elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: Jiddisch

Jiddisch , Jiddisj , Ik ga in dit AANHANGSEL bewust niet in op de lijst van Joodse woorden en zegswijzen, die werd opgenomen achter het eerder geciteerde boek van Potjewijd. Ik wil hier slechts vastleggen, dat in joodse kring het doordringen van de talloze “Jiddisje” uitdrukkingen in de volkstaal op ambivalente wijze werd ervaren. Men had het niet op met goiem die zich lieten voorstaan op hun kennis van joodse termen en wat daarvoor doorging. Dat gold voor de gehele diaspora. Voor onze regio citeer ik naar mijn geheugen: “’n Jehoede hèt gain verlèt / Om ’n gooij dij jiddisj rèdt. / Woar stroatstainn jiddisj proatn / Kin ’n souger massematn wel loatn.” Dat had niet alleen te maken met de angst om op de vingers te worden gekeken. Er lagen sociaal-psychologische motieven aan ten grondslag, die elders nog eens moeten worden geanalyseerd. Hier volsta ik met de opmerking, dat in dit Winschoten met zijn naar verhouding grote joodse bevolking een scherp joods vraagstuk heeft bestaan. Van de niet bij Ter Laan voorkomende bepaald anti-joodse uitdrukkingen (bij het vastleggen daarvan heb ik mij de uiterste beperking opgelegd) noem ik tenslotte alleen de algemeen bekende zegswijze, gebezigd als iemand (men wist niet precies wie) op de deur klopte: Komter mor in ast gain jeude is. Dat woord, dat op mij als kind indruk heeft gemaakt, heeft nu nog alleen maar lexicografisch-historische betekenis. Geen Winschoter hoeft als er nu of in de toekomst wordt geklopt te vrezen, dat ’n jeude dat dut. Behaalm din meschain BOESJEUDE. Den dij is onstaarvelk. Nait?
Bron: Meijer, J. (1984). Tolk van ’t Olle Volk – Joods Supplement op het Nieuw Groninger Woordenboek van K. ter Laan. Heemstede
Jiddisch , jiddisj , Jiddisch, jodenduits. “Dénk aan de matses en vergaet dien Hebreefs neit” placht men te zeggen, als iemand jiddisj sprak.
Bron: Schelberg, P.J.G. (1986), Woordenboek van het Sittards dialect, Amsterdam


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal