elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: askruis

askruis , âssekruus , o , âssekruûs , âssekruuske , askruisje.
Bron: Kerkhoff, Chris (1970 ev), Dialectwoordenlijst van het Land van Cuijk, Cuijk
askruis , ėsjekruuts , onzijdig , ėsjekruutser , ėsjekrutske , askruisje. Op Aswoensdag (rooms-katholieke kerk) brengt de priester met palmas een kruisje op het voorhoofd van de gelovigen aan, daarbij in het latijn zeggend: “Gedenk mens, dat gij stof zijt en tot stof zult wederkeren”.
Bron: Schelberg, P.J.G. (1986), Woordenboek van het Sittards dialect, Amsterdam
askruis , assekrèùs , zelfstandig naamwoord , assekröske , en verkleinwoord daavan; askruis, askruisje; aswoensdag; Cees Robben – “Ieder die z’n asse-kröske/ Mee den Paose nog hee staon/ Krijgt van den pastôôr ’n pekske...”/ zee meneer den kapelaon..... (19550226) [Deze prent verscheen ter gelegenheid van Aswoensdag 1955. Aswoensdag is de dag waarop in de katholieke traditie de 40-daagse vasten begint, die eindigt met Pasen. Het askruisje dat gelovigen op Aswoensdag in hun parochiekerk gingen ‘halen’, is het teken van berouw, in het bijzonder berouw over de zonden begaan tijdens het carneval. De katholieke folklore wilde – vooral onder kinderen - dat dit kruisje niet mocht worden afgewassen. De as waarmee de priester het kruisje op het voorhoofd van de gelovige had aangebracht, was as van verbrande palmtakjes van Palmpasen van het vorig jaar. Uiteraard lukte het nooit iemand om het askruisje meer dan veertig dagen lang op het voorhoofd intact te houden, zelfs niet al de pastoor daarvoor een premie uitloofde die uit ‘’n pekske’ bestond, een ‘pakje’, een kledingstuk om met Pasen mee voor de dag te komen. Toch had Robben in deze prent een tip om een poging te wagen .zie kröske; WBD III.3.3:225 'askruisje'; Geduurende de vaastetèèd,/ van assekrèùs toe Paose... (Henriëtte Vunderink, Et vaastetrommeltje, uit: Tis de moejte wèrd; 2011)
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal