elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: wel

wel , waal , wel. Eig. uitgelezen best, van walen, uitkiezen.
Bron: Halbertsma, J.H. (1835), ‘Woordenboekje van het Overijselsch’, in: Overijsselsche Almanak voor Oudheid en Letteren 1836, Deventer: J. de Lange.
wel , welle , waterput
Bron: Boers, B. (1843), [Goerees] ‘Lijst van eenige verouderde, of in de provincie Zuidholland niet gebezigde Nederduitsche woorden, welke op het eiland Goedereede en Overflakkee nog heeden in gebruik zijn’, in: Beschrijving van het eiland Goedereede en Overflakkee, Sommelsdijk, pp. 48-57
wel , welle , waterput
Bron: Boers, B. (1843), [Overflakkees] ‘Lijst van eenige verouderde, of in de provincie Zuidholland niet gebezigde Nederduitsche woorden, welke op het eiland Goedereede en Overflakkee nog heeden in gebruik zijn’, in: Beschrijving van het eiland Goedereede en Overflakkee, Sommelsdijk, pp. 48-57
wel , wel , (spreek uit waal of wa) wordt soms zeer overtollig gebruikt. Waar is hij? Hi is wâ in ’t hoes, of in den hof.
Bron: Ballot, A. (1870), Eigenaardigheden van het Twentsche dialect, uitgegeven in 1968, Hengelo.
wel , [bestraffend tussenwerpsel ] , bel , als interj. = foei; “bel, zae’k, wat lig ie te tjantern?”
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
wel , wal , wel; ie keunt wal loopen; ook ODrentsch, Gron. (Westerw.); Oostfr. wol, wal, wel, HD. wohl, wol.
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
wel , wel , weele, well'n , iemand; well’n weele = sommigen: dat er well’n zeeden = dat er waren die beweerden (dat, enz.); “en dan he’j nog al wèr hier en daar well’n an ’t sloot rumen.” Gron. is t’r wel? = is er iemand (bij de deur)? Zie: wel (wie). Staat voor: wie-en.
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
wel , kwelle , welle , (vrouwelijk) , wel.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
wel , wal , (bijwoord) , wel.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
wel , [wie] , wel , (vrouwelijk, voornaamwoord) , wie.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
wel , wal , (de a gerekt uitgesproken) (Westerwolde) = wel; ook Drentsch; Oostfriesch wol, wal, wel, Hoogduitsch wohl = wel, goed.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
wel , wel , wol , (bijwoord), als tegenstelling van: niet; ’t is wel! = ’t is wèl waar, ofschoon gij het tegendeel beweert; dat zel ’t wel = het zal wel zoo zijn als gij zegt; da’s goud en wel (tautologie) = dat mag zoo zijn, maar, enz.; mooi en wel zit zij veur ’t glas; zij het mie ’t linnengoud schoon en wel in hoes brocht; doar zat hij dreug en wel, enz. Zie ook: goedzoo; (met den klemtoon) in: wel zoo groot, lank, licht, riek, enz.; = ruim zoo groot, enz., (hiervoor ook: goud zoo groot, enz.); hij’s wel zoo blied, dat, enz. = hij is zeer blij, dat, enz. ’t is wel zoo goud dat ik weggoa = ’t is beter dat ik wegga; ’t is wel zoo goud mit mouder; de mart is wel zoo willig; (met sterken klemtoon) in: wijt je ’t wel? = is het u ernst? hebt gij u goed bedacht? staat uw besluit vast? Wordt vooral ook gehoord wanneer een gezelschap opstaat om te vertrekken. – Als overtolligheid in: ’k zij ’t wel al = ik zie, merk, enz. het reeds, bv. waar de fout schuilt, waar het ding is heengerold, enz.; wol (Westerwolde) = wel; ie wijt wol = gij weet wel.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
wel , wel* , 2, zie ook al * en: goedzoo .
Bron: Ganderheyden, A.A. (1897), Groningana – Supplement op H. Molema’s Woordenboek der Groningsche Volkstaal, Groningen (reprint 1985)
wel  , waal , wel. Des waal, dat is wel waar.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
wel , wal , wel; jaowal: jawel.
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
wel , welle , zelfstandig naamwoord, vrouwelijk , wel , wellken , bron
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
wel , wal , al, a , bijwoord , wel. Da’s al!, Wel waar!; Biej walwean, bij gezondheid
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
wel , wol , wel
Bron: Steenhuis, F.H. (1978), Stoere en Olderwetse Grunneger Woorden, Wildervank: Dekker & Huisman
wel , wel , wâls um de groond vlak te make en te verdichte, um oêtdruëge taege te goan. (WLD I.02, 165)
Bron: Kuipers, Cor e.a. (1989), È maes inne taes. Plat Hôrster, Horst.
wel , wèl , zware rol waarmee men het land walst.
Bron: Crompvoets, H. en J. van Schijndel (1991), Mééls Woordeboe:k. Meijel: Medelo.
wel , , wel.
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
wel , welle , wel, bron.
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
wel , wal , wel, wol, wè, wa , bijwoord , (Zuidoost-Drenthe, Midden-Drenthe). Ook wel (Noord-Drenthe, Zuidwest-Drenthe, Zuidoost-Drents veengebied), wol (Ros). Ook uitgesproken als of wa = wel Dat zal wal zo weden (Sle), Door is wal kans op (Nsch), Het is wal zes meter lang (Hoh), Heb ik geliek of niet? Ja, det wel (Ruw), ...wa(l) (Hijk), Wal allemachtig, wel hef dat nou weer daon! (Bov)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
wel , wel , welle , de , wellen , (Zuidoost-Drenthe, Midden-Drenthe, Kop van Drenthe, rekking in Kop van Drenthe, Midden-Drenthe). Ook welle (Zuidwest-Drenthe, Midden-Drenthe, veengebieden Oost-Drenthe, rekking in Veenkoloniën), = bron Wij mussen wal drie meter diep, veurdat wij de wel te pakken hadden (Sle), Wij zit al in de welle, stop maor mit spitten (Dwi), De pompe steet niet good in de welle (Rui)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
wel , wel , bijwoord , 1. wel, z. bij wal 2. juist Hij komp uut de kontreinen van Gieten, a’k het wel hebbe (Hav)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
wel , wel , 1) rolblok, om het ingezaaide gras aan te drukken; 2) bron.
Bron: Zegers, A. (1999), Het dialect van het land van Ravenstein, in het bijzonder van Uden en Zeeland, Uden.
wel , wel , bijwoord , wel
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
wel , welle , bron, wel
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
wel , welle , wel, bron.
Bron: Dialectwârkgroep Heerde/Waopmvelde (2004), Nieje Heerder Woordnboek, Heerde.
wel , wel , bijvoeglijk naamwoord, bijwoord , 1. in goed en wel goed en wel 2. goed, in verb.: Wel bedaankt! zeer bedankt!, Die veert d’r wel bi’j heeft er voordeel van
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
wel , wel , bijwoord , 1. gezegd als bevestiging 2. gezegd om het tegendeel van een ontkenning uit te drukken 3. beslist, in hoge mate, bepaald wel, bijv. Dat had wel zo mooi west dat was mooier, aardiger geweest 4. ter toegeving, vaak in combinatie met mar, bijv. Hi’j wol wel kommen, mar hi’j kon niet 5. vermoedelijk, wellicht, bijv. ’t Mag wel zo wezen het zou wel kunnen zijn, ook: het zou stukken beter kunnen 6. ter uitdrukking van een vraag: toch, is het niet?, vgl. N. het nooit een vrouw had, wel? 7. ter uitdrukking van verwondering, bijv. Wel he’k now ooit
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
wel , welle , zelfstandig naamwoord , de; waterwel, bron
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
wel , bel , tussenwerpsel , wel Bel, bel, ist toch echt waer? Wel, wel, is het toch echt waar? Welja, meid!; bel donderdag! Donders (het voorvoegsel bel komt vaak in uitroepen terug; bijv. bel allemachtig, bel nêênt, bel jaot)
Bron: Werkgroep Dialecten Hoeksche Waard (2006), Hoekschewaards woordenboek, Klaaswaal.
wel , wèl , wel (waterbron)
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
wel , [pletrol] , wèl , rolblok
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
wel , , wel , (bijwoord) , wel. ‘t Kump wè goed ‘het komt wel goed’. Dät e-k wel edaon ‘dat heb ik wel gedaan’.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
wel , welle , (zelfstandig naamwoord) , wel, bron.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
wel , wùl , wel
Bron: Laat, G. de (2011), Zoo prôte wèij in Nuejne mi mekaâr, Nuenen
wel , welle , 1. bron; 2. put; 3. waterspiegel van bron of put; welput, waterput met bronwater.
Bron: Scholtmeijer, H. (2011), Veluws handwoordenboek, Almere.
wel , wel , zelfstandig naamwoord , wals, om grond plat te rollen (Den Bosch en Meierij; Land van Cuijk)
Bron: Swanenberg, A.P.C. (2011), Brabants-Nederlands: Nederlands-Brabants: Handwoordenboek, Someren
wel , waal , wel , Det verke weugtj waal 150 kilo. ’t Is waal gewaes: ’t is genoeg geweest. Kums se waal of neet?
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
wel , wel , (vrouwelijk) , 1. bron 2. wals om aarde mee aan te harden
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
wel , , tussenwerpsel , "uitroep; voorafgaand aan een mededeling - wel nee! bè-nee!; ""Bè-nee, den baos is taai zat...” (Jan Jaansen; ps. v. Piet Heerkens svd; ’Oome Teun op collecte’; feuilleton in 3 afl. in de NTC 12-8-1939 –26-8-1939)"
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant
wel , wa~l , wel (bw)
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.
wel , wel , welle , welke , aardrol
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal