkes meej ôndaacht nô èùw lûstere. Als je een goede reden hebt dan zal ik wel eens even met aandacht naar jou luisteren.
regen, rèègen, regen, Rèègen is nie plezierreg, aaventoe moet'tet'ter toch van komme, alliin al vur't gewaas. Regen is niet prettig, soms moet het er toch van komen, alleen al voor het gewas.
regenen, rèègene, regenen, Oover ‘n lutske gee’get rèègene. Over een tijdje gaat het regenen. Dadelijk gaat het regenen.
reiger, réijger, reiger, Schéijte lék ne réijger. Schijten als een reiger. Diarree hebben.
relikwie, rillekwie, relikwie, És ge óp bèèvert góngt, dan kós'te daor de rillekwie van nen héllege veriire. Als je op bedevaart ging, dan kon je daar de relikwie van een heilige vereren.
repareren, ripperiire, repareren, És ge aauw spulle in hûis wult hébbe, dan wit'te dég'ge veul zult moete ripperiire. Als je oude spullen in huis hebt, dan weet je dat je veel zal moeten repareren.
repen, riipe, repen, Meej 'n vélleg van 'n fiets daor kósse de kénder vruuger goed meej riipe. Met een velg van een fiets daar konden de kinderen vroeger goed mee hoepelen.
reper, riiperd, rokkenjager, uitgaander, Dé’s aaltè zónne riiperd geweest. Dat is altijd al zo’n rokkenjager geweest. Dat is altijd zo’n playboy geweest.
Meervoud riipers. Daor in dé hûshaauwe, dé zén allemôl riipers, ze kunne gewóón nójt nie thûisbliive. Daar in dat gezin, dat zijn uitgaanders, ze kunnen gewoon nooit thuisblijven.
repeteren, rippetiire, repeteren, És ge bè't teniil zit dan moet'te veul rippetiire, ge moet'tew in'new'we rol inlèève. Als je bij te toneelclub bent dan moet je veel repeteren, je moet je in je rol inleven.
rest, réést, rest, Ik hôj ze geroepe vur't eete, ik zie'jer inne ônkomme én dan kömt de réést ók wél. Ik had ze geroepen voor het eten, ik zie er een aankomen en dan komt de rest ook wel.
Wór 'r mér inne drinkt én de réést zingt, dôr moet'te nie zén. Waar er maar een drinkt en de rest zingt, daar moet je niet zijn. Om te feesten moet je niet in de kerk zijn.
retireren, rétteriirde, heen en weer lopen, De mister rètteriirde dur de klas mér kortsernao wier'rie wir kallem. De meester liep kwaad heen en weer door de klas maar later werd hij weer rustig.
reumatiek, rimmetiek, reuma, Veul mènse klaoge van rimmetiek én dé's 'n kwaol wór ge nie héndeg mér af komt. Veel mensen klagen over reuma en dat is een kwaal waar je niet makkelijk vanaf komt.
richt, riecht, richtinggevoel, Diejen boer die hi goej riecht, héij ploegt meej z'n pérd kaorsrééchte vóóre. Die boer heeft een goed richtinggevoel, hij ploegt met zijn paard kaarsrechte voren.
riek, rèèk, hooihark, Meej 'n rèèk schaorde ze't hóój, wa óp rûiters of óppers moes, bè mekaore. Met een hooihark harkten ze het hooi, wat op ruiters of oppers moest, bij elkaar.
riek, riek, riek, Ammel zéijk óp ne riek; gier óp 'n bats. Allemaal zeik op een riek, gier op een bats. Allemaal onzin, poeha, kouwe drukte, vergeefse moeite.
rietvink, rietvink, karekiet, De rietvink wónd in't riet, 't spinneköpke vèngt spinnen én de graspieper zingt schón. De karekiet woont in 't riet, de vliegenvanger vangt spinnen en de leeuwerik zingt mooi.
rigueur, regéúr, tegendraads, tegen de regels in, D'n dieje is krék nen eezel, aalté is'sie teegen't regéúr in, ge kun'ter gin kante meej in. Die man is precies een ezel, altijd is hij tegendraads, je kunt er geen kant mee op.
Zé toch nie zó teegen’t regéúr in. Ben toch niet zo tegen de draad in. Ben toch niet zo tegen de regels in.
rijden, réije, rijden, Dé mès is zó bót dég'ger óp'pew blóóte kónt meej nôr keule kunt réije. Dat mes is zo bot dat je er op je blote kont mee naar Keulen kunt rijden. Het mes is ontzettend bot.
rijeren, rèère, bibberen, Ze zat óp der're stoel te rèère. Ze zat op haar stoel te bibberen. Ze zat op haar stoel te rillen.
rijk, riik, rijk, És ga van n’n boer riik wordt, dan wor’det irlek. Als je van een boer rijk wordt, dan word je dat eerlijk. Een boer is slimmer dan je denkt.
rijkelijk, riikelek, erg, Vôdder zi teege de manne, gô te bed, zit'ter ammel te gaope, t’is al riikelek laot. Vader zei tegen de kinderen, ga naar bed, zit er allemaal te geeuwen, het is al erg laat.
rijksdaalder, riksdôlder, rijksdaalder, Ut kost mér inne riksdôlder én daor kun'de zéllef wénneg vur ópripperiire. Het kost maar een rijksdaalder en daar kun je zelf niet veel voor opknappen.
rijp, riip, rijp, És 'n pèèr riip is, dan vèlt ze, ók al vèlt ze in de strónt. Als een peer rijp is, dan valt ze, ook al valt ze in de stront. Wanneer de goede tijd er is moet het gebeuren.
rijzen, riize, rijzen, Vur't bróód in d’n oove gi, moet’tet nog wa riize, anders sleu'get nèr. Voordat het brood in de oven gaat, moet het nog wat rijzen, anders slaat het neer.
riskatie, riskôssie, risico, Ge gô nogal wa riskôssie ôn, és ge daor ôn meej wult doen, want ge riskiirt hilwa. Je gaat nogal wat risico aan, als je daar aan mee wil doen, want je zet veel op het spel.
rits, ritsie, perzikkruid, Ritsie dé was 'n laasteg ónkrûid, daor hôn de boere nogal wa wéérk meej. Perzikkruid dat was een lastig onkruid, daar hadden de boeren nogal wat werk mee.
roeren, ruurt, roert, Hoe miir dég'ge dur'ne strónt ruurt, hoe miir dét'tie stinkt. Hoe meer dat je door een stront roert, hoe meer dat hij stinkt. Stinkende zaken kan men beter met rust laten.
roffel, roeffel, wasbord, Vruuger moes de waas oover de roeffel geröst worre én dé was zwaor wéérk. Vroeger moest de was hard over het wasbord gewreven worden, dat was zwaar werk.
Iemes de vólle roeffel gèève. Iemand de volle laag geven. Iemand op zijn donder geven.
roken, réúke, roken, Tusse róóke én réúke is verschil, róóke duu'de zéllef én in de schaauw réúke ze ham. Tussen roken en roken is verschil, roken doe je zelf en in de schouw roken ze de ham.
roken, róóke, roken, Tusse róóke én réúke is verschil, róóke duu'de zéllef én in de schaauw réúke ze ham. Tussen roken en roken is verschil, roken doe je zelf en in de schouw roken ze de ham.
Zjuust 'n aauw kachel: niks doen és róóke én ûtgôn. Juist een oude kachel: niets doen als roken en uitgaan. Iemand die veel rookt en uitgaat, maar liever niet werkt.
Wór't nóójt rókt, is't ók nie wáérem. Waar het nooit rookt, is het ook niet warm. Ook bij fijne dingen kan er iets verkeerd gaan.
rolletje, rullekes, rolletjes, Ze zègge wél'les dé't óp rullekes lupt én dé wul dan zègge dé't goed gi. Ze zeggen wel eens dat het op rolletjes loopt en dat wil zeggen dat het goed gaat.
ronde, rónde, ronde, Katte én wéijve moete thûis bléijve, manne én hónde moete óp rónde. Katten en wijven moeten thuisblijven, mannen en honden moeten op ronde. Uitgaan is toch (was) eigenlijk vooral iets voor mannen.
rondom, róntelum, rondom, Ik moet nog róntelum 't hûis ópgriessele én ópvèège, dé's nog 'n hil plak. Je moet nog rondom het huis opharken en opvegen, dat is nog een grote ruimte.
rood, róój, rood, Bèèter róój haor óp goeje grónd, és zwart óp 'n eezelskónt. Beter rood haar op goede grond, dan zwart op een ezelskont. Haarkleur zegt niets over iemands inborst.
room, rómme, melk, Lus’te gi rómme bè de koffie, of zéd'de nie róms mér, ge meug'tem ók zwart hébbe. Lust jij melk bij de koffie, of ben je niet 'rooms', je mag hem ook zwart drinken.
roomkiep, rómkieppe, melkkannen, De rómkieppe zén ût d’n tiid, nouw stôn ze beschilderd én wél in de hûskaomer. De melkkannen zijn uit de tijd, nu staan ze beschilderd en al in de huiskamer.
rooms, róms, rooms, Ik zéij goed Róms zègge ze dan én dan kriige ze veul rómme in dur're koffie. Ik ben goed rooms zeggen ze dan en dan krijgen ze veel melk in hun koffie.
rossen, rösse, schurken, De koej hébbe lûis dènk ik want ze stôn ammel te rösse én te schoere. De koeien hebben luizen denk ik want ze staan zich steeds te schurken en te schuren.
rossen, geröst, aangepakt, D’n dieje die hébbe ze's goed geröst én't was nie tevruug, wa is't toch ne mötte. Die jongen hebben ze eens hard aangepakt en het werd tijd, wat is 't een kwajongen.
rotcent, rotscént, rot cent, Héij hi ginne róóje rotcént óp z'n geweete. Hij heeft geen rode rot cent op zijn geweten. Hij heeft niets te verteren.
royaal, rejaol, gul, Wa duu'tie toch rejaol, héij duu krék of't nie óp kan, héij hi gin lûis te vertèère. Wat doet hij toch gul, hij doet net of 't niet op kan, hij heeft geen luis te verteren.
rozenhoedje, róózenhuujke, rozenhoedje, Sómtéije van't jaor wordt 'r in't kepélleke, 'n róózenhuujke gebid. In sommige tijden van het jaar wordt er in het kapelletje, een rozenhoedje gebeden.
ruien, rûize, ruien, We hébbe gin aojer mér, de kieppe zén ôn’t rûize, we zulle ze nouw moete kóópe. We hebben geen eieren meer, de kippen zijn in de rui, we zullen ze nu moeten kopen.
ruiken, ruuke, ruiken, Sómmege bluumkes ruuke lékker, mér ander kunne ècht stinke, mér dan ruukt 't ók. Sommige bloemen ruiken lekker, anderen kunnen echt stinken, maar dan ruikt het ook.
ruilen, rûile, ruilen, Meej rûile moet'ter aalté wa getûiteld worre vurdég'get ins zé meej mekaore. Met ruilen moet er altijd wat gehandeld worden voordat je het eens bent met elkaar.
ruit, rûit, ruit, raam, Un schón geziecht dur 'n kepotte rûit. Een mooi gezicht door een kapotte ruit. Gezegd tegen een kind met tranen in de ogen.
Meervoud rûite. De rûite moete korts gewaase worre, want ze zén vûil van de stóbber én rèègen. De ruiten moeten binnenkort gewassen worden, want ze zijn vies van stof en regen.
ruiter, rûiters, ruiters, Ut hóój óp d’n ékker wier óp rûiters getaase um nog wa wéijer te dréúge. Het hooi op de akker werd op ruiters gezet om nog wat verder te drogen.
rukje, rukske, rukje, Ge moet nie ècht trèkke, nii ge moet aaventoe 'n kléén rukske gèève dan gee'get bèèter. Je moet niet echt trekken, nee je moet soms een klein rukje geven dan gaat het beter.
rus, russe, zoden, Vruuger baauwde w’n hut in de maast 'n hut van russe meej wa takken 'r oover, dé was ons spulkot. Vroeger bouwden we in het bos 'n hut van zoden met wat takken erover, dat was onze speel hut.
russel, russel, rooster, Ge moet dieje russel 's van dé gat afvatte, ik dènk dé't daor verstopt zit. Je moet dat rooster eens van die put afnemen, ik denk dat daar de verstopping zit.
ruw, rèùw, ruwe, És ge veul in de smènt zit dan kréd'de rèùw hand, dan moet'te ze insmèère. Als je veel met cement werkt dan krijg je ruwe handen, dan moet je ze invetten.
ruwigheid, rèùweghéij, ruigte, Die rèùweghéij én dé struuwiil aachter in d’n hof moet nog 's wa ópgerûmd worre. Die ruigte en dat struikgewas achter in de tuin moet nog eens opgeruimd worden.
sabberen, zabbere, zuigen, Nô kléén kélfkes hoef'dew hand mér ût te stèèke én ze begiene al meej te zabbere. Naar jonge kalfjes hoef je, je hand maar uit te steken en ze beginnen meteen te zuigen.
sakkeren, sakkere, mopperen, Aalté is'sie ôn't sakkere, de mopperkónt dé't is, niemes lûstert nog. Steeds is hij aan het mopperen, de mopperaar dat het is, niemand luistert nog.
sakkerju, kerdjuu, verdikkeme, Kerdjuu nouw dé wir, ge zód 's niks hébbe, meej èùw héd'de én haauw'de wéérek. Verdikkeme nu dat weer, je zou eens niets hebben, met jou heb je en houd je werk.
samen, saome, samen, Saome kunne we veul, éijgelek alles, mér nie iederiin die gléúfd dé, ik ók nie. Samen kunnen we veel, eigenlijk alles, maar niet iedereen die gelooft dat, ik ook niet.
santenkraam, santekraom, boel, Góng'de verhûize, dan moes hil de santekraom meej én dé waar 'n hiil gróót kerwaoj. Ging je verhuizen, dan moest heel de boel mee en dat was een heel groot karwei.
schaal, schaol, schaal, Héij góójde ne gulde in de schaol meej 'n bezwaoj és’of’fie 'n schip te wôtter liet. Hij gooide een gulden in de schaal met een gebaar alsof hij een schip te water liet. Het gebaar was ongelooflijk royaal, maar de gave miniem.
schaap, schaop, schaap, De schaop moete in't vurjaor geschórre worre, dan kunne ze wir fris de zómmer in. De schapen moeten in de lente geschoren worden, dan kunnen ze weer fris de zomer in.
schaar, schàèr, schaar, Vur veul dinge héd'de 'n schàèr nóddeg, vur'rew naogel, vur drûijkes èn nog wa. Voor veel dingen heb je 'n schaar nodig, voor je nagels, voor draadjes en van alles.
schaars, schaors, schaars, Ôn dé spul kun'de bekant nie mér ônkomme dé's schaors, dé li ôn d’n inport zègge ze. Dat spul kun je bijna niet meer kopen, dat is schaars, dat ligt aan de import zegt men.
schaars, schors, scheermes, Wulde gi m'n schors éfkes ôngèève, ik gôj mun'nen baord afdoen, dé's vórt hógtiid. Wil jij mijn scheermes even aangeven, ik ga mijn baard scheren, dat is hard nodig.
schaatsen, schôtse, schaatsen, Vruuger gónge we schôtse óp't Krûisvèn of óp de Kernaojk, lôtter nô de Flôs. Vroeger gingen we schaatsen op het Kruisven of op de Karneik, later naar de Flaes.
schade, schaoj, schade terug halen, Komt de schaoj mér’res trughaole és ge wir in de buurt zét. Kom de schade maar eens terug halen als je weer in de buurt bent. Kom bij gelegenheid nog maar eens koffie drinken.
schadelijk, schaojlek, schadelijk, Veul dinge die we doen zén schaojlek vur't muljeuj, éijgelek zó'wa alles. Veel dingen die we doen zijn schadelijk voor het milieu, eigenlijk zowat alles.
schaden, schaojt, schaden, Al wa't óóg nie zie, dé schaojt 't hart nie. Al wat het oog niet ziet, dat doet het hart geen schade. Wat je oog niet ziet kan je hart niet deren.
schaffieren, schefiere, ontzien, zuinig zijn op, Héij wordt wa aauwer, dörrum moet'tem in bitje schefiere héij hi prebleeme genóg. Hij wordt wat ouder, daarom moet je hem wat ontzien hij heeft problemen genoeg.
Iet wat'tew lief is in't lèève, dé moet'te schefiere, mér dé's aauwverwètst. Iets wat je lief is in het leven, daar moet je zuinig op zijn, maar dat is ouderwets.
schamen, schaome, schamen, De óóge ût uwwe kop schaome. De ogen uit je hoofd schamen. Achteraf ontzettende spijt hebben van zijn gepleegde wandaden.
schaper, schèèper, herder, De schèèper góng vruuger meej 'n kóój schaop nô de haoj nouw lóópe ze in de waoj. De herder ging vroeger met 'n kudde schapen naar de heide nu lopen ze in het weiland.
scharen, schaore, nemen, Bloemkónte die schaore van alles meej és'se èrges schón bluumkes zien stôn. Bloemenliefhebbers die nemen van alles mee als ze ergens mooie bloempjes zien staan.
scharminkel, scherminkel, scharminkel, Un hiil maoger koej daor zègge ze van dé't 'n scherminkel is èn dé's érg vur die koej. Een heel magere koe noemen ze 'n scharminkel en dat is erg voor die koe.
scharren, schaore, scharrelen, harken, De kieppe zén wir druk ôn't schaore, ik hôj wa voejer tusse de groes gegóójd. De kippen zijn weer druk aan het scharrelen, ik had wat voeder in het gras gestrooid.
Dôr ge schaord moet'te pikke. Waar je scharrelt moet je pikken. Waar men werkt moet men de kost krijgen.
Verleden tijd schaorde. Meej 'n rèèk schaorde ze hóój of stróój bè mekaor wa anders verlórre góng. Met een hooihark, harkten ze hooi of stro bij elkaar wat anders verloren ging.
scheef, schiif, scheef, Un bitje schiif dé juffert goed. Een beetje scheef dat staat goed. Anders dan anders valt op.
scheel, schèèl, deksel, Ge moet 'n schèèl óp dé pötje doen, anders krûipe al'lew mölders 'r wir ût. Je moet een deksel op dat potje doen, anders kruipen al je meikevers er weer uit.
scheel, schèèl, scheel, D’n dieje is ècht schèèl, die kan meej z'n linkse óóg in zun'ne rééchtse broekzak kiike. Die man is echt scheel, die kan met zijn linker oog in zijn rechter broekzak kijken.
scheermes, schérmès, scheermes, Un schérmès köm'ter nie mér ôn tepaas, alles gi vórt meej éllektriekke mesjientjes. Een scheermes komt er niet meer aan te pas, alles gaat nu met elektrische machientjes
scheet, scheet, windje, Ur mag gin scheet verkiird zitte, of z’n klèp hèngt schiif. Er mag geen windje verkeerd zitten, of zijn mond hangt scheef. Al is het nog zo’n kleinigheid, hij maakt er een hoop heisa over.
scheiden, schaoje, scheiden, Schaoje kun'de wél doen mér't brèngt alliin nog miir ellénde vur de kénder. Scheiden kun je wel doen maar het brengt alleen nog meer ellende voor de kinderen. És ge iet nie mér wit, dan zègge ze al gaauw, dég'ge nie mér wit hoe't schaojt. Als je iets niet meer weet, dan zeggen ze al vlug, dat je niet meer weet hoe het zit.
schelen, schille, schelen, Ut kan mér 'n bitje mér schille. Het kan maar een beetje meer schelen. Het kan niet veel meer schelen.
Ut kan me nie schille wa de mènse zègge, t’is goed èn lôt ze dan mér lulle. Het kan mij niet schelen wat de mensen zeggen, het is goed en laat ze dan maar praten.
Ut schilt nie veul of die manne zén éffe gróót, héij duu d'n oudste nog vurbè. Het scheelt niet veel of die kinderen zijn even groot, hij groeit de oudste nog voorbij.
schelf, schèlleft, hooizolder, És ze meej de kónt dur de schèlleft hange zén ze allemôl inder. Als ze met de bips door de hooizolder hangen zijn ze allemaal hetzelfde. Bij het kiezen van je levenspartner moet je vooral op het innerlijke letten en niet al teveel op het uiterlijk.
schelm, schèllem, bengel, T’is ne schèllem, ge moet'tem nie ûtschiite want dan naoj'tie'jer ût. Het is een bengel, je moet hem de waarheid niet zeggen want dan loopt hij vlug weg.
schelp, schölp, schulp, Tuun'ter óp ônkwam króóp ie in z'n schölp, héij dörfde nie dur te driive. Toen puntje bij paaltje kwam kroop hij in zijn schulp, hij durfde niet door te drijven.
schenk, schènke, botten, D’n dieje is grof van schènke, dé kan nog ne hille klöpper worre zóó te zien. Die jonge man heeft grove botten, dat kan nog een stevige kerel worden zo te zien.
schepwade, schèpwaoje, schepnetten, Vruuger wôrre'ner bekant gin schèpwaoje èn nouw bekant gin vlinders mér. Vroeger waren er bijna geen schepnetten en nu bijna geen vlinders meer.
scheren, schèère, scheren, Ge moet schèère, nôvenant ge wól hét. Je moet scheren naargelang je wol hebt. Je moet niet meer uitgeven als je hebt.
scherp, schéérep, scherp, geslepen, Ut kömt zó spits nie és’t mér schéérep is. Het komt zo spits niet als het maar scherp is. Het komt niet zo precies.
Geridschap moet'te goed schéérp haauwe és ge teminste goej wéérk wult maoke. Gereedschap moet je goed scherp houden als je tenminste goed werk wil maken.
De mèsse moete schéérp gemôkt worre, ge kun'ter'rew bóttramme nie mér meej snéije. De messen moeten geslepen worden, je kunt er je boterhammen niet meer mee snijden.
scherpen, schéérepe, scherp maken, De zôssie is bot die zal ik 's schéérepe, dan kun'de de schitbósse wir maoje. De zeis is bot die zal ik eens scherp maken, dan kun je het gras rondom de koeiendrek weer maaien.
scheuren, schéúre, scheuren, D’n dieje zal z’n blaos nie schéúre. Hij zal zijn blaas niet scheuren. Hij heeft het werken niet uitgevonden.
scheut, scheut, steek, Ik kriig nen hèftege scheut in mun'ne rug, 't waar mér amper te verdraoge. Ik kreeg een hevige steek in mijn rug, het was bijna niet te verdragen.
scheutig, scheuteg, toeschietelijk, Héij is nie zó scheuteg és'ser iet van'nem gevraogd wordt, héij kèkt 't nog wél éfkes af. Hij is niet zo toeschietelijk als hem wat gevraagd wordt, hij kijkt de kat uit de boom.
schielijk, schielek, plotseling, Dieje mèns is nog mér schielek gestörreve, dé hôj gi'man ôn zien komme. Die man is nog maar plotseling gestorven, dat had niemand verwacht.
schieten, schiete, glippen, schieten, Ge héd van die pèère die al ût'tew hand schiete és ge ze ôn't schèlle zé. Je hebt van die peren die al uit je handen glippen als je ze aan het schillen bent.
Ge liegt dé't wit van’new óóge zwart vur’rew gat schiet! Je liegt dat het wit van je ogen zwart voor je gat schiet. Je liegt of het gedrukt staat.
Voltooid deelwoord geschoote. Héij hi de hûid al verkocht, vur dét'tie d'n bèèr geschoote hi. Hij heeft de huid al verkocht, voordat hij de beer geschoten heeft. Hij is erg voorbarig.
Nie geschoote is aalté mis. Niet geschoten is zeker mis. Altijd proberen anders is het zeker mis.
schieter, schieters, knikkers, Nô de geschilderde liime knikkers zén'ner de glaoze schieters vur in de plak gekomme. Na de geverfde lemen knikkers zijn er de glazen knikkers voor in de plaats gekomen.
schietworm, schietwörm, zilvervisjes, Schietwörm lèève gàère in wa klammege rûmtes, és ge ze trappiird schiete ze hôsteg wèg. Zilvervisjes leven in wat vochtige ruimten, als je ze betrapt lopen ze inderhaast weg.
schijf, schéfkes, schijfjes, Strûifappel wôrre dik van die verneepe dinger die toch in schéfkes wiere gesneeje. Appels voor de pannenkoek waren dikwijls tweede keus die werden toch in schijfjes gesneden.
schijtachtig, schiitáéchteg, angstig, Doe nie zó schiitáéchteg, ge moet nie bang zén, de kapper knipt alliin 'w haor mér. Doe niet zo angstig, je moet niet bang zijn, de kapper knipt alleen je haar maar.
schijtbos, schitbósse, gras rondom koeienvla, We moete de koejschitte gôn brèèke, anders is de waoj strak niks és schitbósse. We moeten de koeienvlaaien gaan breken, anders staat de wei straks vol 'schitbossen'
schijten, schéijte, schiite, schijten, poepen, Bè hum kan’nek in de pap schéijte. Bij hem kan ik in de pap schijten. Van hem kan ik alles gedaan krijgen.
És ge lékker wult schiite, héd’de aalté strónt te kort. Als je lekker wil poepen, heb je altijd poep tekort. Lekker is maar één vinger lang.
Héij schét hóóger és z'n kónt sti. Hij schijt hoger als zijn kont staat. Hij loopt van verwaandheid naast zijn schoenen.
Voltooid deelwoord gescheete. D'r zén mènse die hébbe gescheete vur nen andere z'n broek los hi. Er zijn mensen die hebben gepoept voor een ander zijn broek los heeft. Sommige mensen zijn nu eenmaal vlugger dan andere.
T’is nog al wa gescheete. Het is nogal wat gescheten. Het stelt niets voor.
schijthuis, schiithûis, bangerik, Die is al bang van 'n mûis die wèglupt, wa is't toch 'n schiithûis. Ze is al bang van een muis die wegloopt, wat is het toch een bangerik.
schilderij, schilderèèj, schilderij, Ik héb van't aauw hûis 'n schilderèèj laote maoke èn t’is schón geworre. Ik heb van het oude huis een schilderij laten maken en het is mooi geworden.
schillen, schèlle, schillen, Ge moet ne kléénen érrepel nie te dik schèlle. Je moet een kleine aardappel niet te dik schillen. Je kunt van een kind niet alles verwachten.
schob, schop, opberghok, In de schop wier alles bewaord, zóó'és de kiepkaor, hógkaor èn't geridschap. In de opberghok werd van alles bewaard, zoals de kip kar, hoog kar en het gereedschap.
schobber, schoeber, schobbejak, Nie kaod van aord mér'tis èn blé ne schoeber èn dé zal'lie wél bliive. Niet kwaad van inborst maar het is en blijft een schobbejak en dat zal hij wel blijven.
schoenmaker, schoenmaoker, schoenmaker, Héd’de de schoenmaoker nie betôld? Heb je de schoenmaker niet betaald? Werd gezegd als je schoenen (van nieuwigheid) kraakten.
schoer, schoer, plens, In de haoj is me toch 'n schoer wôtter gevalle, was'ser hier ók zó'n stortbûij? In de heide is me toch een plens water gevallen, was er hier ook zo'n stortbui?
schoffelen, schoeffelt, schoffelt, Héij schoeffelt óp z'n gemak dur de bónne, terwélle schoeffel'tie 't ónkrûid wèg. Hij schuifelt op zijn dooie gemak door de bonen, onderwijl schoffelt hij het onkruid weg.
scholm, schóm, windhalm, Ôn de rand van de haoj èn't bos zie'de in de zómmer de schóm raozeg stôn te bloeie. Aan de rand van de hei en bos zie je in de zomer de windhalm rossig staan bloeien.
schoolmeester, schoolmisters, schoolmesters, Hónderd schoolmisters, neege én neegenteg gékke. Honderd schoolmeesters, negen en negentig gekken. Weinig goede schoolmeesters.
schoon, schón, mooi, fraai, Ut lèève kan hiil schón zén èn dé moet'te wél aalté óp z'n wàèrde zien te belèève. Het leven kan heel mooi zijn en dat moet je wel altijd op z'n waarde zien te beleven.
Van ‘n schón tôffel it’te nie lang. Van een mooie tafel eet je niet lang. Gezegd van een mooi meisje, maar ze heeft verder geen cent en kent ook het huishouden niet.
In de waoj dór sti schónne klàèver, t’is schón um te zien, de koej kunne vórt. In de wei staat mooie klaver, het is fraai om te zien, de koeien kunnen weer even eten.
schoorsteen, schórstiin, schoorsteen, Ge moet nie wéijer gôn vréije, és dég’ge de schórstiin zie róóke. Je moet niet verder gaan vrijen, als dat je de schoorsteen ziet roken. Het geluk is vaak dichterbij dan je denkt.
schop, schup, spade, Meej de schup wèrreke is nog zwaor wéérk èn zeeker és ge dé nie gewènd zé. Met de spade werken is nog zwaar werk en zeker als je dat niet gewend bent.
schopstoel, schupstoel, schopstoel, Óp ne schupstoel zitte. Op een schopstoel zitten. Zijn baan hangt aan een zijden draadje.
schors, schors, bast, Ôn de schors kun'de d'n bóóm kènne, die zén'der van wit nô zwart, van rèùw nô glad. Aan de bast kun je de boom kennen, die zijn er van wit tot zwart, van ruw tot glad.
schouder, schaauwer, schouder, Ik héb van de wèèk munne schaauwer beziird èn nouw zéij ik 'n tédje ûtgespanne. Ik heb van de week mijn schouder bezeerd en nu ben ik een tijdje uit de roulatie.
schouw, schaauw, schouw, Tuun de kat moes jónge hôj ze ne nèst gemôkt ónder de schaauw in de koolenbak. Toen de kat moest jongen had ze 'n nest gemaakt onder de schouw in de kolenbak.
schraal, schraol, karig, mager, És ge meej 'n schraol inkomme moet lèève dan zén krûmmeltjes ók bróód. Als je met een karig inkomen moet leven dan zijn kruimeltjes ook brood.
Ge kunt meej schraol hand toch nog wél ne schraole hérring eete, begrép'te? Je kunt met schrale handen toch nog wel een magere haring eten, begrijp je?
schram, schramme, krassen, Meej brèmbeejzie plukke kós'te schramme óplóópe, de schónste beejzies kós'te nie ôn. Met braambessen plukken kon je krassen oplopen, de mooiste bessen kon je niet aan.
schranzen, schranze, schrokken, Wa kunne die manne toch ónbesnutst ligge te schranze, wór laote z't. Wat kunnen die kinderen toch ontzettend schrokken, hoe kunnen ze het op.
schreeuwen, schreuwe, huilen, Ge moet nie schreuwe ménneke, ik zal'ler gaauw 'n plôster ópplékke èn dan is't bèèter. Je moet niet huilen kind, ik zal er vlug een pleister opplakken en dan is het beter.
schrijven, schriive, schrijven, Sjónge, jónge, gi moet toch 's wa bèèter liire schriive, zó'iet kan niemes lèèze. Sjonge, jongen, jij moet toch eens wat beter leren schrijven, zoiets kan niemand lezen.
Schrii’vet mér óp uwwen bûik, dan kun’det meej’jew hèm ûtvèège. Schrijf het maar op je buik, dan kun je het met je hemd uitvegen. Je kunt er naar fluiten.
schrijvertje, schriiverke, geelgors, Vruuger wónde'ner in de bràème wél'les ne schriiverke, mér nouw zie'de ze nie mér. Vroeger woonde er in de bramen wel eens een geelgors, maar nu zie je ze niet meer.
schriks, schrieks, schuin, Die mènse wór dég'get oover héd die woone hier schrieks teegenoover in dé gróót hûis. Die mensen waar je het over hebt die wonen hier schuin tegenover in dat grote huis.
schudden, schud, schud, Schud mér in m’n pèt, dan zuuk ik ‘t thûis wél ût. Schud maar in mijn pet dan zoek ik het thuis wel uit. Ik snap er niets van.
schuif, schûif, lade, T’is dik gemak zó'n gróóte schûif ónder 't tôffelblad, hil't eetgetûg lit'ter in. Het is dikwijls makkelijk zo'n grote lade onder het tafelblad, alle bestek ligt erin.
schuifelen, schoeffele, schuifelen, Aauw mènse die nie'mér goed te biin zén die schoeffele vurziechteg wa hérs èn gins. Oude mensen die niet goed meer ter been zijn die schuifelen voorzichtig wat heen en weer.
schuilen, schûile, schuilen, Hôd'de nog moete schûile tuun ge de érdbeejzies ôn't zètte word, of viel't meej? Had je nog moeten schuilen toen je de aardbeien aan het planten was, of viel het mee?
schuim, schûim, schóm, schuim, Ójt zie'de ôn de zee van dé schûim óp't wôtter ligge, hil flatse vliege 't strand óp. Ooit zie je aan de zee schuim op het water liggen, grote vlokken vliegen het strand op.
Ik zéij ginnen bierdrinker mér op 'n goej glas bier hurd wél ne kraog van schóm. Ik ben geen bierdrinker maar op een goed glas bier hoort wel een kraag van schuim.
schuins, schûns, scheef, Dé tûrf schöpke in Nittersel hèng'ter vórt schûns bè, dé mieterd urdaogs in mekaor. Dat turfschuurtje in Netersel hangt er voort scheef bij, dat valt binnenkort in elkaar.
schuinse, schûnse, losbol, T’is ne schûnse mér héij kan hiil ôrrege möpkes vertèlle daor hit'tie veul sjoeche van. Het is 'n losbol maar hij kan heel aardige grapjes vertellen daar heeft hij verstand van.
schuiven, schûft, schuift, Héij schûft 't ze veul meugelek óp 'n ander, mér zélf is'sie ók nie ze zûiver óp de graod. Hij schuift het zoveel mogelijk op een ander, maar zelf is hij ook niet zuiver op de graad.
Schûif mér ôn, ge hét toch niks te verlètte. Schuif maar aan, je hebt toch niets te verliezen. Kom er toch bijzitten, je hebt toch tijd genoeg.
schuren, schoere, schurken, Die váérekes hébbe veul jeuk zód'de zègge, ze zén d'r aojge ônhaauwend ôn’t schoere. Die varkens hebben veel jeuk zou je zeggen, ze schurken zich regelmatig.
schuw, schèùw, schuw, Die nuuw kieppe zén nog wa schèùw, ze moete nog wa wènne ôn de kóój. Die nieuwe kippen zijn nog wat schuw, ze moeten nog wat wennen aan het hok.
secuur, sekuur, precies, Dé's sekuur wéérk dé zie ik wél, daor zén m'n óóge nie goedzat vur, ik zie dé nie mér. Dat is precies werk dat zie ik wel, daar zijn mijn ogen te slecht voor, ik zie dat niet meer.
seffens, séffes, dadelijk, Ik zal dé séffes wél éfkes doen, mér nouw moet ik urst 'n ander kerwaoj klaore. Ik zal dat dadelijk wel even doen, maar nu moet ik eerst een ander karwei klaren.
semmelen, sémmele, zeuren, Wa kan dé mènske toch sémmele, ze wul van alles mér wit zéllef nie wa. Wat kan dat vrouwtje toch zeuren, ze wil van alles maar weet zelf niet wat.
semmelen, zimmele, zemelen, Vruuger moesse de zimmele ût 't mèèl gezifd worre, um mik te bakke. Vroeger moesten de zemelen uit het meel gezeefd worden, om witbrood te bakken.
semmelkont, sémmelkónt, zeur, Un sémmelkónt of -trien moet én zal snébbele, és'ser niemes is vat ze d'n tèllefóón. Een zeur moet en zal kletsen, als er niemand is pakt ze de telefoon.
serieus, sirriejeus, serieus, Zéd’de gék, ge moet dieje praot nie zó sirriejeus nèmme, die naoj'tew aalté mér wa óp. Ben je mal, je moet zulke praat niet zo serieus nemen, die jut je altijd maar wat op.
si comme ça, siekomsa, hetzelfde, Dés van siekomsa. Dat is van hetzelfde. Dat is van hetzelfde laken en pak.
sigaar, segaore, sigaren, Segaore hé'k nog nójt gerókt, dé was tuun miir vur aauw mènse. Sigaren heb ik nog nooit gerookt, dat was toen meer iets voor oude mensen.
sigaret, segrètte, sigaretten, Segrètte róóke duu'jek al féfteg jaor, mér'tis niks wérd èn ók nog veuls te duur. Sigaretten roken doe ik al vijftig jaar, maar het is niet goed en ook nog veel te duur.
simkloot, simklóót, jengelend kind, Ne simklóót is 'n jungske dé um ne niks li te simme, ge wor'ter bekant gék af. Een jengelend kind is een kind dat om niets ligt te huilen, je wordt er bijna gek van.
simmen, simme, jengelen, És kénder iet nie meuge wa ze gàère doen, dan gôn ze mér wa zitte te simme. Als de kinderen iets niet mogen wat ze graag doen, dan gaan ze maar wat zitten te jengelen.
sinds, sénds, sinds, Sénds dé óngeluk hit'tie nie mér gereeje meej zun'ne waoge, héij dörft nie mér. Sinds dat ongeluk heeft hij niet meer gereden met zijn auto, hij durft niet meer.
sint-jansbes, sintjansbeejzie, bosbessen, Wa kun'de plukke meej Sint Jan? Sintjansbeejzie netuurlek, dé's lékker in de strûif. Wat kun je plukken met Sint Jan? bosbessen natuurlijk, dat is lekker in de pannenkoek.
Sinterklaas, sintreklaos, sint nicolaas, Zó dréúg és de kónt van Sintreklaos. Zo droog als de bips van Sint Nicolaas. Erg droog.
sjanfoeteren, sjamfoettere, mopperen, Lôt'tem toch sjamfoettere, lôt'tem zunne körf mér ne kiir umschudde. Laat hem toch mopperen, laat hem z'n leed maar een keer vertellen.
sjezen, ôn’t sjeeze, aan het rennen, Die is aalté ôn’t sjeeze, ze sjeest van't iin nô't ander, ze hi gin zittende kónt. Zij is altijd aan het rennen, ze spoedt zich van 't een naar 't ander, ze heeft geen rustige aard.
sjok, óp sjok gôn, er op uit gaan, Ge moet ók nie óp sjok gôn és ge wit dét’ter iemes néffe zoow komme. Je moet ook niet weggaan als je weet dat er iemand langs zou komen.
sla, slaoj, sla, Slaoj meej aojer bè de érpel is m'n kösje, daor kunne ze me blèèj meej maoke. Sla met eieren bij de aardappelen is mijn kostje, daar kunnen ze me mee verwennen.
slaag, slaog, slaag, Slaog kriige lék hóój. Slaag krijgen als hooi. Een flinke aframmeling krijgen. Flèère, pèère, slaoge én slôn, dóffe én fómpe mér't bliif handwerk. Zes verschillende woorden om handtastelijk te zijn, maar het bleef wel handwerk.
slaan, slaoge, slaan, Ge meugd nie slaoge héd'de dé gehurd, anders zal ik èùw 's in de dónker kaast zètte. Je mag niet slaan heb je dat gehoord, anders zal ik jou eens in de donkere kast zetten. És'ser geslôn moet worre dan duu’wik dé wél, mér ge meugd hillemôl nie slôn. Als er geslagen moet worden dan doe ik dat wel, maar je mag helemaal niet slaan.
slaapkamer, slôpkaomer, slaapkamer, Vruuger hóng'er 'n wéijwôttersvat in èlleke slôpkaomer mér dé's verleeje tiid. Vroeger hing er 'n wijwatervat in elke slaapkamer maar dat is verleden tijd.
slab, slébberke, slabbetje, Ge moet dieje klééne 'n slébberke ôn doen, wan’tie zit te ziivere èn te smorse. Je moet dat kind een slabbetje aan doen, want het zit te kwijlen en te morsen.
sladoos, slaojdóós, traag iemand, Wa is't toch 'n slaojdóós, ge kun'ter nie meej vórt, t’is zund. Wat is het toch een traag iemand, je kan er niets mee beginnen, het is jammer.
slag over keer, slag oover kiir, telkens, Meej't kónkoers woow'wet pérd nie oover de schans, héij liep'per slag oover kiir néffe. Met het concours wou het paard niet over de hindernis, hij liep er telkens langs.
slak, slékke, slakken, De slékke frèète in d’n hof alles af, wa moet ik daor nouw toch wir meej begiene? De slakken vreten in de tuin alles op, wat moet ik daar nu toch weer mee beginnen?
slameur, sleméúr, zorgen, Lôt ze mér pertéije, meej die manne héd’de gin sleméúr, daor héd’de gin umkiike nô. Laat ze maar met rust, met die kinderen heb je geen zorgen, daar hoef je niet naar om te kijken.
slapen, slaope, slapen, Ge meugd gerust zitte te slaope, mér van dé gesnörk daor wor ik nie goed van. Je mag gerust zitten te slapen, maar van dat gesnurk daar word ik niet goed van.
Twii geloove óp iin kusse, daor slôpt d'n duuvel tusse. Twee geloven op een kussen, daar slaapt de duivel tussen. Gemengde huwelijken mislukken veelal.
slecht, slééchte, slechte, Ut zén slééchte érpel, ze zén glaozeg èn ze blómme nog nie al héd'det gàère. Het zijn slechte aardappelen, ze zijn glazig en ze bloemen nog niet al zou je het willen.
Wa goed wèg is, kömt nie sléécht trug. Wat goed weg is, komt niet slecht terug. Van wat men lekker vindt, wordt men niet ziek.
sleep, sliip, sleep, Bè die trèùwpertèèj hôj de brûid zóó'ne lange sliip, zó lang hé'k die nog nie gezien. Bij die trouwpartij had de bruid zo'n lange sleep, zo lang heb ik die nog nooit gezien
slenteren, sléntert, slentert, De jeugd die sléntert wa af és ge dé zie èn ze maone dé alles vórt mag teegewórreg. De jeugd die slentert wat af als je dat ziet en ze menen dat alles mag tegenwoordig.
slibberbaan, slipperbôntje, glijbaantje, És't ijs leej din de jóng 'n slipperbôntje maoke wór ze kósse slippere. Als het ijs leed gingen de kinderen een glijbaantje maken waar ze konden glijden.
slichtmes, slichmès, kapmes, Vergét'tew slichmès nie és ge wa mutserd moet gôn maoke vur d'n oove. Vergeet je kapmes niet als je wat takkenbossen moet gaan maken voor de oven.
slijk, sliik, slijk, De zwôllewkes zitte ammel in't sliik, ze gôn daor d'r nèsje meej métsele. De zwaluwen zitten allemaal in de modder, ze gaan daar hun nestje mee bouwen.
slijpachtig, slaojpáéchteg, lijzig, Wa kan dé méns toch slaojpáéchteg praote, ge zót'ter van in slaop valle. Wat kan die vrouw toch lijzig praten, je zou er van in slaap vallen.
slobberen, slóbbere, schrokken, Váérekes meuge dur'ren bak leeg slóbbere, és mènse dé zóó duun is't nie zó schón. Varkens mogen hun bak leeg schrokken, als mensen dat zo doen is het niet netjes.
sloffen, sléffe, sloffen, Vat'tew voet óp, lig'ter ammel te sléffe, ge zé toch gin aauw ménneke. Neem je voeten op, wat kun je toch sloffen, je bent toch geen oud mannetje.
slofje, slufkes, slofjes, Swénters saoves duun de manne slufkes ôn, dé's lékker wáérem zègge ze. 's Winters 's avonds doen de kinderen pantoffeltjes aan, dat is lekker warm zeggen ze.
sloor, slóóre, kool, In de lénte zie'de de slóóre bloeje, daor zètte ze dan biejkaaste nèr vur d’n hónneg. In de lente zie je de kool bloeien, daar zette ze dan bijenkasten bij voor de honing.
sloot, sléúj, sloten, Um zówa èlleken ékker li wél ne slóót, al bè al moet'te nogal wa sléúj vèège. Om zowat elke akker ligt wel een sloot, al bij al moet je nogal wat sloten vegen.
slurpen, slierepe, slurpen, Wa zéd'de toch ôn't slierepe, duu 's gewóón èn drinkt dur of ge haauwt mér óp. Wat ben je toch aan het slurpen, doe eens normaal en drink door of je houdt maar op. Héij slörpt mér wa ôn, dé hébbe ze hum thûis nójt af kunne liire dènk ik. Hij slurpt maar wat aan, dat hebben ze hem thuis nooit af kunnen leren denk ik.
smaken, smôkt, smaakt, Ut eete dé smôkt me niks, ik dènk dé'k iet onder de leej héb of iet verkiirds gegeete. Het eten dat smaakt me niet, ik denk dat ik iets mankeer of iets verkeerds gegeten heb.
smeer, smèèr, vetvlek, Ge héd wa smèèr in'new kliir zitte, wór héd'de dé nouw toch wir vandôn gehôld? Je hebt een vetvlek in je kleding zitten, waar heb je dat nu toch weer vandaan gehaald
smeerlap, smérlap, viezerik, Ne smérlap kan z'n hand nie thûishaauwe èn dé zulle ze'm nouw wél'les afliire. Een viezerik kan zijn handen niet thuishouden en dat zullen ze hem nu wel 'ns afleren.
smeren, smèère, smeren, “Wit’te wa zund is?” booter ôn'new kónt smèère én zéllef dréúg bróód eete. “Weet je wat zonde is?” boter aan je bips smeren en zelf droog brood eten. Dat is dus echt zonde.
Voltooid deelwoord gesmèèrd. Waoges die't hardst piepe, worre 't urst gesmèèrd. Wagens die het hardst piepen, worden het eerst gesmeerd. Wie het hardst klaagt, krijgt de meeste aandacht.
smerig, smérrege, smerige, Ne smérrege waoge daor wulle de jóng nog wél'les wa goeje raod ópschriive. Een smerige auto daar willen de kinderen nog wel eens wat goede raad opschrijven.
smiegel, smiechel, smiecht, És'se smiechel teege'new zègge, dan zit dé nie goed meej èùw, dé moet’te verandere. Als ze smiecht tegen je zeggen, dan is het niet goed met je, dat moet je veranderen.
smiespelen, smiespele, fluisteren, Die méskes zitte te smiespele, dé mag niemes hurre, 't zal wél méijdepraot zén. Die meisjes zitten te fluisteren, dat mag niemand horen, het zal wel tienerpraat zijn.
smoel, smoel, bek, Van iemes die ne gróóte mónd hi zègge ze wél'les dét'tie 'n gróóte smoel hi. Van iemand die brutaal is zeggen ze wel eens dat hij een grote bek heeft.
smoes, smoesje, smoes, Ut smoesje is goed mér’t prôtje deugt nie. De smoes is goed maar het praatje deugt niet. Alle naar voren gebrachte smoesjes worden niet geloofd.
smoskont, smorskónt, slons, De smorskónt hôj 'n paor wéndaojer óp't kerpèt laote valle, dé was 'n smérreghéij. Die slons had een paar windeieren op het karpet laten vallen, dat was 'n viezigheid.
snabbel, snébbeltje, mondje, Dé snébbeltje sti nójt stil ze bliive mér téttere èn vraoge, ze wulle alles weete. Dat mondje staat nooit stil ze blijven maar babbelen en vragen, ze willen alles weten.
snauwen, gesnaauwd, gesnauwd, Wór’t begient te naauwe, daor wordt gesnaauwd. Waar het begint te spannen, daar wordt gesnauwd. Als er armoede is, is er ook dikwijls ruzie.
snauwneus, snaauwneus, knorrepot, Dé's 'n snaauwneus d’n dieje. Dat is een knorrepot die daar. Dat is een mopperaar.
snee, sneej, plak, kerf, sneetje, Un sneej bróód of 'n sneej in'new hand is wél iet anders, mér't schriive is't zélfde. Een plak brood of een kerf in je hand is wel iets anders, maar het schrijven is hetzelfde.
Verkleinvorm sneejke. Dé's krék in't sneejke. Dat is net in het sneetje. Dat komt toch goed uit, en precies op tijd.
sneeuwbui, sneuwbûij, sneeuwbui, We wôrre ónderweege nog krék in die fèlle sneuwbûij, ge zaagt gin hand vur óóge. We waren onderweg nog precies in die hevige sneeuwbui, je zag geen hand voor ogen.
snerken, sniereke, geluid uit pijp, És iemes 'n piip rókt èn't môkt gelûid meej't inhaole, dan noeme ze dé sniereke. Als iemand 'n pijp rookt en 't maakt geluid bij 't inhaleren, dat noemen ze 'sniereke'
sneu, sneuj, jammer, T’is wél sneuj vur'rew, mér alles is wèg, ge hôt iir hier moete zén. Het is wel jammer voor je, maar alles is weg, je had eerder hier moeten zijn.
snijden, snéije, snijden, castreren, Ge kunt gin twii rugge snéije ût iin váéreke. Je kan geen twee ruggen snijden uit één varken. Je moet niet vragen wat niet mogelijk is.
Voltooid deelwoord gesneeje. Ne priester is wél geweeje, mér nie gesneeje. Een priester is wel gewijd, maar niet gecastreerd. Ook een priester kan het verkeerde pad op gaan.
snipperboon, snipperbónne, snijbonen, Ik hôj dees jaor snipperbónne gezèt mér’t zén ander bónne, ik zal’les riklemiire. Ik had dit jaar snijbonen gepoot maar het zijn andere ik zal eens reclameren.
snips, snips, krap, Dé kliijke is zó'mér óp z'n snips gemôkt, 't zat mér amperkes in de stof die ik hôj. Dat kleedje is wat aan de krappe kant gemaakt, het zat maar amper in de stof die ik had.
snotaap, snotaop, kwajongen, És ge vruuger nô de liigere school góngt, dan wor'de al unnen hille snotaop. Als je vroeger naar de lagere school ging, dan was je een hele snotjongen.
snothannes, snothannes, pestkop, D'r zit bè die club ne snothannes tusse èn die is de zaak aalté ôn't verzieke. Er zit bij die club een kwajongen tussen en die is de zaak altijd aan het verzieken.
snottebel, snotbèlle, snotneuzen, kwajongens, Vruuger hôn kénder snotbèlle, teegewórreg hébbe snotbèlle kénder. Vroeger hadden de kinderen snotneuzen, nu hebben de snotneuzen kinderen. De wereld verandert vlug.
Wa zén't toch snotbèlle, ze moete toch ók aalté wa ûthaole, és'se de kans kriige. Het zijn toch kwajongens, ze moeten toch altijd wel iets uithalen, als ze de kans krijgen.
snuffen, snóffe, snotteren, Zit'ter nie zó te snóffe, vat ne zakdoek èn snut'tew neus ût, gebrûk'tew fesoen. Zit er niet zo te snotteren, neem een zakdoek en snuit je neus, houd je fatsoen.
snuit, snuut, snuit, Un snuut dé's miir 't geziecht van 'n váéreke, al zègge ze 't ók wél van mènse. Een snuit is meer het gezicht van een varken, al zegge ze het ook wel van mensen.
snuiten, snutte, snuiten, Nummer èlf zègge ze teege 'n kiendje die nójt van iemeze snutte geliird hi. Nummer elf zeggen ze tegen een kind dat nooit van iemand snuiten heeft geleerd.
snuitje, snuutje, kusje, Grutje zeej vruuger teege mén, van èùw kriig ik zeeker wél 'n lékker snuutje? Opoe zei vroeger tegen mij, van jou krijg ik zeker wel een lekker kusje?
snuiven, snûift, snuift, És ge ût veul duskes snûift, wit’te nie krék van wèlk dé ge moet nieze. Als je uit veel doosjes snuift, weet je niet precies van welk je moet niezen. Met velen de liefde bedrijven en dan niet weten wie de vader is van het kind.
sodemieter, soodemieter, heetgebakerd iemand, Ut is zón’nen hiite soodemieter, dég’ger de érpel óp kunt kooke. Het is zo’n heetgebakerd iemand, dat je er de aardappelen op kunt koken. Hij is wel zeer heetgebakerd.
soepoog, soepéúgskes, traanoogjes, Hi dieje klééne van éij tenaacht soepéúgskes gekreege, wa zoow dé nouw wir zén? Heeft dat kind van jullie vannacht traanoogjes gekregen, wat zou dat nu weer zijn?
sok, zokke, sokken, Héij lul’tew de gaot in'new zokke. Hij kletst je de gaten in je sokken. Hij wil de aandacht, daarom wil hij koste wat kost het woord houden.
Verkleinvorm meervoud sökskes. Sökskes braoje vur de kléén manne dé's nouw krék wéérk vur de ooma's. Sokjes breien voor de kleine kinderen dat is nu net een werkje voor de oma's.
soldaat, seldaot, soldaat, Ur zén nog jóng manne die nog seldaot wulle worre, ik snap nie was'se daor in zien. Er zijn nog jongeren die nog soldaat willen worden, ik snap niet wat ze daar in zien.
somwijlen, sómwèèle, somtijds, Ik wor sómwèèle nie goed van die druktes in de straot, 't zit'ter gereegeld verstopt. Ik word somtijds niet goed van die drukte in de straat, het verkeer zit er regelmatig vast.
spaak, spiike, spaken, Ik héb lést 'n paor spiike ût m'n fiets gereeje, tuun begós'sie inins te zwaddere. Ik heb laatst een paar spaken uit mijn fiets gereden, toen begon ze ineens te zwieren.
spader, spaojer, spitter, D’n hof umspaoje dé gi nog krék, mér nen èchte spaojer zal ik nójt worre. De tuin omspitten dat gaat nog net, maar een echte spitter zal ik nooit worden.
spannen, spèn’ter, spant er, Ut spèn'ter nogal, dé héd'de és'ser veul van die manne bè mekaor zén, mér ze zén zuut. Het spant er nogal, dat heb je als er veel kinderen bij elkaar zijn, maar ze zijn braaf.
Verleden tijd spien. Héij spien de pàèrd in èn we reeje wèg, we hôn't goed getroffe meej’t wiir. Hij spande de paarden in en we reden weg, we hadden 't goed getroffen met het weer.
sparen, spaore, sparen, Wénneg laoje én zuutjes vaore, duu kaor én pérd spaore. Weinig opladen en zachtjes rijden, doet kar en paard sparen. Zachtjes aan dan breekt het lijntje niet.
Voltooid deelwoord gespaord. Gespaord ût de mónd is vur kat én hónd. Gespaard uit de mond is voor kat en hond. Niet zuinig eten om het restant te bewaren, want het is zo bedorven.
spats, spatse, drukte, Die kan um ne niks spatse maoke, die is wiidhènne ooverspanne zód'de zègge. Die kan om niets toch een drukte maken, die is bijna overspannen zou je zeggen.
speculaasmop, spiklôssiemop, speculaasje, Un spiklôssiemop dé git'ter aalté wél in, dé lust bekant iederiin wél bè 'n tas koffie. Een speculaasje dat gaat er altijd wel in, dat lust bijna iedereen wel bij een kop koffie.
speelkwartier, spulketier, speelkwartier, Ónder 't spulketier zén de kénder ôn't knikkere, dé kömt èllek jaor wir trug. In het speelkwartier zijn de kinderen aan het knikkeren, dat komt elk jaar weer terug.
speelplaats, spulplôts, speelplaats, De spulplôts is te kléén vur zó'n bérziej kénder én'ner komme'ner gereegeld miir bè. De speelplaats is te klein voor zoveel kinderen en er komen er nog steeds meer bij.
spekzwoerd, spèkzwôrdjes, zwoerdjes, Goej spèk moet'te ût kunne bakke, de zwôrdjes moete bros worre. Goed spek moet je droog kunnen bakken, de zwoerdjes moeten knapperig worden.
spelen, speule, spelen, werken, Gô nouw 's gaauw speule manne, ge héd hier al langgenóg róndgehange, schiet óp. Ga nu eens vlug spelen kinderen, je hebt hier al lang genoeg rondgehangen, schiet op.
Héij kan meej smaok veul nôr binne speule, es'sie èrregend óp 'n fist is. Hij kan met smaak veel naar binnen werken, als hij ergens op een feest is.
T’is of’fer d’n duuvel mee spult. Het is of er de duivel mee speelt. Als er telkens iets mislukt.
spiersen, spierse, spugen, spatten, Héij wul wél brûin spierse, mér ginnen tebak knaauwe. Hij wil bruin spugen, maar geen tabak kauwen. Hij wil wel de geneugten maar niet de ongemakken.
Ge moet nie zó spierse, ik héb m'n pôsbèste kliir ôn èn die wul ik zûiver haauwe. Je moet niet zo spatten, ik heb mijn paasbeste kleding aan en die wil ik netjes houden.
spiertje trekken, spierke trèkke, loten, We zulle spierke trèkke. We zullen er om loten.
spijt, spiit, spijt, Is de bie dur’ren angel kwiit, dan stééreft ze gaauw van spiit. Is de bij haar angel kwijt, dan sterft ze vlug van spijt. Niet te vlug je laatste kruit verschieten.
Ge moet aalté zörrege dég'ger lôtter gin spiit af krécht, dan lèèf'de gelukkeger. Je moet altijd zorgen dat je er later geen spijt van krijgt, dan leef je gelukkiger.
spiksplinternieuw, spiksplinternuuw, gloednieuw, Iet wa spiksplinternuuw is moet'te in iire haauwe, dan héd'der lang plezier van. Iets wat gloednieuw is moet je in ere houden, dan heb je er lang plezier van.
spil, spél, diarree, De kalver zén ôn't spél, dé moet gaauw verandere anders gee'get fout. De kalveren zijn aan de diarree, dat moet vlug veranderen anders gaat het mis.
spinazie, spienôzzie, spinazie, Van spienôzzie daor wor'de stéérek van, we hôn’nem dan ók aalté in d’n hof stôn. Van spinazie word je sterk, we hadden er dan ook altijd in de moestuin staan.
spinnenkop, spinnekoppe, spinnenwebben, Ge moet de spinnekoppe 's afdoen want dé's deezen tiid zówa èlleken dag nóddeg. Je moet de spinnenwebben eens afdoen want dat in is deze tijd zowat elke dag nodig.
spit, spit, pijn in de lenden, Óót kréd'de zómér inins 'n stèèkende pént in'new lénde, és't nie oovergi héd'det spit. Ooit krijg je plotseling 'n stekende pijn in je lenden, als het niet overgaat heb je het spit.
spleet, splitje, spleetje, Zèt de déúr óp 'n splitje, dan hoef ik nie óp és de kénder daolek komme. Zet de deur op 'n kier, dan hoef ik niet op te staan als de kinderen dadelijk komen.
spoeden, spoeje, haasten, Ik héb me heeveg moete spoeje um óp tiid hier te zén, 't liep ût de klaauwe. Ik heb me ontzettend moeten haasten om op tijd hier te zijn, het liep uit de hand.
spollen, spolle, hollen, spartelen, Iemes die hôsteg is die begient al gaauw te spolle, héij kan bèèter iir van hûis gôn. Iemand die haastig is die begint al vlug te hollen, hij kan beter op tijd vertrekken.
Kiendjes in de wieg kunne d'r aojge blóót spolle, daor moet'te óp lètte és't kaauw is. Kindjes in de wieg kunnen zichzelf bloot spartelen, daar moet je op letten als 't koud is.
spouwmuur, spèùwmuur, spouwmuur, Vruuger moes 'n spèùwmuur oope zén, mér nouw frotte ze'r iet in vur de wérmte. Vroeger moest een spouwmuur open zijn, maar nu duwen ze er iets in voor de warmte.
spreekbeurt, sprèèkbéúrt, spreekbeurt, Ik zal wél'les wa bè mekaor zuuke és gèèj 'n sprèèkbéúrt moet maoke vur de school. Ik zal wel eens wat bij elkaar zoeken als jij een spreekbeurt moet maken voor school.
spreekwoord, sprèèkwóórd, spreekwoord, Ut sprèèkwóórd zi 'dik of dun of dur 'n duukske' ge hoe'vet mér te zègge. Het spreekwoord zegt 'dik of dun of door een doekje' je hoeft het maar te zeggen.
spreeuw, spruwwe, spreeuwen, Ik zéij meej gewèld kiirze ôn't plukke geweest, de spruwwe bliive'ner nie mér af. Ik ben inderhaast kersen aan het plukken geweest, de spreeuwen bleven er niet vanaf.
spreken, sprèkt, spreekt, Dé duu'wek vur èùw, dé sprèkt vanéijges, ik duu dé wéérek ók nog 's ne kiir gàère. Dat doe ik voor jou, dat spreekt vanzelf, ik doe dat werk ook nog eens een keer graag.
springen, springe, springen, Springe of baoje. Springen of lopen. Kiezen of delen.
Die kan munne jóngste bók wél springe. Die kan mijn jongste bok nog wel aan. Die slag kan ik met m’n laagste kaart wel ophalen.
spuit, spûit, spuitje, Ik zéij lèst 'n spûit weezen haole, vur de sûiker, dé moet'te wél in de gaote haauwe. Ik ben laatst 'n spuitje gaan halen, voor de suiker, dat moet je wel in het oog houden.
spurrie, spurrie, spurrie, Héij zie zó zwart, dég’ge wél spurrie in z'n órre zód kunne zaoje. Hij ziet zo zwart, dat je wel spurrie in zijn oren zou kunnen zaaien. Die heeft wel eens een grote wasbeurt nodig.
spurriekoe, spurriekoej, zieke koe, Héij kwam meej nen oovervólle kreuge ôngekróóje mér’rie hiigde lék 'n spurriekoej. Hij kwam met een overvolle kruiwagen aangereden maar hij hijgde als een zieke koe.
spuwen, spèùwe, overgeven, És kénder ziek zén of iet verkiirds gegeete hébbe moete ze wél'les spèùwe. Als kinderen ziek zijn of iets verkeerds gegeten hebben moeten ze wel eens overgeven.
staan, stôn, staan, Dé zaod moet'te dun zaoje anders kömt 't zó dik stôn és haor óp n'n hond. Dat zaad moet je dun zaaien anders komt het zo dicht staan als haren op een hond.
Ut sti hier in m'n buukske wèlk pléntje dé't was, t’is 'n sóórt déijstel. Het staat hier in mijn boekje welk plantje dat het was, het is een soort distel.
Verleden tijd meervoud stónne. Ze stónne daor zómér wa nô’t panneraama te kiike, tuun’ter inins ‘n reejkélfke ût de rèùweghéij wègspróng. Ze stonden daar zomaar wat naar het panorama te kijken, toen er ineens een reekalfje uit de ruigte wegsprong.
staandebeens, stôndebins, meteen, Héij kwam binne èn leej stôndebins ût wór't oover góng èn wèg was'sie wir. Hij kwam binnen en legde meteen uit waar het over ging en weg was hij weer.
staart, start, staart, Iemes óp zunne start trappe. Iemand op zijn staart trappen. Iemand beledigen.
És’t oover de koej is kan’t ók oover de start. Als het over de koe is kan het ook over de staart. De echte moeilijkheden zijn voorbij, de rest komt vanzelf.
staartbeen, startbintje, stuitje, Ik zéij me van de wèèk óp m'n kónt gevalle, tuun hé'k m'n startbintje goed gestóóte. Ik ben van de week op m'n bips gevallen, toen heb ik m'n stuitje goed bezeerd.
stamp, stamp, stamppot, Ne goeje pot stamp is nójt wèg, of ie nouw van sprûtjes of spienôzzie is. Een goede pan stamppot is nooit weg, of hij nu van spruitjes of spinazie is.
stampen, stampe, schoppen, Dieje klééne zeej teege dieje gróóte, ik zal'lew 's ónder 'w kónt stampe, verveelóór. Un klein kind zei tegen 'n grote jongen, ik zal je eens onder je kont schoppen, pestbuil.
stapel, staopels, stapels, Staopels boeke laage'ner óp de rómmelmért, ge zó't zègge wór bliive die ammel. Stapels boeken lagen er op de rommelmarkt, je zou zeggen waar blijven die allemaal.
steeksleutel, stèèksleutels, steeksleutels, Vur veul sleutelwéérk héd'de stèèksleutels nóddeg èn anders vat'te nen èngelse sleutel. Voor veel sleutelwerk heb je steeksleutels nodig en anders neem je een baco.
steen, stintjes, steentjes, De stintjes óp't platdak die zén gruun geworre, daor kun'de zeeker niks teegen doen? De steentjes op het platdak die zijn groen geworden, daar kun je zeker niets aan doen?
steggelen, stéchele, bekvechten, Wa kunne die kénder toch stéchele meej mekaor, uwweg èn aalté zén'ze ôn't eezele. Wat kunnen die kinderen toch bekvechten met elkaar, eeuwig en altijd zijn ze vervelend.
steil, staol, recht, steil, Héd’de schrik, ‘w haor stôn zó staol óp uwwe kop. Heb je schrik, je haren staan zo recht op je hoofd. Gezegd tegen iemand die zijn haar had vergeten te kammen.
D’n dieje is aalté staol teege d’n draod in. Die man is altijd recht tegen de draad in. Die man is altijd en overal tegen.
És iemes nie van nen haos gedèkt is wor’ret nóót ginne rappe, al hit’tie nog zó’n staol órre. Als iemand niet van een haas gedekt is wordt het nooit geen vlugge, al heeft hij nog zó’n steile oren. Als je de talenten niet hebt kun je van alles proberen, maar dan lukt het niet.
Dieje wèg daor kósse we nie teegenóp fietse, die góng me toch staol umhóóg. Die weg daar konden we niet tegenop fietsen, die ging me toch te steil omhoog.
stek, stékskes, lucifers, Ik zéij m'n stékskes vergeete, héd'de gi'r bè, want ik wul m'n segaor ônstooke. Ik ben mijn lucifers vergeten, heb jij er bij je, want ik wil mijn sigaar aansteken.
steken, stèkt, steekt, Héij stèkt in gin goej vél. Hij steekt in geen goed vel. Hij is niet gezond.
stennis, stèlles, moeite, trammelant, De schoole hébbe hil'wa stèlles meej de jeugd van nouw, ze maone dés'se alles meuge. De scholen hebben heel wat moeite met de jeugd van nu, ze menen dat ze alles mogen.
We hébbe’ner veul stèlles meej gehad. We hebben er veel trammelant mee gehad. Het is een heel gedoe geweest.
sterappel, stérappel, sterappels, Stérappel zén ût d’n tiid, 't wôrre lékker appel èn zó'wa hillemôl róój van binne. Sterappels zijn uit de tijd, 't waren lekkere appels en bijna helemaal rood van binnen.
sterfhuis, stéérefhûis, sterfhuis, Ut zén ammel koste óp’t stéérefhûis. Het zijn allemaal kosten op het sterfhuis. Die kosten hebben geen enkel nut.
sterven, gestörreve, gestorven, Dôr zén dees jaor veul mènse gestörreve in't dörp, de pestóór hee'get'ter druk meej. Er zijn dit jaar veel mensen overleden in het dorp, de pastoor heeft het er druk mee.
steunen, steune, kreunen, Héij li aalté mér wa te steune, és't zó érg is moet'tie nô d’n dokter gôn. Hij is altijd maar wat aan het kreunen, als het zo erg is moet hij naar de dokter gaan.
stiekem, stiekem, onverwachts, We zén nog stiekem laot thûis. We zijn nog onverwacht laat thuis.
stijf, stéijf, stijf, Jóng én gezwak, drie meej gemak, oud én stéijf én nog gin wéijf. Jong en lenig, drie met gemak, oud en stijf en nog geen wijf. Jeugdige overmoed.
stijfkop, stigkop, stijfkop, Wan'ne stigkop toch, héij woow nouw toch gin kanten óp, nie hót of nie haar. Wat een stijfkop toch, hij wou nu toch geen kant op, niet rechts of niet links.
stijgbeugel, stiebeugels, stijgbeugels, Héd'der de stiebeugels al ópligge dan zéd'de zeeker hôst wèg, gôd'de wiit wèg? Heb je de stijgbeugels er al op liggen dan ben je zeker bijna weg, ga je ver weg?
stik, stik, helemaal, Wa zit'te daor toch stik alliin, komt bè d’n gróóten hóóp zitte, dé's veul plezierreger. Wat zit je daar toch helemaal alleen, komt bij de rest zitten, dat is veel prettiger.
stikken, stikke, stikken, Ikke, ikke, ikke én de réést kan stikke. Ik, ik, ik en de rest kan stikken. Ieder voor zich en de rest kan me gestolen worden.
stilletjes, stillekes, stilletjes, Héij is nog ût jaor stillekes. Hij is nog uit het jaar stilletjes. Hij is nog echt ouderwets.
stilletjes aan, stillekesôn, stilaan, rustiger aan, Ut wordt stillekesôn tiid um nôr hûis te gôn, 't begient al dónker te worre. Het wordt langzamerhand tijd om naar huis te gaan, het begint al donker te worden.
Gi hoe'vet niks mér te tèlle, nouw kun'de ók vórt wa stillekesôn doen. Jij hoeft je niet meer druk te maken, nu kun je voortaan wat rustiger aan doen.
stobberen, stóbbert, stoft, Ut moet nog 's rèègene want 't stóbbert gruuwelek, alles wor'ter vuil af. Het moet nog eens regenen want het stoft ontzettend, alles wordt er vies van.
stoel, stuul, stoelen, Ge zult strak tusse twii stuul in d'aase valle. Je zal straks tussen twee stoelen in de as vallen. Je zult straks nog het nakijken hebben.
stoeltjesboon, stuultjesbónne, stambonen, Vur staokbónne héd'de bónstaoke nóddeg, stuultjesbónne hébbe gin stuultje nóddeg. Voor stokbonen heb je bonenstaken nodig, stambonen hebben geen stoeltje nodig.
Ge héd stuultjesbónne én staokbónne, meej rand én zónder, gróót én kléén. Je hebt stambonen en stokbonen en bonen met en zonder rand, grote en kleine.
stok, óp stok gôn, op stok gaan, Meej de kieppe óp stok gôn. Met de kippen op stok gaan. Vroeg naar bed gaan.
stoken, steuke, aanmoedigen, opruien, Teegenhaauwe is steuke. Tegenhouden is aanmoedigen. Tegenhouden heeft meestal het tegengestelde effect.
Ge moet ze nie steuke want dé wèrkt nie, dan góóje ze de kónt teege de krib. Je moet ze niet opruien want dat werkt niet, dan worden ze opstandig.
stoken, stooke, blozen, Ge hoeft nie zó te stooke, of stôd'de messchien te liege, dé's nèrges nie vur nóddeg. Je hoeft niet zo te blozen, of sta je misschien te liegen, dat is nergens voor nodig.
stokje, stökske, stokje, Ôn't énd van de hèg snéij’de aalté nog wél 'n stökske. Aan het einde van de haag snij je altijd nog wel een stokje. Gezegd van vrijgezel die toch nog trouwt op latere leeftijd, onverwachte late meevaller.
stolp, stölp, stolp, Ge moet nie zóó'n stûipe ûthaole, daolek lôt'te diejen aauwe glaoze stölp kepot valle. Je moet geen capriolen uithalen, dadelijk laat je die oude glazen stolp stuk vallen.
stom, stóm, dom, Héij is te stóm um vur d’n duuvel te danse. Hij is te dom om voor de duivel te dansen. Hij is zeer dom.
stoommaalderij, stóómmôlderéije, stoomgemalen, Nô de wéndmeules wiere'ner stóómmôlderéije gebaauwd, afgekort zin ze 't stóóm. Na de windmolens werden er stoommaalderijen gebouwd, afgekort zei men 't 'stoom'.
stoomzuivelfabriek, stóómzûivelfebriek, stoomzuivelfabriek, Um dé stóómzûivelfebriek 'n te lang wóórd was zin ze ók mér kortwèg 't stóóm. Om dat stoomzuivelfabriek een te lang woord was zeiden ze ook kortweg het 'stoom'
stoppen, gestopt, gestopt, De érpel moete gestopt worden ander zullen ze tenaacht messchien bevrieze. De aardappelen moeten nog gestopt worden anders zullen ze vannacht misschien bevriezen.
stormen, störreme, stormen, Hiil veul störreme duu'get hier nie, mér daor hoeve we ók nie óp te bestôn. Heel veel stormen doet het hier niet, maar daar hoeven we ook niet op staan te kijken.
straat, straot, straat, Lullek in de wieg is schón óp straot. Lelijk in de wieg is mooi op straat. Lelijke baby, mooie tiener.
straatsteen, straotstiin, straatstenen, Urst kós’te ne staone pot ôn de straotstiin nie kwiit én nouw zén ze wir géld wérd. Vroeger kon je een Keulse pot aan de straatstenen niet kwijt en nu zijn ze weer geld waard.
streen, streen, streng, D'r laoge nog mér 'n paor vaol lépkes stof én 'n streen gôrre in d'n ûtverkóóp. Er lagen nog maar een paar vale lapjes textiel en 'n streng garen in de uitverkoop.
streep, stripke, streepje, Bè héúr lup’ter 'n stripke dur. Bij haar loopt er een streepje door. Zij is niet helemaal normaal.
strekel, streekels, spenen, Die koej hi goej streekels, daor héd'de nog haauwvaast ôn, duu ze mér schefiere. Die koe heeft goede spenen, daar heb je nog houvast aan, ben er maar zuinig op.
strenen, streene, onhebbelijk, Wa zéd'de wir ôn't streene, és ge niks anders kunt, dan kun'de bèèter tebèd gôn. Wat ben je weer onhebbelijk, als je niets anders kan, dan kun je beter naar bed gaan.
striemelachtig, striemeláéchteg, strompelend, Diejen aauwe mèns die lupt toch striemeláéchteg, héij zal van de biin afgeraoke. Die oude man die loopt toch strompelend, hij zal van de been af geraken.
striemelen, striemele, wankelen, És ge'w èèvewiecht nie kunt haauwe begien'de te striemele, dan is't klóóte meej'jew. Als je je evenwicht niet kunt houden begin je te wankelen, dan is het niet goed met je.
strijken, striike, strijken, Ik héb ginnen tiid um meej éij te gôn fietse, ik wul vendaog de waas nog striike. Ik heb geen tijd om met jullie te gaan fietsen, ik wil vandaag de was nog strijken.
strikdas, strikdaas, stropdas, És ik èrreges 'n heekel ôn héb dan is't wél ôn ne strikdaas, mér aaventoe moet hèt. Als ik ergens een hekel aan heb dan is het wel aan een stropdas, maar soms moet het.
strikken, strikke, vangen, Ge zul’ter ginne vétte kaoter ôn strikke. Je zal er geen vette kater aan vangen. Je zal er niet veel beter van worden.
stront, strónt, stront, Strónt wie hit’tew gescheete. Stront wie heeft je gescheten. Zich voornamer voordoen als zijn afkomst eigenlijk is.
stroo, stróój, stro, Bôs is bôs al is't ménneke van stróój. Baas is baas al is het mannetje van stro. Je moet naar je baas luisteren, ook al is hij nog zo ondeskundig.
strooien, stréúje, strooien, Ge kunt óp alle slékke gin zout stréúje. Je kan op alle slakken geen zout strooien. Je moet niet overal een punt van maken.
stroom, stróóm, stroom, elektriciteit, beek, És d'n dónder slu in n'n dorren bóóm, rèège’net iederen dag ne vólle stróóm. Als de bliksem slaat in een dorre boom, regent het elke dag een volle stroom. Weerspreuk.
Zónder stróóm sti alles stil, ge kunt dan nog ginne koffie mér maoke. Zonder elektriciteit staat alles stil, je kunt dan nog geen koffie meer zetten.
Vruuger gónge we zwèmme in de stróóm bè tiste kolk, dôr was't wôtter hil wa dieper. Vroeger gingen we zwemmen in de beek bij tiste kolk, daar was het water veel dieper.
Verkleinvorm strumke. Un strumke is in de lóóp van jaore óntstôn dur't wôtter wa zun'ne wèg zocht. Een beekje is in de loop der jaren ontstaan door het water wat zijn weg zocht.
strop, teege strop in, tegendraads, D'n dieje die is aalté teege strop in, daor kun'de gin rééchte voor meej ploege. Die man die is altijd tegendraads, daar kun je geen kant mee op.
stropen, stréúpe, stropen, Stréúpe was vruuger 'n verzèt, nouw schiete ze meej grof geschut alles kepot wat'ter is. Stropen was vroeger een hobby, nu schieten ze met grof geschut alles dood wat er is.
strospier, stróójspierkes, strohalmpjes, Spierke trèkke din we meej stróójspierkes die nie éffe lang wôrre, de langste won. Strootje trekken deden we met strohalmpjes die niet even lang waren, de langste won.
struif, strûfkes, pannekoekjes, De kléénkénder zén'der zot óp dé'k t’r plakke strûfkes kom bakke. De kleinkinderen zijn er gek op dat ik ter plaatse pannenkoekjes kom bakken.
stuip, stûipe, stuipen, We gerôkte in peniek tuun dieje klééne van óns de stûipe kriig, mér't viel meej. We geraakten in paniek toen een kind van ons de stuipen kreeg, maar het viel mee.
stuiten, stûite, prijzen, Ik moet stûite oover dé wéérk wag’ge hier gedôn hét, 't zie'ter goed ût. Ik moet je prijzen over het werk wat je hier hebt gedaan, het ziet er prima uit.
stuiver, stûiver, stuiver, Die kan wél óp ne stûiver pisse. Hij kan wel op een stuiver plassen. Die man is zeer gierig.
Vruuger wôrre'ner van die vierkante nikkele stûivers, mér die zé al lang ût d’n tiid. Vroeger waren er van die vierkante nikkelen stuivers, maar die zijn al lang uit de tijd.
stuur, stuurrie, schommel, In èlleke spultûin is'ser nog wél 'n stuurrie, daor is aalté wél liefhébberèèj vur. In elke speeltuin is er nog wel een schommel, daar is altijd wel animo voor.
stuw, staauw, schare, És de koej gemólleke moete worre dan gi hil de staauw óp de stal ôn. Als de koeien gemolken moeten worden dan gaat de hele schare op de stal aan.
stuwen, staauwe, drijven, aandringen, Ge moet de koej nog van de gróóte waoj nô de kléén staauwe, want de groes is óp. Je moet de koeien nog van de grote weide naar de kleine drijven, want het gras is op.
Duu nie zó hôsteg, lig'ter ammel te staauwe, 't zal wél óptiid klaorkomme. Doe niet zo haastig, je moet niet zo aandringen, 't zal wel op tijd klaar zijn.
subiet, sebiet, meteen, Ik kom sebiet ik zéij meej dees geklóój zó goed és klaor èn dan kom ik 'r ôn. Ik kom meteen ik ben met dit akkefietje zo goed als klaar en dan kom ik eraan.
suiker, sûiker, suiker, Meej sûiker én booter kun'de ne strónt nog wél lékker maoke. Met suiker en boter kun je een stront nog wel lekker maken. Gezegd tegen iemand die teveel lekkers op zijn boterham strooit.
suikerpeen, sûikerpeejkes, suikerpeen, Ge héd van die groffe koejpeeje vur't vee, de sûikerpeejkes wôrre vur de mènse. Je hebt van die winterwortelen voor het vee, de suikerworteltjes waren voor de mensen.
sukkelaar, sukkelàèr, sukkelaar, És ge nie mér óp of nèr kunt zéd'de ne sukkelàèr, dan is't lèève nie veul mér. Als je niet meer op of neer kunt ben je een sukkelaar, dan is het leven niet veel meer.
tabernakel, tabbernaokel, tabernakel, Ze hi 'n schón tabbernaokel. Ze heeft een mooi tabernakel. Ze heeft mooie boezem.
tafel, tôffel, tafel, Meej z'n alle ôn de tôffel èn dan 't iin stéérk verhaol nô't ander, dé hi wél wa. Met z'n allen om de tafel en dan het ene sterke verhaal na 't andere, dat heeft wel iets.
tas, tas, kop, Lus'te 'n tas koffie of teej, d’re is nog zat hörre, ge kunt gerust meejdoen. Blief je een kop koffie of thee, er is nog genoeg hoor, je kunt gerust meedoen.
tas, tés, tas, zak, Vergét'tew tés nie és ge bódschappe moet gôn doen, anders kun'det nie draoge. Vergeet je tas niet als je boodschappen gaat doen, anders kun je het niet dragen.
Iederiin is nog nie vréijgèèveg al hit'tie veul géld in z'n tés, gléú'vet mér nie. Iedereen is nog niet vrijgevig al heeft hij veel geld op zak, geloof het maar niet.
te nacht, tenaacht, vannacht, Tenaacht zéij ik èrges van wakker geschoote, mér ik weet nie wa't geweest is. Vannacht ben ik ergens van wakker geschrokken, maar ik weet niet wat het geweest is.
te veld gaan, tevéld gôn, op uit gaan, Ik zal’les tevéld gôn. Ik zal er eens op uit gaan. Er op uit gaan om wat te regelen, te kopen of meisje aan de haak te slaan.
teek, tèèk, teek, És ge dur 'n tèèk zé gebeete dan kun'det bèst éfkes nô d’n dokter gôn. Als je door een teek gebeten bent dan kun je het beste even naar de dokter gaan.
teems, timmes, vergiet, Ge moet die érte éfkes in d’n timmes doen want die moete nog wa ûtleeke. Je moet die erwten even in het vergiet doen want die moeten nog wat uitlekken.
teen, tiin, teen, Iemes nen dórre ût zunnen tiin trèkke. Iemand een doren uit zijn teen trekken. Iemand uit de moeilijkheden helpen.
tegenhouden, teegenhaauwe, tegenhouden, Drie dinger kun’de nie teegenhaauwe: 'n koej die bist, nen boer die't vaon draogt én 'n meid die wul trèùwe. Drie dingen kun je niet tegenhouden: ‘n koe die rent, ‘n boer die de vlag draagt en ‘n meisje dat wil trouwen. Sommige dingen zijn niet tegen te houden.
tegenwoordig, teegewórreg, tegenwoordig, Die maastespélle meug'de teegewórreg nie mér meejnèmme, dan kréd'de 'n percéés. Dennennaalden mag je tegenwoordig niet meer meenemen, dan krijg je een proces.
tekeergaan, te kiir gôn, tekeergaan, Héij góng zó te kiir, dét’ter de hónd gin bróód van lusse. Hij ging zo tekeer dat er de honden geen brood van lusten. Hij was razend, hij ging te keer als een bezetene.
tel, tèlleke, even, Kunde gi m'n hundje messchien éfkes vaasthaauwe, ik moet 'n tèlleke de winkel in. Kun jij mijn hondje misschien even vasthouden, ik moet even de winkel in.
telen, teule, poten, Ik moet urst nog wa teule vur ik ôn iet anders begien, anders blé dé wir ligge. Ik moet eerst nog wat poten voor ik aan iets anders begin, anders schiet het erbij in.
televisie, tèlleviezie, televisie, We lèève wél in de gaauwe jaore mér d'n tèlleviezie lôt veul miezèère zien. We leven wel in de gouden jaren maar de televisie laat veel ellende zien.
tellen, tèlle, rekenen, Zéd'dew knikkers wir ôn't tèlle jónge èn héd'de ze wir gewónne of héd'de verspuld? Ben je, je knikkers weer aan het tellen kind en heb je weer gewonnen of heb je verloren?
Óns moeder die zi dés'ser óp tèld, dé de hil femielie óp hun fist kömt. Mijn moeder die zei dat ze er op rekent, dat de hele familie op hun feest komt.
Ik tèl'ler óp dég'ge me komt héllepe, és ik begien meej m'n hûis óp te knappe. Ik reken er op dat je me komt helpen, als ik begin met de renovatie van mijn huis.
temper, timper, beslag, Strûif bakke duu'jek mistal zéllef, mér óns vraauw die môkt d’n timper. Pannenkoeken bakken doe ik meestal zelf, maar mijn vrouw die maakt het beslag.
ten einde, taone, einde, Ik gôj oover dees pédje kûire, és ik taone zéij kom ik mér wir trug. Ik ga over dit paadje kuieren, als ik aan 't einde ben kom ik maar weer terug. Ik zéij taone, ik gôj'jer éfkes bè zitte want dé haauw ik zóó nie langer vol. Ik ben bekaf, ik ga er even bij zitten want dat houd ik zo niet langer vol.
ten uiterste, trèùwste, ongeveer, Duu die ton mér trèùwste vol meej kieppevoejer dan kunne we wir lang hènne. Doe die ton maar ongeveer vol met kippenvoer dan kunnen we weer lang vooruit.
terecht, teréécht, terecht, Mik bakke dé gi nie zónder gèst, és ge dé nie hét, köm'ter niks van teréécht. Witbrood bakken gaat niet zonder gist, als je dat niet hebt, komt er niets van terecht.
tering, térreng, tuberculose, Tuun’nek aachtien was hé’k de térreng gehad, dur’nao zéij’jek nójt mér ziek geweest. Toen ik achttien was heb ik tuberculose gehad, daarna ben ik nooit meer ziek geweest.
terug, trug, terug, Komt nog mér’res trug és de maon drie tooten hi. Kom nog maar eens terug als de maan drie punten heeft. Spaar je moeite en ga niet terug, het heeft geen zin.
terugdoen, trugdoen, kleineren, Ge moet'tem nie zó trugdoen, héij duu wat'tie kan èn veul meug'de nie verwôchte. Je moet hem niet zo kleineren, hij doet wat hij kan en meer mag je niet verwachten.
terughalen, trughaole, terughalen, Z’n haor trughaole. Zijn haar terughalen. Wraak nemen.
terugkomen, trugkomme, terugkomen, Meej de start tusse de biin is'sie vertrokke, die zal wél nie mér trugkomme. Met de staart tussen de benen is hij vertrokken, die zal wel niet meer terug komen.
teruguitgaan, trugûtgôn, achteruitgaan, We hoope dé't meej onze gezóndhéij goed blé gôn èn déw'we nie trugûtgôn. We hopen dat 't met onze gezondheid goed blijft gaan en dat we niet achteruitgaan.
terugvinden, trugviine, terugvinden, Iet wèglègge is iin mér iet trugviine is twii, 'n vaaste plak is't gemakste. Iets wegleggen is één maar iets terugvinden is twee, een vaste plek is het makkelijkste.
terwijl, terwélle, intussen, Gôt'ter éfkes zitte èn vat terwélle 'n kóm wáéreme koffie, dé's lékker meej kaauw wiir. Ga er even zitten en neem intussen een kop warme koffie, dat is lekker met koud weer.
test, tiest, hoofd, Kônnes, knikker of tiest t’is ammel krék 't zélfde, um nog mér nie te praote van kop. Kanis, knikker of tiest het is één pot nat, om nog maar niet te praten van hoofd.
tetteren, téttert, kwebbelt, Dé jungske dé téttert mér dur, és ge hum lang oover de vloer héd wor'der zot van. Dat kind dat kwebbelt maar door, als je hem lang in huis hebt word je er gek van.
tevoren, tevurre, tevoren, Van tevurre héd'de nog mér veul wéérek meej zó'n fist, daor hé'k wél wa schrik af. Van tevoren heb je nog maar veel werk met zo'n feest, daar heb ik wel wat schrik van.
thee, teej, thee, Aauw mènse din me toch 'n zjats rómme bè d’n teej, 't was miir rómme mi teej. Oude mensen deden een flinke scheut melk in de thee, het was meer melk met thee.
theebloem, teejbloeme, muurbloemen, Teejbloeme gebrûkte ze vruuger um teej van te zètte, dé was goed vur'rew blaos. Muurbloemen gebruikten ze vroeger om thee van te zetten, dat was goed voor de blaas.
thuis, thûis, thuis, Ge meugt óp ‘n ander wél hónger kriige, és ge thûis mér komt eete. Je mag op een ander wel honger krijgen, als je thuis maar komt eten. Een getrouwde man mag wel knipogen naar de meiden, maar verder moet hij niet gaan.
tiersen, tierse, plagen, Ge moet dé hundje wa ôn de kètting li, nie aalté ligge te tierse és'ger néffe komt. Je moet dat hondje wat aan de ketting ligt, niet altijd plagen als je er langs komt.
tiet, tiet, kip, Vruuger was 'n kiep nog 'n tiet, mér daor beduule ze teegewórreg hiil iet anders meej. Vroeger was een kip nog een 'tiet', maar daar bedoelen ze nu heel iets anders mee.
tietenei, tietaojer, kippeneieren, Tietaojer kun'de vur van alles èn nog wa gebrûike èn dôrbè viin ik ze nog lékker ók. Kippeneieren kun je voor veel dingen gebruiken en daarbij vind ik ze nog lekker ook.
tijd, tiid nóddeg, tijd nodig, Goej wéérek hi tiid nóddeg. Goed werk heeft tijd nodig. Werd gezegd door iemand die in andermans ogen te langzaam werkte.
tijd zat, tédzat, alle tijd, tijd genoeg, És die immel zit dan hit'tie tédzat, dan git'tie van de urste baauw nie bizze. Als die eenmaal zit dan heeft hij alle tijd, dan gaat hij voor de eerste steekvlieg niet lopen.
Tédzat kömt aalté te laot. Tijd genoeg komt altijd te laat. Iemand die tijd genoeg heeft en toch nooit op tijd komt.
tipbuil, tipbûltje, puntzakje, Vruuger kriig'de in de winkel nog 'n tipbûltje meej snoepkes of knikkers és reklaome. Vroeger kreeg je in de winkel een puntzakje met snoepjes of knikkers als reclame.
tissen, tisse, boos wachten, zich ongerust maken, Héij zat me dôr toch te tisse, héij woow nô hûis mér 'r góng gin mèns meej. Hij zat me daar toch boos te wachten, hij wilde naar huis maar er ging niemand mee.
Zéd'der ónderhand, ik zat al 'n uur te tisse, ge zód toch óp tiid komme. Ben je daar eindelijk, ik zat al een uur in de zenuwen, je zou toch op tijd komen.
tjannik, tjannek, kauw, És 'n kaauw tam gemôkt is dan hiet'tie ók anders, dan is't vórt nen tjannek. Als een kauw tam gemaakt is dan heet ze ook anders, dan is het voortaan een 'tjannek'
tjoepen, tjoep’tew, trippelt je, Diejen tjannek die tjoep'tew d’n hillen dag aachternao, zó tam is'sie geworre. Die tamme kauw die trippelt je de hele dag achterna, zo tam is ze geworden.
toddenhoop, todhóóp, bed, Ik héb kaauw, ik zit ammel te rèère, zoow ik nie bèèter nô munne todhóóp kunne gôn? Ik heb het koud, ik zit almaar te rillen, zou ik niet beter naar bed kunnen gaan?
toebinden, toewgebónde, dichtgebonden, D'r worre wél miir zakke toewgebónde, die nie vol zén. Er worden wel meer zakken dichtgebonden, die niet vol zijn. Er wordt wel meer half werk geleverd.
toekomen, toewkömt, toekomt, Ut pérd dé de haover toewkömt, die krét’tem nie. Het paard dat de haver toekomt, die krijgt het niet. De pluim die men verdient gaat dikwijls naar de verkeerde.
toemaat, toement, najaarsgras, De lèste sneej groes die'se maojde dé noemde ze d’n toement, nouw hur'de dé nie mér. De laatste snede gras die ze maaiden dat noemden ze najaarsgras, nu hoor je dat niet meer.
toen, tuun, toen, Wit'te nog tuun ik jónk was hôj ik nog nen hillen bós haor dé zód'de nouw nie zègge. Weet je nog toen ik jong was had ik nog een hele pluk haar dat zou je nu niet zeggen.
toen, tuu lèst, laatst, Tuu lést was't 'n tobberèèj, d'n inne nô d'n andere wier ziek, we wiesse nie wa't was. Laatst was het een getob, de een na de ander werd ziek en we wisten niet wat het was.
tol, tölleke, kleine tol, Zó'n kléén tölleke is mistal 'n zwiptölleke, dôr moes'te meej 't zwipke teegenôn. Zo'n kleine tol is meestal een zweeptol, daar moest je met het zweepje tegenaan.
tomaat, temaate, tomaten, De moejerskónt woow perseej 'n kuukske mér kriig van d'r tante 'n paor temaate. Het verwende kind wilde beslist 'n koekje maar kreeg van haar tante 'n paar tomaten.
ton, tón, ton, Kring um de zón, wôtter in de tón. Kring om de zon, water in de ton. Een kring om de zon, brengt regen.
Verkleinvorm tunneke. Un vôtje of tunneke bier, moet'ter bè 'n fisje leeg gezoope worre. Een vaatje of tonnetje bier, moet er op een feestje leeg gedronken worden.
toom, tóóm, toom, Die zóg hi nen hille tóóm bagge, t’is 'n schón geziecht al die kléén kuuskes. Die zeug heeft een flinke toom biggen, het is een mooi gezicht al die kleine biggetjes.
toot, toot, gezicht, punt, Ze sloege’nem óp zunnen toot. Ze sloegen hem op zijn gezicht.
Meervoud toote. Ge moet'tew aojge nie stóóte ôn die toote die daor ûtstèèke, dé kan lullek ônkomme. Je moet je niet bezeren aan die punten die daar uitsteken, dat kan hard aankomen.
toren, tórres, torens, Héij kan gin vrimde tórres zien. Hij kan geen vreemde torens zien. Weet zich niet te gedragen in een andere omgeving.
tortelduif, tórteldûfkes, verliefden, Tusse die tórteldûfkes was't toch 'n witteghéij die gôn nie ût’in zóó te zien. Tussen die verliefden was het dik aan die gaan niet uit elkaar zo te zien.
tot, tuuw, tot, De kèrmus is van zaoterdags smiddegs tuuw déstag saoves èn dé's lang zat. De kermis is van zaterdags 's middags tot dinsdags 's avonds en dat is lang genoeg. Dé is dan nog toew daor ôn toew. Dat is dan nog tot daar aan toe. Dat kan er dan nog mee door.
totdat, tuuw’dé, totdat, Ik zal dé zólang doen tuuw'dé héij 't oover kan nèmme, dan zuukt héij't wél wéijer ût. Ik zal dat zolang doen totdat hij het over kan nemen, dan zoekt hij het verder wel uit.
toujours, toerlezjoer, feestronde, Óp zunne toerlezjoer zén. Op zijn feestronde zijn. Er op uit zijn om feest te vieren.
tout par tout, toewpertoew, toepertoew, onophoudelijk, maar raak, Ze dèùwde toepertoew vlis in't worstmesjien, ik kós de dáérm nie ôngehôld kriige. Ze duwde onophoudelijk vlees in de worstmachine, ik kon de darmen niet aangehaald krijgen.
Dé duu mér toepertoew. Dat doet maar raak. Iemand kan hen van de wijs brengen.
traan, traone, tranen, És ge ècht veul verdriet héd dan hoef'dew aojge vur'rew traone nie te schaome. Als je veel verdriet hebt dan hoef je, je voor je tranen niet te schamen.
trakken, trakke, treuzelen, És de kénder nôr bèd moete zitte ze nog wa te trakke, iedere kiir is't iet anders. Als de kinderen naar bed moeten zitten ze te treuzelen, telkens verzinnen ze iets anders.
traktement, traktemènt, zakgeld, Mi de kèrmus góng’de zó’mér wa toerlezjoere nèt zó’lang toew’dew traktemènt óp was. Met de kermis ging je zomaar wat uit, net zolang totdat je zakgeld op was.
trap, trap, trap, Zéd’de van d’n trap geróld? Ben je van de trap gerold. Gezegd tegen iemand die zijn haar nogal kort heeft laten knippen.
trapperen, trappiire, betrappen, Die kôjjóng die dé èlleke kiir verinnewiire, die moesse ze ne kiir trappiire. Die bengels die dat telkens vernielen, die moesten ze op 'n keer eens betrappen.
treden, treeje, lopen, wandelen, trappen, beledigen, Moet'te de die zien treeje. Moet je die meid zien lopen. Zij heeft er een stevige tred in.
Ik gôj nog 'n éijndje treeje, ik bliif nie zó hiil lang wèg, ik maok 'n kléén rundje. Ik ga een eindje wandelen, ik blijf niet zo heel lang weg, ik maak een klein rondje.
És ge oover d’n duuvel prôt, tree’dem óp zunne start. Als je over de duivel praat, trap je hem op zijn staart. Iemand komt binnen, terwijl men net over hem sprak.
Voltooid deelwoord getrójje. Ze hébbe iet van'nem gezeed én nouw is'sie zwaor getrójje, héij is gloejeg. Men heeft iets van hem gezegd en nu voelt hij zich zwaar beledigd, hij is witheet.
trefwoord, dialectopgave, lexicale variant, betekenis, voorbeeld
trek, trèk, tocht, Wa snotter’de toch, héd’de tenaacht blóót geleege of op d'n trèk gestôn? Wat snotter je toch, heb je vannacht bloot gelegen of op de tocht gestaan? Je bent flink verkouden, heb je vannacht bloot gelegen of op de tocht gestaan?
trekachtig, trèkáéchteg, tochtig, Stit'ter èrreges 'n déúr oope, t’is hier trèkáéchteg, of zéij ik nie goed messchien? Staat er ergens een deur open, het tocht hier, of ben ik niet lekker misschien?
trekken, trèkt, lijkt, Ge hoeft nie te vraoge van wie'n dét'ter dé innen is, héij trèkt krék óp zun'ne vôdder. Je hoeft niet te vragen van wie dat er een is, hij lijkt precies op zijn vader.
trekzak, trèkzak, accordeon, Mónnieka of trèkzak meziek daor lûster ik nog mér gàère hènne, dé's ôrrege meziek. Accordeon- of trekharmonicamuziek die hoor ik graag, dat is leuke muziek.
trouw, tegoejertrèùw, te goeder trouw, Héij hôj dé hiil ónnéúzel én tegoejertrèùw vórtvertèld mér dé hôj nouw nie gemeuge. Hij had dat heel onschuldig en te goeder trouw gezegd maar dat had nu net niet gemogen.
trouwen, trèùwe, trouwen, Gôdde géij trèùwe, daor hé'k niks van gehurd, is't al korts of duur'et nog éfkes. Gaan jullie trouwen, daar heb ik niets van gehoord, is 't al vlug of duurt het nog even.
trubbelig, trubbeleg, rumoerig, Daor hé'k d’n aord nie mér, t'is'ser aalté zó trubbeleg èn ik verstôj giman mér. Daar heb ik geen aard meer, het is er altijd zo rumoerig en ik versta niemand meer.
trubbels, trubbels, moeilijkheden, De femielie wordt stillekes oud èn dan begiene de trubbels meej de gezóndhéij. De familie wordt stilaan oud en dan beginnen de moeilijkheden met de gezondheid.
truc, truukske, kneepje, Héij hi toch wél wir iin of ander truukske bedôcht um aachter de wôrhéij te komme. Hij heeft toch wel weer een of ander kneepje bedacht om achter de waarheid te komen.
truck, truuk, truck, Aachter nen truuk hurd nen óplègger èn die zie'de mér zat és ge óp de baon zit. Achter een truck hoort een oplegger en die zie je veel als je veel op de weg zit.
trui, trûij, trui, És ge gô fietse zoow ik 'n trûij ôndoen és ik èùw was, t’is verdimmese kaauwe wénd. Als je gaat fietsen zou ik een trui aandoen als ik jou was, het is venijnig koude wind.
trullen, trulle, rollen, Ge moet die bolle nie zó hard góóje, ge moet'zer zachjes teegenôn laote trulle. Je moet die ballen niet zo hard gooien, je moet ze er zachtjes tegenaan laten rollen.
tuffen, tuffe, spugen, Zit'te gi daor te tuffe, tuffe dé's nie netjes hur'de dé, ik wul dé nójt mér zien. Zit je daar te spugen, spugen dat is niet netjes hoor je dat, ik wil dat nooit meer zien.
tuieren, getûird, getuierd, Vruuger wier zó'wa èllek bist getûird, tuun hôn’ze nog ginne pikkeldraod. Vroeger werd zowat elk beest getuierd, toen hadden ze nog geen prikkeldraad.
tuin, tûin, tuin, D’n hof is onzen tûin èn um onzen tûin sti nen tûin, kunde géij dé allemôl vollege? De hof is onze tuin en om onze tuin staat een haag, kunnen jullie dat allemaal volgen?
tuitelen, tûitele, sjacheren, Wa kan'nie toch tûitele, héij zal't wél liire, dé hit'tie van d’n aauwe zoow't nie? Wat kan hij toch sjacheren, hij zal het wel leren, dat heeft hij van z'n vader.
tuiten, toete, tuiten, M'n órre die begiene te toete, zé toch's éfkes stil, anders wor ik nog zot. Mijn oren die beginnen te tuiten, ben toch eens even stil, ik word er nog gek van.
tuk, tók, tijdje, Ik zéij muug, ik gôj nen tók te bed, daor knap'te van óp zègge ze aalté. Ik ben moe, ik ga een tijdje naar bed, daar knap je van op zeggen ze altijd.
turf, tûrf, turf, Vruuger stókte ze d’n tûrf óp, nouw stréúje ze d’n tûrf tusse de bloeme. Vroeger stookten ze de turf op, nu strooien ze de turf tussen de bloemen.
tussenbeide, tussenbaoje, tussenbeide, Ge zét intéts tussenbaoje gekomme, nouw hee'get z'n gerééchteghéij gehad. Je bent bijtijds tussenbeide gekomen, nu heeft het zijn gerechtigheid gehad.
twaalf, twéllef, twaalf, Tuuw twéllef uure meug'de ópbliive umdég'ge braaf geweest zé èn méérege vrèèj zé. Tot twaalf uur mag je opblijven omdat je braaf geweest bent en morgen vrij hebt.
twee, twii, twee, És 'n goej begien 't halve wéérek is, hoef’de mér twii kirres te begiene. Als een goed begin het halve werk is, hoef je maar twee keer te beginnen. Doe het dus meteen goed.
tweede, twidde, tweede, D’n urste kiir is't nie gelukt mér de twidde kiir hit'tie z'n réijbewéijs wél gehôld. De eerste keer is het niet gelukt maar de tweede keer heeft hij zijn rijbewijs wel gehaald.
tweedens, twiddes, als tweede, Ik was'ser al vruug hènne gegôn, mér ik was wél twiddes, 't was al ûtverkocht. Ik was er al vroeg heen gegaan, maar ik kwam wel tweedes, het was al uitverkocht.
u, èùw, jou, Ge moes'tew schaome, zó'iet hôj ik nie van èùw verwôcht, dé valt me hiil érg teege. Je moest je schamen, zoiets had ik van jou niet verwacht, dat valt me heel erg tegen.
uier, ûir, uier, Die koej die hi 'n schón strakke ûir, daor kun'de nog wa van verwôchte. Die koe die heeft een mooie strakke uier, daar kun je nog wat van verwachten.
uilskuiken, ûlskûike, uilskuiken, Wa zéd'de toch 'n ûlskûike, duu nie zó stom èn word 's vur nouw èn aalté wiizer. Wat ben je toch een uilskuiken, doe niet zo dom en word eens voor nu en altijd wijzer.
uit de voet, ûttevoet, overweg, We gôn saome al jaore óp vekansie, we kunne goed meej mekaor ûttevoet. We gaan al jaren samen op vakantie, we kunnen goed met elkaar overweg.
uiteindelijk, ûténdelek, uiteindelijk, Ûténdelek gónge we, nô veul viive èn zèsse, toch nog meej z'n alle óp vekansie. Uiteindelijk gingen we, na veel vijven en zessen, toch nog met z'n allen op vakantie.
uiterlijk, ûiterlek, uiterlijk, És ge de naom héd nen bók te zén dan zul'de ûiterlek wél bókkeg ooverkomme. Als je de naam hebt een bok te zijn dan zal je uiterlijk wel koppig overkomen.
uitfineren, ûtfieniire, bedenken, Daor moet'te nog's iet óp ûtfieniire, want daor kun'de niks vur gekocht kriige dènk ik. Daar moet je nog eens iets op bedenken, want daar kun je niets voor kopen denk ik.
uitgaan, ûtgi, uitgaat, Ût de módde, ût de frut, ût de kèrk, mér zólang èùw lémpke mér nie ût gi. Uit de mode, uit de knoop, uit de kerk, maar zolang jou lampje maar niet uit gaat.
uitgeteld, ûtgetèld, uitgeteld, Tuun’nie klaor was meej d’n hof umspaoje was'sie zó goed és ûtgetèld. Toen hij klaar was met de tuin omspitten was hij zo goed als uitgeteld.
uithalen, ûthôlde, uitspookten, Iemes moet gezien hébbe wa die manne daor ûthôlde, niemes wul iet zègge. Iemand moet gezien hebben wat die kerels daar uitspookten, niemand vertelt iets.
uithollen, ûtheule, uithollen, Ge moet die mangelpeej ûtheule, dan kun'der 'n kaorske inzètte vur saoves laot. Je moet die biet uithollen, dan kun je er een kaarsje inzetten voor 's avonds laat.
uitkeren, ûtkèère, vegen, Ik zal munnen aojgesten hérd wél ûtkèère. Ik zal mijn eigen vloer wel vegen. Ik zal mijn eigen boontjes wel doppen.
uitkijken, ûtkiike, uitkijken, Zód'de dé wél doen, ik zoow mér ûtkiike dés'sew gin óór ônnaoje. Zou je dat wel doen, ik zou maar uitkijken dat ze je niet bedriegen.
Kèk ût, want ze réije hier de knéúp van'new göllep. Kijk uit, want ze rijden hier de knopen van je gulp. Kijk uit, wat is het hier toch razend druk.
uitkleden, ûtkleeje, uitkleden, Wa is die méijd maoger, ze kan d’r aojge aachter n’n bónstaok ûtkleeje. Wat is dat meisje mager, ze kan zich achter een bonenstok uitkleden. Dat moet wel een lang en dun meisje geweest zijn.
uitkuren, ûtkuure, uitleven, Daor kun'dew aojge nog's óp ûtkuure, t’is nie zóó'n kléén kerwaojke, t’is nie niks. Daar kun je, je zelf nog eens op uitleven, t’is niet zo'n klein karweitje, het is niet niks.
uitlenen, ûtliine, uitlenen, Un zôssie én 'n pérd moet'te nie ûtliine; de zôssie kömt dik én't pérd dun trug. Een zeis en een paard moet je niet uitlenen; de zeis komt onscherp en het paard mager terug. Sommige dingen moet je niet uitlenen, want er wordt van geprofiteerd.
uitmaak, ûtmaok, smoes, Wa kepot is kun'de maoke, óót duu'de 'n ander iet ôn én dé kun'de nie maoke, daor kun’de ginne ûtmaok vur zuuke. Wat stuk is kun je maken, ooit doe je een ander iets aan en dat kun je niet maken, daar kun je geen smoes voor verzinnen.
uitnaaien, ûtgenaajd, vertrokken, Héij is'ser stiekem ûtgenaajd, héij zal nog wél nô de méijd gemoete hébbe. Hij is er stiekem vertrokken, hij zal nog wel naar zijn vriendin gemoeten hebben.
uitprakkiseren, ûtprakkeziire, bedenken, Ge moet iet ûtprakkeziire hoe we dé daor klaor moete kriige, nouw is't nog nie goed. Je moet iets bedenken hoe we dat daar af moeten krijgen, nu is het nog niet goed.
uitproberen, ûtperbiire, uitproberen, Nouw zéd’det wir ôn’t ûtperbiire, we hébbe èùw wél dur ge wult wir foeffele. Nu ben je het weer aan het uitproberen, we hebben je wel door je wilt weer valsspelen.
uitrakken, ûtgerakt, uitgejakkerd, Zéd'de ûtgerakt, ik zoow mér'res iet gôn liire anders is'ter méérege wir néffe. Ben je uitgejakkerd, ik zou maar eens iets gaan leren anders is het morgen weer fout.
uitschelden, ûtschèlle, uitschelden, És ge érpel ôn't schèlle zé kun'de terwélle ók nog iemes ûtschèlle. Als je aardappelen aan het schillen bent kun je intussen ook nog iemand uitschelden.
uitschieten, ûtschiete, uitmesten, D’n boer trok zun'ne aauwe keel ôn én góng tuun de váérekeskóój ûtschiete. De boer trok zijn oude kiel aan en ging toen het varkenshok uitmesten.
uitsliepen, ûtsliepe, uitsliepen, Kléén kénder die laage niemes ût, nii die kunne dé bèèter, die sliepe'new ût. Kleine kinderen die lachen niemand uit, nee die kunnen dat beter, die sliepen je uit.
uitspannen, ûtgespanne, ontriefd, Meej 'n kreupel pérd zéd'de wél goed ûtgespanne, ge kun'tem nog nie mér verkóópe. Met een kreupel paard ben je wel goed ontriefd, je kunt hem nog niet meer verkopen.
uitspoelen, ûtspuule, uitspoelen, Ge moet ne goejen borrel nóójt ûtspuule. Je moet een goede borrel nooit uitspoelen. Wat goed is moet je niet bederven.
uitsteken, ûtstèèke, uitsteken, Ge moet’tew biin nie wéijer ûtstèèke és’t laoke lang is. Je moet je benen niet verder uitsteken dan het laken lang is. Niet meer willen dan mogelijk is.
uittrekken, ûttrèkke, uittrekken, De vûlleghéij groejt boove de peejen ût, die bósse die moet'te mér ûttrèkke. Het onkruid groeit boven de wortelen uit, die pollen moet je maar uittrekken.
uitval, ûtval, uitval, Dé zal d’n ûtval goed moete maoke. Dat zal de uitval goed moeten maken. We zullen maar afwachten en er het beste van hopen.
uitvinden, ûtgevónde, uitgevonden, D’n dieje hee’get zwart gôrre ók nie ûtgevónde. Hij heeft het zwarte garen ook niet uitgevonden. Hij is de snuggerste niet.
uitvreten, ûtfrèète, uitvoeren, uithalen, Die manne gôn iet ûtfrèète ze zén't ôn't besprèèke, daor zul'de nog van hurre. Die jongens gaan iets uitvoeren ze zijn het aan 't bespreken, daar zal je nog van horen.
Voltooid deelwoord ûtgefreete. Dé zal'lie moete besniete, héij hi al dikker zó'iet ûtgefreete, dé blé nie schón stôn. Daar zal hij voor boeten, hij heeft al meermaals zo iets uitgehaald, dat blijft niet duren.
uitwassen, ûtwaase, uitwassen, Dé hôd’de bèèter in’new hèm kunne laote, dan wor’der meej ûtwaasse afgeweest. Dat had je beter in je hemd kunnen laten, dan was je er met uitwassen afgeweest. Spreken is zilver, zwijgen is goud, je had dus beter kunnen zwijgen.
uitzetten, ûtzètte, komen doen, Nii, gi kunt hier niks ûtzètte. Nee, jij kan hier niets komen doen. Nee, ik heb geen werk voor je.
uur, uur of tiid, uur of tijd, Héij kèkt nôr uur of tiid. Hij kijkt naar uur of tijd. Hij let nooit op de tijd.
uw, èùwe, je, Èùwe waoge moet'te goed ónderhaauwe anders stôd'de in de vekansie meej stukke. Je auto moet je goed onderhouden, anders sta je in de vakantie met pech.
vaak, vaok, slaap, És ge vaok héd dan moet’te tebèd gôn én’ner nie teegenin vééchte, dé verlies’de toch. Als je slaap hebt dan moet je naar bed gaan en er niet tegen in vechten, dat verlies je toch.
vaardig, vérreg, klaar, És moerderdevrouw klaor was meej't bakke én braoje dan zeej ze, dé't eete vérreg was. Als mijn vrouw klaar was met bakken en braden, dan zei ze, dat 't eten klaar was.
vaars, vàèrs, vaars, Un vàèrs is 'n koej die nog vur d'n urste kiir moet kalleve, dur’nao is'se vàèrs af. Een vaars is een koe die nog voor de eerste keer moet kalveren, erna is ze kalfkoe af.
vaart, vôrt, kanaal, We hôn wél gin kenaol mér krék oover de bèlze grèns daor lag de vôrt. We hadden wel geen kanaal maar net over de Belgische grens daar lag het kanaal.
vader, vôdder, vader, Vôdder zén is nie zó moejlek, mér ge moet urst nog vôdder zien te worre. Vader zijn is niet zo moeilijk, maar je moet eerst nog vader zien te worden.
vakantie, vekansie, vakantie, Ut zal óns vaore és ge vur 'n mônd óp vekansie gô, gôd'de nô't bûiteland? Het zal ons niet meevallen als je voor een maand op vakantie gaat, ga je naar het buitenland?
vanachter, vanaachtere, van achter, De wénd vanaachtere hébbe. De wind van achter hebben. Het gaat hem goed.
vandaag, vendaog, vandaag, És ge me giestere gehuurd hôt, was ik vendaog èùwe knéécht geweest. Als je me gisteren gehuurd had, was ik vandaag je knecht geweest. Ik ben je loopjongen niet.
vaneigens, vanéijges, vanzelf, Dé's iet van niks zègge ze dan, és't vanéijges gi, dan lupt alles óp rullekes. Dat is iets van niks zegge ze dan, als het vanzelf gaat, dan loopt alles op rolletjes.
vanmorgen, vanneméérege, vanmorgen, Ik zéij vanneméérege vruug ópgestôn umdé't goej wiir was, mér de zón is al vertrokke. Ik ben vanmorgen vroeg opgestaan omdat het mooi weer was, maar de zon is al weg.
varen, vaore, varen, rijden, Ut zal'lew kuntje vaore. Het zal je kontje varen. Dat zal je tegen vallen.
Gemak vaort nie lang. Gemak vaart niet lang. Aan gemak ben je zo gewend.
Gôd'de wir vaore meej pérd èn kaor, moet'te nog wa van d’n ókst binnen doen? Ga je weer rijden met paard en kar, moet je nog wat van de oogst binnen gaan halen?
variatie, variejaasie, variatie, Héij wul variejaasie én dörrum git’tie óp z’n dóój gemak hérs en dwérs dur de maast. Hij wil variatie en daarom gaat hij rustig aan kriskras door het bos.
varkensblad, váérekesblaor, weegbree, Váérekesblaor stôn'ner zat néffe de wèg, t’is ónkrûid èn váérekes voejer is't ók nie. Weegbree groeit er genoeg in de berm, het is onkruid en varkensvoer is het ook niet.
varkenslomp, váérekeslómp, erg dom, Váérekeslómp dé's nog lómper és lómp èn dé's hiil lómp, dé viin ik. Erg dom dat is nog dommer dan dom en dat is heel dom, dat vind ik.
varkensstaart, váérekesstart, varkensstaart, Héij mônt dét'tie iet miir is és'ne rééchte váérekesstart. Hij meent dat hij iets meer is als een rechte varkensstaart. Hij loopt naast zijn schoenen van verwaandheid.
vastbinden, vaastbiine, vastbinden, Die koej góng lullek te kiir tuun we ze vaast wón biine, we moesse ónze kant ônkiire. Die koe ging lelijk te keer toen we ze vast wilden binden, we moesten ons verdedigen.
Voltooid deelwoord vaastgebónde. De koej stónne vruuger bè óns nog vaastgebónde ôn de zult. De koeien stonden vroeger bij ons nog vastgebonden aan een balk.
Vastenavond, vaastelaovend, vastenavond, Ge moet vaastelaovend meej vraauwe én pôsse meej de pestóór haauwe. Je moet Vastenavond met vrouwen en pasen met de pastoor vieren. De juiste dingen op het juiste moment doen.
vasthouden, vaasthaauwe, vasthouden, Ut gi nie um’t danse mér um't vaasthaauwe. Het gaat niet om het dansen maar om het vasthouden. Het gaat niet om de hoofdzaak maar om de bijkomende zaken.
vastleggen, vaastgeleed, beschreven, We hébbe óns hil hébbe èn haauwe vur ins èn vur aalté goed vaastgeleed. We hebben ons hele hebben en houden voor eens en voor altijd goed beschreven.
vastrijden, vaastgereeje, vastgereden, És ge mi de kaor vaastgereeje zé én't pérd kan't nie trèkke, zul'de zélf moete dèùwe. Als je met de kar vastgereden bent en 't paard kan 't niet trekken, zal je zelf moeten duwen.
vatten, vatte, pakken, nemen, Haauwe wag’ge héd én vatte wag’ge kriige kunt. Houden wat je hebt en pakken wat je krijgen kunt. Egoïstisch denken en de anderen laten stikken.
Ge moet nie alles vatte, 'r zén'ner nog miir die iet wulle, anders is'ser strak niks mér. Je moet niet alles nemen, er zijn nog anderen die iets willen, anders is 't straks op.
Verleden tijd viet. Héij viet me vaast, héij zoow'wer ópgeslaoge hébbe, héij mônde dék'kem verraoje hôj. Hij pakte me vast, hij zou er opgeslagen hebben, hij meende dat ik hem verraden had.
vechten, vééchte, vechten, Vééchte dé's 't kaojste wag’ge kunt doen, ge schiet'ter ók niks meej óp. Vechten dat is het slechtste wat je kunt doen, je schiet er ook niets mee op.
veeg, vèèg, vlugge meid, Dé's un vèèg, ge moet rap zén meej kiike, anders is ze al wir vertrokke. Dat is een vlugge meid, je moet vlug zijn met kijken, anders is ze al weer vertrokken.
veel, veul, veel, Ze hi al veul koej óp d're kop gezien. Ze heeft al veel koeien op hun kop gekeken. Ze heeft al veel vrijers gehad.
veer, vèère, veren, De vèère van munne waoge zén wa te slap, ik kan nie zó hiil zwaor mér laoje. De veren van mijn auto zijn wat te slap, ik kan niet zo heel veel meer laden.
vegen, vèège, vegen, slaan, We moete de plôts nog vèège, meej die pléntjes verpotte is'ser veul rómmel gevalle. We moeten de stoep nog vegen, met die plantjes verpotten is er veel rommel gevallen.
Ze vèège'ner meej óp és't hun nie ônsti, blét'ter mér ût de buurt. Ze slaan er meteen op als het hen niet aanstaat, blijf er maar uit de buurt.
veldmuis, véldmûis, veldmuizen, De véldmûis die maoke 'n hölleke in de grond, die wulle nie nat worre és't rèègent. De veldmuizen maken 'n holletje in de grond, die willen niet nat worden als 't regent.
velours, floere, ribfluwelen, Un floere broek is'ser iin van dé geribbelde fluuwiile stof, ge wit wél wa'k beduul. Een ribfluwelen broek is er een van een van dat geribde fluwelen stof, je weet wel wat ik bedoel.
ventiel, fetiel, ventiel, Is d’n band wél kepot of lee'get ôn't fetiel, kèkt daor urst mér'res nô. Is de band wel stuk of ligt het aan het ventiel, kijk daar eerst maar eens naar.
ver, vaore, verre, Van vaore hé'k gezien dét'ter ne reej liep, die zén zó schèùw die zén zóó wèg. Van verre heb ik gezien dat er 'n ree liep, die zijn zo schuw die zijn zo verdwenen.
És de gróóte de goej worre, dan zaog’de ze al van vaore! Als de groten de goede waren, dan zag men ze van verre. Van te voren kan men niet zeggen of iemands bedoelingen goed zijn.
verbalemonden, verbéllemónte, vernielen, Ut woow nie fokkediire én tuun begósse ze alles mér te verbéllemónte. Het wou niet klikken en toen begonnen ze alles te vernielen.
verdelen, verdaole, verdelen, Dé bitje kun'de nie verdaole, ik zal'ler nog 'n kwékske bè doen, dan gee'get wél. Dat beetje kun je niet verdelen, ik zal er nog een beetje bij doen, dan gaat het wel.
verdenken, verdôch’ter, verdacht je er, Ik wies nie wie'tem dé geflikt hôj, mér ik verdôch'ter iin van m'n kammerèùj af. Ik wist niet wie hem dat gelapt had, maar ik verdacht er een van mijn vrienden van.
verdikkeme, verdimme, verdikkeme, Verdimme nouw hi dé ménneke me nog gefopt, die zuukt aalté iet um’mew te foppe. Verdikkeme nu heeft dat kind me nog gefopt, die zoekt altijd iets om je beet te nemen.
verdragen, verdraoge, verdragen, De hit van deeze zómmer, dé was mér amper mér te verdraoge, vur veul aauw mènse. De hitte van deze zomer, dat was maar net te verdragen voor veel oude mensen.
verdrogen, verdréúge, verdrogen, És't nie rèègent dan zal hil d’n ókst verdréúge, dan zén we'r gaauw meej klaor. Als het niet regent dan zal de hele oogst verdrogen, dan zijn we er vlug mee weg.
vergaan, vergi, vergaat, És de wérreld vergi, vergôn we allemôl, anders ók mér nie ammel inins tegeliik. Als de wereld vergaat, vergaan we allemaal, anders ook maar niet allemaal tegelijk.
vergalloperen, vergallepiird, verknoeid, Zé nie zó sechrénneg én jirremiejiire hélpt ók nie, ge hég'get zéllef vergallepiird. Ben niet zo chagrijnig en klagen helpt ook niet, je hebt het zelf verknoeid.
verhuizen, verhûize, verhuizen, Drie kirres verhûize kost éffeveul és inne kiir afbrande. Drie keer verhuizen kost evenveel als één keer afbranden. Verhuizen kost dus veel geld.
verjaardag, verjaordag, verjaardag, De bloeme die ik meej munne verjaordag héb gekreege zén geliik verslékkerd. De bloemen die ik met m'n verjaardag heb gekregen zijn allemaal verwelkt.
verjaren, verjaore, jarig zijn, Ik héb alzelèève gàère strûif gehad, nouw bak ik ze vur de kléénkénder és ze verjaore. Ik heb altijd graag pannenkoek gehad, nu bak ik ze voor de kleinkinderen als ze jarig zijn.
verkeerd, verkiird, fout, slecht, Ik vuul men'aojge zó'mér ôrreg, ik zal me miir moete schefiere, anders gee'get verkiird. Ik voel me misselijk, ik zal me wat meer moeten ontzien, anders gaat het fout.
T’is nog nie zóó'ne verkiirde én'nie beduuld 't goed, mér'tis nog ne gallepert. Hij is nog niet zo'n slechte en hij bedoelt het goed, maar het is nog een kwajongen.
Bûkpént kun'de wél'les hébbe, dan héd'de messchien wél iet verkiirds gegeete. Buikpijn kun je wel eens hebben, dan is er je misschien iets niet goed bekomen.
verkindsen, verkéndse, dementeren, Ut begien van't verkéndse is drie kirre 't zélfde vertèlle zónder dég'get zéllef wit. Het begin van dementeren is drie maal 't zelfde vertellen zonder 't zelf te weten.
verklappen, verklèppe, verklikken, Ze moesse wir'res verklèppe wa ik vur 'n kedoowke gekocht hôj vur de mister. Ze moesten weer eens verklikken wat voor 'n cadeautje ik gekocht had voor de leraar.
verkoeveren, verkoeveriird, hersteld, D’n dieje is wir hillemôl verkoeveriird. Die man is er weer helemaal hersteld. Hij is weer helemaal de oude.
verleden, verleeje, vleeje, afgelopen, vorige, Verleeje wèèk zén we óp vekansie geweest, mér we hébbe gin goej wiir gehad. Afgelopen week zijn we op vakantie geweest, we hebben geen goed weer gehad.
Vleeje wèèk hébbe we veul gefietst, 't hôj wél iet wérmer meuge zén vur óns. Vorige week hebben we veel gefietst, het had wel iets warmer mogen zijn voor ons.
verlegen, verleege, verlegen, Meej drie dinger zit’te in hûis hiil verleege: róók, 'n kaoj wéijf én veul rèègen. Met drie dingen zit je in huis heel verlegen: rook, een kwaaie vrouw en veel regen. Drie vervelende dingen: een schouw die niet trekt, een kwaaie vrouw en een dak dat lekt.
verletten, verlètte, te doen, Komt gi mér hérs, gi héd toch niks te verlètte, dé kömt vur mén 't bèste ût. Kom jij maar naar hier, je hebt toch niets te doen, dat komt voor mij het beste uit.
verlezen, verlèèst, verleest, Gi verlèèst hil'lew verstand. Je verleest heel je verstand. Iemand die voortdurend zit te lezen.
vermaad, vermaojde, wormstekige, Vermaojde appel die zén'ner nie te kóóp, ze zén al lang van te vurre bespoote. Wormstekige appels die zijn er niet te koop, ze zijn al lang van tevoren bespoten.
vermageren, vermaogere, lijnen, Un bitje maoteg zén meej't eete is bèèter vur'rew maog én hoef'de nie te vermaogere. Een beetje matig zijn met eten is beter voor je maag en hoef je niet te lijnen.
vermeuteld, vermeuteld, vermolmd, Ne stoel die goed vermeuteld is, die is dan bekant ópgefreete dur de meutel. Een stoel die vermolmd is, die is dan bijna opgegeten door de houtworm.
vermorsen, versmorse, verbrassen, Ge héd veul géld, dörrum hoef'det nog nie te versmorse, zét'ter mér wa kiem óp. Je hebt veel geld, daarom hoef je het nog niet te verbrassen, ben er maar zuinig op.
vernakend, vernaakend, ontzettend, In de plôts van verékkes érg zègge ze ók wél'les dé't vernaakend érg is. In de plaats van gruwelijk erg zeggen ze ook wel eens dat het ontzettend erg is.
verneuken, vernukt, bedrogen, Héij kós schón praote mér’rie hi me vernukt, ik zoow't éijgelek ôn moet gèève. Hij kon mooi praten maar hij heeft me bedrogen, ik zou het eigenlijk aan moeten geven.
verontsieren, verhónsórre, vernielen, Die manne moet'te stéérk spulgoed gèève, want ze verhónsórre alles wa ze hébbe. Die kinderen moet je sterk speelgoed geven, want ze vernielen alles wat ze hebben.
verplanten, verplante, verhuizen, Nen aauwen bóóm moet'te nie verplante. Een oude boom moet je niet verplanten. Oude mensen moet je niet verhuizen.
verraden, verraoje, verraden, Iemes moet dé verraoje hébbe, anders hôn’zer nójt aachter gekomme. Iemand moet dat verraden hebben, anders hadden ze dat nooit achterhaald.
verrekken, verrékke, komen om, wemelt, We verrékke b’óns van de kaauw, want de verwáérming was ûtgevalle. We komen bij ons om van de kou, want de verwarming was uitgevallen.
Ut gi ónwiire, 't verrékt hier van de dónderbisjes, nog 'n geluk dés'se nie biite. Het gaat onweren, 't wemelt hier van de donderbeestjes, nog 'n geluk dat ze niet bijten.
verrekt, verrékkes, gruwelijk, És iet hiil érg is, jao nog veul érger és érg, dan is't paas verrékkes érg. Als iets heel erg is, ja nog veel erger dan erg, dan is het pas gruwelijk erg.
verruïneren, verinnewiire, vernielen, Ze verinnewiire teegewórreg alles wa los of vaastzit, 't môkt nie ût, niks is'ser veileg. Ze vernielen tegenwoordig alles wat los en vast zit, 't maakt niet uit, niets is er veilig.
vers, vors, vers, Ik héb van d’n bakker vors bróód meej gebrôcht, 't kwam réécht ût d’n oove. Ik heb van de bakker vers brood meegebracht, het kwam recht uit de oven.
verscharen, verschaore, overbrengen, És ge die gróóte kallever moet verschaore nô ‘n ander waoj, moet'te ne klippel meejnèmme, anders bléd’de ze dik gin bôs. Als je die grote kalveren moet overbrengen naar een andere wei, moet je een stok meenemen, anders blijf je ze meestal niet de baas.
verscheidene, verschaoje, verschillende, Héij hi verschaoje sórte érpel gehad, mér die gèèj wult die zén nouw krék óp. Hij heeft verschillende soorten aardappelen gehad, maar die jij wilt die zijn nu net op.
verschelen, verschille, schelen, Gi meugd kieze wór we hènne gôn, mén kan't niks verschille, ik gôj aalté meej. Je mag kiezen waar we naar toe gaan, mij kan het niet schelen, ik ga altijd mee.
verschieten, verschiete, schrikken, Héij kan me toch verschiete, van ne niks is'sie ónderstenboove, dé's nie zó plezierreg. Hij kan me toch schrikken, om niets is hij helemaal in de war, dat is niet zo prettig.
Verleden tijd verschóót. Ik verschóót m'n aojge lamlaazeres. Ik schrok me een ongeluk. Ik schrok me wezenloos.
verschuiven, verschûive, schuiven, Ge moet ûtkiike dé't nie gi verschûive want dan kun'de wir ópnuuw begiene. Je moet uitkijken dat het niet gaat schuiven want dan kun je weer opnieuw beginnen.
verslakkeren, verslékkere, verwelken, Krènaogels zén schón bloeme mér in de pot gôn ze nogal gaauw ôn't verslékkere. Seringen zijn mooie bloemen maar als snijbloem verwelken ze heel vlug.
verslijten, verslét, verslijt, Munnen ooverall die verslét hard, ik zal stillekesôn ôn ne nuuwe moete dènk ik. Mijn overall die verslijt hard, ik zal binnenkort aan een nieuwe moeten denk ik.
verslonzen, verslónst, verspilt, Ne smérrege verslónst vur miir, és nen hoowvérrege verprónkt. Een slordig iemand verspilt meer, dan een deftig iemand uitgeeft aan luxe. Een sloddervos verspilt meer, dan een deftige uitgeeft aan luxe.
verspelen, verspeule, verliezen, verspelen, Iet van wàèrde verspeule is veul érger és iet kwiit geraoke wa niks wérd is. Iets van waarde verliezen is veel erger dan iets verloren raken wat geen waarde heeft.
Wa nen hónd wint meej lóópe dé verspul’tie meej zéijke. Wat een hond wint met lopen dat verliest hij met pissen. Het is van hollen en stilstaan.
Voltooid deelwoord verspuld. Ge héd zeeker veul verspuld meej't kaorte, 't góng èùw nie goed af deze kiir. Je hebt zeker veel verloren met het kaarten, het ging je niet voor de wind deze keer.
verteren, vertèèrd, opgemaakt, Óp nen tèèraovend word 't géld van d’n döbbeltjespot in de kortste kirre wir vertèèrd. Op een teeravond wordt het geld van de dubbeltjespot in de kortste keren opgemaakt.
vervat, vervat, voorraad, Ze hébbe gin vervat mér. Ze hebben geen voorraad meer. Het geld en de reserves zijn op.
verveeloor, verveelóór, pestkop, Ur hoeft mér iin verveelóór tusse te zitte én't spél lupt verkiird af. Er hoeft maar een pestkop tussen te zitten en het spel loopt niet goed af.
vervelen, vervild, verveeld, Ik héb m'n aojge nog nóó't vervild, sénds ik meej wèrreke zéij ópgehaauwe. Ik heb me nog nooit verveeld, sinds ik met werken ben opgehouden.
vervelend, verveelend, vervelend, Héd'det klapzuur, dé's verveelend én ge moet taovend nouw nèt nog ût gôn eete ók. Heb je maagzuur, dat is vervelend en je moet vanavond nu net nog uit gaan eten ook.
verwaand, verwônd, verwaand, Ze liep zó verwônd és nen haon mi strónt tusse z'n tiin. Ze liep zo verwaand als een haan met stront tussen zijn tenen. Erg verwaand lopen (of nog beter voortschrijden.)
Verwônde mènse hébbe’net alliin meej der aojge getroffe, ander tèlle nie meej. Verwaande mensen hebben het alleen met zichzelf getroffen, anderen tellen niet mee.
verzoeken, verzuuke, uitnodigen, Ze zén óns paas nog óp 'n brûlleft komme verzuuke, én dé's plezierreg. Ze zijn ons zojuist nog komen uitnodigen voor een bruiloft en dat is prettig.
vet, vét, vet, beste, Ôn alles wa draojt moet zówa vét ôn, anders lóó'pet strak of méérege hillemôl vaast. Aan alles wat er draait daar moet vet aan, anders loopt het een keer helemaal vast.
Ut boere was nog nie zó sléécht, mér teegewórreg is't vét 'r af. Het boeren was nog niet zo slecht, maar tegenwoordig is het beste er vanaf.
vetbol, vétbolle, vetbollen, De veugeltjes hébbe dees jaor veul ôn de vétbolle gezeete, 't was 'n schón geziecht. De vogeltjes hebben dit jaar veel aan de vetbollen gepikt, het was een mooi gezicht.
vief, fief, vlug, Héij is hiil fief vur zun'nen aauwer, héij kan nog goed van plak, héij lupt lék ne kieviet. Hij is heel vlug voor zijn leeftijd, hij is nog goed ter been, hij loopt als een kievit.
vierklauwens, vierklaauws, haastig, Héij góng'ger vierklaauws van dur tuun'nie 'n buts in zun'ne waoge haoj gereeje. Hij ging er haastig van door toen hij een deuk in zijn auto had gereden.
viloor, vilórre, viloren, Meej 't gezègde 'vilórre én blokstérte' perbiire ze kléén manne meej bang te maoke. Met 't gezegde 'viloren en blokstaarten' proberen ze kinderen mee bang te maken.
vinden, vénde, vind, Wa vénde gi nouw van de nuuwen tiid, kun'der meej ónder de voet ût, of is't moejlek? Wat vind jij nu van de moderne tijd, kun je er mee leven, of is het moeilijk?
viool, fiejóól, bips, Meej ‘n batterèèj, brats, fiejóól, krènt of aachterwéérk beduule ze’w kónt. Met een batterij, brats, viool, krent of achterwerk bedoelen ze je bips.
viooltje, fiejóltjes, viooltjes, Van fiejóltjes zód'de ónjeklónje kunne maoke want die bluumkes ruuke hiil lékker. Van viooltjes zou je reukwater kunnen maken want die bloemetjes ruiken heel lekker.
vis, viskes, visjes, We hébbe al jaore viif viskes in de vijver zitte, jóng hé'k nog nie gezien. We hebben al jaren vijf visjes in de vijver zwemmen, jongen heb ik nog niet gezien.
vlagzeis, vlagzôssie, vlagzeis, Meej 'n vlagzôssie din ze vruuger de slóótkante ûtmaoje, nouw gee'get meej mesjienes. Met een vlagzeis maaiden ze vroeger de slootkanten, nu gaat het met machines.
vlakbij, vlakbè, dichtbij, Daor hôd'de nie zó wiid vur hoeve te gôn want vlakbè hôd'det wél kunne viine. Daar had je niet zo ver voor hoeven gaan want dichtbij had je 't ook kunnen vinden.
vlammetje, vlémke, vlammetje, Meej 'n kléén vlémke kun'de gróót vuur maoke, zé mér vurziechteg dus. Met een klein vlammetje kun je een groot vuur maken, ben maar voorzichtig dus.
vleermuis, flirmûize, vleermuizen, Flirmûize zie'de paas teege d’n aovend, die worre wakker és't begient te dónkere. Vleermuizen zie je pas tegen de avond, die worden wakker als het donker begint te worden.
vlees, vlis, vlees, Nie iederiin hi gàère vlis, de miste mènse lusse'net wél of eete liever vis. Niet iedereen heeft graag vlees, de meeste mensen lusten het wel of eten liever vis.
vlieger, vliegers, vliegdennen, Hiil aauw vliegers in de Nitterselse haoj zén dur de muljeujmanne umgezaogd. Heel oude vliegdennen in de Neterselse heide zijn door de milieumensen omgezaagd.
vliegmachine, vliegmesjien, vliegmachine, Zéd’de géij al's meej 'n vliegmesjien meej geweest, of vénde géij dé te gevôrlek. Zijn jullie al eens met een vliegtuig mee geweest, of vinden jullie dat te gevaarlijk.
vlierbessenjam, flierbeejziezjam, vlierbessenjam, Flierbeejziezjam is gezónd zègge ze én sómmege mènse hébbe’net nog gàère ók. Vlierbessenjam is gezond zeggen ze en sommige mensen hebben het nog graag ook.
vlierscheut, vlierscheut, lijster, Un vlierscheut is zówa éffe gróót és ne mérrel én zun’nen bûik is brûin gespikkeld. Een grote lijster is ongeveer even groot als een merel en z’n buik is bruin gespikkeld.
vlijst, vléijst, leem, Vléijst in de grond lôt gin wôtter dur, dé's in 'n nat jaor nie goed vur d’n ókst. Leem in de grond laat geen water door, dat is in een nat jaar niet goed voor de oogst.
vlo, vlóój, vlo, Vur iin vlóój moet'te nie hil uwwen bûik kepot krabbe. Voor één vlo moet je niet heel je buik stuk krabben. De opbrengst moet wel de moeite lonen.
Meervoud vlóój. Wie slaope ónder iin deeke, worre dur dezéllefde vlóój gesteeke. Zij die slapen onder één deken, worden door dezelfde vlooien gebeten. Een echtpaar krijgt op d’n duur dezelfde nukken.
vlooienkruid, vlóójekrûid, herderstasje, Un éijndje wéijeróp vén'de wélliecht 'n plékske wór dég'get vlóójekrûid kunt viine. Een eindje verderop vind je wellicht 'n plekje waar dat je 't herderstasje kunt vinden.
vlot, vlot, vlot, Héij is vlot van de kiest. Hij is vlot van de kist. Het is een vlotte kerel.
voddenpastoor, vodpestóór, prutser, Ik kan'ner nie ooverût hoe dieje vodpestóór alles zóó hi kunne verhónsóóre. Ik kan maar niet begrijpen hoe die prutser alles zo heeft kunnen verwaarlozen.
voegen, vuuge, aanpassen, Ge moet'tew aojge mér vuuge nô de réést, anders kun'de bèèter nôr hûis gôn. Je moet je maar aanpassen aan de rest, anders kun je beter naar huis gaan.
voelen, vuule, voelen, Wie nie hurre wul moet mér vuule is 't sprèèkwóórd, we snappe dé wél hörre. Wie niet horen wil moet maar voelen is het spreekwoord, we begrijpen dat wel hoor.
voer, voejer, voeder, Ur is dees jaor veul voejer gewaase óp d’n ékker, we zulle in de wénter zat hébbe. Er is dit jaar veel voeder gegroeid op de akker, we zullen in de winter genoeg hebben.
voeren, voejere, voederen, geven, Héij is zó kaod, dét’tie meej ginne riek te voejeren is. Hij is zo kwaad, dat hij met geen riek te voederen is. Hij is niet voor rede vatbaar.
Hét ze mér gróót én voejert ze mér taartjes. Heb ze maar groot en geef ze maar taartjes. Je kinderen altijd het beste gegeven en dan doen ze net niet wat je graag zou willen.
vogeltje, veugeltje, vogeltje, Ik zal wél'les 'n veugeltje vur èùw vange. Ik zal wel eens een vogeltje voor jou vangen. Iemand een loze belofte doen.
Meervoud veugeltjes. Veugeltjes die vruug zinge zén vur de poes. Vogeltjes die vroeg zingen zijn voor de poes. Wie te gretig is, komt bedrogen uit.
volk, vollek, mensen, volk, Ur was veul vollek óp de begrôffenes van dieje mèns, héij hôj zeeker veul ônhang? Er waren veel mensen op de begrafenis van die man, hij had zeker veel vrienden?
Was’ter druk? dé wél dé, veul vollek mér wénneg mènse. Was het er druk? dat wel dat, veel volk maar weinig mensen. Het was er druk, dat wel, veel mensen maar weinig kopers.
vooi, fóój, voedster, Ne ram én 'n fóój zén allebaoj kniin, saome maoke ze jóng knéntjes. Een rammelaar en een voedster zijn beide konijnen, samen maken ze jonge konijntjes.
voor, véúr, voor, Wat'ter véúr af gi, köm’ter aachter nie bè. Wat er voor afgaat, komt er achter niet bij. Gezegd tegen mensen die te laat in de kerk waren.
voor de voet, vurrevoet, op volgorde, Ge meugd nie ûtzuuke, ge moet vurrevoet vatte, anders hi de lèste niks és kaoj. Je mag niet uitzoeken, stuk voor stuk nemen, anders heeft de laatste niets goeds meer.
voor expres, vurspréés, expres, Héij deej't nie vurspréés, 't was mér klóóterèèj van'nem héij woow èùw verneuke. Hij deed het niet expres, het was maar een grapje van hem, hij wou je foppen.
voor het, vur’t, voor het, Dé’s goed vur't zog. Dat is goed voor de moedermelk. Dat stimuleert de melkproductie.
voorbeeld, vurbild, voorbeeld, Ge moet 'n vurbild vur óóge hébbe um dé zó'mér bléndelings nô gôn te maoke. Je moet een voorbeeld voor ogen hebben om dat zomaar blindelings na gaan te maken.
voorbij, vurbèèj, voorbij, De jaore vliege vurbèèj és ge oud wordt én és't nie zóó is, is't nie goed meej èùw. De jaren vliegen voorbij als je oud wordt en als 't niet zo is, is het niet goed met jou.
voorbode, vurbójkes, voortekenen, És de vurbójkes ûtkomme dan kriige we nog veul kaoj wiir ik vuul'let ôn m'n knooke. Als de voortekenen uitkomen dan krijgen we nog veel slecht weer ik voel het aan m'n botten.
voordeur, vurdéúr, voordeur, És ik èùw nie hôj én de vurdéúr, dan moes ik aalté aachterum binne. Als ik jou niet had en de voordeur, dan moest ik altijd achterom binnen. Goed dat je het zegt, daar had ik zelf niet aan gedacht.
voorjaar, vurjaor, voorjaar, Wa héd'de schón kernèllesróóze dees jaor, die zén in't vurjaor nie afgevrórre. Wat heb je mooie pioenrozen dit jaar, die zijn in het voorjaar niet bevroren.
voormiddag, vursmiddegs, voor de middag, Ge kunt bèst vursmiddegs begiene, anders zul'de meej dé wéérk nie klaorkomme. Je kunt best voor de middag beginnen, anders zal je met dat werk niet klaar krijgen.
voorschieten, vurschiete, voordringen, Ik góng 'n kôrtje kóópe, mér d'r woow'wer gaauw inne vurschiete, ik moes ûtteweeg. Ik ging een kaartje kopen, maar er wou er een vlug voordringen, ik moest aan de kant.
voorschort, vurschort, voorschoot, Die vurnaom medam meej dur'ren duuren oovergóójer hôj dur're vurschort nog ôn. Die voorname mevrouw met haar dure schoudermantel had haar voorschoot nog aan.
voort, vórt, verder, voortaan, Un éijndje vórt dôr wónt d’n biejboer, die zal dieje zwéérm wél gàère schèppe. Een beetje verder daar woont de imker, die zal die zwerm wel graag scheppen.
We zulle vórt wa irder begiene, we zén aalté veulste laot klaor. We zullen voortaan wat eerder beginnen, we zijn altijd veel te laat klaar.
vooruitlopen, vurûtlóópe, vooruitlopen, We kunne wél vurûtlóópe, mér strak zén'ze de wèg kwiit en dan héd'de de póppe ôn't danse. We kunnen wel vooruitlopen, maar straks zijn ze de weg kwijt, en dan is Leiden in last.
voorzichtig, vurziechteg, voorzichtig, Vurziechteg, anders verbran’dew haor van’new ziel. Voorzichtig’ anders verbrand je de haren van je ziel. Voorzichtig, de soep is gloeiend heet.
vork, vörk, vork, Meej mès én vörk eete, dé's nie aalté zó gemak és ge dé nie gewènd zé. Met mes en vork eten, dat is niet altijd makkelijk als je dat niet gewend bent.
vorket, verkèt, vork, Ge héd bè't wáérem eete én ók bè d’n bóttram ne verkèt nóddeg. Je hebt bij de warme maaltijd en ook bij de koude maaltijd een vork nodig.
vozen, fóóze, prutsen, Ze was toch ôn't fóóze tuun ze dieje keel moes lappe, dé stôlt óp niks. Ze was toch aan het prutsen toen ze die kiel moest verstellen, dat lijkt nergens op.
vragen, vraoge, vragen, Mag ik èùw iet vraoge, ik zoow gàère hébbe dé géij meej óns meej góngt. Mag ik jou iets vragen, ik zou graag hebben dat jullie met ons mee gingen.
vreemd, vrimd, vreemd, Ik kèn dé nie t’is vur men hillemôl vrimd, wór héd'de dé gehôld. Ik ken dat niet het is voor mij helemaal vreemd, waar heb je dat gehaald.
vreemdigheid, vrimdeghéij, vreemds, Un jóng pérd kan van èlleke vrimdeghéij verschiete, daor moet'tie nog ôn wènne. Een jong paard kan van iets vreemds schrikken, daar moet hij nog aan wennen.
vreetwolf, frèètwólf, gulzigaard, Ne frèètzak of ne frèètwólf, dés't zélfde, 't zén lómpe óngesjieniirde slókkers. Een gulzigaard of vreetzak, betekent hetzelfde, het zijn domme onbehouwen schrokkers.
vreetzak, frèètzak, gulzigaard, Ne frèètzak of ne frèètwólf, dés't zélfde, 't zén lómpe óngesjieniirde slókkers. Een gulzigaard of vreetzak, betekent hetzelfde, het zijn domme onbehouwen schrokkers.
vrek, vrèk, vrek, Ne vrèk moet hiil ziek zén vur dét'tie oovergèèft. Een vrek moet erg ziek zijn voor dat hij overgeeft. Er moet veel gebeuren voor een vrek iets weggeeft.
vreten, frét, schrokken, eten, vreten, T’is nie fesoenlek és ge óp 'n fist zé én ge frét meej alles óp wat'ter óp tôffel sti. Het is niet netjes als je op 'n feest bent en je schrokt meteen alles op wat er op tafel staat.
Wa d’n boer nie kènt dé frèt’tie nie. Wat de boer niet kent dat eet hij niet. Onbekend maakt onbemind.
Voltooid deelwoord gefreete. Héij hi ónder d’n draod dur gefreete. Hij heeft onder de draad door gevreten. Hij is over de streep gegaan, hij heeft zich misdragen.
vrij, vrèèj, vrij, Zó vrèèj és 'n veugeltje in de lócht, vrèèjer kan al hóst nie hè, wa wul'de nog miir? Zo vrij als een vogeltje in de lucht, vrijer kan al bijna niet hè, wat wil je nog meer?
vrijen, vréijd, verkering, Héij vréijd meej de dochter van unnen boer, t’is al dik ôn én ût geweest. Hij heeft verkering met de dochter van 'n boer, het is al dikwijls aan en uit geweest.
vrijgevig, vréijgèèveg, gul, Ik hiet gin gèèvers zit'tie dan, nii héij is nie zó vréijgèèveg, héij kan niks misse. Ik heet geen gevers zegt hij dan, nee hij is niet zo gul, hij kan niets missen.
vroeger, vruuger, vroeger, Vruuger perbiirde ze'w bang te maoke meej d’n duuvel, die moes vur aalté in de hèl. Vroeger probeerden ze je bang te maken met de duivel, die moest voor altijd in de hel.
vrouw, vraauw, vrouw, Óns vraauw hi wir goed d'r bèst gedôn meej die héllege daog rond nuuwjaor. Mijn vrouw heeft weer goed haar best gedaan met die feestdagen rond nieuwjaar.
vrouwmens, frômmes, tienermeisje, Dé's 'n schón frômmes geworre, die zal'ler strak wél ôn kunne komme dènk ik. Dat is een mooi tienermeisje geworden, die zal later wel aan de man komen denk ik.
vuil, vûil, vieze, Ik héb vûil hand héd'de nie 'n vödje ligge, anders maok ik alles smérreg. Ik heb vieze handen heb je niet een lapje liggen, anders maak ik alles vuil.
vuiligheid, vûlleghéij, onkruid, Ge moet d’n hof 's gôn wieje, 'r sti veul vûlleghéij tusse de bónne én de érte. Je moet de tuin eens gaan wieden, er staat veel onkruid tussen de bonen en de erwten.
vuist, vûst, vuist, Bè voetbalfiste, gôn de zóógenômde liefhébbers, gereegeld óp de vûst meej mekaor. Bij voetbalfeesten, gaan de zogenaamde supporters, regelmatig op de vuist met elkaar.
vuur, vuur, vuur, Wa hit’tie toch wir vuur in z’n broek. Wat heeft hij toch weer vuur in zijn broek. Wat heeft hij toch weer een haast.
waaibomenhout, waojbóómehout, populierenhout, Van waojbóómehout kun'de alliin mér klómpe maoke, vur de réést is't niks werd. Van populierenhout kun je alleen maar klompen maken, voor de rest is het waardeloos.
waaien, waojt, waait, T’is stil és’t nie waojt. Het is stil als het niet waait. Gezegd als er een plotselinge stilte valt in een geanimeerd gesprek.
waar, waor, WAAR, És ik zeeker wies dé’t waor was, zoow’wek nie liege. Als ik zeker wist dat het waar was, zou ik niet liegen. Hij weet het niet zeker.
waard, wérd, waard, Daor moet'te gin ruuzie oover maoke, dé's hil’t zaakje nie wérd, zé toch wiizer. Daar moet je geen ruzie over maken, dat is de hele zaak niet waard, ben toch wijzer.
waarde, wàèrde, waarde, T’is mér krék wag’ge van wàèrde vénd, és ge'w aojge mér beezeg kunt haauwe. Het is maar net wat je van waarde vindt, als je jezelf maar bezig kunt houden.
waarheen, wórhènne, waarheen, De wirliecht én dónder bliive ôn de gang, de kiendjes wiesse nie mér wórhènne. De bliksem en donder bleven doorgaan, de kinderen waren helemaal in de war.
waarheid, wôrhéij, waarheid, Meej leuges aachter de wôrhéij zien te komme. Met leugens achter de waarheid proberen te komen. Op een slinkse manier achter de waarheid proberen te komen.
waarnaar, wórnô, naar wie, Wórnô zéd'de gi vernuumd zin ze vruuger, ge kriigt ne naom van’new vuraauwers. Naar wie ben jij vernoemd zeiden ze vroeger, je kreeg een naam van je voorouders.
waarom, wurrum, waarom, Wurrum héd'de wir te hard gereeje, ge wit toch wél dég'ge dé nie meugd. Waarom heb je weer te hard gereden, je weet toch wel dat je dat niet mag.
waarschijnlijk, wôrschénlek, waarschijnlijk, Wôrschénlek hit’tie zóveul laast van nénnaogel umdét’tie z’n naogel nie goed verzörgd. Waarschijnlijk heeft hij zoveel last van nijnagels omdat hij zijn nagels niet goed verzorgt.
waffel, waffel, mond, Ge moet op tiid uwwe waffel weete te haauwe, teveul praote pakt ók nie aalté goed ût. Je moet op tijd je mond weten te houden, teveel praten pakt ook niet altijd goed uit.
wagen, waogt, waagt, Wie nie waogt die nie wint, wie nie schét die nie stinkt. Wie niet waagt die niet wint, wie niet poept die niet stinkt. Als je niets waagt, verdien je zeker niets.
warm, wáérm, warm, Wáérm wiir hébbe de vekansiegaaste 't liest, mér 'r moet aaventoe 's rèègen valle. Warm weer hebben de vakantiegangers graag, maar er moet weleens regen vallen.
waslap, waaslépke, washandje, Héij li ammel te snootere, vat'tes 'n waaslépke dé'k z'n fruutje 's afwaas. Hij snottert allemaal, neem eens een washandje waar ik zijn gezichtje eens mee afwas.
wasmand, waasmand, wasmand, Wôtter haole in 'n waasmand, dé kan ze. Water halen in een wasmand, dat kan ze. Met haar schiet het werk niet op.
wassen, waase, wassen, És ge vûil hand hôt zin ze wél'les dég'gew klaauwe moest waase. Als je vuile handen had zeiden ze wel eens dat je, je handen moest wassen.
És de kat d’r aojge waast, köm’ter zeeker ne gaast. Als de kat zich wast, komt er zeker een gast. Voorteken van onverwachts bezoek, of als de vrouw zich opmaakt komt er zeker bezoek.
Voltooid deelwoord gewaase. Héd'dew aojge tegoej gewaase want ge zaag'ter nogal ût tuun ge van't wéérk kwamt. Heb je, je zelf heel goed gewassen want je zag er nogal uit toen je van het werk kwam.
wat, wa, wat, Wa zèg'de daor, ik maon dég'ge mén vur de gék wult haauwe, verdikkes ménneke. Wat zeg je daar, ik meen dat je mij voor de gek wil houden, verdikkes jongetje.
wat ik er, wak’ker, wat ik er, Z'n geziecht sti me nie ôn, ik weet nie wak'ker ôn zie, zé mér vurziechteg. Zijn gezicht staat me niet aan, ik weet niet wat ik eraan zie, ben maar voorzichtig.
water, wôtter, regen, Wa köm'ter toch 'n wôtter teegewórreg, 't moet ónderhand mér'res wa gôn dréúge. Wat valt er veel regen tegenwoordig, 't moet langzamerhand maar eens gaan drogen.
waterader, wôtteraor, waterader, Weezelek waor, wór 't tékske van de wichelroejlóóper umsloeg daor zat 'n wôtteraor. Werkelijk waar, waar het takje van de wichelroedeloper omsloeg daar zat 'n waterader.
waterdicht, wôtterdiecht, waterdicht, T’is 'n áéremoejeg gedoentje wór ze inzitte, ik dènk dé't dak nie wôtterdiecht is. Het is een armoedig huisje waar ze wonen, ik denk dat het dak niet waterdicht is.
waterloop, wôtterlupke, slootje, In dé wôtterlupke zén de kénder in't vurjaor van die dikkoppe ôn't vange. In dat slootje zijn de kinderen in het voorjaar van die kikkervisjes aan het vangen.
waterpokken, wôtterpokke, waterpokken, És'ser óp school inne de wôtterpokke hi, dan kriige d'ander 't liechelek ók. Als er op school een kind waterpokken heeft, dan krijgen de anderen het wellicht ook.
wedden, gewèd is, er om gaat, És't gewèd is kunne we nog wél óp tiid komme, mér dan moete we wél affesiire. Als het er om gaat kunnen we nog wel op tijd komen, maar dan moeten we opschieten.
weduwe, wuw, weduwe, Un wuw zal't nog dikzat moejlek hébbe, niemes kan dé hillemôl óplosse. Een weduwe zal het nog dikwijls moeilijk hebben, niemand kan dat geheel oplossen.
weduwnaar, wuwwenàèr, weduwnaar, Wuwwenàèr daor kies'de nie vur, mér't kan'new wél ooverkomme in't lèève. Weduwnaar daar kies je niet voor, maar het kan je wel overkomen in het leven.
week, waojk, week, Ik zal’tes in de waojk zètte. Ik zal het eens in de week zetten. Ik zal eens heel voorzichtig proberen er achter te komen.
week, wiike, tere, Ge héd mér wiike pléntjes meej gebrôcht, ik zéij benuuwd wa dé wordt dees jaor. Je hebt maar tere plantjes meegebracht, ik ben nieuwsgierig wat daar uit groeit dit jaar.
weer, wir, weer, Ik héb wir niks in de knip, t'is aalté tevruug óp, dé wordt wir 'n schraol wèèk. Ik heb weer niets in de beurs, t’is altijd te vroeg op, dat wordt weer 'n magere week.
weerborstel, wirborsel, weerborstel, Diejen inne van óns hi zó'mér ne verveelende wirborsel, staol boove óp zun'ne kop. Een van onze kinderen heeft een vervelende weerborstel, recht boven op zijn hoofd.
weerga, wirgaoj, evenbeeld, Daor kömt zun'ne wirgaoj ôn, die manne die liike lék twii dröppels wôtter op mekaor. Daar komt zijn evenbeeld aan, die kinderen lijken als twee druppels water op elkaar.
weerlicht, wirliecht, bliksem, Óp de wirliecht dôr hee'get óns vraauw nie óp, dan gôn de gerdiine diecht. Op de bliksem daar heeft het mijn vrouw niet op, de gordijnen gaan dan dicht.
weerskanten, wirskante, swirs kante, beide zijden, beide kanten, De liefde moet van wirskante komme zègge ze, anders haauw'det nie lang vol. De liefde moet van beide zijden komen zeggen ze, anders houd je het niet lang vol.
Taonenôn dees hofpédje héd'de ôn swirs kante 'n palmbuske stôn. Aan het einde van dit tuinpad heb je aan beide kanten een palmboompje staan.
weertje, wirke, weertje, Wan wirke vendaog, zóó mag't nog wél 'n hallefjaor bliive, és't ôn mén li. Wat 'n mooi weertje vandaag, zo mag 't nog wel 'n halfjaar blijven, als het aan mij ligt.
weg, weeg, weg, Wa zéd'de toch wir néútelek, hé'k èùw de vréddag iet in de weeg geleed messchien? Wat ben je toch weer nukkig, heb ik jou vrijdag iets in de weg gelegd misschien? Dé's óp kommende weeg, ge kun'net deezer daog verwôchte, dan zéij ik 'r meej klaor. Dat komt eerdaags, je kunt het een dezer dagen verwachten, dan ben ik er mee klaar.
weg, ewwèg, uwwèg, weg, Bè ‘n pérd moete aachter én bè ‘n jónge méijd véúr ewwèg bliive. Bij een paard moet je achter en bij een jonge meid voor weg blijven. Beide waarschuwingen in acht nemen, jongens.
Munne kammeraod was al 'n uur uwwèg tuun ik daor ôn kwam, ik zéij nie mér gegôn. Mijn kameraad was al een uur weg toen ik daar aankwam, ik ben niet meer gegaan.
wegdoen, wègduu, verkoopt, És ge de koej wègduu, zéd'de ók de ûir kwiit. Als je de koe verkoopt, ben je ook de uier kwijt. Met de verkoop van de koe ben je ook de opbrengst (melk) kwijt.
wegdrijven, wègdriive, wegdrijven, Meej 'n bótje óp zee kun'de ójt te wiit wègdriive én dé kan ók gevôrlek zén. Met een bootje op zee kun je ooit te ver wegdrijven en dat kan ook gevaarlijk zijn.
wegleren, wègliire, kennis overbrengen, T’is ne goeje mister, mér’rie hi veul moete meej't wègliire. Het is een goede onderwijzer, maar hij heeft veel moeite met de kennis overbrengen.
wegsmijten, wègsmiite, weggooien, Dieje rómmel van mén moet'te nie wègsmiite dé duu'jek zélf wél, alles óp zun'nen tiid. Die rommel van mij moet je niet weggooien dat doe ik zelf wel, alles op z'n tijd.
wegstobberen, wègstóbbere, wegjagen, Ik zal dé kéfferke ‘s wègstóbbere, dan haauwt dé geblaf vanaojges óp. Ik zal dat hondje eens wegjagen, dan houdt dat geblaf vanzelf op.
wei, waoj, weide, weiland, Vruug in de waoj vruug vét. Vroeg in de weide vroeg vet. Vroeg getrouwd vlug zwanger.
Meervoud waoje. De waoje stôn in't vurjaor vol stróntbloemen, 't zie'ter gèèl van in diejen tiid. De weilanden staan in het voorjaar vol paardenbloemen, 't ziet er geel van in die tijd.
weiden, waoje, grazen, Diecht bè de kóój, waoje de schaop nie. Dicht bij het hok, grazen de schapen niet. Op een ander is alles beter, of wat van ver komt is beter.
weinig, wénneg, weinig, Ik hôj veul te wénneg plak um érpel te zètte dees jaor, we zén'ner zóó durhènne. Ik had veel te weinig ruimte om aardappelen te poten dit jaar, we zijn er zo doorheen.
wekker, wèkker, wekker, Zunne wèkker lupt wir af. Zijn wekker loopt weer af. Hij begint met veel omhaal van woorden iets te vertellen.
welja, bè’jôt, wel ja, Bè'jôt, dé kan'ner nog wél bè, we zén nouw toch ôn de gang, 't gi in iin moete dur. Jawel, dat kan er nog wel bij, we zijn nu toch bezig, het gaat in een moeite door.
wereld, wirreld, wereld, Um géld én de kónt daor draojt hil de wirreld rónd. Om geld en de kont daar draait heel de wereld rond. Geld en sex doen de wereld draaien.
werf, wörfte, wilgen, Wörfte hout wier ooveral vur gebrûkt, és'ser niks meej kósse, stókte ze't óp. Wilgenhout werd overal voor gebruikt, als ze er niets mee konden, stookten ze het op.
werk, wéérek, werk, Ge moet nen boer gin hallef wéérek laote zien. Je moet een boer geen half werk laten zien. Buitenstaanders geven meestal geen goed oordeel.
wervel, wörveltje, werveltje, Óp de kniinekóój zit 'n houtere wörveltje um de déúr diecht te haauwe. Op het konijnenhok zit een houten werveltje om de deur te sluiten.
weten, wit, weet, Héij duu niks én'nie wit van niks, dé's gemak dan hoef'de ók de muur nie te witte. Hij doet niets en hij weet niets, dat is makkelijk dan hoef je ook de muur niet te kalken.
Verleden tijd wies. Giestere wies ik alles nog, mér nouw zéij ik 't miste wir vergeete, ik wor wa kénds. Gisteren wist ik alles nog, maar nu ben ik 't meeste weer vergeten, ik word wat kinds.
wetigheid, witteghéij, vriendschap, Wa’n witteghéij, ‘t zal teege n’n érgere zén. Wat een vriendschap, het zal tegen een ergere zijn. Te vriendschappelijk is niet goed, daar kan soms heel vlug een einde aan komen.
wever, wèèver, wever, Ut lékt wél of'fer hier ne wèèver óp stééreve li. Het lijkt wel of er hier een wever op sterven ligt. Hoogtijd om de lamp aan te doen.
wicht, wiecht, meisje, T’is nog mér 'n wiecht, ze is wél gróót mér nog veul te jónk vur dé wéérk. Het is nog maar een meisje, ze is wel groot maar nog veel te jong voor dat werk.
wieden, wieje, wieden, Vruuger moes'te óp d'n ékker veul wieje meej't schoeffeltje, nouw spûite ze alles kepot. Vroeger moest je op de akker veel wieden met de schoffel, nu spuiten ze alles dood.
wij, wéij, wij, Ónze vôdder hi liest dé wéij ammel saome óp zun'ne verjaordag komme. Mijn pa heeft het liefste dat wij allemaal samen op zijn verjaardag komen.
wijd, wiid, ver, Ge moet nie zó wiid gôn, ge moet strak ók wir vur d'n dónkere trug zén. Je moet niet zo ver gaan, je moet straks ook weer vóór het donker wordt terug zijn.
Vergrotende trap wéijer. Héij wul wéijer waoje és dét'tie getûird sti. Hij wil verder grazen dan dat hij getuierd staat. Hij wil meer dan hem toekomt.
wijd weg, wiidwèg, ver weg, De kénder gôn wiidwèg meej de vekansie, wéij zón'ner vórt veul schrik af hébbe. De kinderen gaan ver weg met hun vakantie, wij zouden er erg tegenop zien.
wijdheen, wiithènne, bijna, Héij is wir wiithènne d'n aauwe. Hij is weer bijna de oude. Hij is weer bijna opgeknapt.
wijf, wéijf, vrouw, Ut viel verkiird ût, zeej d’n boer, 't pérd góng kepot én't wéijf worde bèèter. Het viel verkeerd uit, zei de boer, het paard ging dood en de vrouw werd beter. Als alles verkeerd loopt.
Verkleinvorm wéfke. Dé's 'n fief wéfke, alles 'r óp én 'r ôn én ók nog gezwak én ne goeje tétter. Het is nog 'n monter vrouwtje, alles erop en eraan en ook nog lenig en 'n vlotte babbel.
Meervoud wéijve. We komme, al rèège’net aauw wéijve. We komen, al regent het oude wijven. Wij komen heel zeker, wat er ook gebeurt.
wijl, wéltje, eventjes, Ik kan mér 'n wéltje bliive want ik moet vendaog nog óp veul plakke zén, snap'te? Ik kan maar eventjes blijven want ik moet vandaag nog op veel plaatsen zijn, begrijp je?
wijlieden, wéllie, wij, Géllie én wéllie kunne dé toch saome wél vur mekaor kriige, saome kunne we dé. Jullie en wij kunnen dat toch samen wel voor elkaar krijgen, samen kunnen we dat.
wijsneus, wiisneus, wijsneus, Héij wit aalté alles bèèter, niemes kan iet goed doen, wa is’t toch ‘n wiisneus. Hij weet altijd alles beter, niemand kan het goed doen, wat is het toch een wijsneus.
wijwatervat, wéijwôttersvat, wijwatervat, Spartele és d’n duuvel in’t wéijwôttersvat. Spartelen als een duivel in een wijwatervat. In een onmogelijke positie verkeren.
wild, wuld, wild, Plante of diere die nie dur mènse gefokt of gekweekt zén, dé noeme ze wuld. Planten of dieren die niet door mensen gefokt of gekweekt zijn, dat noemt men wild. És de kénder hiil wuld ôn't speule zén, dan wor'ret kaoj wiir. Als de kinderen heel uitgelaten aan het spelen zijn, dan wordt het slecht weer.
wilde bof, wulden bót, goed geluk, Óp d’n wulden bót gôn. Op goed geluk gaan.
willen, wulle, willen, Wa wulle we nog miir,'n schón hûshaauwe, óppaasende manne én 'n goej vraauw. Wat willen we nog meer, een mooi gezin, oppassende kinderen en een goede vrouw.
wind, wénd, wind, Veul wénd is nie plezierreg és ge ôn't fietse zé, dan moet'ter nogal teegenin ploetere. Veel wind is niet prettig bij het fietsen, dan moet je er nogal tegenin worstelen.
Ge moet’tem ginne wénd in z’n broek jaoge. Je moet hem geen wind in zijn broek jagen. Je moet hem niet bang maken
windei, wéndaoj, windei, Aauw kieppe lègge aaventoe 'n wéndaoj, dan zén'ze de schaol vergeete. Oude kippen leggen zelden een windei, dan zijn ze de schaal vergeten.
winnen, gewónne, gewonnen, Héd'de gèèj die knikkers geliik gewónne óp school, dan héd'de ze nogal afgezèt jónge. Heb jij die knikkers allemaal gewonnen op school, dan heb je ze nogal afgezet jongen.
winter, wénter, winter, Saoves in de wénter gôn we dik kaorte, ge moet iet doen vur'rew verzèt. ‘s Avonds in de winter gaan we veel kaarten, je moet iets doen voor je ontspanning.
winterkoning, wénterkunnenske, winterkoninkje, Un wénterkunnenske is meej van de klénste veugeltjes die hier vurkomme. Een winterkoninkje is één van de kleinste vogeltjes die hier voorkomen.
wis, wisse, wilgentakken, Van wisse môkte ze mande, mér ók dé's veul vervange dur plèstiek. Van wilgentakken maakten ze manden, maar ook dat is veelal vervangen door plastic.
witten, witte, kalken, We moete de kéldermuur nog witte, vurdé d’n inmaok daor kömt te stôn. We moeten de keldermuur nog kalken, voordat de weck daar komt te staan.
woef, woef, hondje, Aauwlûij zègge teegen kléén kénder és'se 'n hundje zien, kèk daor héd'de ne woef. Ouders zeggen tegen kleine kinderen als ze een hondje zien, kijk daar heb je 'n 'woef'.
worden, wor’de, wordt je, És ge veul koffie drinkt, wor’de lullek és ge dóód zé. Als je veel koffie drinkt, wordt je lelijk als je dood bent. Werd gezegd tegen kinderen die ook wel eens koffie wilden proeven.
wordewil, wordewil, nietsnut, Wa zéd'de toch ne wordewil, ge wit nie wag’ge wult, gebrûk'tew hérses. Wat ben je toch een nietsnut, je weet niet wat je wilt, gebruik je verstand.
worm, wörm, worm, regenworm, Ne wörm is't zéllefde és ne pier, és'ser gin piere in de grond zitte is't kaoje grond. Een worm of 'pier' is hetzelfde, als er die geen in de grond zitten is 't slechte grond.
Meervoud wörm. Wörm in 'n schaopevaacht moete'ner ût vur ze geschórre worre. Wormen in een schapenvacht moeten er uit voor ze geschoren worden.
worst, worst, worst, Ik héb liever ne lange worst, és 'n kort gebèdje. Ik heb liever een lange worst, dan een kort gebedje. Levensbehoeften zijn belangrijker dan hemelse zaken.
worstenbroodje, worstebréújkes, worstenbroodjes, És ik bè d'n bakker mik moet haole zal ik dan ók ne kwak worstebréújkes meejbrènge? Als ik bij de bakker brood moet halen zal ik dan ook wat worstenbroodjes meebrengen?
wrat, vratte, wratten, Sómmege mènse hébbe veul laast van vratte én dé's verveelend én 'n lullek geziecht. Sommige mensen hebben veel last van wratten en dat is vervelend en een vies gezicht.
wreed, friit, trots, Héij is friit meej zun'ne nuuwe waoge, héij moet'tem mér goed gôjslôn dés'sie wérd. Hij is trots op zijn nieuwe auto, hij moet hem maar goed verzorgen dat is hij waard.
wreken, vréúke, wrikken, We hébbe toch zitte vréúke tuun we die aauw schop hébbe afgebrooke. We hebben toch zitten wrikken toen we die oude karloods hebben afgebroken.
wringen, vringe, tegendraads, wrang, Lig'ter toch nie aalté zó te vringe, daor schiet'te hillemôl niks meej óp, wit'te dé? Ben toch niet altijd zo tegendraads, daar schiet je helemaal niets mee op, weet je dat?
De vruchte van de sleejdórre die vringe me toch, die zén nouw ècht zoer. De vruchten van de sleedoorn die zijn toch wrang, die zijn nu echt zuur.
wringoor, vringóór, dwarskop, Un vringóór is’ser alliin mér óp ût um de zaak te verpééste, t’is ne sechrénnege vènt. Een dwarskop is er alleen maar op uit om de zaak te verpesten het is een onuitstaanbare man.
wroet, fruut, snuit, Ieder gróót bist hi 'n fruut of snuut, kléén bisjes 'n fruutje of snuutje. Ieder groot beest heeft een snuit, kleine beestjes een snuitje.
wroeten, fruute, vruute, wroeten, doorzoeken, És ge daoge lang in d’n hof beezeg zé, dan vraoge ze ammel wag’ge ôn't fruute zé. Als je dagen lang in de tuin bezig bent, dan vragen ze wat je aan het wroeten bent.
Ik héb hil wa buukskes dur moete vruute, mér ik kan'ner nie goed wéijs ût worre. Ik heb heel wat boekjes moeten doorzoeken, maar ik kan er geen wijs uit worden.
zaad, zaod, zaad, Ze hi d’n hof in’t zaod stôn. Ze heeft haar tuin in het zaad staan. Die vrouw is in verwachting.
zaaien, zaoje, zaaien, T’is hógtiid déw'we gôn zaoje, anders komme we'r strak meej nô de mért. Het is hoogtijd dat we gaan zaaien, anders komen we er straks mee na de markt.
Ge moet gin géld zaoje, ‘t kömt toch nie ût. Je moet geen geld zaaien, het komt toch niet uit. Gezegd wanneer iemand per abuis geld laat vallen.
zacht, zôcht, zacht, Van zôcht daor haauwe de mènse wél van, 't begient al meej 'un zôcht knuffelbisje. Van zacht daar houden de mensen wel van, het begint al met een zacht knuffelbeestje.
zak, zak, zak, Héij hi z’n óóge nie in zunne zak. Hij heeft zijn ogen niet in zijn zak. Hij ziet alles.
Meervoud zakke. Uw lèste hèm dé hi gin zakke. Je laatste hemd heeft geen zakken. Een vrek denkt dat hij zijn geld mee kan nemen in het hiernamaals.
Verkleinvorm zékske. Ut teejzifke is ût d’n tiid, nouw duun ze die blôrkes in 'n pepiere zékske. Het theezeefje is uit de tijd, nu zitten die theeblaadjes in een papieren zakje.
zandgrondel, zandgeugeltjes, grondeltjes, Zandgeugeltjes zie'de in de stróóm zómér wa dur d’n bójjem fruute. Grondeltjes zie je in de beek zomaar wat over de bodem wroeten.
zaniken, zônneke, zeuren, Ik zéij mér wa ôn't zônneke want ik wul 't vendaog nog af hébbe. Ik ben maar wat aan het zeuren want ik wil het vandaag nog af hebben.
zat, zat, dronken, In de Kèmpe wor'de nie dronken, nii dôr wor'de gewóón zat. In de Kempen word je niet dronken, nee daar word je gewoon lazarus.
zat, zwaor zat, zwaar genoeg, Zu't zóó zwaor zat zén? Zou het zo zwaar genoeg zijn?
zaterdag, zaoterdag, zaterdag, Ze begiene de zaoterdag al meej de kèrmus én vur de kénder is't nójt lang genóg. Ze beginnen zaterdag al met de kermis en voor de kinderen is het nooit lang genoeg.
zauwelen, saauwele, zeuren, Wa kan'nie toch saauwele, héij kan nen hillen aovend ziivere én niks gezeed hébbe. Wat kan hij toch zeuren, hij kan een hele avond zeuren en niets gezegd hebben.
zebedeus, sibbedeeëske, sukkeltje, Un sibbedeeëske is 'n médje wa hiil verleege èn schèùw is, gewóón wa wirreldvrimd. Een sukkeltje is een meisje wat heel verlegen en schuw is, gewoon wat wereldvreemd.
zee, zeej, zee, Bèèter meej 'n aauw kaor in de haoj, és meej 'n nuuw schip óp zeej! Beter met een oude kar in de hei, dan met een nieuw schip op zee. Beter voorzichtig dan te roekeloos zijn.
zeeg, zig, mak, Dé's 'n zig bisje, dé kömt zó ût'tew hand eete, dé's wél'les anders geweest. Dat is een mak beestje, dat komt zo uit je hand eten, dat is wel eens anders geweest.
zeel, ziil, touwkabel, dik touw, Un ziil, dé hôd'de nóddeg um't stróój óp de kaor vaast te biine. Een dik touw had je nodig om het stro op de kar vast te binden.
Verkleinvorm ziltje. Meej 'n paor paole, 'n stuk hout, 'n paor ziltjes én 'n plénkske môk'te 'n stuurrie. Met 'n paar palen, 'n stuk hout, 'n paar dikke touwtjes en een plankje maak je een schommel.
zeer, ziir, pijn, És ge èrges veul pént héd dan zègge ze wél'les dé't verrékkes ziir duu. Als je ergens veel pijn hebt dan zeggen ze wel eens dat het ontzettend veel pijn doet.
zeer, ziire, pijnlijk, Un lèève és ‘n lûis óp ne ziire kop. Een leven als een luis op een pijnlijk hoofd. Een aangenaam en probleemloos leven.
zegenen, zeegent, zegent, De pestóór zeegent z’n aojge ‘t urst. De pastoor zegent zichzelf het eerst. Het hemd is nader dan de rok.
zeggen, zègge, zeggen, vertellen, Ik zal't teege de mister zègge wag’ge daor gedôn hét, lulleken aop dé ge zé. Ik zal het tegen de meester Vertellen wat je daar gedaan hebt, lelijke bengel die je bent.
Ik zèg mér zóó, ik zèg mér niks. Ik zeg maar zo, ik zeg maar niets. Te lamlendig om er op in te gaan.
Héij zi dét'tie dé daor nèrgeleed hi, mér és'ter nie li weet ik 't nie. Hij zegt dat hij dat daar heeft neergelegd, als het er niet ligt weet ik het niet.
Voltooid deelwoord gezeed. We hébbe al zó dik gezeed dét'tie dé nie mag, mér’rie duu'get èlleke kiir wir. We hebben al zo dikwijls gezegd dat hij dat niet mag, maar hij doet het telkens weer.
zeiken, zéijke, plassen, Lôt’tew aojge nie in’new’we zak zéijke. Laat jezelf niet in je zak plassen. Laat je niet bedonderen.
zeikmier, zéijkmoejer, zeurpiet, Lig'ter nie zó te zéijke, zéijkmoejer dé ge zé, dieje praot stôlt op niks. Zeur niet zo, zeurpiet die je bent, die taal lijkt nergens op.
zelf, zéllef, zelf, Ik weet 't nie mér, zègge ze dan én dan zul'det zéllef ût moete gôn zuuke. Ik weet het niet meer, zeggen ze dan en dan zal je het zelf uit moeten gaan zoeken.
zelfde, zéllefde, zelfde, De pestóór duu gin drie misse vur’t zéllefde géld. De pastoor doet geen drie missen voor hetzelfde geld. Ik leg het geen drie keer uit.
zerk, zééreke, zerken, Ut zén lang nie aaltè de braafste mènse, die de grutste zééreke óp hun graf hébbe. Het zijn lang niet altijd de braafste mensen, die de grootste zerken op hun graf hebben. Innerlijke waarden zijn belangrijker dan uiterlijke, maar worden niet altijd op waarde geschat.
zeug, zóg, zeug, Un zóg meej veul jóng dé's schón, zeeker és'se ammel 'n fiep moete zien te viine. Een zeug met veel jongen is mooi, zeker als ze allen een speen moeten zien te vinden.
zeuren, zéúre, zeuren, Ge moet nie mér zéúre, alles is irlek verdôld én dôr wôrre we 't ammel meej ins. Je moet niet meer zeuren, alles is eerlijk verdeeld en daar waren allen het mee eens.
zeven, zeuve, zeven, Zeuve jaor is niks mér tien kirre zeuve jaor is al nen hille lèèfté, viin ik. Zeven jaar is niet veel maar tien maal zeven jaar is al een hele leeftijd, vind ik.
zeventig, zeuventeg, zeventig, Un goej zeuventeg jaor geleeje zéij ik in Nittersel óp d’n Hoenderbéérg gebórre. Een goeie zeventig jaar geleden ben ik in Netersel op 'd’n Hoenderberg' geboren.
zeveren, ziivere, kwijlen, miezeren, kletsen, Ge moet diejen hond niks gèève ôn de tôffel, anders lit'tie ammel te ziivere. Je moet die hond niets geven aan de tafel, anders kwijlt hij voortdurend.
Ut hi zówa hil d’n dag ligge ziivere, ik héb liever aaventoe 'n malse bûij. Het heeft zowat de hele dag gemiezerd, ik heb liever af en toe een malse bui.
Ge héd mènse die praote nie, nii die ziivere mér wa ón, nie um nó te lûstere. Je hebt mensen die praten niet, nee die kletsen maar wat, niet om aan te horen.
zeverleut, ziiverlut, kletskous, Ók 'n ziiverlut is krék 't zéllefde és lulmuts, wa'n geziiver toch hè? Ook een kletskous is precies hetzelfde als 'lulmuts', wat een gezanik toch hè?
zien, zaag’de, zag je, Vruuger wies'te én zaag'de niks van de wirreld, nouw zie'det alle daog óp't kiikkáéske. Vroeger wist je en zag je niets van de wereld, nu zie je het elke dag op de televisie. Ge moet zien dég'ge wa mèèl in vurraod héd um strûif te bakke. Je moet zorgen dat je wat bloem in voorraad hebt om pannenkoeken te bakken.
zift, zift, zeven, Meej 'n zift kun'de zaod zeeve um't ónkrûid 'r ût te haole, want dé's hard nóddeg. Met een zeef kun je zaad zeven om het onkruid er uit te halen, want dat is hard nodig.
zijn, zén, zijn, Zén zéllie'jer al geweest of zó'n ze nie mér komme, ik verwôcht ze nouw toch nie mér. Zijn zij er al geweest of zouden ze niet meer komen, ik verwacht ze nu toch niet meer.
Ut hi veul krûim gekost mér ik zéij'jer meej klaor gekomme, nouw zéij ik ût d’n brand. Het heeft veel moeite gekost maar ik ben er mee klaar gekomen, nu ben ik uit de brand.
Verleden tijd waar, waaren. D'r waar wir van dieje kaojharde muziek óp de mért in Blaol meej de zómmerfiste. Dat was weer van die keiharde muziek op de markt in Bladel met de zomerfeesten.
Óns kléénkénder waaren hier, ze zén zuut geweest én hôn goed geakkerdiird. Onze kleinkinderen waren hier, ze zijn braaf geweest en ze konden goed met elkaar overweg.
zitten, zitte, zitten, Héij hit’ter zat; die nie stil zitte. Hij heeft er genoeg; die niet stil zitten. Luizen genoeg; maar geen cent in de beurs.
Voltooid deelwoord gezeete. Ze hébbe’nem goed ôn z’n vét gezeete. Ze hebben hem goed aan zijn vet gezeten. Ze hebben hem goed onderhanden genomen of de waarheid gezegd.
zittend, zittende, zittende, De die hi gin zittende kónt. Die vrouw heeft geen zittende kont. Ze is erg wispelturig of onrustig.
zjat, zjats, scheut, És ge'n zjats koffie wult dan zèg'get mér, dan schud ik 'r iin in, duu mér gerust meej. Als je een kop koffie wil dan zeg het maar, dan giet ik er een in, doe maar gerust mee.
zoeken, zuukt, zoekt, Ge moet nog ènkele hûis wéijer zén én daor wónt die mèns die gi zuukt. Je moet nog enkele huizen verder zijn en daar woont die man die jij zoekt.
És ge hum iet vraogt hit'tie èllek hónsgezéijk wa, héij zal't wél nie zuuke dènk ik. Als je hem iets vraagt heeft hij geregeld wat, hij zal er wel geen zin in hebben denk ik.
zoetigheid, zuuteghéij, zoetigheid, Moerzaojkes kunne’new dik zitte te verveele, ze viine alle zuuteghéij die'ter in hûis is. Mieren kunnen je dikwijls zitten te vervelen, ze vinden alle zoetigheid die er in huis is.
zolder, zulder, zolder, Bè óns óp de zulder daor hébbe we’n kèrmusbèd gemôkt vur és’ser slaopers komme. Bij ons op de zolder hebben we een noodbed gemaakt voor als er slaapgasten komen
zomer, zómmer, zomer, Veul mènse hébbe gàère veul zon in de zómmer, mér die hit is niks vur mén. Veel mensen hebben graag veel zon in de zomer, maar die hitte is niets voor mij.
zonde, zund, zonde, Dé's zund dé die lamp kepot gevalle is, die glaoze képkes zén nie mér te kriige. Dat is jammer dat die lamp stuk gevallen is, die glazen kapjes zijn niet meer te koop.
zonk, zónk, laagte, In diejen ékker zit ne hille zónk, 'r blé aalté wôtter stôn én 'r wul niks groeje. In die akker zit een hele laagte, er blijft altijd water staan en er wil niets groeien.
zonsverduistering, zónsverdûstering, zonsverduistering, Die zónsverdûstering die zag ik dees jaor vur't urst, mér't wier nie hillemôl dónker. Die zonsverduistering die zag ik dit jaar voor het eerst, maar 't werd niet echt donker.
zoon, zeun, zonen, Meej veul zeun héd'de veul stamhaauwers, de döchter komme lôtter wél. Met veel zonen heb je veel stamhouders, de dochters komen later wel.
zorg, zörg, zorgen, Van veul zörg kréd'de grijze haor of ne kaole kop, allebaoj dé kan nie. Van veel zorgen krijg je grijze haren of een kaal hoofd, samen dat kan niet.
zorgen, zörrege, zorgen, Ik zal'ler vur zörrege dé't vur mekaor kömt, want dé hôn we goed afgesprooke. Ik zal er voor zorgen dat het voor elkaar komt, want dat hadden we goed afgesproken.
Zöregt dég’ge wir gaauw in de réij komt. Zorg dat je weer vlug in de rij komt. Zorg dat je weer vlug beter bent.
zot, zot, gek, Ge duu krék of dé ge zot zé, zód'dew nie'jes 'n kléén bitje fesoenlek gedraoge? Je doet precies of je gek bent, zou je, je niet eens 'n klein beetje fatsoenlijk gedragen?
zoveelste, zóveulste, zoveelste, Èlleke zóveulste die zoow prijs hébbe, mér ik zéij nog nójt de zóveulste geweest. Elke zoveelste die zou een prijs hebben, maar ik ben nog nooit de zoveelste geweest.
zuinigheid, zûnneghéij, zuinigheid, Zûnneghéij meej vléijt baauwt hûize és kestiile, mér 'n vûil én smérreg wéijf fokt lûize és kemiile. Zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kastelen, maar een vies en smerig wijf fokt luizen als kamelen. Met een zuinige vrouw kun je het ver brengen, maar met een vieze is het alleen maar armoe.
zuiper, zûipert, dronkaard, D’n dieje dé's ne zûipert, héij hi nójt genóg, ge snapt nie wór’rie't lôt. Die man dat is een dronkaard, hij heeft nooit genoeg, je snapt niet waar hij het laat.
zuiver, zûiver, puur, Dieje ring is van zûiver goud, jao die was duur, 'n rib ût m'n lijf koste'nie. Die ring is van puur goud, ja die was prijzig, een rib uit m'n lijf koste hij.
zuivermaken, zûivermaoke, schoonmaken, Héij zoow zéllef de schórstiin wél’les zûivermaoke mér ‘t wier ‘n smérlapperèèj. Hij zou zelf de schoorsteen wel eens schoonmaken maar het werd een viezigheid.
zullen, zulle, Ge zul’tem meej gin kaauw hand ôn z’n gat komme. Je zal hem met geen koude handen aan zijn bips komen. Die is slim genoeg die neem je niet te pakken.
Ge zut'ter de katte van te bèd doen én zéllef in't hóój gôn ligge. Je zou er de katten van in bed doen en zelf in het hooi gaan liggen. Dat is nu toch wel het toppunt, het moet niet erger worden.
Wa'zud't, daor kan ik me nie druk oover maoke, daor zit ik nie meej. Wat zou het, daar kan ik me niet druk over maken, daar zit ik niet mee.
zult, zult, hoofdkaas, Zult wier gemôkt van vlis van de kop van't váéreke, dé deej de boerin. Hoofdkaas werd bereid van vlees van de kop van het varken, dat deed de boerin.
zuurpruim, zoerprûim, grompot, T’is me zóal 'n zoerprûim, t’is niks ginne plezierrege mèns um meej um te gôn, viin ik. Het is zoal een grompot, het is geen prettige man om mee om te gaan, vind ik.
zwaan, zwaone, zwanen, In de graacht van 'n kestiil zaote ènkele zwaone, dé zén toch hil biste hè? In de gracht van een kasteel zaten enkele zwanen, dat zijn toch grote beesten hè?
zwaar, zwaor, zwaar, drukkend, És ge 'iet lang moet draoge, dan wor'ret nogal gaauw te zwaor, dan zéd'det zóó beuj. Als je iets lang moet dragen, dan wordt het al vlug te zwaar, dan ben je het vlug beu.
Wa is't zwaor wiir, ge hoeft nog nie ins te wèrreke én't zwiit stit'ter al óp. Wat is het drukkend weer, je hoeft nog niet eens te werken en het zweet breekt je uit.
zwaluw, zwôllewe, zwaluwen, És de zwôllewe wir in't land zén is de zómmer nie wiit mér van kant. Als de zwaluwen weer in het land zijn is de zomer niet ver meer weg.
zwammen, zwamme, kletsen, Ge moet nie zó zwamme, zègt nouw 's iet wór we wa meej kunne, mi dé gekléts. Je moet niet zo kletsen, zeg nu eens iets waar we iets aan hébben, met dat geklets.
zwart, zwart, onenigheid, Die twii femielies die akkerdiire nie meej mekaor, dé's al jaore zwart, d'r zit iet tusse. Die twee families die kunnen niet met elkaar overweg, er is al jaren onenigheid, er zit iets tussen.
zweep, zwipke, zweepje, Bè ne zwiptol daor hurde 'n zwipke bè, anders kós'ter niks meej begiene. Gij een zweeptol daar hoorde een zweepje bij, anders kon je er niets mee beginnen.
zweet, zwit, zweet, Wa kan dieje mèns toch zwiite, héij zwit van niks zit'tie, 't zwiit lup'ter ók af. Wat kan die man toch zweten, hij zweet om niets zegt hij, het zweet loopt er ook af.
zweetvoet, zwiitvoet, zweetvoeten, Daor stôd’de dan mee’jew zwiitvoet. Daar sta je dan met je zweetvoeten. Daar sta je dan met je goede bedoelingen.
zweren, zwèèrende, zwerende, Dé klopt lék ne zwèèrende vinger. Dat klopt zoals een zwerende vinger. Dat is precies gepast.
zwerm, zwéérm, zwerm, Ur zat ne gróóte zwéérm bieje bè óns in d’n tûin, mér d’n biejboer hit'tem geschept. Er zat een grote zwerm bijen bij ons in de tuin, maar de imker heeft hem geschept.
zweten, zwiite, zweten, Eete dés’se zwiite én wèrreke dés’se kaauw kriige. Eten dat ze zweten en werken dat ze kou krijgen. Eten kunnen ze wel, maar werken is er niet bij.
zwetsen, zwétse, zwetsen, Lig'ter toch nie zó te zwétse, ge dènkt toch nie dés'sew nie durhébbe, zwétsklóót. Ligt er toch niet zo te zwetsen, je denkt toch niet dat ze je niet doorhebben, zwetser.
zwetser, zwétsers, zwetsers, Klaogers gin nóód, zwétsers gin bróód. Klagers geen nood, zwetsers geen brood. Klagen met gezonde benen of hoog opgeven over weelde die er niet is.
zwiers, zwiers, ondermelk, De rómkaor brôcht de zwiers vur de váérekes meej trug van't stóóm. De melkkar bracht de ondermelk voor de varkens mee terug van de melkfabriek.
zwijgen, zwiige, zwijgen, Sprèèke is zilver én zwiige is goud, zègge ze dan, dôr zit wél iet in. Spreken is zilver en zwijgen is goud, zeggen ze dan, daar zit wel iets van waarheid in.
zwijmelen, zwiemele, wankelen, Dieje mèns is nie mér bekwaom um te fietse, ge moet'tem 's zien zwiemele. Die man is niet meer bekwaam om te fietsen, je moet hem eens zien wankelen.
zwoers, zwoers, regenbui, D'r is wir 'n hil zwoers gevalle, 't mag onderhand wél óphaauwe meej dé gezéijk. Er is weer een hele regenbui gevallen, het mag stilaan wel ophouden met die regen.
Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal