elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: -weer

-weer , weer , als uitgang van plaatsnamen: Mensingeweer, Garrelsweer, Borgsweer, Tjamsweer, Kiel-Windeweer, dorpen, en: Abbeweer, Geefsweer, Krangeweer, Menkeweer, Winneweer, buurtschappen of enkele boerderijen. In het ampt Emden, het oude Emsgau treft men er ook vele aan, uitgaande op: wêr, wer, wehr of werum. – Ten Doornkaat zegt: Het beteekent waarschijnlijk een tegen het water opgeworpen dam of vluchtheuvel, daar al die opgenoemde (Oostfriesche) buurtschappen en dorpen op hoogten, door de natuur of door menschenhanden opgeworpen, gebouwd zijn. – Daar dit niet het geval is met onze plaatsen, en de uitgang weer niet met werd gelijk gesteld kan worden, zal zijne bewering dat het ook één kan zijn met het Hoogduitsche Wehr, Middel-Hoogduitsch were, wer = dam in een water om voor overstrooming te beveiligen, wel de rechte wezen, en zou dan gebracht moeten worden tot het Gothische varjan, Oud-Hoogduitsch warjan, Oud-Saksisch werjen, waarvan ook het Oud-Hoogduitsch wari, weri, Oud-Friesch wara, wera, en wel in de beteekenis: iets dat tot tegenhouden, afweren, beschutten moet dienen, onverschillig of dit een door de natuur of door kunst opgeworpene hoogte of eenig waterwerk is. Zie aldaar art. wêr 3. Vgl. ook: Driessen Mon. Gron. bl. 70 en 245, alsmede: weer 3, bij v. Dale.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
-weer , -weer , als uitgang van plaatsnamen, kan het oude woord “were” zijn, dat vischvijver of ook dijk of waterkeering beteekent; zie R. K. Driessen, Monumenta Groningana, bladz. 70 en 245, alwaar oorkonden uit de jaren 1285, 1309 en 1364 zijn afgedrukt; vgl. ook ʼt woord: zeewering, alsmede “weer” (3) bij v. Dale.
Bron: Ganderheyden, A.A. (1897), Groningana – Supplement op H. Molema’s Woordenboek der Groningsche Volkstaal, Groningen (reprint 1985)


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal