elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: oom 

oom , noom , Oom.
Bron: J.A.V.H. (18e eeuw), Haagsch Nederduitsch woorden-boekje. Den Haag: Johannes Mensert. Uitgegeven in: Kloeke, G.G. (1938), ‘Haagsche Volkstaal uit de Achttiende eeuw’, in: Tijdschrift voor Nederlandsche Taal- en Letterkunde 57, 15-56.
oom , naam , oom
Bron: Boers, B. (1843), [Goerees] ‘Lijst van eenige verouderde, of in de provincie Zuidholland niet gebezigde Nederduitsche woorden, welke op het eiland Goedereede en Overflakkee nog heeden in gebruik zijn’, in: Beschrijving van het eiland Goedereede en Overflakkee, Sommelsdijk, pp. 48-57
oom , naam , oom
Bron: Boers, B. (1843), [Overflakkees] ‘Lijst van eenige verouderde, of in de provincie Zuidholland niet gebezigde Nederduitsche woorden, welke op het eiland Goedereede en Overflakkee nog heeden in gebruik zijn’, in: Beschrijving van het eiland Goedereede en Overflakkee, Sommelsdijk, pp. 48-57
oom , oom , oompie  , toenaam voor oude mannen; Remmertoom, Jansoom, voor: oom Remmert, oom Jan. Het Gron. heeft dien toenaam in ’t algemeen, evenals: mui voor oude vrouwen. oompie = (oompje) = oom; ook Gron. (Hoogezand, enz.)
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
oom , öm , (mannelijk) , öms , oom.
Bron: Gallée, J.H. (1895), Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect, aanhangsel Twents
oom , oome , öme , (mannelijk) , ooms, ömen , (in samenstelling öme: Jan öme) oom.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
oom , oom , oome , Het wordt kleinen kinderen geleerd om onbekende mannen met dien naam aan te spreken; kenst dei oom wel? geef dei oom ʼn handje. Ook gebruikt men oom als toevoegsel bij den voornaam van oude mannen uit den geringen stand; Janoom, Pijtoom, Hinoom (Hendrikoom), Kloasoom, enz. Als vaders- of moedersbroeder: oom, oome; oomke; oompie; oompien; voor: oom Jan zegt men Janoom, enz. – In Langewold: omke (oom) ook voor: stiefvader. – groote oomes = groote heeren, de machtigen der aarde. Spreekwoord: Oomen bin droomen = men moet er nooit vast op rekenen om van een oom te erven. – Oostfriesch Hinnerkohm, Wesselohm, Onnohm, enz.; Mecklenburgsch Kasper-Ohm, enz. Vgl. v. Dale art. oom.
oomke (Oldampt, Westerwolde) = oompie (Hoogezand enz.) = oompien (Stadgroningsch) = omke (Langewold) = oom, eigenlijk: oompje. Oostfriesch ômke, ö̂mke = oompje.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
oom , oom , (zelfstandig naamwoord mannelijk) , Daarnaast ome, en vroeger ook noom. Verkl. oompie. Zie de wdbb. || Toe, geef ome ’en handje. Heb-je bij ome Klaas ’eweest? Klaas-oom, Wullem-oom (oom Klaas, oom Willem). – Vgl. ome Sijmen op Sijmen. – Eertijds was oom ook een erenaam voor enkele oude, algemeen geachte lieden, vooral predikanten, die door al hun dorpsgenoten met oom werden aangesproken. Vgl. Ned. heeroom. || Oom Jacob Dircks (vermaner der Doopsgezinden te Wormerveer, overl. a° 1689). Oom Joost Kuyper, LAMS 345 (Joost Pietersz. Kuyper te Jisp, a° 1643, die ald. 347 wordt genoemd “Joost Pietersz. (alias) Oom Joost” en 350 “Joost Pietersz Kuyper (alias) Joost Oom”. Egbert Claesz. alias noom Eg, Hs. T. 49, f° 141 r° (onder Westzaanden, a° 1592), prov. archief. Onse noom Korn(elis) Dirck Blaeu (diaken te Wormerveer, overl. a° 1661), Hs. (einde 17de e.), Zaanl. Oudhk. – Noom leeft thans alleen nog voort in de geslachtsnaam NOOME, NOMEN. De vorm noom was vroeger ook elders in Holl. gebruikelijk (OUDEMANS, Wdb. op Bredero 245), en wordt thans nog in Zeel. en Vlaand. gehoord.
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
oom  , oome , oom. Van oomes kant, van ooms zijde.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
oom , ööme , oom
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
oom , oum , oume , zelfstandig naamwoord de , Oom. Zegswijze hai moet oum teugen m’n zègge, hij is een neef van mij. Verouderd meervoud oumse.
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
oom , üem , oom.
Bron: Kuipers, Cor e.a. (1989), È maes inne taes. Plat Hôrster, Horst.
oom , òòme , zelfstandig naamwoord , oom. We zeggen òòme Jan en niet: oom Jan. Oude mensen draaien het nog wel eens om: Bè Janòòme, bè Pietòòme. Vroeger was dat algemeen gebruikelijk.
Bron: Naaijkens, J. (1992), Dè’s Biks – Verklarende Dialectwoordenlijst, Hilvarenbeek
oom , om , zelfstandig naamwoord , oom (LPW: Lop) Altijd op deze manier: Hannes-om (= ook Hannes), dus met de naam na het woord om .
Bron: Scholtmeijer, H. (1993), Zuidutrechts Woordenboek – Dialecten en volksleven in Kromme-Rijnstreek en Lopikerwaard, Utrecht
oom , eumpie , (suiker)oompje.
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
oom , oom , ome , de , ooms , (Zuidoost-Drenthe, Noord-Drenthe). Ook ome (Zuidwest-Drenthe, veengeb. Oost-Drenthe). Ook als achtervoegsel (niet Zuidwest-Drenthe) = oom Die jong die bij hum introuwd is, is een oom van mij (Oos), Mien oompien was een klein kèreltien en ongetrouwd (Sle), Riekoom kwam der an mit de pottekarre (Bov), Met Jansooms weur hier dan miestal Jansoom en vrouw bedoeld: Jansooms komt er an (Emm)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
oom , om , oom. het woord komt achter de naam: Tiesòm, oom Ties; komt het woord voor de naam, dan wordt gezegd: ome Ties.
Bron: Zegers, A. (1999), Het dialect van het land van Ravenstein, in het bijzonder van Uden en Zeeland, Uden.
oom , oom , oom
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
oom , ome , eumpien , oom.
Bron: Dialectwârkgroep Heerde/Waopmvelde (2004), Nieje Heerder Woordnboek, Heerde.
oom , umke , oompje , Umke is in't lèève mér alliin gebleeve èn toch zi iederiin umke teege'nem. Oompje is in het leven maar alleen gebleven en toch zegt iedereen oompje tegen hem.
Bron: Hendriks, W. (2005), Nittersels Wóórdenbuukske. Dialect van de Acht Zaligheden, Almere
oom , omke , om, ome, oom , zelfstandig naamwoord , de 1. oom 2. hooggeplaatste persoon, hoge pief 3. oudoom
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
oom , ôôm , nôôm , zelfstandig naamwoord , omes, nôôme , ôômpie, nôômpie , oom Ook nôôm; Wij noemde ome Arie: ‘nôôm Aoi’
Bron: Werkgroep Dialecten Hoeksche Waard (2006), Hoekschewaards woordenboek, Klaaswaal.
oom , oome , uitdrukking , Hij mot oome zegge teege de Baorendrechse brug Verre of helemaal geen familie
Bron: Werkgroep Dialecten Hoeksche Waard (2006), Hoekschewaards woordenboek, Klaaswaal.
oom , om , ömke , oom(pje)
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
oom , ome , oom , (zelfstandig naamwoord) , oom. Ook: oom, in bijv. (verouderd): Jaopik-oom, Albert-oom ‘oom Jacob/Albert’.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
oom , wom , oom , Janwom-Pietwom- = oom Jan-oom Piet-
Bron: Melis, A. van (2011) Bikse Praot. Prinsenbeeks Dialectwoordenboek. Prinsenbeek: Heemkundekring ‘Op de Beek’
oom , noem , oom (Oldebroek, Wezep).
Bron: Scholtmeijer, H. (2011), Veluws handwoordenboek, Almere.
oom , oeame , (mannelijk) , oeames , uuemke , oom , Op Zampert aan woeantj nog ein uuemke van mich,’t tentje is al doead.
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
oom , ôome , zelfstandig naamwoord , oom; in de omgang met kinderen echter niet noodzakelijk een familielid, maar bijvoorbeeld ook een buurman of kennis van het gezin; voor ‘taante’ geldt hetzelfde. Cees Robben – [vader tegen een kind] Alleej... Gift d’n ôôme is ’n hendje... Hij is wel vrimd... Mar nie vremd vur oe... (19580510); WBD III. 3. 1:135 'ome Jan', 'bank, pandjeshuis' = bank van lening; WBD III. 2. 2:75 'oom' = idem; Antw. OOMEN znw. m. - oom, Fr. oncle; Jan Naaijkens, Dè's Biks: 'Oòme' zn - oom
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant
oom , oeëme , oeëmes – uuëm , uuëmke , oom
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal