elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: bul

bul , bolle , stier. bolle-kalf, mannetjes-kalf. Bollig, taurum appetens.
Bron: Halbertsma, J.H. (1835), ‘Woordenboekje van het Overijselsch’, in: Overijsselsche Almanak voor Oudheid en Letteren 1836, Deventer: J. de Lange.
bul , bōl , bul, stier, Friesch bōlle, Kil. bolle, bulle, Oostfr. Neders. Westf. Holst. HD. Eng. bulle, bull, Noordfr. boll, bûll, IJsl. boli. ’t Woord bōl, bul zou komen van het verouderde Duitsche bullen = brommen, dat nog in Zwitserland gebruikelijk moet zijn.
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
bul , bolle , (mannelijk) , bollen , stier.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
bul , bōl , in: Lijkster bōl; vrachtschip van Leek op Groningen. Zie: bōlschip.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
bul , brullen , in de alliteratie: brijven en brullen, waaronder men verstaat: oude documenten, koopacten, brieven, enz., die voor den bezitter geene waarde hebben. Vgl. “breven en bullen” = de gezamenlijke decreten van den Paus.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
bul , bōl , bōlle , stier; bōlos = gecastreerde springstier, Oostfriesch, Nedersaksisch, Holsteinsch buloss; West-Vlaamsch bulos = gesneden stier die reeds dienst heeft gedaan. (De Bo). bōlkalf = kalf van het manlijk geslacht, ter onderscheiding van: kuikalf (Ommelanden), ook enkel bōl, en: kui, in ʼt Oldampt en Westerwolde: bōlle, en: veerze; – kaspelbōl, met dezelfde beteekenis als het Nedersaksisch en Holsteinsch stadtbulle, fornicator = stadsbōl (Stad-Groningsch), bij Cats gebuerstier. Vergelijking: (hij kreeg) ʼn kop as ʼn bōl = een dik, opgezet hoofd, inzonderheid door drift. Zegswijs: trek an Jan, ʼt is ʼn bōlkalf! spottenderwijs, wanneer er iets te trekken valt waarbij weinig kracht noodig is, doch waarbij men zich toch schrap zet; Oostfriesch tüh an Jann, ʼt iss ʼn bullkalf. (Heeft betrekking op de verlossing van koeien); hij vlōgt ʼr op an as de bōl op de hooiopper = hij schiet er op toe als een razende, gaat er op los, blindelings en met heete drift. – Drentsch bul, Friesch bolle, Kil. bolle, bulle, Oostfriesch, Nedersaksisch, Holsteinsch, Westfaalsch, Hoogduitsch, Engelsch bulle, bull, Ditmarssum böl, Noordfriesch bôll, bü̂̂ll, IJslandsch boli. Van het verouderde Duitsche bullen = brommen, dat nog in Zwitserland gebruikelijk moet zijn; Middel-Hoogduitsch bullen, büllen = blaffen, huilen, brullen; Hoogduitsch bullochs, Brummochs = stier. (v. Dale: bul = stier, inzonderheid springstier.) Zie ook: bōlk, en: bōlschip.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
bul , bolle , bollen , Stier. Bolkalf-stierkalf. Gron. bol. Dr. bul. Fr. bolle. Kil. bolle, bulle. In verwante talen eveneens. Gron. spreekw. D’r op aanvlijgen als ’n bol op ’n hooiopper. Vgl. bok.
Bron: Draaijer, W. (1896). Woordenboekje van het Deventersch Dialect. ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff
bul , bul , (zelfstandig naamwoord mannelijk) , Verkl. bultje. 1) Stier (welk woord ongebruikelijk is, evenals verderop in N.-Holl. en Friesl.). Vgl. pink(e)bul op pink. – 2) Bij de kuiperij. Benaming voor een kloofhamer; de zware houten hamer met zeer grote kop, waarmee op het kloofmes geslagen wordt bij het kloven der duigen. – 3) Ook in de naam van verschillende stukken land, waarop een bul werd vastgezet. || Die bullemanscamp. Stoelb. Assend. f° 37 v° (einde 16de e.). Jan Dirck Huysers bullecamp (hetzelfde stuk als het vorige), Maatb. Assend. (a° 1635). Het Bullestuk (te W. Zaandam en te Westzaan). De Bul-ven (in de Kalverpolder).
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
bul , bōl* , te Groningen ook stadsbōl, als in ’t Nedersaksisch en Holsteinsch, en = kaspelbōl* in de provincie; “gebuerstier” bij J. Cats.
Bron: Ganderheyden, A.A. (1897), Groningana – Supplement op H. Molema’s Woordenboek der Groningsche Volkstaal, Groningen (reprint 1985)
bul , bollĕ , stier.
Bron: Ebbinge Wubben, C.H. (1907), ‘Staphorster Woordenlijst’, in: Driemaandelijkse Bladen 6, 61-94
bul , bul , En graote bul; ’en bul van ’en hond, een groote (gevaarlijke) hond.
Bron: Beets, A. (1927), ‘Utrechtsche Volkswoorden en Volksgezegden’, in: Driemaandelijksche bladen 22, 1, 1-30, 73-84. Groningen
bul , bolle , bollen , Stier. Bolkalf, stierkalf. H(i)ee (h)ef ’n kop as ’n bolle. Een jongen met een groot hoofd wordt bolle gescholden. Gron. bol. Dr. bul. Fr. bolle. Kil. bolle, bulle. In verwante talen eveneens. Gron. spreekw. D’r op anvlijgen as ’n bol op ’n hooiopper. Verg. bok.
Bron: Draaijer, W. (2e druk 1936), Woordenboekje van het Deventersch Dialect, Deventer: Kluwer.
bul , bolle , bollen , [bolә] , stier. Bij bolle heeft het lidwoord de vrouwelijke vorm: de, dei bolle
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
bul , bolle , zelfstandig naamwoord, vrouwelijk , bolln , bulken , stier
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
bul , bul , bul van nen keal, forse, sterke man
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
bul , bolle , 1. stier. 2. soort schip
Bron: Steenhuis, F.H. (1978), Stoere en Olderwetse Grunneger Woorden, Wildervank: Dekker & Huisman
bul , bul , zelfstandig naamwoord de , 1. Stier. 2. Dikzak. Zegswijze de bul van ’t stiek, 1. de stier die in een bepaald stiek of rayon de koeien dekt. 2. ontuchtige kerel.
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
bul , bul , bulles , mannelijk , botterik; bonkige kerel.
Bron: Schelberg, P.J.G. (1986), Woordenboek van het Sittards dialect, Amsterdam
bul , bul , zelfstandig naamwoord , stier (KRS: Wijk, Lang, Coth, Werk, Bunn, Hout, Scha; LPW: IJss, Mont, Bens, Lop, Cab, Pols) Ook overdrachtelijk: een bul van een jongen (LPW: IJss, Mont) Ook in de Vechtstreek (Van Veen 1989, p. 45). Het westelijke bul staat tegenover het oostelijke bol(le) , zie Taalatlas , afl. 1, nr. 15; de isoglosse loopt over de Midden-Veluwe. Zie hoofdstuk 4, punt 6: het vee.
Bron: Scholtmeijer, H. (1993), Zuidutrechts Woordenboek – Dialecten en volksleven in Kromme-Rijnstreek en Lopikerwaard, Utrecht
bul , bolle , bollen , bullegien , stier.
Bron: Bos-Vlaskamp, G. e.a. (1994), Olster woorden, Olst.
bul , böllies , lompe, onbehouwen jongen of kerel.
Bron: Bos-Vlaskamp, G. e.a. (1994), Olster woorden, Olst.
bul , böllies , een baldadige jongen.
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
bul , bolle , bollen , bullegie , stier; bullegie kleine stier; * hi hef een mooi spullegie, een koe en een bullegie: hij heeft het goed voor elkaar; bollen stieren (zn.).
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
bul , ból , bólle , bólen , (Zuidoost-Drents zandgebied, Midden-Drenthe, Kop van Drenthe). Ook bólle (Zuidwest-Drenthe, Midden-Drenthe, veengebieden Oost-Drenthe) = stier De koe mut bij de bolle (Dwi), Bij hum holdt ze de bol hebben ze de fokstier (Oos), Hie mot weer bij de bol van lege portemonnaie (Rol), Wij kregen gien veerskalver, maor wel bollegies (Nor), Die hef ok vro bij de bol west van jong meisje, dat moet trouwen (Rol), Hij springt er op as een bolle op een öpper heui (Die), Hie hef een vel veur de kop as een bolle veur de knienen (Hgv), Die kèrel har een kop as een bolle dikke kop (Hijk), De Zweeler bol beult sirene van melkfabriek (Sle)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
bul , böl , (Kampereiland, Kamperveen) 1. jongste knecht (Gunninks woordenlijst van 1908: wiens speciaal werk het is, de varkens te verzorgen); 2. Gunninks woordenlijst van 1908: varken met afgekorte staart. Ook: bölstät
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
bul , bolle , 1. stier. Ook: Gunninks woordenlijst van 1908: stier; 2. aak met ronde kop
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
bul , bolle , bullechien , stier; bullechien, jonge stier.
Bron: Dialectwârkgroep Heerde/Waopmvelde (2004), Nieje Heerder Woordnboek, Heerde.
bul , bolle , zelfstandig naamwoord , de 1. stier 2. inseminator 3. strop, duurkoop bij openbare verkopingen
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
bul , bul , zelfstandig naamwoord , bulle , bullechie , [O] klompje neusvuil Ook bullebak
Bron: Werkgroep Dialecten Hoeksche Waard (2006), Hoekschewaards woordenboek, Klaaswaal.
bul , bul , zelfstandig naamwoord mannelijk , bulle , bulke , buidel , bul; balzak bul
Bron: Jaspars, G. en H. Fiévez (2006-2008), Woordenboek van het Gronsvelds, Gronsveld/Ryckholt
bul , bulle , doeken, vodden, versleten kleding. “goeje bulle”, “nette kleren”.
Bron: Luysterburg, J. e.a. (2007), Dialecten in het Zuidkwartier. Hoogerheide, Ossendrecht, Putte, Woensdrecht, Heemkundekring Het Zuidkwartier.
bul , bulleke , doekje.
Bron: Luysterburg, J. e.a. (2007), Dialecten in het Zuidkwartier. Hoogerheide, Ossendrecht, Putte, Woensdrecht, Heemkundekring Het Zuidkwartier.
bul , bolle , (zelfstandig naamwoord) , bullegien , (vkw. bullegien), stier.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
bul , bol , bolle , 1. stier; 2. dikke buik; 3. dikke man; 4. boomstam;
Bron: Scholtmeijer, H. (2011), Veluws handwoordenboek, Almere.
bul , bul , 1. stier; 2. jongste knecht
Bron: Scholtmeijer, H. (2011), Veluws handwoordenboek, Almere.
bul , bul , bullebak; snottebel; d’r hank ’n bul aan je neus
Bron: Grauw, Sibrand de en Gerard Gast (2014), ABC Dordt. Dordtse woorden en uitdrukkingen, dialect, verhalen en versjes, gedichten en straattypes, Asaprint Uitgeverij, Dordrecht.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal