elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: ossengang

ossengang , ossegang , zooveel als het recht van overgang (overdrift) over een stuk land op eene bepaalde plaats, welke strook, gewoonlijk op een der uiteinden, wordt gerekend op 2½ meter breedte, in den wandel: ’n swat mit ’n opslag, dat is de breedte van het in eens met de zeis afgemaaide en de ruimte om ’t geen men van den wal heeft afgeslagen (eigenlijk opgeslagen) te bergen. Voorzoover mij bekend bestaan zulke ossegangen alleen in Hunsegoo, in de gemeente Warfum vindt men er eenige; onder anderen loopt er eene van van de Westervalge naar den Schaapweg. De eigenaar er van heeft het recht op ’t geen er groeit, en mag er ook boomen planten, terwijl de aangrenzende sloot geheel voor zijne rekening komt. Dit oud recht schijnt nooit betwist, wat weinig kan bevreemden als men weet dat zij het zelden handhaven, of zelfs laten gelden. Bij verhuringen is men echter gehouden de bepaling op te nemen, dat de huurder die strook, ter breedte van 8 voet, onaangeroerd moet laten. Wat den oorsprong betreft denkt men dat zij hun ontstaan te danken hebben aan de behoefte om bij hoogen waterstand langs dien weg het vee naar de wierden te drijven. Het Ommel. Landr. V. 56 zegt: Wanneer men Ackerland wil bekampen, so zal men buyten de wendinge laten liggen voor een Ossen ofte Peerden wegh, en op die wendinge een Roede, ende is daar ook een weg, so salmen laten liggen een Roede voor de weg, ende daertoe een Roede voor de wendinge. (De verklaring uit: hostiegang, nl. weg voor de geestelijkheid om stervenden te bedienen, als zijnde de kortste weg, schijnt ons onaannemelijk).
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
ossengang , ossegang* , volgens sommigen oorspronkelijk “hostiegang” = weg voor de geestelijkheid.
Bron: Ganderheyden, A.A. (1897), Groningana – Supplement op H. Molema’s Woordenboek der Groningsche Volkstaal, Groningen (reprint 1985)


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal