elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: wijf

wijf , wijf , vrouw. Bijna standvastig zegt men van zijne eigene vrouw sprekende mijn wijf. Anderen insgelijks. , Zijn wijf was niet te huis. Daar stond een wijf te dorschen. In ’t meervoudig is het op vele plaatsen wijs. Bijv. Er kwamen veel wijs voorbij. Gemalinnen van Koningen en Vorsten noemde men oudtijds ook wijf.
Bron: Panken, P.N. (1850) Kempensch taaleigen, Idioticon I, A-Z, Idioticon II, H-Z, red. Johan Biemans, 2010, Bergeijk.
wijf , wief ,  ‘t wief , 1. zeer gewoon voor: vrouw; mans en wieven = mannen en vrouwen; Dr. Landr. (1608) III, 1: Hylixvorwaerden tusschen Man ende Wijf. Ook: de wiev’ = de vrouwen; als de meerv.: hoez´, glaoz, woord´, enz. In Groningen zegt de daglooner steeds: wien wief, of: ’t wief, en zij: mien kerel, of: kerel. Staten-Overz. wijf = vrouw. In ’t HD. Weib, inzonderheid van geringe lieden, voor: vrouw, gade, maar ook in deftigen stijl: ein edles Weib, enz. Verwant met het (Gron. Oostfr.) wif = vlug, levendig, bewegelijk, ongedurig, onrustig, enz.; met: wippen; (Gron. Oostfr.) wipwap, (Gron. Oostf.) wepel, enz.; (Dr.) wiep, enz.; wispelen, enz. 2. ’t wief = de vroedvrouw, (Gron. ’t olwief, ook: ’t wief).
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
wijf , wîf , (onzijdig) , wîve , vrouw.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
wijf , wief , (alleen enkelvoud, meervoud vroulú) onder de lagere klasse voor: vrouw. De daglooner zegt altijd: mien wief, of: ʼt wief, en als hij van zijns gelijken spreekt (ook wel van anderen!): ʼt wief, of: zien wief; ʼt ol wief, of alleen: ʼt wief, voor: de vroedvrouw; ook Drentsch. Zegswijs: ʼt smoakt as ʼn old wief onder dʼarms = ʼt is droog, smakeloos. Spreekwoord: Zoo wief zoo kerel = is de vrouw niet oppassend dan is de man het ook niet. – Dei gijn wief kriegen ken mout zōk mit ʼn hour behelpen = elk moet roeien met de riemen die hij heeft. Staten-Overzetting: wijf = vrouw; deftig Duitsche stijl: Weib, Engelsch wife, housewife = huisvrouw. Van: weven.
olle wief (Ommelanden) = beuze wief (Vredewold), bij Steenwinkel: het booze wijf = vroedvrouw. Zie ook: olle.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
wijf , wijf , (zelfstandig naamwoord onzijdig) , Zie een zegswijze op boer en schipper. – Ouwe wijven, als benaming voor sneeuwvlokken. || De ouwe wijven vliegen (het sneeuwt). Wat ’en ouwe wijven! Evenzo in Friesl.: De âlde wiven binne oan ’t bêdskodjen (bedschudden), de fearren stouwe der nei (DIJKSTRA, Uit Friesl. Volksleven 2, 281). Ook in Duitsland gelooft men, dat als het sneeuwt vrouw Holle haar bed schudt.
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
wijf  , wief , wijf.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
wijf , wief , onzijdig , wiive , wiefien , vrouw, wijf.
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
wijf , wief , zelfstandig naamwoord, onzijdig , wieve , wiefken , vrouw, wijf
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
wijf , wief , v , ’n wief vrouw, wijf.
Bron: Kerkhoff, Chris (1970 ev), Dialectwoordenlijst van het Land van Cuijk, Cuijk
wijf , woif , zelfstandig naamwoord ’t , Wijf, vrouw. Ook als troetelnaam voor een vrouw of (klein) meisje. | Gaan maar lekker sleipe, me woif. Verkleinvorm woifie. Ook als troetelnaam. | Wat is er, me woifie.
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
wijf , wiêf , slónzige vrow.
Bron: Kuipers, Cor e.a. (1989), È maes inne taes. Plat Hôrster, Horst.
wijf , wief , vrouw; vrouw met wie men getrouwd is; stóm wief, domme vrouw.
Bron: Crompvoets, H. en J. van Schijndel (1991), Mééls Woordeboe:k. Meijel: Medelo.
wijf , wief , wiem , wijf, vrouw; * de smerigste wieve hebt de lekkerste koffie: een koffiepot spoel je om maar was je niet.
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
wijf , wief , het , wieve, wieven , 1. vrouw (vooral Zuidwest-Drenthe, elders meestal verkl.) Wief is een beetie lomp, maar vrogger kun het wel (Hol), Zien wief hef hum in de steek elaoten (Noo), Dat is een flinke kerel, die meer verdient dan zien wief uut kan geven (Zdw), Ik wil wel hen, mar mien wief wil niet mit (Ruw), Hij hef een flink wievie kregen (Bov), Hai het een mooi wief (Eel), Hij hef jaank naor het wief (Die), Hij hef het wief in het nust zijn vrouw is bevallen (N:be:bij Hgv), Mit kaortspeulen wordt er nog wel wief zegd (Vtm), Het is een mooi wiefie maar een ondeugend wief (Nije) 2. vrouw in neg. zin Pas op, anders za’k je het wief ansturen (Wee), Dat wief hef de boks an, die hef haor op de koezen (Pdh), Det wief zit altied veur het raam te loeren (Bro), Wat hef dat wief er met te maoken (Dro), Die hef een kwaod wief (Anl), Dat is toch zo’n mal wief! (Bal) 3. in aold wief oude vrouw Daor zuj nog gien aold wief met veur de kont gooien van slechte koffie (Sle), De aolde wieven schudt het bedde uut gezegd als het sneeuwt (Pes), Wat lats do de lip jao hangen, der kan wal een aold wiefien op zitten te spinnen (Sle), Wat is dat veur een drokte? Antw. O, daor wordt een old wief op elaoten en de klompen wordt verlot (Hgv), (fig.) Het much um mij wal aolde wieven regen pijpenstelen (Hoh), Wat is dat een old wief van een kerel nieuwsgierige kerel (Bov) 4. in aold wief soort koek (Noord-Drenthe, Zuid-Drenthe), ook aol wieven (Kop van Drenthe) Wai kregen door kouk en aol wieven (Eev), Aole wief is kouke veur neijaor (Vtm), Aolde wieven met of zunder rozienen (Pei), ...met anies er in (Odo), z. ook aoldewievenkoek 5. in olde wieven grove pepernoten (dva), ook gezegd van een soort bonen (Zuidwest-Drenthe, Zuidoost-Drents veengebied) Vanmiddag ete wij olde wieven grote tuinbonen (Ruw), Olde wieven, dat waden een soort tuunbonen, die groter waden as normale tuunbonen. Wij nuumden ze ook wel pièerdebonen (Dwi) 6. in naokende wievies sneeuwklokjes (Kop van Drenthe) Naokende wiefies bluien al (Eel) 7. in witte wieven geesten (veroud.) Witte wieven, die zweeft boven het veen (Bal) 8. vroedvrouw (dva) *Een old wief en een olde koe / Gebruuk ie tot het ende toe / Een olde kerel en een old peerd / Die bint niks meer weerd (Zdw); Een dikke katte en een dik wief siert de boer zien heil gerief (Bco); Oons kent oons en Pieter kent het wief (Hgv); Een kwaod wief is de duvel van de kaore glene (Ruw); Het beste stuk huusraod is een goed wief (Eli); Aold en stief en nog gien wief (Mep); Katten en wieven moet in hoes blieven (Zey); Der zat een wiefien op de zul / Die keek in zien amnamnul / Het zee: Wat he’k mien amnamnul jao zwart / Ik heb er in gien zeuven jaor een kèrel in had oplossing van het raadsel: een vrouw, die in een smerige schoorsteen kijkt (Oos)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
wijf , wijf , vrouw, meestal in ongunstige betekenis. mv. wijver.
Bron: Zegers, A. (1999), Het dialect van het land van Ravenstein, in het bijzonder van Uden en Zeeland, Uden.
wijf , wief , vrouw
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
wijf , wief , vrouw.
Bron: Dialectwârkgroep Heerde/Waopmvelde (2004), Nieje Heerder Woordnboek, Heerde.
wijf , wéijf , vrouw , Ut viel verkiird ût, zeej d’n boer, 't pérd góng kepot én't wéijf worde bèèter. Het viel verkeerd uit, zei de boer, het paard ging dood en de vrouw werd beter. Als alles verkeerd loopt.
Verkleinvorm wéfke. Dé's 'n fief wéfke, alles 'r óp én 'r ôn én ók nog gezwak én ne goeje tétter. Het is nog 'n monter vrouwtje, alles erop en eraan en ook nog lenig en 'n vlotte babbel.
Meervoud wéijve. We komme, al rèège’net aauw wéijve. We komen, al regent het oude wijven. Wij komen heel zeker, wat er ook gebeurt.
Bron: Hendriks, W. (2005), Nittersels Wóórdenbuukske. Dialect van de Acht Zaligheden, Almere
wijf , wief , wuuf , zelfstandig naamwoord , et 1. vrouw 2. echtgenote 3. negatieve benaming voor een vrouw
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
wijf , kooj wèìjf , 1. onaardige vrouw; 2. verachtelijke vrouw
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
wijf , wèìjf , wefke , vrouw
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
wijf , wief , (zelfstandig naamwoord) , wijf, vrouw. Zie ook: vrommes, vrouwe, mense.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
wijf , wief , waif, weef  , vrouw (vaak negatief bedoeld); een wief wat zich liggend probeert staonde te houwen, prostituee; ouwe wijven, kreukels.
Bron: Scholtmeijer, H. (2011), Veluws handwoordenboek, Almere.
wijf , wèèf , zelfstandig naamwoord , vrouw (West-Brabant); wefke; verkleinwoord; vrouwtje (Den Bosch en Meierij)
Bron: Swanenberg, A.P.C. (2011), Brabants-Nederlands: Nederlands-Brabants: Handwoordenboek, Someren
wijf , wief , (vrouwelijk) , wiever , wiefke , wijf , Mèt vastelaovendj gaon wae nao ’t aodwieverbal.
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
wijf , wèèf , zelfstandig naamwoord , wèève , wèfke , "vrouw, wijf; Pierre van Beek – Met het rijmpje ""Beter de broek aan een wieg gescheurd dan een aauw (oud) wijf op bed gebeurd"" geeft ons volk uiting aan zijn mening over een huwelijk van een bejaarde man met een nog jonge vrouw. (Tilburgse taalplastiek 10 Nieuwe Tilburgse Courant – zaterdag 8 april 1950); MP gez. Ik was liever zene rôozekraans as zen wèèf; R.J. ik zeej teegen et wèèf - ik zei tegen mijn vrouw; Mandos - Brabantse Spreekwoorden - 2003 - hij is ermee gestèld as ene wèèver meej en lui wèèf (Pierre van Beek - Tilburgse Taalplastiek 1966)-hij kan met zo iemand niet werken; die is hem meer tot last dan tot hulp WBD 'òwt wèèf' (II:1051) - oud wijf, benaming van een verkeerde knoop (zie: aawwèèveknêup); Frans Verbunt (1996) - ge kunt nie alles hèbbe: goej booter èn en vèt wèèf; Piet van Beers – ‘Van tèùn veraandere is ok nie alles’: Tienus Môone ha 'n wèfke,/ zèg mar gerust, en lillek wèèf. (Brabants Bont 1; z.j., ca. 2005); WBD III.3.1:23 'wijf', vrouw - vrouw; WBD III.3.1:194: 'wijf', 'schooierswijf, schooister, schooierin, schooier, trut, sloerie' = schooiersvrouw; Cornelissen & Vervliet - Idioticon van het Antwerpsch dialect - 1899 - WIJF znw.o. - De buitenlieden gebruiken nog immer 'wijf' om hun echtgenoote aan te duiden en vinden daar niets onbeleefds of minachtends in. J. H. Hoeufft, Proeve van Bredaasch Taal-eigen(1836) - WIJF. De bouwlieden der Baronie van Breda, aan den kant der Langestraat wonende, noemen, van hunne eigene vrouwen sprekende, dezelve standvastig 'mijn wijf'. Z.a. WBD (III.3.2:178) wèèf = vrouw in het kaartspel; WBD (III.1.1:5) 'wijf’ = vrouw; WBD (III. 1.4:35) 'stom wijf' = domme vrouw; wèfke - verkleind vrouwtje, wijfje; Henk van Rijen - dè wèfke is nie prut, hurre.' - dat vrouwtje is niet voor de poes, hoor!; Cees Robben – ’n menneke... of wel ’n wefke (19570525); WBD III.4.2:63 'wijfke' - wijfje van een haas; WBD III 4,2:162 lemma Meikever met witachtige rug - Dit lemma bevat de specifieke benamingen voor een meikever die met meel bestoven lijkt te zijn. mulder – Tilburg; mulderke – Tilburg; molenaar – Tilburg; bakker – frequent in Tilburg; bakkerke – Tilburg; kapucientje – Tilburg, Goirle; manneke – frequent in Tilburg; wijfje, wijfke – frequent in Tilburg; Piet Brock, uit Vuurstintjes ketsen (1996) – Mölders/ Ge he't z'in soorten:/ 'nen bèkker of kappesien,/ 'n mènneke of 'n wèfke,/ dè kunde hil goed zien. Karel de Beer, Tilburgs bijnamenboek - 2000 - wèfke Eras (M.J. Eras) (blz.37); CiT (113) 'Dè wefke is nie prut, hùrre!'; WBD III.2.2:47 'jong wijfje' = jonge vrouw; WBD III.2.2:88 'wijfje' = echtgenote; wèève - meervoud van ‘wèèf’; wijven, vrouwen; Cees Robben – As lui wèève vlug worre... (19861212)"
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant
wijf , wie~f , wie~ver , wiefke , wijf
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal