elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: aap

aap , aap , (mannelijk) , apen , schat, geld. Hij heeft den aap beet, daar zit de aap, hij is met den aap op den loop.
Bron: Bouman, J. (1871), De Volkstaal in Noordholland, Purmerend.
aap , oap , Spreekwoord: Oapen bie oapen en meerkatten bie meerkatten = soort bij soort, of: soort zoekt soort. Zegswijs: in de oap lozijrd wezen = (in den aap gelogeerd zijn) = in een moeilijken of lastigen toestand geraakt zijn, in het nauw gebracht, bv. bij het spel, zóó, dat men ’t verliezen moet. West-Vlaamsch = een voorwerp zijn van schimp.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
aap , aap , Vör den aap hòlden, foppen, beet hebben. Nu gelöf ik daj mîn vör den aap wilt hòlden; daj ’t er mîn ümme wilt dôn. Ook N.-Br. O. V. I. p. 194. Wanneer ergens drukte of ’n opstootje is, en een jongen komt nieuwsgierig naar de oorzaak vragen, dan antwoord een spotvogel: “D’r wö̀t ’n aap evlooid en î mögt ’m de start ophòlden”.
Bron: Draaijer, W. (1896). Woordenboekje van het Deventersch Dialect. ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff
aap , aap , Vö̂r den aap hòlden, foppen, beet hebben. Nu gelöf ik daj mîn vö̂r den aap wilt hòlden; daj ’t er mîn ümme wilt dôn. Ook N. - Br. O. V. I. p. 194. (Zie ófgaon.) Wanneer ergens drukte of een opstootje is, en een jongen komt nieuwsgierig naar de oorzaak vragen, dan antwoordt een spotvogel: “D’r wö̀t ’n aap evlooid en î mögt ’m de start ophòlden.”
Bron: Draaijer, W. (2e druk 1936), Woordenboekje van het Deventersch Dialect, Deventer: Kluwer.
aap , aap , aepke , aap. Wie enne aep.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
aap , aap , zelfstandig naamwoord, mannelijk , àepe , àepken , aap. Gekken aap, drommelse kwajongen
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
aap , aap , zelfstandig naamwoord de , Aap. Zegswijze voor aap staan, voor gek staan – Nou zel je ’n aap zien danse op ’n stikkebordje, nu zul je wat zien, wat beleven. – ’n Gladde aap, een slimmerik, een gladde vogel. Meervoud ape. Zegswijze ape zou je d’r mee vange, gezegd met betrekking tot een lastig, ondeugend kind. Verkleinvorm meervoud aapies. Zegswijze aapies mit kale gatjes (gatte), afwimpelende reactie op de vraag naar de inhoud van een doos, een pakje e.d. | ‘Wat zit er in dat pakkie, moe?’… ‘Niks, aapies mit kale gatjes’. – Aapies mit vraagsteertjes, zie de vorige zegswijze
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
aap , aap , mannelijk , aep , aepke , aap. Dao kénste aep mit vange: daar kun je alle kanten mee uit. Dat is aan ’n aapevot verzeen: dat is boter aan de galg gesmeerd; weggegooid geld.
Bron: Schelberg, P.J.G. (1986), Woordenboek van het Sittards dialect, Amsterdam
aap , aap , aop, aep, aepe, ape, aobe , apen , (Zuidoost-Drenthe, Zuidwest-Drenthe, zuid, Midden-Drenthe). Ook aop (Noord-Drenthe), aep, aepe (Zuidwest Drenthe, noord), ape (Zuidwest-Drenthe, zuid, Zuidoost-Drents veengebied), aobe (Veenkoloniën) = 1. aap Het is net een aap, zo kan e naor de boom inkommen (Sle), Wat een aep rakker, deugniet, snel en levendig iemand (Dwi), ook: pienter ventje (Bei), Wat bi’j toch een lillike aep een vervelend persoon (Wap), ...een ondeugende aop (And), Ie zulden oe een aap lachen (Koe), Zich een aap schrikken (Nije), Hij was goed in de aap gelogeerd (Sle), De aop komt oet de mouw (And), Het is net een aep op een stokkien een raar persoon (Dwi), En no, alle aepies op een stokkie nu niet langer praten (Die), Dat is een aap van zien moe zoon (Wei), Aep wat hej mooie jongen als iem. zich mooi voordoet (Smi), zo ook Dan is ’t aap een mooie jongen (po) en Aap wat bi’j mooi jong (Emm), ...een mooi jong (Schn), Het is net een aap op een sliepstien (Odo), ...op een stokkien (Sle), ...op een pakkien tabak het is geen gezicht (Pdh), Zuk vulen as een aap op een sliepstien (dac), IJ kunt um mij een aap scheiten verrekken (Sle), Hie stiet veur aap voor gek (Zwin), Zie hebt hum veur aap zet voor schut gezet (Man), Dat zol je dei aobe ook nait uut de mauwe schudden dat zou je nu toch echt niet achter hem hebben gezocht (Vtm), Oet de kop kieken as een aop oet de kont (Wtv), Daor kuj zogezegd apen met vangen dat is goed spul (Oos), Dei kiekt eerst de aop oet de boom de kat uit de boom (Ros), Dat is toch zu’n parmantig aopie een parmantig ventje (Eex), Hij is zo lillijk, ij kunt er wel aopen met vangen (Gas), Door hej ok een aap op de fietse gek persoon (Klv), Hij is zo neisgierig as een aop (Gas), ...zo brutaol as een aap (Dal), ...zo wies as een aep erg verstandig, ook trots (Die), ...zo gierig as een aap (Coe), ...zo zat as een aap dronken (Sle), Dat was ook wel een uutschieter, ik zul haoste zeggen, der is hum een aap uut de konte evleugen (Mep) 2. (flinke hoeveelheid) geld Zie legt de aap in het kamnet (Sle), Ik heb de aap goed opbörgen (Hoh), De aop anspreken de spaarduiten nemen (wb), ’n Goeie aap kriegen gezegd van erfenis (And), Met de aop strieken gaon ten onrechte de verdiensten krijgen (wb), Zij löp aal mit heur tassie hen en weer, daor zel de aobe wel in zitten (Vtm), Hij hef het laand good verkocht, hij hef de aap binnen (Hoh), Een goeie aap vangen een flinke winst maken (Scho), De aop in de mouw hebben veel geld hebben (Rod), De aap uut de mouwe kieken iets net zolang bestuderen tot het duidelijk is geworden (Pes), Een hiele aop schieten een grote slag slaan (tu) *Al drag een aap een golden ring, het is en blef een lelijk ding (Zwe); Het bint gien apen die het veurdoet, maar die het naodoet (Nam); Achterof kieken ie aop in het gat achteraf heb je goed praten (Pei); Aopie op een stokkie / Bedelt om een brokkie / Bedelt om een stukkie brood / Anders gait mien aopie dood (Eco), zie ook haantien
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
aap , aop , aap, verkl. èpke.
Bron: Zegers, A. (1999), Het dialect van het land van Ravenstein, in het bijzonder van Uden en Zeeland, Uden.
aap , aap , aap. D’r is em een aap uut de konte evleugen ‘hij is uit zijn slof geschoten’, Anders is ’t altied: “Aap wat e-j mooie jongen” ‘anders spreek je altijd vleiend’
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
aap , aope van jóng , bengels , Wa zen't toch aope van jóng die van d’n buurman, die van óns zén toch nie zó rèùw. Wat zijn het toch bengels die kinderen die van de buren, de onze zijn toch niet zo ruw.
Bron: Hendriks, W. (2005), Nittersels Wóórdenbuukske. Dialect van de Acht Zaligheden, Almere
aap , aep , aepe , zelfstandig naamwoord , de 1. aap 2. ondeugend jongetje, kwajongen 3. groot bedrag aan geld waar men vooreerst genoeg aan heeft, buit, schat
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
aap , aop , zelfstandig naamwoord , aope , aopie , aap Astie wat weggeeft motter eerst een aop uit z’n reet zijn gespronge Voor hij wat weggeeft moet er eerst een aap uit zijn gat zijn gesprongen; D’r is zeker een aop uit z’n reet gespronge Er is iets bijzonders met hem gebeurd; Den aop vlooie Iets nutteloos doen Gao d’n aap maor vlooie Doe maar wat; Je hoef een aop gêên klimme te leere Je hoeft het niet uit te leggen aan iemand die het al weet of kan
Bron: Werkgroep Dialecten Hoeksche Waard (2006), Hoekschewaards woordenboek, Klaaswaal.
aap , äop , zelfstandig naamwoord mannelijk , ëp , ëpke , aap , Zw: 1. äop wat hebs te sjoen joûnge: gezegd wanneer men iemand naar de mond praat. 2. Ich veul mich wie 'nne äop tössjen e sjpuül kèigele: ik voel me niet thuis. 3. De môs 'nnen awwen äop neet liere gryne: je moet een meester de kunst niet willen leren. 4. In: Wat hebs te de gaansen däog gedoën? Antw.: D'n äop gevluujd: daar heb je niets mee te maken. 5. D'n äop ês gezoond: het is in orde. (verder zw. die ook in het Nederlands voorkomen
Bron: Jaspars, G. en H. Fiévez (2006-2008), Woordenboek van het Gronsvelds, Gronsveld/Ryckholt
aap , èpke , aapje
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
aap , aop , aap.
Bron: Luysterburg, J. e.a. (2007), Dialecten in het Zuidkwartier. Hoogerheide, Ossendrecht, Putte, Woensdrecht, Heemkundekring Het Zuidkwartier.
aap , opke , aapje.
Bron: Luysterburg, J. e.a. (2007), Dialecten in het Zuidkwartier. Hoogerheide, Ossendrecht, Putte, Woensdrecht, Heemkundekring Het Zuidkwartier.
aap , ape , (zelfstandig naamwoord) , aap. Uitdr.: Ie kunt ter apen met vangen ‘je kunt er niets mee beginnen’.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
aap , aâp , âpe , aap , Toon d’n Aâp is een bijnaam voor een zonderling persoon.
Bron: Laat, G. de (2011), Zoo prôte wèij in Nuejne mi mekaâr, Nuenen
aap , aap , (mannelijk) , ape/aep , aepke , 1. aap 2. kwajongen , Aap, waat höbs se sjoean jónge: wat ben jij een opschepper, gezegde.
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
aap , aap , zelfstandig naamwoord, mannelijk , ape , aepke , aap
Bron: Feijen, Jan (2013), Zoeë Kalle Vae - Weertlands woordenboek, Weerd.
aap , aap , de aap der apothekers: voordat de gapers door de drogisten (apothekers) op hun vensterbanken werden gezet, was het in Dordrecht gebruikelijk dat zij er levende apen op plaatsten, die door hun grimassen de kopers lokten. Volgens dr. Johan van Beverwijck, stadschirurgijn. uit: Lof der Chirurgie, 1635; er ’n apie van make, er ’n lolletje van maken of zich er met een Jantje van Leiden van afmaken
Bron: Grauw, Sibrand de en Gerard Gast (2014), ABC Dordt. Dordtse woorden en uitdrukkingen, dialect, verhalen en versjes, gedichten en straattypes, Asaprint Uitgeverij, Dordrecht.
aap , aop , zelfstandig naamwoord , òpke , aap; snotneus; Kees & Bart (krantenrubriek 1922-193?): 'aop wè hedde schoon jong'; Gez. Aop, wè hèdde schôon jong!- Aap, wat heb je mooie jongen!; Henk van Rijen: naa zudde nen aop zien neuke - nu zul je wat beleven; R 'Aop wè hèdde schôon jong' speule = vleien; gez. Miep Mandos-v.d. Pol - Aantekeningen Brabantse spreekwoorden: Hij is zó blij as nen aop meej zeuve lulle .gez. Miep Mandos-v.d. Pol - Aantekeningen Brabantse spreekwoorden: Ge hoeft nen aawen aop nie te leere hoe dèttie snèùte moet trèkke .Cees Robben: Ge hoeft enen aawen aop gin bakkese te leere trèkke; Mandos - Brabantse spreekwoorden (2003) - nen aop zien neuken op glad èès - Iets geks zien .Enquête over ‘Je favoriete Tilburgse woord’ op website ‘Je bent een echte Tilburger...’ maart 2013 -; Mandos - Brabantse spreekwoorden (2003) - Der zit nen aop op zulder (Pierre van Beek:-Tilburgse Taalplastiek 1969) - reactie die twijfel uitdrukt over wat iemand meedeelt; WBD III.1.4:36 'aop' =ezel; J. Cornelissen & J.B. Vervliet, Idioticon van het Antwerpsch dialect (1899): AAP - fig. kleine snuiter, snotneus! 'Nen aap van 'ne jongen. Ezel, dommerik; Frans Verbunt: der zit nen aop óp zòlder (opm. in bijzijn v. iem. die leugens vertelt); Frans Verbunt: zich et aopelaazerus schrikke - heel erg schrikken; WvM 'De ao is van aopen'; Frans Verbunt: al wè ene vent schonder is as enen aop, is meegenoome; K. de Beer - Tilburgs Bijnamenboek (2000) - de gouwen aop = E. van Spaendonck (blz.73.); K. de Beer - Tilburgs Bijnamenboek (2000) - den aop = frater Embertus (blz.101); WBD III.1.4:106 'aap', 'snotaap' - snotneus; 36 'aap' = ezelachtig persoon; Stadsnieuws: der zit nen aop op zulder (300406); òpke; verkleinwoord van 'aop', met vocaalkrimping; aapje; Cees Robben – ’t lèèkend precies op ’n öpke... (19600408); Witte wè dè is, enen Bimbo-box? Dès zonne sort djoeboks. Mar dan nie meej 45-toere-plòtjes der in, mar meej òpkes. Die òpkes hèbbe kleeren aon èn huudjes op èn ze speulen ammel en instruumènt. En òpkes-òrkèst, dè isset. (Tillie B.: pseudoniem van Nicole van Wagenberg; uit een column van haar website ‘Tilburgs Taolbuuroo’, 2012); WBD III. 3. 2:351 òpke = aapje
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant
aap , aap , ape , aepke , aap
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal