elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: kalanderen

kalanderen , klandêrn , Zoo noemt men de bewerking om vieschaft en ook andere reeds gebruikte stoffen nieuwen glans te geven, nadat zij eerst die van het verven en parsen (persen) hebben ondergaan. Dit laatste geschiedt door de stof tusschen daarvoor afzonderlijk vervaardigde bladen papier te leggen, deze op een’ grooten rooster te stapelen, samen te persen en aan de hitte van een daaronder aangebracht vuur bloot te stellen. Dan wordt het goed zorgvuldig om groote houten rollen gewonden, die onder eene beweegbare, kolossale soort van kist worden gelegd, welke gevuld is met eenige duizenden ponden steenen of keien. Op die wijze wordt het gemangeld, wat men klandêrn noemt. Hiervan: opklandêrn, eig. = reeds gedragen kleeren uiteen nemen en op bovenstaande wijze behandelen, evenwel zonder dat zij vooraf bij den blauwverver geweest zijn, en zoo opgelapt, als vernieuwd worden; fig.: iets met overdrijving vertellen, sterk kleuren, opsmukken. Kil. kalanderen het lijnwaet. Oostfriesch klander, klanner, en volgens ten Doornk. hetelfde woord als het Hoogduitsche Kalander, Nedersaksisch klander, uit het Grieksch kulindros = mangel, rol. (v. Dale: kalander, eene soort van mangel, stofglanzer, en: kalanderen = glanzen.)
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
kalanderen , klandére , werkwoord , kalanderen, glad of glanzend maken van stoffen. Het woord is een afleiding van kalander = soort van mangel, uit fra. calandre, letterlijk cilinder.
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
kalanderen , kléndere , kléntere , werkwoord , klénderde, geklénderd/klénterde, geklénterd , ophouden , (zich lang in café ophouden) kléndere; kléntere
Bron: Jaspars, G. en H. Fiévez (2006-2008), Woordenboek van het Gronsvelds, Gronsveld/Ryckholt


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op ewnd.ivdnt.org,
gehost door het Instituut voor de Nederlandse Taal