elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: schamel

schamel , schamel , Zie ook rongen. schamele luiden, zyn op veluwe Bedelaars. hy is schamel, hy is beschaamd, durft van schaamte niet spreken. Even zo in Drenthe.
Bron: Berg, A. van den en H.J. Folmer (1774-1776), ‘Veluws en Drents uit de 18e eeuw’, uitgegeven door K. Heeroma in: Driemaandelijkse bladen 12 (1960), 65-83, 97-116.
schamel , schamel , schaamachtig; ook = bloode, eenkennig. Gron. schoamel = bloode, timide; NBrab. schamel = schaamachtig, MNederl. = zedig, ingetogen. Oostfr. = schuw, bloode, bescheiden.
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
schamel , schemmel , (mannelijk) , het hout waar het voorstel van een wagen op draait.
Bron: Gallée, J.H. (1895), Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect, aanhangsel Twents
schamel , schoamel , schamel , bloode, beschroomd; Drentsch, Noord-Brabantsch schamel = schaamachtig; Middel-Nederlandsch = zedig, ingetogen; Oostfriesch = schuw, bloode, bescheiden. Zie: heun.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
schamel , schamel , (zelfstandig naamwoord vrouwelijk) , 1) De houten driepoot, waarop de boeren bij het kazen hun tobbe zetten. Op een der hoeken bevindt zich een plankje, ten einde de tobbe scheef te kunnen plaatsen. Ook kaasschamel genoemd. – Eveneens de driepoot, waarop de wastobbe staat. wasschamel en wasschabel geheten. – Men kent het woord in deze zin ook elders in Holl., in Friesl. (skamme1) en Gron. Vgl. bij KIL.: “schaemel, Holl. j. drijvoet, tripes”. 2) Aan een weefgetouw. Een der beide treeplanken of hefbomen, die, met de voet in beweging gebracht, de draden der schering aanhalen en van elkaar doen wijken, zodat de spoel er tussen door geworpen kan worden. – Zo ook elders, b.v. in Vlaand. en Oost-Friesl. Vgl. bij KIL.: “schaemelen, schemelen, insilia: ligna pedibus textorum subiecta, quibus telae alternis contrahuntur & aperiuntur”. – Vgl. springschamel, voetschamel. 3) Een blokje hout met prikkers (scherpe punten), dat onder de voeten wordt gebonden om vast te staan op het ijs. Deze schamels worden b.v. gebruikt door vletters, die geladen ijssleden moeten voortduwen. – Schamel, schabel, van Lat. scamellum, scabellum, is eigenlijk een bankje waarop iets rust, voetbankje; zie verder de wdbb., b.v. FRANCK.
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
schamel , schaemel oetzeen , slecht uitzien.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
schamel , schemmel , schémmel , schemmeler , slecht(er), erg(er). [Ove]; schémmel schamel, slecht. [Wes]
Bron: Kerkhoff, Chris (1970 ev), Dialectwoordenlijst van het Land van Cuijk, Cuijk
schamel , schoamel , 1. driepoot voor schoenmaker. 2. stuurinrichting van wagen
Bron: Steenhuis, F.H. (1978), Stoere en Olderwetse Grunneger Woorden, Wildervank: Dekker & Huisman
schamel , skamel , zelfstandig naamwoord de , Houten driepoot waarop een kaastobbe, een wastobbe e.d. werd geplaatst. Uit Latijn scamellum = voetbankje.
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
schamel , schaemel , mager, meen, wiënig, slaecht.
Bron: Kuipers, Cor e.a. (1989), È maes inne taes. Plat Hôrster, Horst.
schamel , schamel , schaomel, schaemel , bijvoeglijk naamwoord, bijwoord , (Zuidoost-Drenthe, Zuidwest-Drenthe, zuid, Midden-Drenthe). Ook schaomel (Noord-Drenthe), schaemel (Zuidwest-Drenthe, noord) = 1. schamel, armoedig Hier woont nog ain gezin, dai hebben het toch nog echt schaomel (Vtm), De kiender ziet er schaemel uut (Dwi), Het was mor een schaomele bedouning armoedig zaakje (Row), Zij hebt een schaomel bestaon (Gro) 2. bleu, verlegen (Zuidoost-Drents zandgebied, Zuidwest-Drenthe, zuid, Midden-Drenthe) Wat een schamel wichtien is dat, die duurt je haost nog gien haand geven (Sle), Ik was eigenlijk wat te schamel durfde niet goed voor mijn mening uit te komen (Sle), z. ook schaams 3. eenkennig (dva)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
schamel , schaemel , schaemelig , bijvoeglijk naamwoord , schamel: armelijk, armoedig, pover
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
schamel , skamel , (bijvoeglijk naamwoord) , schamel, armoedig.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
schamel , skamel , (zelfstandig naamwoord) , schamel, draaiwerk onder een wagen.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
schamel , schemmel , bijvoeglijk naamwoord , ongepast (Land van Cuijk)
Bron: Swanenberg, A.P.C. (2011), Brabants-Nederlands: Nederlands-Brabants: Handwoordenboek, Someren
schamel , sjaemel , sjaemeler, sjaemelst , schamel , Eine sjaemele troeast. T’r sjaemel oetzeen.
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
schamel , schaomel , bijvoeglijk naamwoord , Henk van Rijen - schamel, armoedig
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant
schamel , schaemel , schamel; armoedig
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal